İhale onay belgesi, harcama talimatı mıdır (KİK)

BAŞVURU SAHİBİ:

Kale Profesyonel Yönetim Organizasyon Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 21. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/209075 İhale Kayıt Numaralı “Dsi 21 Bölge Müdürlüğü (Aydın) Şoförlü Taşıt Kiralama” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri  21. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.04.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Dsi 21 Bölge Müdürlüğü (Aydın) Şoförlü Taşıt Kiralama” ihalesine ilişkin olarak Kale Profesyonel Yönetim Organizasyon Ltd. Şti. nin 31.03.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.04.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.04.2023 tarih ve 89057 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.04.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/528 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1) Sözleşme Tasarısının “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16.1.2’nci maddesinde yapılan düzenlemelerin mükerrerlik içerdiği ve belirsizlik yarattığı Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde özel aykırılık hallerinin yer aldığı tablo kapsamında aracın çalışmaması durumunun hem ikinci hem de üçüncü maddelere göre ceza kesilmesine, şoförün işe gelmemesi durumunun ise ikinci, üçüncü ve dördüncü aykırılık hallerine göre ceza kesilmesine neden olacağı, bu hususların idare ve yüklenici arasında uygulama sürecinde sıkıntılar doğuracağı ve uygulama esnasında idare ile yükleniciyi karşı karşıya getirecek olduğu, bahse konu iş kapsamında dokümanda belirtilen özel aykırılık hallerine ilişkin açıklamaların ihale dokümanı içerisinde net bir biçimde düzenlenmeyip, idare tarafından şikâyet başvurusu üzerine verilen cevapta özel aykırılık hallerinin yorumlandığı, ayrıca Teknik Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 2.10.1 ve 2.10.2’nci maddelerinde yer alan düzenleme ile özel aykırılık hallerinden taşıtların ve sürücülerin belirtilen hizmetlerde on dakikanın üzerindeki gecikmeleri ifadesinden ne kastedildiğini net olarak anlaşılamadığı, idarenin sevk ve idaresindeki taşıtlar için böyle bir ceza kesilmesinin ve aykırılık sayısının tespit edilmesinin uygun olmadığı,

2) İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde; “İstekli teklifini sunarken taşıtların, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği 2023 Şubat ayına ait değerleri kullanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu düzenlemeden binek araçlara uygulanacak %2 kasko değerinin 2023 yılının şubat ayına ait değerlere göre hesaplanması gerektiğinin anlaşıldığı, fakat ihalenin harcama limitlerinin onaylandığı ay diğer bir ifade ile ihalenin ilan edildiği tarih olan mart ayına göre kasko değerinin hesaplanması gerekmekte olup, kasko değerinin uygulanacağı ayın yanlış yazılmış olduğu, ayrıca ihale onay belgesinin harcama talimatı olarak kabul edilmesi ve ihale onay belgesinin onaylandığı tarihe göre kasko değerinin tespit edilmesinin mevzuata uygun olmadığı,

3) İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde yer alan “Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin; “Yetki Belgelerinin Verilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinin 9’uncu bendinde; “Adi ortaklıklara yetki belgesi verilmez.” hükmü bulunmaktadır. Hizmetin yerine getirilmesinde “Yetki Belgesi” yükümlülüğünün yerine getirilmediği takdirde, sözleşmenin fesih işlemlerinin başlatılacak olup kesin teminatın gelir kaydedileceği ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanun’unun 20’nci ve 26’ncı maddeleri uygulanacaktır. Bu nedenle; ihaleye teklif verecek olan istekliler bu madde hükümlerini dikkate alarak ihaleye teklif vereceklerdir.” düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu düzenleme uyarınca isteklilerin ihaleye teklif verecekleri düşünüldüğünde anılan düzenleme neticesinde ihaleye ortak girişimlerin teklif veremeyeceği İdari Şartnamenin “İş Ortaklığı” başlıklı 16.1’nci maddesinde ise “Birden fazla gerçek veya tüzel kişi iş ortaklığı oluşturmak suretiyle ihaleye teklif verebilir.” düzenlemesinin yer aldığı, burada yapılan düzenlemelerin birbirine çelişki oluşturacak şekilde düzenlendiği, ihaleye ortak girişim olarak teklif verebilecek firmaları tereddütte düşürdüğü, ayrıca yine İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “İhale komisyonu kararı sonrasında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, kendi adına kayıtlı olan A1 yetki belgesini sözleşme imzalanmadan önce İdaremize vermesi zorunludur.” düzenlemesinin yer aldığı, İdari Şartname’nin “İhaleye Katılabilmek İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” başlıklı 7.1.ı’ncı maddesine göre ise işin yapılabilmesi için alınması zorunlu belgeler arasında A1 yetki belgesi olmamasına rağmen sözleşme aşamasında bu belgenin istenilmesinin, iş ortaklığı yapılarak ihaleye teklif verilmesini engellediği ve bu durumun rekabeti daralttığı,

