İhale sürecindeki hukuka aykırılıkların fark edilme tarihi, şikâyet süresini nasıl etkiler (KİK)

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğünce 22.10.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2013/103309 İKN’li “Yoncalı Barajı İkmali İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak,

Ziver İnş. Taah. Tic. A.Ş.nin 06.02.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusuna, idarece süresi içinde cevap verilmemesi üzerine, başvuru sahibi 18.02.2014 tarih ve 6115 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.02.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 16.04.2014 tarihli ve 2014/UY.II-1830 sayılı karar ile; “başvurunun reddine” karar verilmiştir.

Davacı Ziver İnş. Taah. Tic. A.Ş. tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada Ankara 8. İdare Mahkemesinin 08.07.2014 tarih ve E:2014/817, K:2014/1099 sayılı kararı ile “davanın reddine” karar verilmesi üzerine davacı tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

Temyiz incelemesi sonucunda Danıştay 13’üncü Dairesince verilen 03.11.2014 tarihli E:2014/3736, K:2014/3284 sayılı kararında “Dava; Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.10.2013 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Yoncalı Barajı İkmali İnşaatı ihalesine ilişkin olarak itirazen şikâyet başvurusunda bulunan davacı şirketin başvurusunun süre yönünden reddine ilişkin Kamu ihale Kurulu’nun 16.04.2014 tarih ve 2014/UY.II-1830 sayılı kararının iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesi’nce; davacı tarafından, Piramid Mesken Mağ. İth. İhr. San. Tic. A.Ş.-Seza İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin iş deneyim belgesine yönelik iddialar ile yeterlik değerlendirmesi neticesinde alınan kararın ve sonuç tutanağının kendisine tebliğ edilerek listeye girmeye hak kazanan adayların tekliflerini idareye sunmaları için davet edildiği 22.10.2013 tarihinden itibaren 10 günlük süre içerisinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra anılan iş ortaklığının iş deneyim belgesinin yetersizliğine yönelik hususun 31.01.2014 tarihinde farkına varıldığından bahisle yapıları itirazen şikâyet başvurusunun süre yönünden reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karar davacı şirket tarafından temyiz edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere Yönelik Başvurular” başlıklı 54. maddesinde, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usu! kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. Şikâyet ve itirazen şikâyet başvurulan, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır, kuralı, İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55. maddesinde ise, “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21′ inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hâllerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar…idare, şikâyet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikâyetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz. Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, suresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dâhil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir.” kuralı yer almıştır. Aynı Kanunun, “Kuruma İtirazen Şikâyet Başvurusu” başlıklı 56. maddesinde ise, “İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55′ inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hâllerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.” kuralına yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.10.2013 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan – “Yoncalı Baraji İkmali İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan Piramid Mesken Mağ. İth. İhr. San. Tic. A.Ş. – Seza inş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin iş deneyim belgesine yönelik olarak, şikâyete konu işlemin 31.01.2014 tarihinde farkına varıldığından bahisle itirazen şikâyet başvurusunda bulunan davacının başvurusunun süre yönünden reddine İlişkin Kamu İhale Kurulu’nun 16.04.2014 tarih ve 2014/UY.II-1830 sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; dava konusu işlem ile, anılan ihalenin belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen bir ihale olduğu, adayların 15.08.2013 tarihine kadar ön yeterlik başvurusunda bulundukları, idarece adayların ön yeterlik değerlendirmesinin yapıldığı ve29.08.2013 tarihli yazılarla yeterlik değerlendirmesi neticesinde alınan kararın ve sonuç tutanağının davacı dâhil adaylara tebliğ edildiği ve listeye girmeye hak kazanan adayların 22.10.2013 gününe kadar tekliflerini idareye sunmaları için davet edildiği, ön yeterlik değerlendirmesi sonucu iş deneyimine ilişkin yeterliği idarece uygun bulunan ve davet edilen istekliler arasında Piramid Mesken Mağ. İth. İhr. San. Tic. A.Ş.- Seza İnş. San. Tic. Ltd. Şti.Ortak Girişimi’nin de bulunduğu, ön yeterlik aşamasında iş deneyimine ilişkin olanları da kapsayan yeterlik belgeleri idarece uygun kabul edilen Piramid Mesken Mağ. İth. İhr. San. Tic.A.Ş.- Seza İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin iş deneyim belgesine yönelik iddiaların, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5/1-b maddesi uyarınca, ön yeterlik değerlendirmesine ilişkin kararın farkına varıldığı tarihi izleyen günden itibaren şikâyet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, idarece davacıya 29.08.2013 tarihinde gönderilen ön yeterlik değerlendirme sonuç tutanağından ön yeterlik başvurusu uygun kabul edilen adayların öğrenildiği, her ne kadar bu tutanağın başvuru sahibine tebliğ edildiği tarih dosyadan tespit edilemiyor ise de, 22.10.2013 tarihinde yapılan ve mali teklifin de verildiği aşamada başvuru sahibinin, adı geçen iş ortaklığının teklif verdiğini bildiği, dolayısıyla adı geçen iş ortaklığının iş deneyimi yönünden idarece yeterli görüldüğünün artık farkına varılması gerektiği, bu nedenle şikâyete konu olan hususlar hakkında ön yeterlik değerlendirme sonuç tutanağının tebliğinden veya en geç 22.10.2013 tarihinden itibaren 10 günlük süre içerisinde İdareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 27.01.2014 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğundan bahisle, itirazen şikâyet başvurusunun süre yönünden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat gereği, ihale sürecindeki hukuka aykırı olduğu iddia edilen işlem ve eylemlerin farkına varıldığı tarihin, ihalenin bütün hüküm ve sonuçlarının yer aldığı kesinleşen ihale kararının ilgililere tebliğ edildiği tarih olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirketin şikâyete konu durumdan Piramid Mesken Mağ. Ith. İhr. San. Tic. A.Ş. – Seza İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin değerlendirmeye alınmasına ilişkin düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği yönündeki Kamu İhale Kurulunun 13.01.2014 tarih ve 228 sayılı kararının uygulanması suretiyle oluşturulan ve 31.01.2014 tarihinde davacıya tebliğ edilen kesinleşen ihale kararıyla haberdar olduğunun kabulü gerektiği, dolayısıyla yasal süresi içerisinde ihaleyi yapan idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından, itirazen şikâyet başvurusunun süre yönünden reddine yönelik işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmemiştir..”gerekçesiyle mahkeme kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Anayasanın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 16.04.2014 tarihli ve 2014/UY.II-1830 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, esasın incelenmesine geçilmesine,

Oybirliği ile karar verildi