İhale süreçlerinde gizlilik ilkesi, aşırı düşük teklif açıklamalarının somutluk değerlendirmesini nasıl etkiler (KİK)

Savunma Sanayii Müsteşarlığınca 07.10.2013 tarihinde açık ihale usulüile gerçekleştirilen “Personel Çalıştırmaya Dayalı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan 06.12.2013 tarihli itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından alınan 30.12.2013 tarihli ve 2013/UH.III-4990 sayılı kararda, başvuru sahibinin birinci iddiasına konu ettiği hususlar bakımından, söz konusu hususların somut iddialara dayanmayan, kanaate dayalı, soyut ve mesnetsiz oldukları gerekçesiyle 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvuru şekil yönünden reddedilmiş, başvuru sahibinin ikinci iddiası açısından ise ihale üzerinde bırakılan istekli Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin giyim giderine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamaları incelenerek açıklamaların mevzuata uygun olduğu tespit edilmiş, sonuç olarak “Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan Kamu İhale Kurulu kararı üzerine, Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Ankara 3. İdare Mahkemesinin 2014/150 sayılı esasında dava açılmış ve Mahkeme tarafından 18.03.2014 tarihinde yürütmenin durdurulması talebinin reddi kararı alınmıştır.

Sonrasında Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Ankara Bölge İdare Mahkemesine başvurulmuş ve Mahkemece 17.04.2014 tarihli ve Y.D. İtiraz No:2014/2295 sayılı karar alınarak, “…Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davacının itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu birinci iddiasına ilişkin olarak;

4734sayılı Kanun’un 54üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi ipinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceği hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin İş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58inci ve 60ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları bilgi ve belgeler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları mümkün olmadığından, şikayet başvurularında ileri sürülen bu yöndeki iddiaların somutluğu apışından konunun geniş yorumlanması gerekmektedir. Aksi bir kabul, Kanunda zorunlu bir başvuru yolu olarak öngörülen şikâyet başvurusu işlevinin yerine getirilmemesine ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet vereceğinden anılan Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçesinin ve içeriğinin; 4734 sayılı Yasa ve anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu anlaşıldığından ve daha detaylı verilerle itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen iddiasının esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Davacının itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu ikinci iddiasına ilişkin olarak ise, birinci İddiasının esasının değerlendirilmesinden sonra Kamu İhale Kurulunca yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, dava konusu işlemin ihaleye ilişkin olması ve ihaleyi alan firmanın işe başlama ihtimalinin bulunması nedeniyle, işlemin uygulanmasının davacı açısından telafisi güç zararlara sebebiyet verebileceği açıktır.” gerekçeleriyle Ankara 3. İdare Mahkemesinin 18.03.2014 tarihli ve E:2014/150 sayılı yürütmenin durdurulması talebinin reddi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasınakarar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulu’nca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1) Kamu İhale Kurulu’nun 30.12.2013 tarihli ve 2013/UH.III-4990 sayılı kararının iptaline,

2) Anılan Mahkeme kararındaki gerekçeler doğrultusunda söz konusu itirazen şikâyet başvurusunun esasının her iki iddia bakımından yeniden incelenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.