4) Teknik Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 2.14’üncü maddesinde “Tüm taşıtlar fiilen arazide görev yapacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu düzenleme uyarınca idarenin istemiş olduğu tüm araçların %2 kasko değerine göre değerlendirilemeyeceği, fiilen arazide çalışacak binek ve panelvanlar dâhil tüm araçlara %2 kasko değerinin uygulanamayacağı, bu hususa ilişkin olarak İdari Şartname’de yer alan düzenlemelere göre bazı araçlara %2 kasko değerinin uygulanacağı, şartnamelerin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, düzenlemelerin birbiri ile çelişkili olduğu, bu durumun ihaleye iştirak edecek firmaların sağlıklı teklif vermelerine engel teşkil etmekte olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. Ön yeterlik dokümanında ise adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir.

İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

“…

r) İhale konusu işin başlama ve bitirme tarihi, yapılma yeri, teslim şartları ve gecikme halinde alınacak cezalar…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar.

(2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

(3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir…” hükmü,

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmenin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1.  İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.  

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. . 26.1 Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de … sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir

Özel Aykırılık Halleri

Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

…

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1’inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2’nci veya 16.1.3’üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” açıklaması,

Anılan Tip Sözleşme’nin 16.1.2’nci maddesine ilişkin 26.1 numaralı dipnotunda ise “Bu kısımda aykırılık hali olarak somut fiillere yer verilebilecek olup, cezaya ilişkin yazılacak oranlar ilk sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamaz.” açıklaması,

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: DSİ 21 BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ (AYDIN) ŞOFÖRLÜ TAŞIT KİRALAMA HİZMETİ

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no’su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu: DSİ 21. Bölge Müdürlüğü hizmetleri için 78 adet araç ve 83 şoförlü taşıma hizmeti alımı

e) Miktarı: DSİ 21. Bölge Müdürlüğü hizmetleri için 78 adet araç ve 83 şoförlü taşıma hizmeti alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: DSİ 21. Bölge Müdürlüğü (Aydın, Denizli ve Muğla) sorumluluk sahası dâhilinde ve haricinde tüm hizmetlerde kullanılacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 0,3’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.          

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 1500 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

16.1.3.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1’nci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2’nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi,

İhaleye ait Teknik Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 2’nci maddesinde “… 2.10.1. Görevini bitiren şoför kullandığı taşıtı İdarenin uygun gördüğü park sahasına park edecek ve taşıtın anahtarını İdarenin belirlediği görevliye teslim edecektir. Taşıtın İdare tarafından verilen görevi bittiğinde taşıt şoförü; Taşıt Talep ve Personel Görev emrini imzalatmak suretiyle kapattıracak, DSİ personeli tarafından imzalanan görev emrini İdareye teslim edecek, taşıtı İdarenin park sahasına park edecek ve taşıtın anahtarını İdarenin görevlisine teslim edecektir.

2.10.2. Ayrıca şoförün İdare tarafından verilen görevi bittiği halde, Taşıt Talep ve Personel Görev emrini kapattırmayarak, taşıtı İdareye teslim etmeyerek, taşıtı İdarenin park sahasına park etmeyerek veya taşıtın anahtarını İdarenin görevlisine bırakmayarak aracı kullanmaya devam etmesi halinde, bu süre zarfında oluşabilecek her türlü olaydan ve oluşabilecek kamu zararından yüklenici sorumlu olacaktır. Şoför veya Yüklenici, taşıtları her ne suretle olursa olsun İdare tarafından verilecek görev dışında, özel işlerinde veya işe geliş gidiş amacıyla kullanamazlar.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin 06.04.2023 tarihinde yapıldığı ve 7 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından yaklaşık maliyetin; 31.585.417,37 TL olarak hesaplandığı, başvuru sahibinin 31.03.2023 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu 04.04.2023 tarihinde idarenin kararı ile şikâyet başvurusunun reddedildiği ve başvuru sahibinin 13.04.2023 tarihinde kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, aynı tarihte farklı bir dilekçe ile daha itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu tespit edilmiştir.

İdarece Sözleşme Tasarısının 16.1.1’inci maddesinin Tip Sözleşmeye uygun olarak düzenlendiği ve sözleşme hükümlerine uyulmaması durumunda uygulanacak asgari ceza oranının sözleşme bedelinin on binde 0,3’u olarak uygulanacağının belirtildiği görülmüştür.

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca; idarelerce hazırlanacak Sözleşme Tasarılarının 16.1.2’nci maddesinde, cezaya konu olacak özel aykırılık halleri ve ceza oranları ile söz konusu hallerin kaç defa ortaya çıkması durumunda idarece sözleşmenin feshedileceğinin belirtilebileceği; 16.1.3’üncü maddesinde ise idarece 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği aykırılık hallerinin belirlenebileceği anlaşılmaktadır.

