|
ÖZET: Başvuran, Nevşehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından temsil ettiği şirkete yönelik yapılan incelemenin eksik olduğunu iddia ederek, idari para cezasının iptalini talep etmiştir. Başvurusunda, inceleme sırasında bilgi ve belgelerin istenmediğini, savunma hakkının verilmediğini ve düzenlenen raporun tamamının kendilerine sunulmadığını belirtmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın itirazını reddederek, idari para cezasının uygulanmasının gerekçelerini açıklamıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan inceleme sonucunda, başvuranın şirket çalışanının iş sağlığı ve güvenliği eğitimini aldığı, ancak işe giriş bildirgesinin yasal sürede yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın, inceleme sürecinde savunma hakkının ihlal edildiği iddiası, yapılan denetimlerin şikayet üzerine gerçekleştirildiği ve gizlilik gerektiren hususların bulunduğu gerekçesiyle değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu ve başvuranın hak arama özgürlüğünün sağlandığı belirtilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6812-S.24.10682
BAŞVURU NO : 2024/990
KARAR TARİHİ : 01.07.2024
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İdari Para Cezası İptali Hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 22.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza, Şirketi temsilcisi T.C. Kimlik
Numaralı tarafından yapılmış olan başvuruda, başvuran; Nevşehir Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü tarafından temsilcisi olduğu şirkete inceleme yapılmış olduğunu ve yapılan inceleme sırasında bilgi ve belgelerin istenilmediği, kayıt inceleme tutanağının düzenlenmediği, temsilcisi olduğu şirkete savunma hakkı verilmediğini, düzenlenen raporun tamamının kendilerine verilmediğini belirterek eksik inceleme olduğunu bu nedenle idari işlemin iptali ile verilecek olan prim ve idari para cezasının iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 14/03/2024 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 03/04/2024 tarihli ve E- – – sayılı yazıda ilgili mevzuat hükümlerine yer verilmek suretiyle özetle;
2.1. Başvuran vekili adına işlem gören – sicil numaralı işyeri dosyasının tetkikinde, anılan işyeri hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu Nevşehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
/
tarafından yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 24/11/2023- tarih ve numaralı İnceleme Raporunda,
6331 sayılı Kanun’un 17’nci maddesi gereği iş sağlığı ve güvenliği eğitiminde geçirilen sürelerde sigortalı
olması gereken kişinin sigortalılığının sağlanmaması sebebiyle 5510 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde belirtilen yükümlülüğün yerine getirilmediği ve bu sebepten ötürü yine aynı Kanun’un 102’nci maddesinin (a) bendi gereği idari para cezası uygulanması gerektiğinin belirtilmesi üzerine
Şirketine 30.024,00 TL idari para cezası uygulandığı, uygulanan idari para cezasına işverenin tarihli dilekçe ile yasal süresi içerisinde yapmış olduğu itirazın 12/02/2024 tarihli ve sayılı komisyon kararı ile reddedildiği,
2.2. İşverenin itiraz hakkını kullanabilmesi ve denetmen tarafından yapılan tespitlere ilişkin işlemlerin yürütülebilmesi için 5510 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesine istinaden 29.11.2023 tarihli ve sayılı yazımızla işverenden prim belgesi talep edildiği,
2.3. Belge ve kayıtların inceleme tutanağının düzenlenmesine ilişkin olarak iş yeri dosyası üzerinden yapılan incelemede işverene ilişkin olarak mali kayıt ve belgelerin incelenmediği sadece sosyal güvenlik denetmeni tarafından şirket çalışanı ile ilgili belgelerin ibraz edilmesinin istenildiği bu sebeple tutanak düzenlenmediği görülmüş olup, işveren tarafından denetmen raporunun istenilmesine ilişkin olarak 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na ve KVKK gereğince ve iş bu denetimin şikayet üzerine yapıldığı görüldüğünden hasımlık oluşturabilecek ve gizlilik gerektirecek hususlar raporda karartıldıktan sonra denetim raporunun bir nüshası işverene teslim edildiği,
2.4. Nevşehir İl Müdürlüğünden alınan söz konusu yazının ekinde yer alan bahse konu inceleme raporunun “4.9-İdari Para Cezası Yönünden Değerlendirme” başlıklı bölümünde, işveren
Şirketi yetkilileri tarafından şirket çalışanının 01/06/2023-02/06/2023 tarihlerinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığı, çalışanın 06/06/2023 tarihi itibariyle işe girişinin sağlandığının görüldüğü, yasal süresinde bildirilmeyen bildirge ve beyanname ile alakalı olarak işveren adına 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesi uyarınca idari para cezasının uygulandığı bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5510 Sayılı Kanun’ un Tanımlar Başlıklı 3. Maddesinde; “Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi” sigortalı olarak tarif etmiştir.
