|
ÖZET: Başvuru, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen bir ihaleye yönelik olarak, rekabeti engelleyici unsurlar içerdiği iddiasıyla yapılmıştır. İhaleye katılan Tem. İnş. Taş. Halı Kilim Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., başvuruda bulunarak, ihalenin iptalini talep etmiştir. İdare, başvuruyu reddetmiş ve ihalenin sonucunu belirleyen kararın kesinleştiğini bildirmiştir. İhaleye toplam dokuz firma katılmış, ancak yalnızca bir firmanın teklifi geçerli sayılmıştır. İhale sürecinde, başvuran firmanın yeterlik kriterlerini sağlamadığı tespit edilmiştir.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, ihale sürecinin şeffaf ve rekabetçi bir şekilde yürütüldüğünü, tüm katılımcıların eşit muamele gördüğünü belirtmiştir. İhaleye katılan firmaların teklifleri, Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak değerlendirilmiş ve yalnızca mevzuata uygun belgeler sunan firmalar dikkate alınmıştır. Başvuran firmanın itirazı, Kamu İhale Kurumu tarafından da incelenmiş ve reddedilmiştir. Sonuç olarak, ihale sürecinin hukuka uygun olduğu ve başvuran firmanın iddialarının yerinde bulunmadığı karara bağlanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7200-S.21.11536
BAŞVURU NO : 2020/102750
KARAR TARİHİ : 05/05/2021
RET KARARI
.
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, idare tarafından gerçekleştirilen ihalenin rekabete aykırı olduğu iddiası ve konunun incelenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza Tem. İnş. Taş. Halı kilim Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’yi temsilen şikâyette
bulunan (TCKN: ( ), Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Makine İmalat ve Donatım Dairesi Başkanlığı’nın düzenlemiş olduğu ihale kayıt numaralı ihale ilanına ilişkin rekabeti engelleyici kriterler içerdiği iddiasıyla itirazda bulunulduğu, İdare tarafından başvurunun reddedildiği, 12/01/2020 tarihinde kesinleşen ihale kararının tebliğinde yaklaşık maliyetin açıklandığını ve geçerli teklif sahibi tek bir firmanın bulunduğunun bildirildiğini, ihalenin söz konusu firma uhdesinde kaldığını, bu durumun rekabeti engellediğini düşündüklerini, akabinde ihalenin iptali için İdareye tekrar başvuruda bulunulduğunu, ayrıca KİK’e itirazen şikâyet başvurusunda da bulunulduğunu iddia ederek
İdarenin mevzuata ve hakkaniyete uygun işlem tesis etmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nden bilgi ve
belge talebinde bulunulmuştur. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün 11/02/2021 tarihli ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Kurumunuz tarafından gönderilen bilgi belge talepli yazının ilgili birim olan DSİ Makina İmalat ve
Donatım Dairesi Başkanlığı’na gönderilmek suretiyle incelendiği ve şikâyet konusuna ilişkin açıklamaların aşağıda ayrıntılı olarak belirtildiği,
2.2) Genel Müdürlüğün ihtiyacına binaen teknik şartnamesi ve yaklaşık maliyeti DSİ 17. Bölge
Müdürlüğü(Van) tarafından hazırlanarak ihale edilmek üzere Makina İmalat ve Donatım Dairesi
Başkanlığı’na gönderilen “DSİ 17. Bölge müdürlüğü(Van) Personel Taşıması Servis Aracı Kiralanması
Hizmet Alımı ” ihalesinin elektronik ihale yöntemiyle 15/10/2020 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale
Kanununun 19’uncu maddesi gereğince açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği, ihaleye sekiz adet firmanın e-imzalı ve bir adet firmanın da mobil imzalı olmak üzere toplam dokuz adet firmanın Elektronik Kamu
Alımları Platformu(EKAP) üzerinden doküman temin ettiği ve tamamının ihaleye katılım sağladığı, ihale komisyonu tarafından dokuz adet isteklilere ait e-tekliflerin ihale saati olan 11:00’da hazır bulunanlar önünde e-anahtarlar kullanılmak suretiyle EKAP üzerinden açılarak ihale işlemlerine başlanıldığı,
2.3) İhaleye teklif veren isteklilerin ihale dokümanının EKAP üzerinden indirilmesi şartının kontrol
edilmesinden sonra ihale komisyonu tarafından hazır bulunanlar önünde yaklaşık maliyet açıklandıktan sonra e-tekliflerin alınış sırasına göre açıldığı, komisyon tarafından birinci ve ikinci oturum sonunda yapılan inceleme neticesinde, dört isteklinin İdari Şartnamede yer alan yeterlilik kriterini sağlamadığı, üç isteklinin geçici teminata ilişkin satırları doldurmadığı ve EKAP üzerinden e-gtm (elektronik geçici teminat) bilgisine ulaşılamadığının tespit edildiği, bu aşamada iki isteklinin teklifinin geçerli olduğu, ancak bu iki istekliden birinin teklifinin sınır değerin altında olması sebebiyle aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulduğu, ancak ilgili firma tarafından aşırı düşük sorgulama yazısına herhangi bir cevap verilmediği, sonuç olarak yedi isteklinin ihale yeterlilik kriterini sağlamadığından ve bir isteklinin de aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığından toplamda sekiz isteklinin değerlendirme dışı bırakıldığı,
2.4) Teklifi geçerli olan isteklinin, teklif fiyatı sınır değerin üstünde ve yaklaşık maliyetin altında olması
sebebiyle ekonomik açıdan en avantajlı olarak belirlendiği, ihale yetkilisi tarafından İhale Komisyon
Kararının 12/11/2020 tarihinde onaylandığı ve kesinleşen ihale kararının tüm isteklilere bildirildiği, bahse konu firma tarafından 24/09/2020 tarihinde zeyilname talebinde ve 24/11/2020 tarihinde İdareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, İdare tarafından 05/10/2020 ve 03/12/2020 tarihlerinde şikâyetçiye cevap verildiği, bahse konu ihalenin elektronik olarak gerçekleştirildiği, ihaleye katılım aşamasının Kamu İhale
Kurumunun Elektronik Kamu alımları Platformu üzerinden sağlandığı, Kamu İhale Kurumu güvencesi altında olduğu, hiçbir şekilde ihaleyi gerçekleştiren İdare veya herhangi bir kurum ve şahıs tarafından dışarıdan müdahale edilmesinin mümkün olmadığı, böylece dileyen isteklilerin diledikleri şekilde diledikleri zaman tekliflerini düzenleyerek ihaleye teklif verebildikleri, bunun sonucunda da ihaleye katılımda ve rekabetin oluşmasında herhangi bir engel olmadığı, ayrıca bahse konu ihalenin açık ihale usulü ile gerçekleştirildiği ve Kamu İhale Bülteninde yayımlandığı açıklamalarına yer verildiği,
2.5) Şikâyetçinin Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, Kamu İhale
Kurumunun 30/12/2020 tarih ve No.lu Kamu İhale Kurulu Kararında başvuru sahibinin iddialarının yerinde bulunmayarak itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verdiği, söz konusu karardan sonra ihale işlem dosyasının ön mali kontrol işlemleri için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına gönderildiği, kontrol edilmiş ve uygun bulunmuştur görüşünün alındığı, akabinde sözleşmenin imzalandığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine
Başvurma Hakkı” başlıklı 74’ üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’ inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin
ikinci fıkrasında; “Hizmet:(Değişik: 30/7/2003-4964/3 mad.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri”; beşinci fıkrasında, Hizmet sunucusu: Hizmet alımı ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluşturdukları ortak girişimleri,”, onuncu fıkrasında, “İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidini,”, on altıncı fıkrasında, “İhale: Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri,”, on sekizinci fıkrasında, “Açık ihale usulü: Bütün isteklilerin
teklif verebildiği usulü.”, yirmi altıncı fıkrasında, “ Elektronik Kamu Alımları Platformu: (Ek:
20/11/2008-5812/2 mad.) İdareler ile kamu alımları sürecine taraf olanların bu sürece ilişkin işlemleri internet üzerinden gerçekleştirebilecekleri ve Kurum tarafından yönetilen elektronik ortamı.”, ifade eder.
5.1) “Temel İlkeler ” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “İdareler, bu Kanuna göre
yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. ”,
5.2) “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde; “ (Değişik: 30/7/2003-4964/6 mad.) Mal veya
hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz. ”,
5.3) “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İhale konusu mal veya hizmet
alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır…”, ikinci fıkrasında; “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.”, üçüncü fıkrasında; “Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
tanımlamalara yer verilmeyecektir.”, dördüncü fıkrasında; “Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. ”,
5.4) “Geçici Teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde; “İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3’ünden az
olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. İhale dokümanında belirtilmesi şartıyla, danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat alınması zorunlu değildir.”,
5.5) “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesi birinci fıkrasında, “İhale komisyonu verilen
teklifleri (…) değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ”, ikinci fıkrasında; “ (Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 mad.; Değişik üçüncü fıkra: 6/2/2014-6518/47 mad.) Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır. ”,
5.6) “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü maddesi birinci fıkrasında, “Bu Kanunla verilen
görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve malî özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumu kurulmuştur. Kamu İhale Kurumu, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir. Kurum görevini yerine getirirken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci ve kişi Kurumun kararlarını etkilemek amacıyla emir ve talimat veremez. ”,
5.7) “İhalelere Yönelik Başvurular” başlıklı 54’üncü maddesi birinci fıkrasında; “İhale sürecindeki
hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. ”, ikinci fıkrasında; “Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.”, üçüncü fıkrasında; “Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları
Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.”,
5.8) ” Elektronik Kamu Alımları Platformu” başlıklı Ek 1’inci maddesinde;“(Ek: 30/7/2003-4964/41
mad.; Değişik: 20/11/2008-5812/26 mad.) Bu Kanun kapsamında yapılan ihalelerde; bu Kanunun 13 üncü maddesi hükümleri saklı kalmak üzere, ilan, ihale dokümanının hazırlanması ve verilmesi, katılım ve yeterliğe ilişkin belgelerin sunulması, tekliflerin hazırlanması, sunulması ve değerlendirilmesi, ihalenin karara bağlanması ve onaylanması, kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi ve sözleşmenin imzalanması gibi ihale süreciyle ilgili aşamalar ile her türlü bildirimler kısmen veya tamamen, Kurum tarafından oluşturulan Elektronik Kamu Alımları Platformu üzerinden gerçekleştirilebilir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Elektronik Kamu Alımları Platformunun kurulması ve işletilmesi ile ihale sürecinde elektronik araçların kullanımına ilişkin esas ve usuller Kurum tarafından belirlenir.
Bu Kanunun 13’ üncü maddesi uyarınca yapılacak bütün ilanlar aynı zamanda Elektronik Kamu
Alımları Platformunda da yayımlanır.
Bu Kanun kapsamındaki alımlarda aday veya isteklilerin yeterliğinin tespitine ilişkin olarak
Elektronik Kamu Alımları Platformu üzerinden sistemler kurulabilir. Bu sistemlerin kurulması, kurdurulması, denetlenmesi, yetkilendirilen kuruluşların yetkilerinin iptal edilmesi veya tedbir niteliğinde kararlar alınması hususlarında Kurum yetkilidir.”,
6) 03/01/2009 tarih ve 27099 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular
Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru Yolları” başlıklı 4’üncü maddesi birinci fıkrasında, “İhalelere yönelik başvuru yolları şikâyet ve itirazen şikâyettir. ”,ikinci fıkrasında, “Şikâyet: İhale sürecindeki işlem ve eylemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idareye yapılan başvurudur. ”, üçüncü fıkrasında, “İtirazen şikâyet: a) Şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması halinde, b) Şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından şikâyet dilekçesinin kayıtlara alındığı tarih veya sonrasında herhangi bir nedenle alınan ihalenin iptali kararına karşı, c) İtirazen şikâyet üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verildikten sonra idare tarafından verilen ihalenin iptali kararına karşı, Kuruma yapılan başvurudur. ”,
6.1) “Karar Gereklerinin Yerine Getirilmesi” başlıklı 13’üncü maddesi ikinci fıkrasında, “İdareye
şikâyet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığına ilişkin Kurumun internet sayfasından sorgulama yapılmadan, Kuruma itirazen şikâyet başvurusu yapılan hallerde ise itirazen şikâyet başvurusu nihai kararla sonuçlandırılmadan sözleşme imzalanamaz. ”,
7) 04/03/2009 tarih ve 27159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hizmet Alımı Uygulama
Yönetmeliğinin “Bildirim ve Tebligat Esasları” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “İdareler tarafından aday, istekli ve istekli olabileceklere tebligat öncelikli olarak EKAP üzerinden veya imza karşılığı elden yapılır. ”, ikinci fıkrasında;“ EKAP üzerinden tebligat, Elektronik İhale Uygulama
Yönetmeliğinde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde gerçekleştirilir.”, üçüncü fıkrasında;“ Tebligatın haklı veya zorunlu nedenlerle birinci fıkrada belirtilen yöntemler kullanılarak yapılamaması halinde
Kanunun 65’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan diğer yöntemlere başvurulur. ”,
7.1) “Yeterliğin Belirlenmesinde Uyulacak İlkeler” başlıklı 28’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.”, ikinci fıkrasında; “Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur. ”,
7.2) “Başvuruların ve Tekliflerin Alınması, Açılması ve Belgelerdeki Bilgi Eksikliklerinin
Tamamlatılması” başlıklı 56’ncı maddesi beşinci fıkrasında, “Başvuru ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, idare tarafından iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayanların
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
başvuru veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.”,
7.3) “Sınır Değer ve Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59’ uncu maddesinin birinci fıkrasında, “ İhale
komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.” ikinci fıkrasında, “ (Değişik: RG-12/6/2015-29384)Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Verilen hizmetin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırır.
c) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.”,
7.4) “Elektronik İhale” başlıklı 59/A maddesinin birinci fıkrasında, “ İhaleler, e-teklif alınmak
suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.”, ikinci fıkrasında; “ Bu maddede hüküm bulunmayan hallerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin uygun olan hükümleri, yoksa bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak e-anahtarlar teklif ile birlikte ihale tarih ve saatine kadar gönderilir ve teklifler ihale tarih ve saatinde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılır. ”, üçüncü fıkrasında;“ Bu ihalelerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin ekinde bulunan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve
Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname” ve ilgili yönetmelikler ekinde bulunan diğer standart formlar kullanılır ve EKAP üzerinden gönderilmeyen teklifler kabul edilmez.”, altıncı fıkrasında; “Geçici teminat mektupları Elektronik İhale Uygulama
Yönetmeliğinin 21’ inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınır ve mektuba ilişkin ayırt edici numara yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir. Bu maddeye uygun olarak alınmayan geçici teminat mektupları geçerli kabul edilmez. Geçici teminat mektubu dışındaki teminatların saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine yatırıldığına ilişkin bilgiler de aynı şekilde yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir.”, dokuzuncu fıkrasında; “İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.”, onuncu fıkrasında; “ Geçerli tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen tekliflerin sahiplerine, beyan ettikleri bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri ve bunların eklerini, belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunmaları için makul bir süre verilir. Aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılacağı ihalelerde ise teklif fiyatı sınır değerin altında olan tüm isteklilerden; aşırı düşük teklif açıklamaları ile birlikte yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri ve bunların
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
eklerini sunmaları istenir. İhalede; aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan veya açıklamaları yeterli görülmeyen isteklilerin teklifleri reddedilir, yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeleri doğrulayan belgeleri sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir, sunduğu belgeler ile katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlayamayan isteklilerin teklifleri ise değerlendirme dışı bırakılır. Bu işleme ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve belirlenecek ise ikinci teklif sahibi tespit edilene kadar devam edilir. ”,
8) 25/02/2011 tarihli ve 27857 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Elektronik İhale Uygulama
Yönetmeliğinin “Amaç ve Kapsam ” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idarelerin, bu Kanuna göre yapacakları ihalelerin kısmen veya tamamen Elektronik Kamu Alımları Platformu üzerinden gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. ”,
8.1) “Geçici Teminat ” başlıklı 21’inci maddesi ikinci fıkrasında; “Geçici teminat mektupları Kurumla
“EKAP Üzerinden Online Bilgi Alışverişine Yönelik İşbirliği Yapılmasına Dair Protokol” imzalamış olan kuruluşlardan alınır. İlgilinin talebi halinde, kuruluş tarafından Ek-1’de yer alan “Geçici Teminat Mektubu
Bilgileri Formu” düzenlenerek kendisine verilir. Geçici teminat mektupları, elektronik imza kullanılmak suretiyle elektronik veya ıslak imza kullanılmak suretiyle fiziki ortamda düzenlenebilir. Ancak düzenlenen geçici teminat mektubuna kuruluş tarafından ayırt edici bir numara verilerek mektuba ilişkin bilgilerin EKAP’a aktarılması ve verilen ayırt edici numaranın istekli tarafından e-teklif kapsamında
EKAP üzerinden gönderilmesi gerekir. Geçici teminat mektuplarına ilişkin bilgilerin, (Ek ibare: RG26/1/2021-31376) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre merkezi takas kuruluşu olarak faaliyet gösteren kuruluşlar dâhil yetkilendirilmiş merkezi bir kuruluş tarafından EKAP’a aktarılması durumunda da düzenlenen mektupların bu fıkraya uygun olarak alındığı kabul edilir.”, üçüncü fıkrasında; “Geçici teminat mektubu dışındaki teminatların saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine yatırıldığına ilişkin belgeler bilgisayarda taratılarak, istekli tarafından EKAP üzerinden e-teklif kapsamında gönderilir. ”,
8.2) “E-Tekliflerin Değerlendirilmesi ” başlıklı 24’üncü maddesi birinci fıkrasında; “e-tekliflerin
açılması ve ilk oturumun kapatılmasından sonra, ihale komisyonu belirleyeceği bir tarih ve saatte toplanır ve EKAP üzerinde tekliflerin değerlendirmesine başlanır. Teklif değerlendirme işlemleri birden fazla oturumda yapılabilir. Ancak bu durumda her oturum kapatılmadan önce bilgiler EKAP’a kaydedilir. ”, ikinci fıkrasında; “ Teklif değerlendirmesinde öncelikle ilk oturumda 23’üncü madde uyarınca e-teklifinin açılamadığı veya belgelerinin eksik olduğu ya da geçici teminatının uygun olmadığı tespit edilenlerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve buna ilişkin kayıt yapılır. ”, üçüncü fıkrasında; “İhale dokümanında belirtilen katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile ilgili değerlendirme, e-teklif kapsamında yüklü olan belgelerin ve EKAP üzerinden ilgili kurum ve kuruluşların sistemlerinden sorgulama suretiyle elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi suretiyle yapılır.”, dördüncü fıkrasında; “Yeterlik kriterlerinin istekliler tarafından karşılanıp karşılanmadığına ilişkin değerlendirme ihale dokümanında yer alan hükümler çerçevesinde yapılır. Yeterlik kriterlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve bu husus gerekçesi de açıkça belirtilmek suretiyle EKAP’a kaydedilir. ”, beşinci fıkrasında; “
EKAP üzerinden sorgulanmasının mümkün olmaması nedeniyle bilgisayarda taratılarak sunulması gereken belgeler ve eklerinden herhangi birinin e-teklif kapsamında sunulmamış olması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılamaz ve bu isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Ancak, bilgisayarda taratılarak e-teklif kapsamında sunulan belgelerde, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, bilgi eksikliği bulunması halinde idare tarafından bilgilerin tamamlanması istenir. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin tamamlanması için iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Bu süre içerisinde istekli tarafından eksik bilgilere ilişkin belgeler idareye sunulur.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayanların teklifleri dördüncü fıkrada belirtildiği şekilde değerlendirme dışı bırakılır. ”,altıncı fıkrasında; “ Teklif değerlendirme işlemleri sonrasında, EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “Uygun Olmayan Belgelerin Uygun Sayılmama Gerekçelerine İlişkin Tutanak” hazırlanır ve bir çıktısı alınarak ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır. ”,
9) 28/01/2009 tarih ve 27124 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular
Hakkında Tebliğin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesi birinci fıkrasında, “Bu Tebliğ, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 53, 54, 55 ve 56’ncı maddeleri ile 3/1/2009 tarihli ve 27099 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.”,
9.1) “Şikâyet Başvurusu Üzerine Yapılacak İşlemler ve İnceleme” başlıklı 6’ncı maddesi altıncı
fıkrasında; “İdareye şikâyet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihinden, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen günden itibaren on gün geçmedikçe idarece sözleşme imzalanamaz. Bu sürenin bitimini izleyen günden(on birinci günden) itibaren Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulup bulunmadığı Kurumun internet sayfasından sorgulanmadan, Kuruma itirazen şikâyet başvurusu yapılmış ise itirazen şikâyet başvurusu nihai kararla sonuçlandırılmadan idare tarafından sözleşme imzalanamaz. ”,
9.2) “Kurul Tarafından Verilecek Kararlar” başlıklı 15’inci maddesi birinci fıkrasında; “İtirazen
şikâyet başvuruları üzerine Kurul tarafından gerekçeli olarak; a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline, b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine, c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun
Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir. ”,
9.3) “Kararların uygulanması” başlıklı 16’ncı maddesi birinci fıkrasında; “İdare, hukuki durumda
değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır. ” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyete konu idare tarafından gerçekleştirilen ihalenin rekabete aykırı
olduğu iddiası ve konunun incelenmesi talebi hakkındaki dosya kapsamında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Kurumumuza Tem. İnş. Taş. Halı kilim Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’yi temsilen
şikâyette bulunan , Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Makine İmalat ve Donatım
Dairesi Başkanlığı’nın düzenlemiş olduğu ihale kayıt numaralı ihale ilanına ilişkin rekabeti engelleyici kriterler içerdiği iddiasıyla itirazda bulunulduğu, İdare tarafından başvurunun reddedildiği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
12/01/2020 tarihinde kesinleşen ihale kararının tebliğinde yaklaşık maliyetin açıklandığını ve geçerli teklif sahibi tek bir firmanın bulunduğunun bildirildiği, ihalenin söz konusu firma uhdesinde kaldığı, bu durumun rekabeti engellediğini düşündüklerini, akabinde ihalenin iptali için İdareye tekrar başvuruda bulunulduğunu, ayrıca KİK’e itirazen şikâyet başvurusunda da bulunulduğunu iddia ederek İdarenin mevzuata ve hakkaniyete uygun işlem tesis etmesini talep etmektedir.
