|
ÖZET: Başvuru, Serik Belediye Başkanlığı tarafından kesilen idari para cezasının iadesi talebine ilişkindir. Başvuran, yazlık evinde gerçekleştirdiği tadilat nedeniyle 29/05/2018 tarihinde 773,95 TL ceza ödemiştir. Daha sonra imar barışına dair düzenlemelerle 534,46 TL karşılığında yapı kayıt belgesi almış, bu durumun mükerrerliğe yol açtığını belirterek ödediği cezanın iadesini talep etmiştir. Ancak, belediye bu talebe olumsuz yanıt vermiştir.
Serik Belediye Başkanlığı, başvuranın yapısında ruhsat ve projelere aykırılıklar tespit edildiğini, bu nedenle yapı tatil zaptı düzenlendiğini ve para cezasının yapı kayıt belgesi alınmadan ödendiğini ifade etmiştir. İmar barışı düzenlemesi, yalnızca tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptalini öngörmekte, daha önce ödenen cezaların iadesine dair bir hüküm içermemektedir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İyi yönetim ilkeleri açısından, başvurana zamanında ve gerekçeli cevap verilmiş, ancak kararın itiraz yollarının belirtilmediği tespit edilmiştir. Bu durumun düzeltilmesi önerilmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren dava açma süresine sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2519-2519
BAŞVURU NO : 2018/14320
KARAR TARİHİ : 05/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Serik Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Ödemesi yapılan idari para cezasının iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, yazlık evinde yaptırdığı bir tadilattan dolayı idari para cezası kesildiğini; bu kapsamda, 29/05/2018 tarihinde 773,95 TL ödediğini; ilerleyen süreçte, imar barışını ilgilendiren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların yayımlandığını ve bunun üzerine, 534,46 TL ödemek suretiyle yapı kayıt belgesi aldığını; bu durumun mükerrerliğe sebep olduğunu; ilgili Belediyeye müracaat ederek 773,95 TL nin iadesini istemesine rağmen olumsuz cevap aldığını iddia ederek, söz konusu bedelin tarafına iadesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 23/11/2018 tarihli ve … sayılı, 08/01/2019 tarihli ve … sayılı yazılarla Serik Belediye
Başkanlığından bilgi-belge talep edilmiştir. Bu kapsamda, Serik Belediye Başkanlığı 15/01/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıyı Kurumumuza iletmiştir.
3. Serik Belediye Başkanlığının anılan yazısında özetle, 3.1. 15/03/2018 tarihinde BİMER üzerinden yapılan şikâyete binaen, Serik İlçesi, … Mahallesi, … Sitesinde Belediye ekiplerince yerinde inceleme yapıldığı; bu kapsamda, yapı ruhsatı ve eki projelere aykırılıklar tespit edilerek her bir bağımsız bölüm için ayrı ayrı yapı tatil zaptı düzenlendiği ve bunların karara bağlanması için Başkanlık makamına sunulduğu; 3.2. Başvurana ait yapı hakkında da yapı tatil zaptı düzenlendiği ve 3194 sayılı Kanunun 32 ve
42 nci maddelerinin bahse konu yapı bakımından da uygulanmasına Belediye Encümeni
tarafından karar verildiği; 3.3. Encümen kararının başvurana tebliği üzerine, para cezasının, ilgilisi tarafından yapı kayıt belgesi alınmadan ödendiği; 3.4. İmar barışına ilişkin düzenlemenin, yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarını ilgilendirdiği; tahsil edilen idari para cezalarının iadesi hususunda bir hükme yer verilmediği; 3.5. Başvuran ile Belediye Başkanlığı arasında yargı mercilerine intikal eden bir uyuşmazlığın bulunmadığı hususlarına değinilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
6. 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16 ncı maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları, “Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.
Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar
Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
…
Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir” hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
8. Başvuru, yapı kayıt belgesi alınmadan önce ödenen idari para cezasının iadesi hakkındadır.
9. 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve kayıt bedelinin ödenmesi halinde, yapı kayıt belgesinin verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca bahse konu maddenin dördüncü fıkrasında, yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun ve 2960 sayılı
Boğaziçi Kanunu uyarınca alınan yıkım kararları ile tahsili yapılamayan idari para cezalarının iptal edileceği hususu düzenlenmiştir.
10. Başvuru bağlamında ise, ruhsat ve eki projelere aykırılığı tespit edilen, başvurana ait yapı hakkında hem yıkım kararı verilmiş hem de idari para cezası kesilmiştir. Bu doğrultuda, başvuran, 1031,97 TL lik idari para cezasına ilişkin ödemeyi yapmış ve belli bir indirimden yararlanmıştır. Ancak 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi bağlamındaki imar barışı uygulamasının hayata geçirilmesiyle, bahse konu yapının durumu farklılaşmıştır. Zira başvuran, 534,46 TL ödemek suretiyle, yapıyı ilgilendirir yapı kayıt belgesini almış ve idari para cezasının iptal edileceği düşüncesiyle, ödediği 773,95 TL nin de tarafına iadesini ilgili
Belediyeden istemiştir. İdare ise, bu talebe olumlu bir cevap vermemiştir. Dolayısıyla başvuran da, söz konusu bedelin iadesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
11. 3194 sayılı Kanuna eklenen geçici 16 ncı maddenin öngördüğü yapı kayıt belgesinin en önemli hukuki sonucu, ilgili olduğu yapı hakkında 3194 sayılı Kanun ve 2960 sayılı Boğaziçi
Kanunu uyarınca alınan yıkım kararları ile tahsili yapılamayan idari para cezalarının iptal edilecek olmasıdır. Nitekim başvuruya konu yapı hakkında alınan yıkım kararı da bu bağlamda değerlendirilmiş olup Serik Belediye Başkanlığının Kurumumuza ilettiği belgelerden görüldüğü üzere, iptal edilmiştir. İdari para cezasının durumuysa farklılık arz etmektedir. Zira Kanun koyucu, bahse konu geçici 16 ncı maddenin dördüncü fıkrasında, sadece tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hususunu düzenlemektedir.
Yani ilgili yapı hakkında kesilen idari para cezasının, yapı kayıt belgesi alınmadan önce ödenmesi halinde iadesi, söz konusu hüküm sebebiyle mümkün olmayacaktır. Bu bakımdan, Serik Belediye Başkanlığının başvuruya konu işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
12. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte ele alındığında; yapı kayıt belgesi alınmadan önce ödenen idari para cezasının iadesi hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 13.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru konusuyla ilgili olarak başvurana kısa sürede ve gerekçeli olarak cevap verildiği; bu suretle
“makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir. Ancak başvurana iletilmiş olan yazıda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE; Ret Kararının BAŞVURANA ve SERİK BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi