|
ÖZET: Başvuran, Muratpaşa Belediyesi tarafından kendisine uygulanan 15.546,94 TL’lik idari para cezasının iptalini talep etmiştir. Başvurusunda, 21.02.2020 tarihinde satın aldığı dairesinde herhangi bir değişiklik yapılmadığını, dolayısıyla ruhsatlı mimari projeye aykırı bir uygulama gerçekleştirilmediğini belirtmiştir. İlgili belediyenin, cezanın gerekçesi olarak sunduğu iddiaların somut verilerle desteklenmediğini vurgulamıştır.
Muratpaşa Belediye Başkanlığı, başvuranın iddialarına karşılık olarak, ruhsat eki mimari projeye aykırı bir yapı tespit edildiğini ve bu nedenle ceza uygulandığını ifade etmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, başvuranın dairesinin yapım sürecinde herhangi bir sorumluluğu olmadığı ve cezanın, inşaat aşamasında gerçekleştirilen uygunsuzluklardan dolayı müteahhide verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, cezanın başvuran üzerinde bırakılmasının hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve Muratpaşa Belediyesi’ne, cezanın iptali yönünde tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. İlgili idarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri 30 gün içerisinde bildirmesi zorunludur. Bu süreç, başvuranın hak arama özgürlüğünü de güvence altına almaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13609-S.22.20891
BAŞVURU NO : 2022/6425
KARAR TARİHİ : 21/10/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MURATPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Hakkında tesis edilen cezanın kaldırılıp mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Muratpaşa Belediyesi Yapı Kontrol
Müdürlüğünün sayılı yazısında ada parselde bulunan taşınmazda ruhsatlı mimari projesine aykırı ve kaçak olarak uygulama yapılması nedeniyle Encümenin
01.02.2022 tarihli sayılı kararı ile sayılı İmar Kanununun 42/2 (a), (b), (c), (ç) maddeleri gereği
15.546,94 TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiğinin belirtildiğini, ancak ilgili belediyenin iddiaları dışında söz konusu eklenti yapının yapıldığı ve tarihinin tespiti için somut bir veriye dayanıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığını, bahsi geçen ada parsel (Antalya ili ilçesi Mahallesi Sokak no: ) dairesini 21.02.2020 tarihinde satın aldığını, söz konusu tarihten bugüne kadar gerek kendisine ait dairede, gerekse de binanın başkaca kısmında herhangi bir uygulama yapmadığını ve başka birilerinin yaptığına da şahit olmadığını, konu hakkında hiçbir bilgisinin olmadığı için Yapı Kontrol Müdürlüğünün yazısı eline geçtiğinde bina içinde ve etrafında gözünden kaçmış olabilecek bir uygulama ve anormallik olup olmadığını kontrol ettiğini, herhangi bir şey göremeyince binayı yapan müteahhit ile görüştüğünü, müteahhidin imara aykırı olduğu iddia edilen yerin bina dış kapısının 1,5 metre iç tarafta olması gerekirken dış duvar hizasından yapıldığının tespit edildiğini, yapı kullanım izni aldıktan sonra herhangi bir uygulama yapmadığını, dış kapıyı duvar hizasından yapı kullanım belgesi almadan inşaat sürecinde sehven yaptığını, bu hususun belediye imar kayıtlarında resimlenerek mevcut olduğunu beyan ettiğini iddia ve ifade ederek somut herhangi bir bilgi ve belgeye dayanmadan hukuk ve hakkaniyete uygun düşmediğini iddia ettiği cezaların kaldırılmasını ve mağduriyetine sebep olan mezkur durumun düzeltilmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
/
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Muratpaşa Belediye Başkanlığından
11.08.2022 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben
Muratpaşa Belediye Başkanlığının 08.09.2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; “ (…)
bahse konu Antalya İli, İlçesi, Mahallesi, ada parselde bulunan taşınmazın 1. Bodrum kat ortak alanında ruhsat eki mimari projesine aykırı ve projesine aykırı ve kaçak olarak yapılanlar ile ilgili 28.01.2022 tarih cilt nolu Yapı Tatil Zaptı Tutanağı tanzim edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesine istinaden 01.02.2022 tarihli 207 sayılı Encümen kararı
alınmıştır. Alınan Encümen kararı ilgililerine tebliğ edilmiştir. İlgililerinin 10.03. 2022 tarih kayıt numaralı dilekçesine istinaden 22.03.2022 tarih sayılı yazımız ile Başkanlık Makamına yazılmış olup;
25.03.2022 tarih sayılı Encümen Kararı alınmıştır. Alınan Encümen kararı ilgililerine tebliğ edilmiştir.