12) DSİ 17.Bölge Müdürlüğü (Van) Personel Taşıması Servis Aracı Kiralanması Hizmet Alımı işi
kapsamındaki ihale olurunun 24/08/2020 tarihinde alındığı ve komisyon üyelerinin teşkil edildiği, açık ihale usulüyle yapılacak olan ihale ilanının bültende 17/09/2020 tarihinde yayımlandığı, söz konusu ihale ilanında; ihaleye son teklif verme tarih ve saatinin 15/10/2020 ve 11:00 olduğu, ihaleye katılabilme şartları ve istenilen belgelerin değerlendirilmesinde uygulanacak kriterlerin belirlendiği, söz konusu kriterlerden makine, teçhizat ve diğer ekipmanlara ilişkin bilgilerin yer aldığı maddede; teklif edilen servis araçlarının en az 4 adedinin isteklinin kendi malı olacağının zorunlu tutulduğu ve geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan tarihine kadar olan kiraların ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılacağı, isteklinin teklif edeceği öz mal araçlarının 2 adedinin 15-18 kişi taşıma kapasiteli minibüs, 2 adedinin de 43-49 kişi taşıma kapasiteli otobüs olacağı, hizmet alımında çalışacak tüm servis araçlarının imal yılının 2005 veya daha yukarı olacağı, sözleşmenin imzalanmasına müteakip yüklenici tahditli olarak çalıştıracağı araç plakalarının takılacağı, ihalenin yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu, birim fiyat şeklinde teklif verileceği ve bu ihale kapsamında işin tamamı için teklif verileceği vb. hükümlere yer verildiği, ayrıca ayrıntılı bilgilere eki idari şartnameden ulaşılabileceğinin bildirildiği, işin yaklaşık maliyetinin 2.613.005,05-TL olarak belirlendiği, ihale dokümanı alanların/indirenlerin sayısının dokuz adet olduğu, şikayetçi tarafından 24/09/2020 tarihinde İdareye zeyilname başvurusunda bulunulduğu ve İdare tarafından 05/10/2020 tarihinde zeyilname talebinin yerinde olmadığının bildirildiği, 12/11/2020 tarihli ihale komisyon kararında dört adet isteklinin idari şartnamede yer alan yeterlilik kriterini sağlamadığı, şikayetçi firmanın da aralarında bulunduğu üç adet istekli firma tarafından ise geçici teminata ilişkin satırların doldurulmadığı ve EKAP üzerinde e-gtm bilgisine ulaşılamadığı, geriye kalan iki adet istekliden biri tarafından 1.959.000.12-TL olarak hesaplanan sınır değerin altında olarak verilen teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği ve bu kapsamda İdare tarafından firmaya gönderilen sorguya cevap verilmediği, ihalenin ise ilgili firma üzerinde 2.480.687,00-TL bedelle kaldığı tespit edilmiştir.
12.1) Şikâyetçi firma tarafından 24/11/2020 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu ve ihalede
rekabet ortamının oluşmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edilmesini talep ettiği, İdare tarafından 03/12/2020 tarihli yazı ile şikayetçi firmaya cevap verildiği, akabinde şikayetçi tarafından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, Kamu İhale Kurumu tarafından yapılan inceleme neticesinde 30/12/2020 tarih ve Kurul Kararında aşağıdaki hususların tespit edildiği anlaşılmıştır.
