İhale kapsamında yapılan çatı kaplama işinin birim fiyat tarifine uygunluğu ve kamu zararı tazminatının hukuki değerlendirmesi (Sayıştay)

İş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olarak yapılmaması;

2- 42 sayılı İlamın 6. maddesinin (C) bendiyle; … İhale Kayıt Numaralı, …’ne açık ihale ile yaptırılan … TL+KDV sözleşme bedelli “… İşi”‘nde (1, 2 ara ve 3 son nolu hakediş evrakı ve eklerinin incelenmesi sonucunda); Y.21.101/05 poz no.lu Çatı üzerine tahta kaplama yapılması iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olarak yapılmadığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…) (aynı ilam maddesi ile ilgili olarak aynı sıfatla temyiz talep eden 44819 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen Anıtlar Müdür Vekili … ve 44821 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen İnşaat Mühendisi …’ın dilekçelerinde de tamamen aynı olmak üzere) temyiz dilekçesinde özetle; hazırlanan 12.11.2018 tarihli kesin hakediş ile kamu zararı olarak belirlenen tutarın, iş azalışı olarak hakedişe dahil edildiğini ve bu hakedişin yüklenici tarafından imzalanmasından sonra Genel Müdürlükçe onaylandığını ve Harcama Yetkilisi tarafından onaylanarak … Genel Müdürlüğü İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının 17.12.2018 tarih ve E.34947 sayılı (dilekçe ekindeki) (EK 4) yazısı ile Müdürlüklerine gönderildiğini, onaylanan kesin hesapta bu bedel düşülmüş olduğundan kamu zararı oluşmadığını, kamu zararının oluşmamasından dolayı üzerlerine atılı bulunan tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini dile getirmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Hakediş Kapağını Onaylayan-Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 44824 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen İdari ve Mali İşler Daire Başkanı …, İlamın bu maddesine ilişkin olarak temyiz dilekçesinde özetle; konunun esası yönünden; çatı kaplamasının resimlerine bakıldığında ahşap malzemenin kullanıldığının görüleceğini, çatı kaplaması yapılmış olmakla birlikte sanki ahşap kaplama yapılmamış gibi bir algı oluştuğunu, hâlbuki aksine ahşap malzeme kullanıldığını, Denetçinin söz konusu inşaat alanını ve iddia edilen eksiklikleri yerinde incelemediğini, tarafıma çıkarılan zimmetlerde tamamen evrak üzerinden karar verildiğini, oysaki Denetçinin Çayyolu Sahnenin zeminini yerinde incelediği gibi bu söz konusu işi de yerinde inceleseydi … şehrine kazandırılan ve toplam bedeli … TL olan iki katlı, üst katında beş odalı ve her odasında banyo tuvalet ile bir adedinde ortak kullanım için mutfak, alt katta ise kullanım alanının tamamı üç bölüme ayrılarak prova odası ile depo alarak hazırlandığı ve çatının tamamının sökülerek yeniden yapıldığını görmüş olacağını, daha önce denetlediği Cüneyt Gökçer Çayyolu Sahnesinde olduğu gibi düşüncelerinin tamamen değişmiş olacağını, Denetçiye … imalatının bittikten sonra muhammen bedelinin piyasadan veya Sayıştay Başkanlığı Mühendislerince çıkarılması talebinde bulunduğunu ve savunmasında da bunu tekrarladığını, zira böyle reel bir ölçümün maalesef yapılmadığını ifade etmiş, sorumluluk yönünden ise (A) bendine ilişkin olarak yapmış olduğu açıklamaları aynen tekrar etmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Hakedişi Kapağını Düzenleyen-Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 44825 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen Müdür Yardımcısı …, temyiz dilekçesinde özetle; kontrol mühendislerinin yapmış oldukları savunmalara katılmakla beraber, ihalenin Genel Müdürlüklerince yapılmasından dolayı ihale şartnameleri Müdürlüklerinin bilgisinde olmadığından ve Müdür Yardımcısı sıfatı ile Kontrol Teşkilatı tarafından hazırlanan hakedişleri Kurum Yetkilisi olarak, imzalamış olmamakla birlikte, bu konuların branşı dışında olduğunu ifade etmek suretiyle (Harcama Yetkilisi olan … ve Gerçekleştirme Görevlisi …’in sorumlukları kaldırılırken kendi sorumluluğunun devam etmesine ilişkin yukarıda …’in yapmış olduğu itirazları aynen tekrar etmekle birlikte) tazmin hükmünün kaldırılması hususunu Kurulumuz bilgisine sunmuştur.

Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede hem sorumluluğa yönelik hem de konunun esasına ilişkin itirazların yer aldığı,

(… ve … için de geçerli) A- Sorumluluğa ilişkin olarak;

(A) bendi için verilen mütalaa doğrultusunda sorumluluğa ilişkin talebinin reddine karar verilmesinin,

(Diğer sorumlular için de geçerli) B- (İlamın 6/C maddesi için) Konunun esasına ilişkin olarak ise;