6. 5510 Sayılı Kanun’ un Sigortalı Sayılanlar Başlıklı 4. Maddesinin Birinci Fıkrasının (a)
Bendinde; “Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılırlar.” hükmü getirilmiştir
/
7. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’ nun 393. Maddesinde Hizmet Sözleşmesi; “İşçinin. İşverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” Şeklinde tanımlanmıştır.
“ 8. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 8.maddesinde İse İş sözleşmesi; Bir tarafın (İşçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.” Şeklinde tanımlanmıştır.
9. 5510 Sayılı Kanun’ un Sigortalılığının Başlangıcı Başlıklı 7. Maddesinin Birinci Fıkrasının (a)
Bendinde; “Sigorta hak ve yükümlülükleri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya. mesleki eğitime veya zorunlu staja başladıkları tarihten itibaren başlar.” denilmektedir.
10. 5510 Sayılı Kanun’ un Sigortalı Bildirimi ve Tescili Başlıklı 8. Maddesinin Birinci Fıkrasında;
“İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür.” denilmektedir.
11. 5510 Sayılı Kanun’ un İşveren, İşveren Vekili, Geçici İş İlişkisi Kurulan İşveren ve Alt İşveren
Başlıklı 12. Maddesi Birinci Fıkrasında; “4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar
İşverendir.” Hükmü yer almaktadır.
12. 5510 Sayılı Kanun’ un Kurumun Denetleme ve Kontrol Yetkisi Başlıklı 59. Maddesinin İkinci ve Üçüncü Fıkrasında; “Kurumun denetim ve kontrol İle görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin İşlemler. yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir.
İşverenler ve sigortalılar ile işyeri sahipleri, tasfiye ve iflâs idaresinin memurları, işle ilgili gerçek ve tüzel kişiler, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına bilgi verilmek üzere çağrıldıkları zaman gelmek, gerekli olan defter, belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek, görevlerini yapmak için her türlü kolaylığı sağlamak ve bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler.
Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları görevlerini yaparken tüm kamu görevlileri gerekli kolaylığı gösterir. Görevliler gerekli kolaylığı gösterir ve yardımcı olurlar.” ve “ Bu Kanununun uygulanması bakımından, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları, 4857 sayılı İş
Kanunu’nda belirtilen denetim, teftiş ve kontrol yetkisini de haizdir.” Hükümleri yer almaktadır.
13. 5510 Sayılı Kanun’ un Prim Belgeleri ve İşyeri Kayıtları Başlıklı 86. Maddesinin 7. ve 9.
Fıkralarında; “Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen t bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir.
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılan tespitlerden ve kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden kayıt ve belgelere dayanmaksızın çalıştığı belirlendiği halde, hizmetlerinin veya prime esas
/
kazançlarının Kuruma bildirilmediği anlaşılan veya eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihlen geriye yönelik olarak bir yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alınır.”
“Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet bevannamesi İşveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarım hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.”
14. 5510 Sayılı Kanun’ un Sigortalılığın Zorunlu Oluşu, Sona Ermesi ve Sosyal Güvenlik Sicil
Numarası başlıklı 92. Maddesinde; “Kısa ve uzun vadeli sigorta kapsamındaki kişilerin sigortalı ve genel sağlık sigortalısı olması, genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilerin ise genci sağlık sigortalısı olması zorunludur. Bu Kanunda yer alan sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak, vazgeçmek veya başkasına devretmek için sözleşmelere konulan hükümler geçersizdir.”
15. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda çalışanların eğitimi başlıklı 17. Maddesinde; (1) “İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar. Bu eğitim özellikle; İşe başlamadan önce, çalışma yeri veya İş değişikliğinde. iş ekipmanının değişmesi hâlinde veya yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilir. Eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla tekrarlanır.
