|
ÖZET: Başvuru, 16 Mayıs 2023 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yapılan ihale işlemleriyle ilgilidir. Başvuran, İstanbul’daki bir taşınmaz üzerinde gerçekleştirilen kantin ihalesine katıldığını, ancak ihale sürecinde taşınırların Hazineye ait olduğunu düşünerek teklif verdiğini, sonradan bu taşınırların önceki kiracıya ait olduğunu öğrendiğini belirtmiştir. Bu durumun yanıltıcı bilgi verilmesinden kaynaklandığını ifade eden başvuran, ihalenin yeniden düzenlenmesini ve maddi teminatının iade edilmesini talep etmiştir.
İdare, başvurunun incelenmesi sonucunda, ihale sürecinin açık teklif usulüyle gerçekleştirildiğini ve başvuranın ihaleye katılmadan önce gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiğini belirtmiştir. İhaleye ilişkin belgelerde, demirbaşların Hazineye ait olduğuna dair herhangi bir ibarenin bulunmadığı ve başvuranın kira şartnamesini imzalayarak kabul ettiği ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın ihale öncesinde idareden açıklama talep etmediği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde reddedilmesine karar vermiştir. İlgili idarenin işlemlerinde herhangi bir usulsüzlük tespit edilmemiştir ve başvuranın yargı yoluna başvurma hakkı saklı kalmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9831-S.23.15841
BAŞVURU NO : 2023/6856
KARAR TARİHİ : 04/08/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İhale işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza iletmiş olduğu 16.05.2023 tarihli dilekçesinde özetle; İstanbul İli, İlçesi, Mahallesi, ada parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan Prof. – Huzurevi yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi dâhilinde bulunan belirli bir kısmın kantin olarak kullanılmak üzere yapılan ihaleye katıldığını ve geçici kira ihalesinin üzerinde kaldığını; kantin alanında bulunan taşınırların Hazineye ait olduğunu düşünerek söz konusu ihaleye teklif verdiğini ancak mezkûr taşınırların önceki kiracıya olduğunu sonradan öğrendiğini; söz konusu durumun ihale kapsamında yanıltıcı bilgi verilmesinden kaynaklandığını belirtmiş ve söz konusu ihalenin yeniden düzenlenerek ilan edilmesini; ayrıca maddi teminatının iade edilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir. İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 12.06.2023 tarihli ve E– – sayılı cevap yazısı ve eklerinde sunulan bilgilerde özetle; (a) Taşınmazın ihale kira bedeli takdir edilirken demirbaşların bedelinin hesaba katılmadığı; sadece taşınmazın kantin mahalli olarak kullanılacak olan alan dikkate alınarak belirlenen kira bedeli üzerinden
2886 sayılı Kanunun 45. maddesine göre açık teklif usulü ile kiralama ihalesi yapıldığı,
(b) Ayrıca kira şartnamesinde kantin mahallinde bulunan demirbaşların Hazineye ait olduğuna dair herhangi bir ibare bulunmadığı ve söz konusu kira şartnamesinin başvuran tarafından bizzat imzalanarak kabul edildiği,
(c) Kira ihalesinin açık teklif usulüyle katılıma açık, isteğe bağlı ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirildiği; gerek ihale öncesi gerekse ihale sırasında tüm bilgilendirmelerin başvurana yapıldığı ve bu bağlamda ihalenin yanıltıcı olduğu iddialarının tamamıyla yersiz ve mesnetsiz olduğu, İfade edilmiştir.
4. Başvuru konusu ihaleye ilişkin belgeler 12.06.2023 tarihli ve E- – – sayılı sayılı yazı ekinde sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […] 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
7. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca:
Kapsam:
Madde 1 – Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.
Birinci fıkrada sayılan daire ve idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunlarla veya özel kanunların vermiş olduğu yetkiyle kurulmuş bulunan fonların yukarıda belirtilen işlerinin nasıl yapılacağı Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.