Denetçi incelemesinin evrak üzerinden yapıldığı, İlamda belirtilen eksikliklerin yerinde tespite dayanmadığı; çatının tamamen sökülerek yeniden yapıldığı, çatı kaplamasının resimlerinde ahşap malzemenin kullanıldığının görüleceği ifade edildikten sonra; İlama konu olan işin, … Müdürlüğü bünyesindeki ‘‘Ek Hizmet Binası Restorasyonu” ile ilgili olup, işin kontrollüğünün …’da görevli mühendisler tarafından yapıldığı ve ilgililerce hazırlanan hakedişlerin ödemesinin ise Genel Müdürlükçe gerçekleştirildiği, sorguya … (İnşaat Mühendisi), … (Mimar), … (Rölöve ve Anıtlar Md. V.) ve … (Müdür Yard.) tarafından verilen cevaplarda; hafta sonu yapılan imalata ait fotoğrafların yüklenici tarafından kontrollük teşkilatına iletilmediği, İhale Makamından daha sonrasında temin edilen fotoğraflardan su yalıtım örtüsünün olmadığının belirlendiği ve yapılmayan imalat bedeli olarak kamu zararına esas tutulan tutarın yükleniciye ait teminat tutarından, kesin hakedişin hazırlanması aşamasında düşüleceğinin belirtildiği, ilgililerin temyiz dilekçeleri ekinde yer alan belgelerden, bu tutarın 12.11.2018 tarihli kesin hakedişte iş azalışı olarak gösterilmek suretiyle gerekli düzeltmenin yapıldığı ve kamu zararının ortadan kalktığının anlaşıldığı, düzeltmenin hüküm tarihinden önce yapılmış olması nedeniyle tazmin hükmünün yargılamanın iadesi yoluyla sorumlular üzerinden kaldırılmasını teminen, dosyanın dairesine tevdiine karar verilmesinin

Uygun olacağı belirtilmiştir.

Aynı ilam maddesinde sorumluluğu bulunan ve 44824 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

İlam maddesinin (A) bendi için hakediş kapağı üzerinde imzası bulunan Onaylayan ve Düzenleyen ile birlikte işin kontrolünü üstelenen tüm kamu görevlilerine sorumluluk yüklenirken, diğer bentlerde işin tazmine olan konuların inşaat kısmı ile alakalı olmasından dolayı Onaylayan ve Düzenleyen dışında işin kontrolünü üstlenen kamu görevlilerinden sadece mimar ve mühendislere sorumluluk yüklenmiştir.

Bu bağlamda, sorumluluk hukuku bakımından kamu görevlileri için 5018 sayılı Kanundan önce kusursuz sorumluluk (objektif) ilkesinin geçerli olduğu, 5018 sayılı kanunla bu ilkeden vazgeçilip kusur sorumluluğu (sübjektif) ilkesinin benimsendiği dikkate alındığında İlamdaki sorumluluk tevcihinde hukuken bir isabetsizlik söz konusu değildir.

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Hakediş kapağında imzası bulunan Onaylayan-Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumluluk yüklenen sorumlu tarafından çatı kaplamasının resimlerine bakıldığında ahşap malzemenin kullanıldığının görüleceği, çatı kaplaması yapılmış olmakla birlikte sanki ahşap kaplama yapılmamış gibi bir algı oluştuğu, hâlbuki aksine ahşap malzeme kullanıldığı, Denetçinin söz konusu inşaat alanını ve iddia edilen eksiklikleri yerinde incelemediği ve tazmin hükmünde evrak üzerinden karar verildiği ileri sürülmekte ise de; işin kontrolünü yapan mimar ve mühendislerce gönderilen temyiz dilekçelerinde çatının Y.21.101/05 poz no.lu Çatı üzerine tahta kaplama yapılması iş kaleminin birim fiyatına uygun yapılmadığı, tahta kaplama uygulanmadan sadece trapez saç montajı için bir kaç sıra 10-12 cm. genişliğinde tahtaların konulduğu kabul edilmiştir.

Bu kabul doğrultusunda, tazmin hükmünde konunun esası yönünden de bir hukuki isabetsizlik söz konusu değildir.

Yapılan Tahsilat Yönünden İnceleme:

Tazmin hükmünün sorumluluk ve konunun esası yönünden yerinde olmasına rağmen, (İşin Kontrolünü Yapan-Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumluluk yüklenen) sorumlularca, birim fiyat tarifine uygun yapılmayan Y.21.101/05 poz no.lu Çatı üzerine tahta kaplama yapılması iş kaleminden kaynaklanan kamu zararının kesin hakedişten iş azalışı yapılmak suretiyle tenkis edildiğine ilişkin kanıtlayıcı belgeler dilekçe ekinde gönderilmiş bulunmaktadır.

Bu belgelerden açıkça görüleceği üzere; birim fiyat tarifine uygun olarak yapılmayan imalat bedeli farkı, kamu zararı hesabındaki hesap yöntemiyle 12.11.2018 tarihli kesin hakedişte iş azalışı olarak hakedişe dahil edilmiş, yüklenici tarafından imzalanmasından sonra Genel Müdürlükçe onaylanmış ve Harcama Yetkilisi tarafından onaylanarak … Genel Müdürlüğü İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının 17.12.2018 tarih ve E.34947 sayılı (dilekçe ekindeki) yazısı ile … Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğüne gönderilmiştir. (*Kesin hesap sonucunda, İdare toplamda … TL alacaklı çıkmış, İdarenin bu alacağı, 30.11.2018 tarihli 30637 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile yüklenicinin geçici teminatından kesilerek gelir kaydı oluşturulmuştur.)

Dolayısıyla, İlamda kamu zararı tutarı olarak hesaplanan … TL tamamen tahsil edilmiş durumdadır. Ancak, dilekçe ekinde yer alan belgelere göre bahse konu kesinti, 30.11.2018 tarihli 30637 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile muhasebeleştirilmiş olduğundan; hüküm tarihi olan 15.11.2018 tarihinden sonra yapılmıştır.

Sonuç itibariyle, sorumluluk ve konunun esası yönünden; 42 sayılı İlamın 6. maddesinin (C) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, yapılan tahsilat yönünden ise; -İlamdaki konuyla ilgili olduğu tahsilat belgesinden açıkça anlaşılan- hükümden sonra yapılan bu tahsilat, ilam hükmünün infazı mahiyetinde olacağından; temyiz dilekçesi hakkında Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA, oy birliğiyle,

Karar verildiği 12.02.2020 tarih ve 47203 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.