(2) Çalışan temsilcileri özel olarak eğitilir.
(3) Mesleki eğilim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz.
(4) İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe başlamadan önce, söz konusu kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilir. Ayrıca, herhangi bir sebeple altı aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara, tekrar işe başlatılmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilir.
(5) Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; yapılacak işlerde karşılaşılacak sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimin alındığına dair belge olmaksızın, başka işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar İşe başlatılamaz.
(6) Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışana gerekli eğitimin verilmesini sağlar.
(7) Bu madde kapsamında verilecek eğitimin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz. Eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden savılır. Eğitim sürelerinin haftalık çalışma süresinin üzerinde olması hâlinde, bu süreler fazla sürelerle çalışma veya fazla çalışma olarak değerlendirilir.”
16. 5510 Sayılı Kanun’un Kurumca Verilecek İdari Para Cezaları Başlıklı 102. Maddesinin
Birinci Fıkrasının (a) Bendinin (2) Numaralı Alt Bendinde; “8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve İncelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı İçin asgari ücretin İki katı tutarında İdari para cezası uygulanır.”
17. 5510 Sayılı Kanun’un Kurumca Verilecek İdari Para Cezaları Başlıklı 102.Maddesinin Birinci
Fıkrasının (m) Bendinin (4) Numaralı Alt Bendinde; “Kurumun prim tahakkukuna ve sigortalıların sosyal güvenlik haklarına dayanak teşkil eden bu Kanunun 86 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası uyarınca
/
verilmesi gereken beyannamedeki sigortalıların, prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmediği, eksik ya da geç bildirildiği anlaşılan her bir işyeri içim;
4) Beyannamenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca
yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri ve kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği ya da sadece hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması hâlinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her bir işyeri için, a) Kamu idareleri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin üç katını geçmemek üzere sigortalı başına aylık asgari ücret tutarında, b) Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin iki kalını geçmemek üzere sigortalı başına yarım asgari ücret tutarında, c) Defter tutmakla yükümlü olmayanlar hakkında aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin üçte biri tutarında, ç) Beyannamedeki her bir işyerinden bildirilen sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinin anlaşılması hâlinde İse beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin onda birinden az. iki katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas kazanç tutarında, idari para cezası uygulanır.”
18. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin Hizmetlerin Tespiti Başlıklı 26.maddesinde; (1) Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca, işyeri kayıtlarının incelenmesi sonucunda yapılan tespitlerden çalıştığı belirlendiği hâlde, hizmetleri Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan sigortalıların geriye yönelik hizmetleri dikkate alınır.
(2) Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının işyerinde yaptıkları durum tespiti sırasında, sigortalı, işyerinde çalışan diğer sigortalılar, işyeri mahallinde bulunanlar veya işveren beyanına dayanılarak yaptıkları ve tespit tarihinden önceki bir yıllık süreye ilişkin hizmetler de sigortalılıkta dikkate alınır. (Ek cümle:RG-17/4/2012-28267) Bir yıllık süreyi aşan sigortalı çalışmalar ise her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan kanunen geçerli kayıt ve belgeler ile kanıtlanmak şartıyla dikkate alınabilir.
(3) Kamu idarelerinin denetim elemanlarınca yapılan denetimler sonucu belirlenen ve Kuruma bildirilen sigortalı çalışmalar üzerine. ilgili mevzuat uyarınca gerekli işlemler yapılır. Hükmüne yer verilmiştir.” Hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
19. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 20. Başvuran temsilcisi tarafından özetle, Nevşehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından temsilcisi olduğu şirkete inceleme yapılmış olduğunu ve yapılan inceleme sırasında bilgi ve belgelerin istenilmediği, kayıt inceleme tutanağının düzenlenmediği, temsilcisi olduğu şirkete savunma hakkı verilmediğini, düzenlenen raporun tamamının kendilerine verilmediğini belirterek eksik inceleme olduğunu bu nedenle idari işlemin iptali ile verilecek olan prim ve idari para cezasının iptalini talep etmektedir.