06.06.2022 tarih sayılı yazımız ile Mali Hizmetler Müdürlüğüne yazılmıştır.
İlgilisine verilen yasal süre sonunda mahallinde yapılan incelemede söz konusu Yapı Tatil Zaptında belirtilen hususların görülerek, 21.06.2022 tarihli Durum Tespit Tutanağı tanzim edilmiş, 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 31. ve 32. maddelerine göre 05.07.2022 tarih sayılı Encümen kararı alınmıştır. Bahse konu Encümen kararının ilgililerine tebliğ edilme süreci devam etmektedir. 09.08.2022 tarih sayılı yazımız ile Mali Hizmetler Müdürlüğü’ne yazılmıştır. İlgilileri hakkında gerekli yasal işlemler başlatılarak,
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 184. maddesi uyarınca cezalandırılması ile ilgili 12.08.2022 tarih
sayılı yazımız ile Antalya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. …
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Encümenin görev ve yetkileri” başlıklı 34 üncü maddesinde; “Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: … e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. … i)
Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.”,
6. 3194 sayılı İmar Kanununun,
6.1. “Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 nci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, /
tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. (Değişik cümle:14/2/2020-7221/10 md.) Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.”
6.2. “İdari Müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde;
“Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
(Değişik cümle:14/2/2020-7221/11 md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: … idari para cezası verilir. … c) (a) ve (b)
bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, … (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır. ç) (Ek:25/3/2020-7226/39 md.) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez.
18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine ve gözetmenlerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve
mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir. …”,
7. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, “ Ceza Sorumluluğunun şahsiliği” başlıklı 20 nci maddesinde; “(1) Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz. (…)”,“İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184 üncü maddesinde; “(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran 1 no.lu paragrafta belirtildiği üzere özetle, 21.02.2020 tarihinde satın aldığı dairesinin bulunduğu apartmanda, satış sonrası herhangi bir değişiklik yapılmadığını, buna rağmen ada parsel de bulunan taşınmazda ruhsatlı mimari projesine aykırı ve kaçak olarak uygulama yapılması nedeniyle 15.546,94-TL idari para cezası ile cezalandırıldığını iddia ve ifade ederek, cezaların kaldırılmasını talep etmektedir.
10. Kurumumuzca yapılan incelemede ilgili İdare tarafından, imara aykırı yapıyla ilgili olarak 3194 sayılı
İmar Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca gerekli işlemlerin yapıldığı, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu, ilgilileri hakkında gerekli yasal işlemlerin başlatıldığı, 5237 sayılı TCK’nın 184. maddesi gereğince cezalandırılmaları ile ilgili Antalya Cumhuriyet Başsavcılığına durumun bildirildiği ifade edilmiştir.
11. Muratpaşa Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden tespit edildiği üzere,
11.1. Muratpaşa Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından düzenlenen 28.01.2022 tarihli Yapı Tatil Zaptında; Antalya Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünün
23.12.2021 tarih ve sayılı yazısına istinaden ada parselde bulunan taşınmaz hakkında
yerinde yapılan inceleme neticesinde 06.06.2017 tarih ve no.lu ruhsat eki ve mimar projesine aykırı ve kaçak olarak 1. bodrum kat ortak alanından güney cephede 1,5 x 1,5 m² ebatlarında kapalı kullanım alanı oluşturulduğunun tespit edildiği, tespitlerinin içeri girilemediğinden dışarıdan yapıldığı ifade edilmiştir.