12.1.1) Başvuru iddiaları özetle; ihalede rekabetin oluşmadığı bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği,
ihalenin kısmi teklife açık olması ve öz mal kriterinin kaldırılması şeklindedir. Yapılan değerlendirme sonucunda; Kamu İhale Kanununun “Temel İlkeler ” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. ”, hükmü, söz konusu Kanununun “İhalenin Karara Bağlanması ve Onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesi birinci, ikinci ve yedinci fıkra hükümleri ile söz konusu
Kanunun “İdareye Şikâyet Başvurusu ” başlıklı 55’inci madde hükmüne yer verildiği, İdari
Şartnamenin “İhale Konusu İşe/Alıma İlişkin bilgiler ” başlıklı 2’nci maddesinde; DSİ 17. Bölge
Müdürlüğü (Van) personel taşıması servis aracı kiralanması hizmet alımı olarak düzenlendiği, anılan
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
şartnamenin “İhaleye Katılabilmek İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri ” başlıklı 7’nci maddesinde kriterlerin belirlendiği; ihaleye katılacak olan istekliler, ihale konusu hizmetin yerine getirilmesinde T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükmü gereğince, isteklinin kendi adına kayıtlı olan D2,D4 veya muadil yetki belgesi sunmasının zorunlu olduğu, bu belgelerle ilgili olarak yeterlilik bilgileri tablosunda istenilen bilgilerin eksiksiz olarak beyan edileceği, mesleki ve teknik yeterliliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler; teklif edilen servis araçlarının en az 4 adedinin isteklinin kendi malı olacağı, öz mal araçlarının 2 adedinin, 15-18 kişi taşıma kapasiteli minibüs, 2 adedinin 43-49 kişi taşıma kapasiteli otobüs olacağı, geçici ithalle getirilmiş ve finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan tarihinde kadar olan kiraların ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılacağı, bahse konu hizmet alımında çalıştırılacak tüm servis araçlarının imal yılı 2005 veya daha yukarı olacağı, belirtilen bu bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edileceği, anılan şartnamenin “Geçici Teminatın verilmesi ” başlıklı 28’inci maddesinde; “Geçici teminat mektuplarının Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21’inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınması halinde, mektuba ilişkin ayırt edici numara, anılan maddeye uygun olarak alınmaması halinde ise düzenlenen mektuba ilişkin bilgiler, yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir…’’ hükmünün yer aldığı, anılan şartnamenin “Tekliflerin
Değerlendirilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde tekliflerin değerlendirilmesinin nasıl olacağının belirlendiği düzenlemeleri yer almaktadır.
12.1.2) İhale komisyon kararı gereğince başvuru sahibinin e-teklifinde sunmuş olduğu teklif mektubunun
usulüne uygun olduğu, ancak İdari Şartnamenin 7/1/c maddesi gereğince, ihalede sunulması gereken elektronik veya elektronik olmayan geçici teminat mektubuna ilişki olarak sunulan yeterlik bilgileri tablosunda geçici teminata ait bilgilere yer verilmediği gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği görülmüştür. İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan, başvuru sahibinin sunmuş olduğu yeterlik bilgileri tablosu incelendiğinde, geçici teminat mektubuna ait bilgilerin tabloda yer almadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından yaklaşık maliyetin 2.613.005,05-TL olarak, sınır değerin 1.959.000,12-TL olarak belirlendiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olan
Taşımacılık Sınır Tic. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ ye ait teklif bedelinin 2.480.687,00-TL olduğu, yaklaşık maliyet ile anılan istekliye ait teklif bedeli arasında 132.318,05-TL fark olduğu, bu tutarın yaklaşık maliyetin %5 ‘ine tekabül ettiği, diğer bir ifadeyle söz konusu isteklinin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin
%94,9’una tekabül ettiği tespit edilmiştir.
12.1.3) Başvuru sahibinin, İdarenin şikâyete cevap yazısının mevzuat ve yargı kararlarından yoksun olup,
yalnızca ihale aşamalarının tekrarından ibaret olduğu iddiasına ilişkin olarak, başvuru sahibi tarafından 23/11/2020 tarihinde yapılan şikâyet başvurusunun İdare tarafından değerlendirildiği, İdarenin söz konusu başvuruya ilişkin cevabının gerekçeli ve mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.