Şikâyete konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinin bir tablo hazırlanarak tabloda yer alan aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanacağı, tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 1500 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği görülmüştür.

Yapılan incelemede Şikâyete konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan tabloda 5 adet özel aykırılık hali belirlendiği, anılan madde kapsamında yer alan tabloda taşıtların ve sürücülerin belirtilen hizmetlerinde 10 dakikanın üzerindeki gecikmeleri halinde on binde 0,35 oranında ceza kesileceği ve sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının 150 olduğu, hizmetlerden herhangi birinin yapılmaması halinde (Araçların yedi iş gününden önce tamirinin tamamlandığı kaza durumları hariç) on binde 0,9 oranında ceza kesileceği ve sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının 500 olduğu, herhangi bir nedenle taşıtın çalışamaması halinde (Araçların yedi iş gününden önce tamirinin tamamlandığı kaza durumları hariç) on binde 0,9 oranında ceza kesileceği ve sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının 500 olduğu, senelik ve yasal izinleri ve rapor durumları haricinde herhangi bir nedenle sürücünün işe gelmemesi halinde on binde 0,9 oranında ceza kesileceği ve sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının 500 olduğu ve Teknik Şartname’de belirtilen ve yüklenicinin sorumluluğunda bulunan şartlardan herhangi birinin yerine getirilmemesi halinde, uyulmayan her gün ve her bir aykırılık için, on binde 0,35 oranında ceza kesileceği ve sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının 1500 olduğunun belirtildiği, görülmüştür.

Şikâyete konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.5’inci maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca idarelerce hazırlanacak Sözleşme Tasarılarının 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımlarının uygulanamayacağının düzenlendiği, görülmüştür.

İdare tarafından söz konusu iddiaya ilişkin olarak şikâyete verilen cevapta “… Her ne kadar şikâyet başvurusunda sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer alan aykırılık hallerinin birbirini kapsadığı ifade edilse de özel aykırılık halleri tablosunda yer alan ifadeler gayet açık olup özel aykırılık hallerine ait tablonun 5’inci maddesinde ise kendinden önceki dört maddede belirtilmeyen ve teknik şartnamenin “Yüklenicinin Sorumlulukları (Madde
5 )’na ilişkin aykırılık durumlarına ait cezai yaptırımı belirten düzenleme bulunmaktadır. Özel Aykırılık Hallerinin 1’inci Maddesinde belirtilen “Taşıtların ve sürücülerin belirtilen hizmetlerinde 10 dakikanın üzerindeki gecikmelerine ilişkin cezai düzenleme; işin yapılacağı taşıttan kaynaklı ve şoföründen kaynaklı bir aksaklık (işe geç gelme, işi bilerek geciktirme, araç temizliğinin ve akaryakıt ikmalinin zamanında yapılmaması vb.) nedeniyle işin gecikmesi halinde uygulanacak cezaya ilişkindir. Taşıtın ve şoförünün işe hazır halde bulunması ve işin yapılmasını geciktirecek bir aksaklığa mahal verilmemesi Yüklenicinin sorumluluğunda olan bir husus olup, oluşabilecek bu gecikmelerin 10 dakikadan daha uzun sürmesi halinde cezai yaptırım uygulanacağı bu maddede belirtilmektedir…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesine ilişkin açıklamalar uyarınca; anılan maddenin 16.1.2 numaralı bendinde, cezaya konu olacak aykırılık hallerinin, bunlara ilişkin ceza oranlarının ve tekrarlanabilecek asgari ceza sayısının ilgili bentte bulunan tablo kapsamında ancak somut fiillere yer ver verilerek idarece belirlenebileceği, somut fiillere yer verilmemesi halinde ise cezaların ve/veya fesih yaptırımlarının uygulanamayacağı,

Sözleşme Tasarısı’nın 16.1’inci maddesinde “Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.” Düzenlemesi, ayrıca anılan Tasarı’nın 16.1.5’inci maddesinde “Bu sözleşmenin 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz.” düzenlemeleri uyarınca, anılan Tasarının 16.1.2’nci maddesinde yer alan düzenlemelerde somut fiillere yer verilip verilmediği incelendiğinde, 16.1.2’nci maddesinde ki tabloda yer alan düzenlemelerden “Senelik ve yasal izinleri ve rapor durumları haricinde herhangi bir nedenle sürücünün işe gelmemesi halinde”  düzenlemesi hariç, somut fiillere yer verilmemiş olup, genel ve soyut ifadelere yer verildiği, şöyle ki bahse konu düzenlemede yer alan tabloda belirtilen özel aykırılık hallerinden; taşıtların ve sürücülerin belirtilen hizmetlerde 10 dakikanın üzerinde gecikmesi, hizmetlerden herhangi birinin yapılamaması, herhangi bir nedenle taşıtın çalışmaması ve teknik şartnamede belirtilen ve yüklenicinin sorumluluğunda bulunan şartlardan herhangi birinin yerine getirilmemesi gibi düzenlemelerin somut bir fiili tanımlamadığı, bu durumda aykırılıklara ilişkin düzenlemelerin somut fiil kapsamında değerlendirilemeyeceği,

