İhale sürecinde teklif edilen giyim bedelinin yaklaşık maliyetin çok altında olması ticari hayatın olağan akışına aykırı mıdır (KİK)

Başbakanlık Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi-Esenyurt tarafından 09.12.2011tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2011/179892 İKN’li “Bina, Bahçe ve Çevrenin Temizliği, Çamaşırların Yıkanması, Ziyaretçi Danışma ve Yönlendirme Hizmetinin Yürütülmesi, Kalorifer ve Kalorifer Yakma Tesisatının İşletilmesi Hizmetinin Yürütülmesi İşi“ ihalesine ilişkin olarak,

Esen Sosyal Hizmetler Bilg. Tem. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.01.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.01.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibi 26.01.2012tarih ve 3889sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 20.02.2012tarihli ve 2012/UH.I-1053sayılı kararı ile “4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Davacı Esen Sosyal Hizmetler Bilg. Tem. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul Kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davada Ankara 1. İdare Mahkemesinin 18.04.2012 tarihli E:2012/438 sayılı kararında, “Başbakanlık Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi tarafından, 09.12.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Bina, Bahçe ve Çevrenin Temizliği, Çamaşırların Yıkanması, Ziyaretçi Danışma ve Yönlendirme Hizmetlerinin Yürütülmesi, Kalorifer ve Kalorifer Yakma Tesisatının İşletilmesi Hizmetinin Yürütülmesi İhalesi”ne 6 isteklinin katıldığı, iki isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif veren Kayı Demir Çelik ve İnş. San. Tem. Hizm. Gıda Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilerek ihalenin üzerinde bırakıldığı, bunun üzerine ikinci en avantajlı teklif sunan davacı şirketin, ihaleyi yapan idareye yaptığı şikayet başvurusunun reddi üzerine, ihale üzerinde kalan şirketin giyim bedeli için teklif ettiği 34,56 TL tutar ile idarenin yaklaşık maliyetinde giyim için öngördüğü toplam 1.423,39 TL maliyetin karşılanmasının mümkün olmadığı, giyim maliyetinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu, ihale üzerinde bırakılan firmanın ulusal bayram ve genel tatil günleri için birim fiyat teklif cetvelinin 7 nci iş kaleminde işçilik hesaplama modülünü kullanmaları sonucu teklif edilmesi gereken birim fiyatın altında kaldığı, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarıyla itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, itirazen şikayet başvurusunun Kurum işçilik hesaplama modülünde yapılan hesaplamaya göre, ihale üzerinde bırakılan isteklinin verdiği teklifin uygun olduğu, firma tarafından; 12.12.2011 tarihli ve toplam 34,56 TL tutar ihtiva eden SMMM onaylı proforma fatura sunulduğu gerekçesiyle dava konusu Kurul kararıyla reddi üzerine, bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacının; ihale üzerinde-bir akılan firmanın, ulusal bayram ve genel, tatil günleri için birim fiyat teklif cetvelinin 7 nci iş kaleminde işçilik hesaplama modülünü kullanmaları sonucu teklif edilmesi gereken birim fiyatın altında kaldığından bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması iddiaları yönünden;

Olayda; ihale üzerinde bırakılan şirket, Kamu İhale Kurumu sitesinde yer alan işçilik hesaplama modülünü kullanarak hesap yapmış olup, modül hesaplamasına göre doğru hesaplanması nedeniyle, itirazen şikayet başvurusunun bu kısmının reddinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Ancak; davacının, ihale üzerinde kalan şirketin giyim bedeli için teklif ettiği 34,56 TL tutar ile idarenin yaklaşık maliyetinde giyim için öngördüğü toplam 1.423,39 TL maliyetin karşılanmasının mümkün olmadığı, giyim maliyetinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu iddiası yönünden ise; Kamu ihale Kurununum görevleri arasında, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde, bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak sayılmıştır.

Yapılacak ihalelerde, saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, gizlilik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Dolayısıyla, açık bir şekilde ticari hayatın olağan akışına aykırı durumun görülmesi halinde, belirlenen temel ilkelere göre ihale yapılabilmesi için, Kurumca sadece belgelerin usule uygun olup olmadığı değil, gerçeğe uygunluğunun da araştırılması gerekmektedir.