[…]
Şartnameler:
Madde 7 – İhale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa ekleri idarelerce hazırlanır.
Bu şartnamelerde işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka genel olarak aşağıdaki
hususların da gösterilmesi zorunludur:
a) İşin niteliği, nevi ve miktarı, b) Taşınmaz malların satışı, kiraya verilmesi, trampa edilmesi ve üzerlerinde mülkiyetin gayri ayni hak tesisinde tapu kayıtlarına göre yeri, sınırı, yüzölçümü, varsa pafta, ada ve parsel numarası ve durumu, c) Tahmin edilen bedeli, geçici teminat miktarı ve kesin teminata ait şartlar, d) İşin yapılma yeri, teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları, e) İşe başlama ve işi bitirme tarihi, gecikme halinde alınacak cezalar, f) İsteklilerde aranılan şartlar ve belgeler, g) İhaleyi yapıp yapmamakta ve uygun bedeli tespitte idarenin serbest olduğu, h) İhale kararının karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde ita amirince onaylanacağı veya iptal edilebileceği, i) Vergi, resim ve harçlarla sözleşme giderlerinin kimin tarafından ödeneceği,
j) Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı, k) Sözleşme konusu işlerin malzeme veya birim fiyatlarındaki değişiklikler nedeniyle eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği, l) Süre uzatımı verilebilecek haller ve şartları, m) İşin süresinden önce bitirilmesinde fayda görülen hallerde erken bitirme primi verilecekse miktarı, şartları ve ödeme şekli, n) İhtilafların çözüm şekli.
[…]
Açık teklif usulü ile yapılabilecek ihaleler:
Madde 45 – Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlerden, tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe
Kanunu ile tespit edilecek tutarı geçmeyen ihaleler açık teklif usulüyle yapılabilir.
Açık teklif usulünün uygulanması:
Madde 46 – Açık teklif usulüne göre ihaleler, isteklilerin ihale komisyonları önünde tekliflerini sözlü olarak belirtmeleri suretiyle yapılır.
Ancak; istekliler ilanda belirtilen ihale saatine kadar komisyon başkanlığına ulaşmış olmak şartıyla, 37 nci madde hükümlerine uygun olarak düzenleyecekleri tekliflerini iadeli taahhütlü bir mektupla da gönderebilirler.
Teklif sahibi komisyonda hazır bulunmadığı takdirde posta ile gönderilen teklif son ve kesin teklif olarak kabul edilir.
Açık teklif usulünde ihale:
Madde 47 – İlanda belirtilen ihale saati gelince, komisyon başkanı, isteklilerin belgelerini ve geçici teminat verip vermemiş olduklarını inceleyerek, kimlerin ihaleye katılabileceğini bildirir.
Katılamayacakların belge ve teminatlarının geri verilmesi kararlaştırılır. Bu işlemler, istekliler önünde, bir tutanakla tespit edilir.
Tutanaktan sonra, ihaleye giremeyecekler ihale yerinden çıkartılır. Diğer istekliler, önce şartnameyi imzaya ve daha sonra, sıra ile tekliflerini belirtmeye çağrılır. Yapılacak teklifler ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılır ve teklif sahipleri tarafından imzalanır.
İlk teklifler bu suretle tespit edildikten sonra, komisyon başkanı, posta ile yapılmış teklifler varsa okutarak bu tekliflerin de ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılmasını sağlar. Bundan sonra istekliler sıra ile tekliflerde bulunmaya devam ederler. İhaleden çekilen isteklilerin bu durumları ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılır ve imzaları alınır. İlgilinin imzadan çekinmesi halinde durum ayrıca belirtilir.
İhaleden çekilenler yeniden teklifte bulunamazlar.
Teklifler yapıldığı sırada, yapılan indirim veya artırımların işi uzatacağı anlaşılırsa; isteklilerden komisyon huzurunda son tekliflerini yazılı olarak bildirmeleri istenebilir. Daha önce ihaleden çekilmiş olanlar bu durumda yazılı teklif veremezler.