Yukarıda yer alan tüm hususlar bir arada değerlendirildiğinde, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan tabloda belirtilen düzenlemelerin 1, 2, 3 ve 5’inci maddelerinin somut bir fiili tanımlamadığı veya somut bir fiil içermediği dolayısıyla anılan Tasarı’nın 16.1.5’inci maddesi uyarınca Sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde (4’üncü madde düzenlemesi hariç) yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımlarının uygulanamayacağı düzenlemesi göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “ Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır…” hükmü,

Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “…Onay belgesi: İhale usulüyle yapılacak alımlarda, kamu ihale mevzuatında standart form olarak belirlenen ihale onay belgelerini; doğrudan temin suretiyle veya kamu ihale mevzuatında belirtilen istisnai alımlarda ise alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı, gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin

imzasını taşıyan belgeyi,

…

ifade eder…” hükmü,

24 Sıra No’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Harcama talimatı, ihale onay belgesi ve onay belgesi” başlıklı 2’nci maddesinde “(1) 5018 sayılı Kanunun 32’nci maddesi hükmüne göre kamu idarelerince bütçeden bir giderin yapılabilmesi harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, bütçe tertibi ile gerçekleştirme usulü ve gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Kamu ihale mevzuatına göre düzenlenmesi öngörülen ihale onay belgesi ile onay belgesinde de harcama talimatındaki bilgiler yer almakta ve ihale yetkilisi olarak harcama yetkilileri bu belgeleri imzalamaktadır. Daha açık bir ifade ile 5018 sayılı Kanuna göre harcama yetkilisi tarafından verilen harcama talimatı, kamu ihale mevzuatına göre ihale yetkilisi tarafından imzalanan ihale onay belgesi ya da onay belgesi özellikleri itibarıyla aynı nitelikte belgelerdir

…

 (2) Bu nedenle bütçeden yapılacak bir giderin ödenmesinde gider çeşidine ve alım şekline göre Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtildiği şekilde harcama talimatı, ihale onay belgesi ya da onay belgesinden yalnızca birinin düzenlenmesi yeterlidir…” açıklaması,

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “(1) Bu Esas ve Usullerin amacı, 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununa tabi olan kurumlarda kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.” hükmü,

Anılan Esas ve Usuller’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “Bu Esas ve Usuller, 237 sayılı Kanuna tabi olan kurumları ve taşıtları kapsar.” hükmü,

Söz konusu Esas ve Usuller’in 4’üncü maddesinde “(1) Bu Esas ve Usullerde geçen

…

d) Taşıt: Kanun kapsamına giren motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,

…

ifade eder.” hükmü,

Aynı Esas ve Usuller’in “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır:

…

ç) Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.

…

(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı azami satın alma bedellerini gösterir (T) işaretli cetvelde belirtilen taşıtlardan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.

b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır…” hükmü,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…Teklif bedelin hesabında; 02.10.2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında” 2014/6814 Karar Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 06.11.2015 tarih ve 29524 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında” 2015/8204 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümleri göz önünde bulundurulacaktır. İstekli teklifini sunarken taşıtların, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği 2023 Şubat ayına ait değerleri kullanacaktır. Teklif tutarı; bahse konu Bakanlar Kurulu Kararlarında belirtilen şekilde hesap edilen tutarı aşmayacaktır. Verilecek olan teklifin toplam tutarının bu tutarı aştığının “Birim Fiyat Teklif Mektubu” eki “Birim Fiyat Teklif Cetveli”nden görülmesi halinde isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48.3’üncü maddesinde “…Bu ihale için Harcama talimatının verildiği ay 2023 yılının Şubat ayıdır.” düzenlemesi bulunmaktadır

Yapılan inceleme neticesinde Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşamayacağının düzenlendiği; diğer yandan 24 Sıra No’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Harcama talimatı, ihale onay belgesi ve onay belgesi” başlıklı 2’nci maddesinde “…Daha açık bir ifade ile 5018 sayılı Kanuna göre harcama yetkilisi tarafından verilen harcama talimatı, kamu ihale mevzuatına göre ihale yetkilisi tarafından imzalanan ihale onay belgesi ya da onay belgesi özellikleri itibarıyla aynı nitelikte belgelerdir…” açıklamasının yer aldığı,

İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “…Bu ihale için Harcama talimatının verildiği ay 2023 yılının Şubat ayıdır.” düzenlemesi ile harcama talimatının verildiği aya ilişkin bilgi yer aldığı,  