11.2. Muratpaşa Belediyesi 01.02.2022 tarihli ve No.lu Encümen kararında; Yapı Kontrol
Müdürlüğünün Başkanlık Makamından Encümene havale edilen 01.02.2022 tarih ve sayılı yazısı okunup yapılan görüşme sonunda; Mahallesi, ada parselde bulunan taşınmazın ruhsatlı projesine aykırı ve kaçak olarak yapılan uygulamalardan dolayı 5940 sayılı yasa ile değişen 3194 sayılı
İmar Kanunun 42 nci maddesi gereğince ilgilileri hakkında hesaplama tablosuna göre tapudaki hisseleri oranında 15.546,94 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
11.3. Muratpaşa Belediyesi 25.03.2022 tarihli ve No.lu Encümen kararında; Yapı Kontrol
Müdürlüğünün Başkanlık Makamından Encümene havale edilen 22.03.2022 tarih ve sayılı yazısı okunup yapılan görüşme sonunda; Mahallesi, ada parselde bulunan taşınmazın 1. bodrum kat ortak alanında Antalya Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün sayılı yazısına istinaden ruhsat eki mimar projesine aykırı ve kaçak olarak yapılan uygulamalar ile ilgili
28.01.2022 tarih cilt no.lu Yapı Tatil Zaptı tutanağı tutulduğu, 3194 sayılı İmar Kanununun 42 nci
maddesine istinaden 01.02.2022 tarih sayılı Encümen kararı alındığı, ancak itiraz edenlerin 09.03.2022 dilekçesinde belirtilen hususların ve ekteki evrakların incelenmesi neticesinde; adlarına kesilen söz konusu imar para cezasına konu imara aykırılıklardan kendilerinin sorumlu olmadığı, söz konusu taşınmazın yapı kullanım izin belgesi alındıktan sonra herhangi bir değişikliğin kendileri tarafından yapılmadığı/yaptırılmadığı, mezkur taşınmazdaki bağımsız bölüm sahiplerinin tespit edilen aykırılıktan yararlanmadıkları, böylesi bir imara aykırılığı yapmaları için herhangi bir sebep olmadığı ve mezkur aykırılığın sorumlusunun müteahhit olduğu iddiaları doğrultusunda yapılan araştırmada; mezkur aykırılığın bina henüz inşaat aşamasında iken yapılması muhtemel bir inşai faaliyet olması, itiraz eden bağımsız bölüm sahiplerinin mezkur aykırılığı yapmaları için herhangi bir sebep olmaması (yani söz konusu aykırılıktan faydalanmaları gibi) hususları ve ceza hukukunun temel ilkelerinden olan
/
cezaların şahsiliği ilkesi hep beraber değerlendirildiğinde imar para cezasından itiraz edenler ve diğer yapı malikleri değil aynı zamanda taşınmazda hissedar olan yapı müteahhidinin sorumlu olduğuna kanaat getirildiği ve 01.02.2022 tarih ve sayılı Encümen Kararının iptal ile ilgilileri kısmının düzelterek mevcut kararda adı geçenlerin yerine aynı zamanda taşınmaza mülk sahibi de olan
’ın cezanın sorumlusu olarak para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve yapı tatil zaptında tüm maliklerin adının geçmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı yönünde karar verilmiştir.
12. Yerleşim yerlerindeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır. Sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması bakımından yürürlükte bulunan mevzuata ve plan hükümlerine aykırı olan yapılarla ilgili olarak hangi işlemlerin yapılacağına ilişkin düzenlemelere 3194 sayılı Kanunun 32 ve 42 nci maddelerinde yer verilmiştir.
13. Konuya ilişkin Danıştay 14. Dairesinin 11/6/2018 tarihli ve E.2015/2907, K.2018/4534 sayılı kararında; “(…) Suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, para cezasına konu yapıların kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilerek, gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına para cezası verilmesinin gerektiği, yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil, yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerektiği, yukarıda yer verilen inşaat sözleşmesi uyarınca ruhsat ve yapı kullanma izni belgesi alma sorumluluğunun müteahhide yüklendiği, dolayısıyla dava konusu aykırılıklardan müteahhidin sorumlu olduğu, arsa sahibi davacının bu aykırılıklardan sorumluluğunun bulunmadığı, zira uyuşmazlık konusu projeye aykırılıkların, yapının inşası sırasında meydana getirilebilecek mahiyette olduğu açık olduğundan, yapı müteahhidinin eylemi nedeniyle arsa sahibi olan davacıya para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.” şeklinde hüküm tesis edilmiştir.
14. Benzer şekilde Danıştay 14. Dairesinin 27/2/2019 tarihli ve E.2018/5803, K.2019/1436 sayılı kararında; “Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir. Yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından, ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil, yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerekmektedir. Bu durumda; yukarıda bahsedilen kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre
“ruhsata aykırılıkları yapan” kişi olan yüklenici firma, imar para cezasının muhatabı olacağından, bu hususta araştırma yapılarak ona göre para cezası tesis edilmesi gerekirken, arsa sahibi davacılar adına para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir. Bu itibarla, para cezasına ilişkin kısım yönünden de davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.” şeklinde hüküm verilmiştir.
15. 3194 sayılı İmar Kanunun 42 nci maddesinde; ruhsat alınmaksızın veya ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapıların sahiplerine idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca 14. ve 15. paragraflarda yer verilen Danıştay içtihatlarında da görüleceği üzere; suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince idari para cezasına konu yapıların kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilerek, gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına para cezası verilmesinin gerektiği, yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından ruhsatsız yapıyı yapan kişinin
taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil, yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
16. Konuya ilişkin Anayasa Mahkemesinin 12.11.2019 tarih ve Başvuru Numaralı kararında; “Anayasa Mahkemesinin somut olaydaki idari para cezasının kanuni dayanağı olan 3194 sayılı
Kanun’un 42. maddesinin itiraz yoluyla iptali istemine ilişkin kararında ve Danıştay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere yapı sahibi ibaresinden anlaşılması gereken, yapıyı mevzuata aykırı inşa eden kişidir. Yine bu kararlarda, idarelerce gerekli araştırma yapılarak mevzuata aykırı inşaat yapan kişi tespit edilmeksizin doğrudan yapının mülkiyet sahibine para cezası verilmesinin kanunun amacı ve anlamı ile bağdaşmayan bir sonuç doğuracağı vurgulanmıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
17. Somut olayda; başvuran emsal kararlardan da anlaşılacağı üzere sorumlu olması gereken yapı müteahhidi veya yapı müteahhidi ile birlikte inşaat sözleşmesi karşılığında yapıyı yaptıran bir kişi değildir.
İlgi daireyi daha sonra 21.02.2020 tarihinde satın almıştır. Buna karşın ruhsat eki ve mimari projesine aykırı ve kaçak uygulamalar yapıldığı gerekçesi ile Muratpaşa Belediye Başkanlığı tarafından 3194 sayılı İmar
Kanunun 42 nci maddesi gereğince kat maliklerine ve aynı zamanda kat maliki olan müteahhide idari para cezası verildiği, ancak Muratpaşa Belediyesi 25.03.2022 tarihli ve No.lu Encümen kararında
“mezkur aykırılığın bina henüz inşaat aşamasında iken yapılması muhtemel bir inşai faaliyet olması, itiraz eden bağımsız bölüm sahiplerinin mezkur aykırılığı yapmaları için herhangi bir sebep olmaması (yani söz konusu aykırılıktan faydalanmaları gibi) hususları ve ceza hukukunun temel ilkelerinden olan cezaların şahsiliği ilkesi hep beraber değerlendirildiğinde imar para cezasından itiraz edenler ve diğer yapı malikleri değil aynı zamanda taşınmazda hissedar olan yapı müteahhidinin sorumlu olduğuna kanaat getirildiği” şeklinde belirtildiği, bu kapsamda ilgi idare tarafından gerekli araştırma ve inceleme yapılmaksızın ve inşai faaliyet yapan kişi tespit edilmeksizin doğrudan kat maliklerine idari para cezası verildiği, söz konusu işlemin cezaların şahsiliği ilkesi ve yukarıda yer verilen Danıştay içtihatları ile örtüşmediği tespit edilmiştir.
18. Başvuranın iddiaları, İdarelerin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve yargı kararları ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ilgili İdare tarafından 28.01.2022 tarihli yapı tatil zaptıyla ruhsat eki mimar projesine aykırı yapı tespit edildiği, yine aynı Kanunun 42 nci maddesindeki hükümler doğrultusunda ilgili İdarece kat maliklerine ve aynı zamanda kat maliki olan müteahhide idari para cezası verildiği tespit edilmiş olup, 25.03.2022 tarihli ve No.lu Encümen kararında yer verilen “mezkûr aykırılığın bina henüz inşaat aşamasında iken yapılması muhtemel bir inşai faaliyet olması, itiraz eden bağımsız bölüm sahiplerinin mezkûr aykırılığı yapmaları için herhangi bir sebep olmaması (yani söz konusu aykırılıktan faydalanmaları gibi)” tespitleri doğrultusunda ilgi taşınmazı yapım bittikten sonra satın alan kat maliklerine idari para cezası tesis edilme işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
/
20. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
25.03.2022 tarihli ve No.lu Encümen kararında yer verilen “mezkûr aykırılığın bina henüz inşaat
aşamasında iken yapılması muhtemel bir inşai faaliyet olması, itiraz eden bağımsız bölüm sahiplerinin mezkûr aykırılığı yapmaları için herhangi bir sebep olmaması (yani söz konusu aykırılıktan faydalanmaları gibi)” tespitleri doğrultusunda ilgi taşınmazı yapım bittikten sonra satın alan kat maliklerine idari para cezası tesis edilme işleminin iptali hususunda MURATPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Muratpaşa Belediye Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Muratpaşa Belediye Başkanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/