İhale sonucunun karara bağlanması:
Madde 48 – Sözlü veya yazılı son teklifler alındıktan sonra, ihale 41 inci maddeye göre karara bağlanır.
[…]
Pazarlık usulüyle yapılacak işler:
Madde 51 – Aşağıda yazılı işlerin ihalesi, pazarlık usulüyle yapılabilir;
[…] g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi, […]
8. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in ilgili hükümleri uyarınca:
Tahsisli ve kiralanmış yerlerdeki işlemler
MADDE 70 – (1) Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerler, tasarruf eden kuruluş amirinin görüşü alınmak suretiyle, ilde (Değişik ibare: RG5/10/2022-31974) il müdürünün, ilçede kaymakamın onayı ile İdarece kiraya verilebilir. […]
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuru kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 11. İdarece; mülkiyeti Hazineye ait olup İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne tahsisli olan
İstanbul İli, İlçesi, Mahallesi ada parsel sayılı taşınmaz üzerindeki bina dâhilinde bulunan kantin alanının 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile kiralanması için 08.11.2022 tarihinde ihaleye çıkılmış ancak teklif veren olmadığı için ihalesi yapılamamıştır.
12. Bunun üzerine, İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 20.12.2022 tarih ve sayılı yazısıyla; söz konusu kantin mahallini kiralamak için müracaat eden gerçek/tüzel kişi bulunmadığından, kantin mahallinin açık teklif usulüyle kiraya verilmesinin istenildiği bildirilmiştir.
13. 2886 sayılı Kanun’un 45’inci maddesi uyarınca 11/04/2023 tarihinde açık teklif usulüyle gerçekleştirilen kiralama ihalesi neticesinde; İhale Komisyonu’nun 11.04.2023 tarihli ve numaralı kararı ile geçici ihalenin başvuran adına yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar 27.04.2023 tarihinde ilgili ita amiri tarafından onaylanmıştır.
14. Başvuran, ihale konusu kantin alanında bulunan taşınırların Hazineye ait olduğunu düşünerek söz konusu ihaleye teklif verdiğini ancak mezkûr taşınırların önceki kiracıya olduğunu sonradan öğrendiğini belirtmiş ve söz konusu durumun ihale kapsamında yanıltıcı bilgi verilmesinden kaynaklandığını iddia etmiştir.
15. İhaleye ilişkin olarak İdarece hazırlanan 29.09.2022 tarihli kira bedeli hesap tutanağında, kullanılan demirbaşın ve malzemenin idarece karşılanmayacağı belirlenmiştir. Başvuran tarafından imzalanan Kira
Şartnamesi içeriğine bakıldığında ise demirbaş veya malzemenin idarece karşılanacağına dair herhangi bir hükme yer verilmediği görülmüştür.
16. Diğer yandan, belirtilen konuda bir tereddüt hâsıl olması halinde ihaleye katılan isteklilerin herhangi bir hak kaybı yaşamamak ve doğru bir değerlendirme ile tekliflerini sunabilmek amacıyla ihaleye çıkan
idareden açıklama talebinde bulunabileceği açık olup başvuru dosyası içeriğinde başvuran tarafından
İdareye yöneltilmiş herhangi bir açıklama talebine rastlanmamıştır. Bu çerçevede, başvurandan ihaleye katılım öncesinde gerekli dikkat ve özeni göstermesinin bekleneceği; buna mukabil söz konusu ihale öncesinde İdareden açıklama talep etmek suretiyle kolaylıkla tespit edebileceği nitelikteki hususları sonrasında öne sürmesinin ise hukuken korunamayacağı değerlendirilmiştir.
17. Sonuç itibarıyla tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusu ile ilgili olarak
İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
19. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, gerek başvuranın dilekçesi gerekse de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından süresi içerisinde işlem tesis ettiği, böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
21. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
İstanbul Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/