İdare tarafından söz konusu iddiaya ilişkin olarak şikayete verilen cevapta “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’e göre hesap edilecek kasko değerinde baz alınacak ay için belirtilen “…ihalenin harcama limitlerinin onaylandığı ay yani ihalenin ilan tarihinin çıktığı tarih…” ifadesinin bir dayanağının olmadığı” yönündeki gerekçenin mevzuata uygun olduğu, şikâyete konu ihalede idare tarafından ihale dokümanı kapsamında harcama talimatının verildiği aya ilişkin bilgiye yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen 24 Sıra No’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Harcama talimatı, ihale onay belgesi ve onay belgesi” başlıklı 2’nci maddesinde, yer alan harcama yetkilisi tarafından verilen harcama talimatı, kamu ihale mevzuatına göre ihale yetkilisi tarafından imzalanan ihale onay belgesi ya da onay belgesi özellikleri itibarıyla aynı nitelikte belge olduğu açıklamasından, harcama talimatı belgesi ile ihale onay belgesinin mali mevzuat düzenlemeleri kapsamında mahiyeti itibariyle aynı nitelikte olduğunun anlaşıldığı,

Bahse konu iş kapsamına ait ihale onay belgesinin 2023 yılı şubat ayı itibariyle imza altına alınmış olduğu, ihale kapsamında harcama talimatının verildiği ayın 2023 yılı şubat ayı olduğuna ilişkin düzenlemenin ihale dokümanında yer aldığı, bu bağlamda yer alan düzenlemelerin yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuru sahibinin bahse konu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.” hükmü,

Anılan Kanun’un 3’üncü maddesinde“…Taşımacı: Taşımacı yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabına taşımayı bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişiyi… ifade eder.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti” başlıklı 5’inci maddesinde “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur. Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğe sahip olması gerekmektedir…” hükmü,

Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “…üüü) Yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi… ifade eder.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in  “Yetki belgesi türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde  “(1) A türü yetki belgesi: Otomobille ticari tarifeli veya tarifesiz olarak,  yurt içi veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) A1 Yetki Belgesi: Yurtiçi tarifeli veya tarifesiz yapacaklara,

…verilir.”  hükmü,

Aynı Yönetmelik’in  “Mevzuata uygun taşımacılık, yetki belgelerinin devredilemeyeceği ve genel yasaklar” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Karayolu taşımacılık faaliyetlerinin ikili ve çok taraflı uluslararası anlaşma ve sözleşmelere, Kanuna, bu Yönetmeliğe ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi esastır…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yetki belgesi almanın veya yenilemenin özel şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “(1) A türü yetki belgeleri için başvuranlardan:

a) A1 yetki belgesi için başvuranların, ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş en az 4 adet özmal otomobil ile 20.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır.

b) A2 yetki belgesi için başvuranların, ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş en az 5 adet özmal otomobil ile 40.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır.

c) A1 ve A2 yetki belgesi için başvuranların, kullanım hakkına sahip olunan ve taşımacılık faaliyetinin yürütüleceği merkezi adresi veya varsa şubesinin bulunduğu imarlı yapı/bina/tesisin, bu işe elverişli (…) bir taşınmaz olması şarttır.

ç) A1 yetki belgesine başvuranlardan, kamu kurum ve kuruluşlarına da hizmet vermek isteyenlerin ayrıca kamu kurum/kuruluşuyla yapılmış asgari 4 taşıt için geçerli taşıma hizmet alımı sözleşmesine sahip olması ile Bakanlığa sunulan sözleşmede/sözleşmelerde belirtilen taşıt sayısının toplamda 4 taşıtın altına düşmemesi şarttır. Bu bent çerçevesinde yetki belgesi eki taşıt belgesine kayıtlı taşıtların hizmet verecekleri kamu kurum/kuruluşları haricinde taşımacılıkta kullanılması yasaktır. Bu bentte belirtilen taşıtlara ilişkin yasağa uymayan yetki belgesi sahiplerine 50 uyarma verilir.

…

e ) Kamu kurumu/kuruluşu haricindekilere hizmet vermek üzere A1 yetki belgesi almak için başvuran gerçek veya tüzel kişilere yetki belgesi ücreti A1 yetki belgesi için belirlenmiş güncel ücretin 12 katı olarak uygulanır.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yetki belgelerinin verilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde  “…(9) Adi ortaklıklara yetki belgesi verilmez …” hükmü  

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1…ı) İhaleye katılacak olan istekliler; İhale konusu hizmetin yerine getirilmesinde, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükmü gereğince;

1) İstekli, kendi adına kayıtlı olan, yurt içinde ticari amaçla eşya taşımacılığı yapabileceğini gösteren “K” türü ve/veya muadil yetki belgesini teklifi ile birlikte verecektir.

2) İstekli, kendi adına kayıtlı olan, yurt içinde ticari ve tarifesiz olarak yolcu taşımacılığı yapabileceğini gösteren “D2” ve/veya “B2” ve/veya muadil yetki belgesini teklifi ile birlikte verecektir.

Yukarıda belirtilen belgelerle ilgili olarak yeterlik bilgileri tablosunda istenilen bilgiler yeterlik bilgileri tablosunda eksiksiz olarak beyan edilecektir…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İş Ortaklığı” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. Birden fazla gerçek veya tüzel kişi iş ortaklığı oluşturmak suretiyle ihaleye teklif verebilir…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “… İhale komisyonu kararı sonrasında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, kendi adına kayıtlı olan A1 yetki belgesini sözleşme imzalanmadan önce İdaremize vermesi zorunludur. A1 Yetki Belgesine sahip değil ise, Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğünün 22/03/2016 tarih ve 21733 sayılı Oluru gereğince; kendi adına kayıtlı A1 Yetki Belgesini sözleşme imzaladıktan sonra 20 (yirmi) gün içerisinde İdaremize teslim edecek olup, A1 Yetki Belgesi ilgili kurumdan alınıp İdaremize teslim edilmeden işe başlatılmayacaktır.

Yukarıda belirtilen süre içerisinde A1 Yetki Belgesinin ilgili Kurum tarafından verilmemesi halinde yüklenici A1 Yetki Belgesi için ilgili Kuruma başvuru yaptığına dair belgeleri İdaremize sunması halinde İdaremizce ek olarak 20 (yirmi) günlük bir süre tanınacaktır. Yüklenici A1 Yetki Belgesini sözleşme imzaladıktan sonra yukarıda belirtilen süreler içerisinde İdaremize teslim etmemesi durumunda sözleşme fesih işlemleri başlatılacak olup, kesin teminat gelir kaydedilecek ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 20. ve 26. maddeleri uygulanacaktır. Yüklenici kendi adına kayıtlı olan, otomobil cinsi taşıtlar için A1 yetki belgesine işlenmiş taşıt kartlarını işe başlamadan önce İdareye teslim etmek zorundadır. Yüklenici kendi adına kayıtlı olan, pick-up cinsi taşıtlar için K türü ve/veya muadil yetki belgesine işlenmiş taşıt kartlarını işe başlamadan önce İdareye teslim etmek zorundadır. Yüklenici kendi adına kayıtlı olan minibüs cinsi taşıtlar için D2 ve/veya B2 ve/veya muadil yetki belgesine işlenmiş taşıt kartlarını işe başlamadan önce İdareye teslim etmek zorundadır. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin; Yetki Belgelerinin Verilmesi başlıklı 16. maddesinin 9. bendinde; “Adi ortaklıklara yetki belgesi verilmez” hükmü bulunmaktadır. Hizmetin yerine getirilmesinde “Yetki Belgesi” yükümlülüğünün yerine getirilmediği takdirde, sözleşme fesih işlemleri başlatılacak olup kesin teminatı gelir kaydedilecek ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 20. ve 26. maddeleri uygulanacaktır. Bu nedenle; ihaleye teklif verecek olan istekliler bu madde hükümlerini dikkate alarak ihaleye teklif vereceklerdir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Bahse konu işin; DSİ 21. Bölge Müdürlüğü’nün hizmetleri için 1 yıl süre ile 78 adet araç ve 83 şoförlü taşıma hizmeti alımı işi olduğu, araçların DSİ 21. Bölge Müdürlüğü’nün sorumluluk sahası (Aydın, Denizli ve Muğla) dâhilinde ve haricinde tüm hizmetlerde kullanılacağı düzenlemesinin ihale dokümanı kapsamında yer aldığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınmasının zorunlu olduğu, A1 türü yetki belgesinin otomobille tarifeli veya tarifesiz olarak yurt içi yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verileceği, kamu kurum ve kuruluşlarına hizmet verebilmek amacıyla A1 yetki belgesine başvuranların kamu kurum/kuruluşuyla yapılmış taşıma hizmet alımı sözleşmesini Bakanlığa sunmalarının gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale dokümanı düzenlemelerinden ihale üzerinde bırakılan isteklinin sözleşme imzalamadan önce A1 yetki belgesini sunması gerektiği, ancak söz konusu istekli A1 yetki belgesine sahip değilse A1 yetki belgesini ilgili kurumdan alıp sözleşme imzaladıktan sonra 20 (yirmi) gün içerisinde idareye teslim etmesi gerektiği, ancak A1 yetki belgesinin ilgili Kurum tarafından verilmemesi halinde yüklenicinin A1 yetki belgesi için ilgili Kuruma başvuru yaptığına dair belgeleri idareye sunması halinde idarece 20 (yirmi) günlük bir ek sürenin daha verileceği, yüklenicinin A1 yetki belgesini sözleşme imzaladıktan sonra yukarıda belirtilen süreler içerisinde idareye teslim etmemesi durumunda sözleşmenin fesih işlemlerinin başlatılacağı, kesin teminatın gelir kaydedileceği ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 20’nci ve 26’ncı maddeleri uyarınca işlem yapılacağı, diğer taraftan Yürürlükteki Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin; “Yetki Belgelerinin Verilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinin 9’uncu bendinde; “Adi ortaklıklara yetki belgesi verilmez” hükmünün de İdari Şartname’nin 48’nci maddesinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin “Yetki belgesi alma zorunluluğu” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur.” hükmü gereğince yapılan incelemede, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca A1 yetki belgesine sahip olunmadan otomobil cinsi taşıtların çalıştırılamayacağı, kamu kurum ve kuruluşlarına hizmet verebilmek amacıyla A1 yetki belgesine başvuranların ise kamu kurum/kuruluşuyla yapılmış taşıma hizmet alımı sözleşmesini Bakanlığa sunmalarının gerektiği dikkate alındığında, idarece A1 yetki belgesine sahip olmayan yüklenicilere ayrıca söz konusu belgeyi temin etmeleri için de süre verildiği bu bağlamda başvuru sahibinin iddiasının aksine bu durumun katılımı daraltıcı değil rekabeti arttırıcı nitelikte olduğu,

Diğer taraftan, ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca, iddiaya konu söz konusu A1 yetki belgesinin gerçek ve tüzel kişilere verilebileceği, adi ortaklıkların A1 yetki belgesine sahip olamama sebebinin ilgili mevzuat düzenlemelerinden kaynaklandığı, idarenin de bu düzenlemeye uyarı mahiyetinde ihale dokümanında yer verdiği, bu çerçevede anılan düzenlemelerin teklif verilmesini engelleyici mahiyette olmadığı değerlendirildiğinden, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde “(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.

b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

 a) Adı: DSİ 21 BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ (AYDIN) ŞOFÖRLÜ TAŞIT KİRALAMA HİZMETİ

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no’su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu: DSİ 21. Bölge Müdürlüğü hizmetleri için 78 adet araç ve 83 şoförlü taşıma hizmeti alımı

e) Miktarı: DSİ 21. Bölge Müdürlüğü hizmetleri için 78 adet araç ve 83 şoförlü taşıma hizmeti alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: DSİ 21. Bölge Müdürlüğü (Aydın, Denizli ve Muğla) sorumluluk sahası dâhilinde ve haricinde tüm hizmetlerde kullanılacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde

 “…7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7’nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:

…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1 Şartname kapsamı taşıt hizmetleri aşağıda belirtilmiştir;

…

 c) Çalışmalar arazi koşulları altındadır. Arazinin ve yolların trafiğe uygunluğuna, taşıt güzergâhına taşıtın içindeki Kamu/İdare personeli karar verir. Şoför veya yüklenici bu konuda itirazda bulunamaz

…

2.14 Tüm taşıtlar fiilen arazide görev yapacaktır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Taşıtların Temel Özellikleri” başlıklı 3’üncü maddesinde “…İhale konusu hizmet için kullanılacak;

a) 4+1 kişi taşıma kapasiteli sedan tipli binek cinsi taşıtlar imal yılı 2016 veya daha üst model, motor hacmi 1350 cc ile 1600 cc arası, motor gücü en az 85 BG, sedan tipinde olacaktır. Ayrıca tüm binek taşıtlar ABS fren sistemine sahip, en az 2 adet hava yastığına (airbag) sahip olacak ve taşıtların koltuklarının tamamında koltuk baş dayanağı (kafa yaslamak için) bulunacaktır.

b) 4+1 kişi taşıma kapasiteli Çift Sıralı Pick-up cinsi taşıtlar imal yılı 2016 veya daha üst model, 27 adedi 4×4 (dört çekerli), 20 adedi 4×2 (iki çekerli), motor hacmi asgari 1850 cc olacaktır. Tüm araçlarda ABS fren sistemi ve en az 2 adet hava yastığı (airbag) bulunacaktır.

c) 9+1 kişi kapasiteli minibüs tip taşıtlar imal yılı 2016 veya daha üst model, motor hacmi asgari 1850 cc olacaktır. Tüm araçlarda ABS fren sistemi ve en az 2 adet hava yastığı (airbag) bulunacaktır. Ayrıca taşıtların koltuklarının tamamında koltuk baş dayanağı (kafa yaslamak için) bulunacak, ön ve arka koltuk üzerlerinde bağımsız klima üfleme sistemine sahip olacaktır. 9+1 kişi kapasiteli minibüs tip taşıtların toplam uzunlukları maksimum 6.000 milimetre olacaktır.

d) Minibüs tip taşıtlar en az 13+1 en çok 16+1 kişi taşıma kapasiteli olacak, imal yılı 2016 veya daha üst model,  motor hacmi asgari 1850 cc olacaktır. Ayrıca koltuklarının sırt kısmı ayarlanabilir şekilde olmalıdır. Araçlar ABS fren sistemine sahip olacaktır. Önde ve arka koltuk üzerlerinde bağımsız klima üfleme sistemine sahip olacaktır. Minibüs tip taşıtlar en az 13+1 en çok 16+1 Taşıtların toplam uzunlukları maksimum 6.750 milimetre olacaktır.

e) 5+1/6+1 kişilik çift kabinli kamyonet tip taşıtlar; taşıtlar imal yılı 2016 veya daha üst model, motor hacmi asgari 1850 cc  olacaktır…” düzenlemesi,  

Sözleşme Tasarısı’nın “İş tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. Sözleşme konusu iş; DSİ 21. Bölge Müdürlüğü sorumluluk sahası dâhilinde ve haricinde tüm hizmetlerde çalıştırılmak üzere 78 adet taşıt ve 83 adet şoförle taşıt kiralama hizmeti alımı işidir. düzenlemesi,

Anılan Tasarı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.07.2023; işi bitirme tarihi 30.06.2024 düzenlemesi,

İdarece ihale dokümanı kapsamında verilen birim fiyat teklif cetveli standart formu aşağıdaki şekildedir.

Yukarıda yer verilen doküman düzenlemelerinde ihale konusu işin DSİ 21’inci Bölge Müdürlüğü sorumluluk sahası dâhilinde ve haricinde tüm hizmetlerde çalıştırılmak üzere 12 ay süre ile 78 adet taşıt ve 83 adet şoförle taşıt kiralama hizmet alımı işi olduğu, ihale konusu işte çalıştırılacak araçların 15 adedinin (4+1 kişilik) binek taşıtı, 6 adedinin (9+1 kişilik) Minibüs Tip Araç, 8 adedinin en az (13+1) en çok (16+1) kişi taşıma kapasiteli Minibüs Tip Araç,  2 adedinin 5+1/6+1 kişilik çift kabinli Kamyonet (panelvan), 20 adedinin 4+1 Kişilik 4 x 2 Çift Kabinli Pick-Up Araç, 27 adedinin 4+1 Kişilik 4 x 4 Çift Kabinli Pick-Up Araç şeklinde belirlendiği, görülmüştür.

İdari ve Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinde yer alan düzenlemelere göre isteklilerin teklif edecekleri, 4+1 kişilik sedan tipli binek araç, 9+1 kişilik minibüs tip araç, en az 13+1, en çok 16+1 kişi taşıma kapasiteli minibüs tip araç ve 5+1 kişilik çift kabinli kamyonete ait bilgileri, Ek-6’da verilen “İsteklinin Teklif Ettiği Araçlara Ait Özellikler” tablosuna 02.10.2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında” 2014/6814 Karar Sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 2/b maddesi gereği, teklif edilen taşıtın Türkiye, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayınlanan ve harcama talimatının bulunduğu yılın şubat ayı (2023 Yılı) Motorlu Kara Taşıtları kasko değer listesinde yer alan araç marka ve model tiplerindeki gibi listede yazılan şekliyle marka kodu, tip kodu, tip adı ve model yılı bilgilerini birebir doldurarak sunacakları belirtilmiştir. Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde sadece ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak 31 adet aracın Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan düzenlemeye tabi olduğu, geriye kalan 47 adet çift kabinli Pick-up tipi aracın ise bahse konu teklif sınırlamasının dışında tutulduğu anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde fiilen arazi üzerinde çalışan pick-up araçların Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan düzenlemeden istisna tutulduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda bir aracın söz konusu düzenlemeden istisna tutulabilmesi için aracın hem fiilen arazi üzerinde çalışması hem de arazi binek veya pick-up tipi araç olması gerektiği, dolayısıyla başvuru sahibince iddia edildiği şekilde araçların hepsinin arazi aracı olarak çalıştırılacağı ve %2’ye tabii olmaması gerektiği iddiasının yerinde olmadığı,  

İhale konusu işte çalıştırılacak 15 adet (4+1 kişilik) binek taşıtı, 6 adet (9+1 kişilik) Minibüs Tip Araç, 8 adet en az (13+1) en çok (16+1) kişi taşıma kapasiteli Minibüs Tip Araç ve 2 adet 5+1/6+1 kişilik çift kabinli Kamyonet (panelvan) için, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere uygun olmasına ilişkin düzenlemenin yapılma gerekçesinin kamu kaynaklarının etkili verimli kullanımını temin etmek adına da olduğu, idareler tarafından söz konusu hususa ilişkin düzenleme yapılmasının önünde kamu ihale mevzuatı açısından bir engel bulunmadığı, bu kapsamda da söz konusu hususa ilişkin düzenleme yapılmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılamayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.