Olayda; 4 temizlik personeli ve 4 ziyaretçi danışma yönlendirme personeline verilmesi gereken giyecek bedeli ile ilgili olarak, ihaleyi yapan idarece yapılan piyasa araştırması sonucu, giyim bedeli maliyeti 1.423,39 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, ihale üzerinde kalan firmanın teklif ettiği tutarın ise 34,56 TL olduğu, SMMM tarafından onaylanan proforma faturada birim fiyat için belirlenen (Kışlık Takım Elbise: 1,80, Yazlık Takım Elbise: 1,80, Yazlık Terlik: 0,36, Kışlık Terlik0,36, Yazlık Takım Elbise (Pantolon, Gömlek, Kravat ve Ayakkabı):2,00 ve Kışlık Takım İş Elbisesi (Pantolon, Gömlek, Kravat, Mont ve Ayakkabı): 2,32 TL) miktarların ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu görülmektedir.

Bu nedenle, her ne kadar proforma fatura Tebliğ’e uygun şekilde verilmiş ise de ihaleyi yapan idarece yapılan piyasa araştırması sonucu belirlenen birim fiyatların çok altında olan ve ticari hayatın olağan akışına aykırı fiyatlar nedeniyle, davalı idarece, gerektiğinde, bu konuda piyasa araştırması ve ilgili yerlerden bilgi, belge istemek suretiyle, bu konuya ilişkin olarak, bu fiyat üzerinden mal alımının mümkün olup olmadığı yönünde araştırma yapmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, salt Tebliğ’e uygun belge sunulması yeterli görülmek suretiyle, davacının bu yöndeki itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.”gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Ankara 1. İdare Mahkemesinin 18.04.2012 tarihli E:2012/438 sayılı yürütmenin durdurulması kararı üzerine anılan kararın uygulanmasını teminen 04.06.2012 tarih ve 2012/MK-167 sayılı Kurul kararı ile;

“1- Kamu İhale Kurulunun 20.02.2012 tarihli ve 2012/UH.I-1053 sayılı Kararının iptaline,

2- Anılan yargı kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine”karar verilmiştir.

Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 04.10.2012 tarih ve E:2012/438, K:2012/2294 sayılı sayılı kararı ile de dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu kez Danıştay 13. Dairesince verilen 12.09.2013 tarihli E:2013/191, K:2012/2294 sayılı karar ile “…dava konusu ihalede karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren Kayı Demir Çelik ve İnş. San. Tem. Hizm. Gıda Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, anılan istekli tarafından yapılan açıklamada giyim malzemelerine ilişkin maliyetlerin karşılanması için Tem_İş İş Elbiseleri İmalatı firmasından alınan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından onaylanmış bulunan 12.12.2011 tarihinde düzenlenmiş proforma fatura ile açıklama yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda idare tarafından gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulamasında ihale üzerinde kalan şirketin ihale sürecinde istihdam etmek istediği personele kullandıracağı giysilere ilişkin Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından onaylı proforma fatura sunduğu, gerek ihaleyi yapan idarenin gerekse ihale mevzuatı açısından regülasyon ve denetleme yetkisine sahip Kamu İhale Kurumu’nun ihalenin açık ve şeffaf biçimde gerçekleştirilmesi, ihalede rekabetin sağlanması ve isteklilere eşit şekilde muamele edilmesi, ihtiyaçların uygun şartlarda karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması gibi ilkelere uyulmasını gözetmekle yükümlü olduğu, fakat bütün bu işlemler gerçekleştirilirken ihale kapsamında sunulan teklifin aşırı düzeyde düşük olup olmadığı ya da aşırı düşük olarak nitelendirilen tekliflerin sorgulanması esnasında yapılan açıklamaların yeterli ve makul görülüp görülmeyeceğinin ihaleyi yapan idarenin takdirinde olduğu, asgari işçilik maliyetinin üzerinde ve Kanunen gerekli tüm unsurları içeren bir teklif sunan ihale üzerinde kalan şirketin Kamu İhale Tebliğinde öngörülen şartları taşıyan proforma fatura ile açıklamada bulunduğu, davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.”gerekçesiyle Ankara 1. İdare Mahkemesi’nin 04.10.2012 tarihli ve E:2012/438, K:2012/2294 sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Anayasanın 138/4’üncü maddesinde, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28/1’inci maddesinde; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerektiğinden,

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 04.06.2012 tarih ve 2012/MK-167 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.