/
21. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; Sosyal Güvenlik Kurumu Nevşehir İl Müdürlüğü tarafından düzenlen ve başvuranın işyeri hakkında yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 24/11/2023tarih ve sayılı İnceleme Raporunda, başvuran tarafından şirket çalışanının 01/06/2023-02/06/2023 tarihlerinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığı, çalışanın 06/06/2023 tarihi itibariyle sigortasının sağlandığı görüldüğü, yasal süresinde bildirilmeyen bildirge ve beyanname nedeni ile idari para cezası uygulandığı, uygulanan idari para cezasına karşı başvuranın tarihli dilekçe ile yasal süresi içerisinde yapmış olduğu itirazın 12/02/2024 tarihli ve sayılı komisyon kararı ile reddedildiği görülmüştür.
22. Başvuru konusu olayda, başvuran hakkında CİMER şikayeti üzerine yapılan incelemede, idarenin sunmuş olduğu bilgi ve belgelerden Şirketi çalışanının 01/06/2023 tarihinde iş sağlığı güvenliği eğitimi aldığının anlaşıldığı, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda çalışanların eğitimi başlıklı 17. Maddesinde “İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar. Bu eğitim özellikle; İşe başlamadan önce, çalışma yeri veya İş değişikliğinde. iş ekipmanının değişmesi hâlinde veya yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilir. Eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla tekrarlanır.” Ve aynı maddenin 7.fıkrasında “Bu madde kapsamında verilecek eğitimin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz.
Eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden savılır. Eğitim sürelerinin haftalık çalışma süresinin üzerinde olması hâlinde, bu süreler fazla sürelerle çalışma veya fazla çalışma olarak değerlendirilir.” Hükmünün açık olduğu ve başvuran idarenin, Şirketi çalışanının iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığı sırada işe giriş bildirgesini yapmadığı, başvuranın işe giriş bildirgesinin 06/06/2023 tarihli olduğu anlaşıldığı, sigorta girişinin ise sunulan yasal süresinde bildirmeyen işverene idari para cezası uygulandığı idarenin sunmuş olduğu belgelerden anlaşılmıştır.
23. Başvuran, temsilcisi olduğu şirkete savunma hakkı verilmediğini, düzenlenen raporun tamamının kendilerine verilmediğini belirterek eksik inceleme olduğu iddiası ile idari işlemin iptali ile verilecek olan prim ve idari para cezasının iptalini talep ettiği, idare tarafından 5510 sayılı kanun’un 86. Maddesi 7 ve 9.fıkrası “Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen t bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılan tespitlerden ve kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden kayıt ve belgelere dayanmaksızın çalıştığı belirlendiği halde, hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Kuruma bildirilmediği anlaşılan veya eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alınır. Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi İşveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıkları hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.” hükmüne istinaden 29.11.2023 tarih ve sayılı yazısıyla işverenden prim belgesi talep edildiği, belge ve kayıtların inceleme tutanağının düzenlenmesine ilişkin olarak iş yeri dosyası üzerinden yapılan incelemede işverene ilişkin olarak mali kayıt ve belgelerin incelenmediği sadece Sosyal Güvelik Denetmeni tarafından Şirketi çalışanı ile ilgili belgelerin ibraz edilmesinin
istenildiği bu sebeple tutanak düzenlenmediği, başvuran işveren tarafından sunulan bilgi belgelerin incelemesinde denetmen raporunun istenilmesine ve savunma hakkının tanınmadığına ilişkin olarak idare tarafından şikayet üzerine inceleme yapıldığı belgeler üzerinde değerlendirme yapıldığı anlaşıldığı, başvuran şirket çalışanının 01/06/2023-02/06/2023 tarihlerinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığı, çalışanın 06/06/2023 tarihi itibariyle sigorta girişinin belgeler üzerinde sabit görüldüğü ve ihtilaf durumunun oluşmadığı anlaşılması üzerine savunma alınmasını gerektiren bir husus olmadığı, iş bu denetimin şikayet üzerine yapıldığı görüldüğünden hasımlık oluşturabilme ihtimali de göz önünde bulundurularak 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na ve KVKK hükümleri doğrultusunda gizlilik gerektirecek hususlar raporda karartıldıktan sonra denetim raporunun bir nüshası işverene teslim edildiği anlaşılmıştır.
24. Bu itibarla, Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran tarafından, Sosyal
Güvenlik Kurumu müfettişi tarafından 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin (e/1) bendi gereğince idari para cezası önerilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir. Bu nedenle söz konusu başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve ilkelerine ve idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirildiği “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre başvuranın talebinin reddine, Kararın başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi