İflas sonrası mal devri işlemlerinin geçersiz kılınmasında mal kaçırma kastının varlığı nasıl değerlendirilmelidir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, İcra ve İflas Kanunu’na (İİK) dayanarak açılan tasarrufun iptali davasında, davalı borçlu şirketin iflası sonrası yapılan mal devri işlemlerinin geçersiz kılınması üzerine odaklanmaktadır. İlk derece mahkemesi, borçlu şirketin mal kaçırma kastıyla hareket ettiğine ve alıcıların borçlunun aciz durumunu bildiğine hükmederek davanın kabulüne karar vermiştir. Davalılar ise, mal kaçırma kastının bulunmadığını ve alacaklı ile aralarında bir ilişki olmadığını savunarak karara itiraz etmişlerdir.

Bölge Adliye Mahkemesi, davalıların istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek harç ve yargılama masrafları yönünden ilk derece mahkemesi kararını değiştirmiştir. Ancak, davalıların diğer itirazlarını esastan reddetmiştir. Temyiz aşamasında, davalıların itirazları incelenmiş ve mahkeme, davacı lehine hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek, iflas idaresinin lehine hüküm verilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Sonuç olarak, mahkeme, temyiz itirazlarını kabul ederek, ilk derece mahkemesinin kararında yer alan “davacıya” ibaresinin “iflas idaresine” olarak düzeltilmesine ve hükmün bu şekliyle onanmasına karar vermiştir. Bu durum, iflas sürecinde alacaklıların haklarının korunması açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur.

4. Hukuk Dairesi         2021/23507 E.  ,  2024/3640 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2020/328 E- 2021/464 K
    HÜKÜM/KARAR : Kabulüne /Yeni hüküm kurulmasına
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2016/201 E- 2019/229 K

    Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

    Karara karşı davalı … ve … vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile harç ve yargılama masrafları yönünden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, harç ve vekalet ücreti yönünden ilk derece mahkemesi kararının değiştirilmesine karar verilmiştir.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … ve … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Opdco Petrol Ür. Dağ. ve Paz. İnş. Taah. Haf. San. Tic. Şti’nden alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine icra takipleri yapıldığını, davalı borçlunun Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/458 E – 2016/410 K sayılı dosyasından iflasına karar verildiği, İİK madde 245 gereğince iş bu davayı takip etme yetkisinin alındığını, davalı borçlunun mal kaçırma gayesi ile adına kayıtlı gayrımenkullerini diğer davalılara devrettiğinin tespit edildiğini beyan ederek davalılar arasındaki tasarrufların iptalini talep ve dava etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar davanın reddini savunmuşlardır.

    III. İLK DERECE MAHKEME KARARI
    Mahkemenin 10.05.2019 tarihli ve 2016/201 Esas ve 2019/229 Karar sayılı kararıyla; “Borçlu Opadco …A.Ş.’nin yetkilisi …’dir. … ve … ise onun oğullarıdır. İlk satışlarda alıcılar … tarafından temsil edilmiştir. Satıcı temsilcisi ise …’dir. Yani borçlu şirket temsilcisinin oğulları satışlarda karşılıklı olarak vekil-temsilci görevi yapmışlardır. Dolayısıyla alıcıların nesnel olarak borçlunun aciz halini bilebilecekleri kabul edilmelidir. Antalya 14. İcra Dairesinin 2012/6894 Esas numaralı dosyasında ipotekli takibe konu 158 ada 1 parsel, ipotekle yüklü olarak borçlu tarafından …’a satılmıştır. …, …’in erkek kardeşidir. … ise borçlu şirket temsilcisi …’in eşi, satışlarda vekil olarak görev yapan … ve …’in anneleridir. Hem … hem de … yurt dışında aynı şehirde yaşamaktadırlar. Bu veriler adı geçen isimlerin aynı ticari döngünün bir yerinde yer aldıklarını ve borçlunun vaziyetini bildiklerini göstermektedir. … ve …’e yapılan satışlarda da satıcı …’i yine … temsil etmiştir. … de …’in diğer oğludur. Alıcılar … ve … Kırıkhan Hatay nüfusuna kayıtlıdırlar. Borçlu firma temsilcisi … ve satışlarda vekil olarak hareket eden oğulları da Hatay Reyhanlı nüfusuna kayıtlıdırlar. … ve annesi … ise Kırıkhan doğumludur. Kaldı ki … satın aldığı 1247 ada 1 parsel sayılı taşınmazda Gmg Enerji …A.Ş.’nin borçları için Kuveyt Türk A.Ş.lehine 900.000,00 TL ipotek tesis etmiştir. Bu şirket ile borçlu Opadco …A.Ş.’nin adresleri Liman Mahallesi, 2. Cadde M. Bileydi Apartmanı No: 19/4 Konyaaltı şeklindedir ve aynıdır. Dolayısı ile … ve eşi …’in de borçlunun aciz halini ve ızrar kastını bilebildiği kabul edilmelidir.” gerekçesiyle Antalya 12. İcra Dairesinin 2016/4898 Esas numaralı dosyası yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … Çoşkungönül, …, … ve … vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davalı ………., … ve … vekili istinaf dilekçesinde; mal kaçırma kasdının bulunmadığını, davalı … ile davalı borçlu arasında herhangi bir ilişki bulunmadığını, davalı …’in Almanya’da ikamet ettiğini, birikim yapmak maksatlı dava konusu gayrımenkulü satın aldığını, davalı borçlunun başkaca gayrımenkulleri bulunduğunu, acz halinde olmadığını, harç ve yargılama masraflarının hatalı belirlendiğini, davalı borçlunun iflas etmiş olması sebebi ile takip yapılamayacağını beyan ederek Yerel Mahkemece verilen kararın ortadan kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekilinin yargılama harcı ile vekalet ücretinin hatalı belirlendiğine ilişkin istinaf başvurusunun kabulüne, sair istinaf itirazlarının ise esastan reddine, kabul edilen istinaf itirazı sebebiyle kararın kaldırılmasına ve yargılama harç ve giderleri yönünden yapılan hatanın düzeltilmesi için hükmün yeniden tesisine, karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … ve … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı … ve … vekili istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları temyiz dilekçesinde de ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Dosya içeriğine göre uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi
    2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 277 ve devamı maddeleri

    3. Değerlendirme
    1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, davalı 3. kişi …’ten satın alınan Antalya ili, Döşemealtı İlçesi, …. Mah. 1247 ada, 1 ve 6 nolu parsellerin kaydına davalı … ve … tarafından dava dışı GMG Enerji Metal Ürünleri San Tic. AŞ lehine 900.000,00 TL bedelli ipotek konulduğu, GMG Enerji Metal Ürünleri San Tic. AŞ nin kurucusunun davalı borçlu şirketin yetkilisi …’in oğlu olan … olduğunun anlaşılmış olmasına göre davalı … ve … vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmiştir.
    2. Davalı borçlu Opadco Petrol Ür. Dağ. ve Paz. İnş. Taah. Haf. San. Tic. Ltd. Şti’nin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/548 E – 2016/410 K sayılı dosyasından 03.06.2016 tarihinde iflasına karar verilmiştir.
    Antalya 13. İcra Müdürlüğünün 2016/1 İflas sayılı dosyadan İİK madde 245 e göre iş bu davayı takip etme yetkisi talebi reddedilmesi üzerine davacı vekili tarafından icra müdürlüğü kararı aleyhine Antalya 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 2017/1167 E sayılı dosyası ile şikayet yoluna başvurulmuştur. Mahkemece şikayetin kabulü ile davacı vekiline İİK madde 245 e göre iş bu davayı iflas müdürlüğü adına takip yetkisi verilmiştir.
    Bu durumda Mahkemece İflas İdaresi hakkında hüküm kurulması gerekirken, davacı lehine hüküm kurulması doğru görülmemiş, ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirir nitelikte görülmediğinden, 6100 Sayılı HMK’nin 370/2 nci maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanması uygun bulunmuştur.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Değerlendirme bölümünün (2) nolu bendinde yer alan sebeplerle davalı … ve … vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE;

    Değerlendirme bölümünün (3) bendinde açıklanan nedenlerle; davalı … ve … vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan “davacıya” ibarelerinin hükümden çıkartılmasına yerine “iflas idaresine” ibaresinin yazılmasına hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

    Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı … ve …’e iadesine,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.