12.1.4) Kamu İhale Kanununun 39’uncu maddesi uyarınca İdarelerin ihaleyi iptal etme hususunda takdir
yetkilerinin bulunduğu, ancak söz konusu iptal yetkisini kullanmaları konusunda sınırsız bir takdir yetkileri bulunmamakta olup, anılan maddenin uygulanmasının somut ve açık hukuki gerekçeye dayandırılması gerekmektedir. Başvuruya konu ihaleye 9 istekli tarafından teklif sunulduğu ve gelinen aşama itibariyle ihalede bir isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak değerlendirildiği ve ihalenin söz konusu tek geçerli teklif sahibi Taşımacılık Sınır Tic. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru konusu ihaleye başvuru sahibi ile birlikte 9 isteklinin katılması sonucunda rekabetin oluşma koşullarının tüm teklifler üzerinden değerlendirilmesi gerektiği ve söz konusu ihaleye teklif veren istekli sayısına bakıldığında, başvuru konusu ihalede rekabetin sağlanmadığına yönelik herhangi bir husus tespit edilemediği anlaşılmaktadır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
12.1.5) İdarenin cevap yazısında da belirttiği üzere, ihalede tek geçerli teklif sahibi isteklinin teklif
bedelinin sınır değerin üzerinde yaklaşık maliyetin altında olduğu, bu yönüyle kesinleşen ihale kararının kaynakların verimli kullanmasına ilkesine aykırılık teşkil etmeyeceği, ihaleye katılan 9 istekli bulunduğu, söz konusu isteklilerden birinin aşırı düşük açıklaması sunmadığı gerekçesiyle teklifinin reddedildiği, 3 istekli tarafından teklifleri kapsamında sunmuş olduğu yeterlik bilgileri tablosunda geçici teminata ilişkin bilgilerin yer almadığı, aynı şekilde 4 isteklinin teklifleri kapsamında sunmuş olduğu yeterlik bilgileri tablosunda, İdari Şartnamede yer alan yeterlik kriterlerinin sağlanmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme bırakıldığı, başvuru sahibi isteklinin, yeterlik bilgileri tablosunda, ihaleye katılımda ilk olarak değerlendirilmesi gereken hususlar arasında olan geçici teminata ilişkin bilgilere yer vermediği gerekçesiyle, söz konusu diğer isteklilerle birlikte sunmuş olduğu tekliflerin reddedilmesi ve değerlendirme dışı bırakılması durumunun isteklilerin kendi hatalarından kaynaklı olduğu, dolayısıyla idarece ihalenin teklifi yaklaşık maliyetin altında olan, beyan ettiği belgeleri mevzuata uygun sunan tek geçerli teklif sahibi üzerinde bırakılarak ihalenin sonuçlandırılması işleminde mevzuata ve ‘rekabet, kaynakların verimli kullanılması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması’ ilkelerine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
12.1.6) Başvuru sahibinin 24/09/2020 tarihinde ihalenin kısmi teklife açılması ve öz mal kriterlerinin
kaldırılması konulu şikâyet başvurularının yerinde olduğu, başvuru konusu ihalede rekabet ve kamu yararı ilkelerinin ancak ihalenin kısmi teklife açılmak suretiyle yeniden ihaleye çıkılmasıyla sağlanabileceği iddiasına ilişkin olarak, söz konusu iddianın ihale dokümanının ilana yansıyan bölümlerine ilişkin olduğu, başvuru konusu ihaleye ilişkin ilanda ve İdari Şartnamenin kısmi teklif verilmesine ilişkin 20’nci maddesinde, ihalenin kısmi teklife açık olması hususunda bir düzenlemenin yer almadığı görülmüştür. 4734 sayılı Kanunun 55’inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince ilana yönelik şikâyetlerin, ilan tarihini(17/09/2020) izleyen günden itibaren on gün içinde ve her halükarda ihale tarihinden (15/10/2020)
üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği, idareye şikâyet başvurusu sonrasında Kuruma yapılacak itirazen şikâyet başvurusu süresinin ise şikâyet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen günden itibaren başlayacağı anlaşılmaktadır. Söz konusu istekli tarafından 25/09/2020 tarihinde idare kayıtlarına alınan 24/09/2020 tarihli şikâyet başvurusunun süre yönünden usulüne uygun olduğu, ancak idare tarafından anılan şikâyet başvurusuna cevap verilmediği, dolayısıyla 15/10/2020 tarihi mesai bitimine kadar başvuru sahibi tarafından Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 09/12/2020 tarihinde başvuruda bulunulduğundan başvuru sahibinin söz konusu iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin on birinci fıkrasının ( c ) bendi gereğince itirazen şikâyet
başvurusunun reddine karar verilmiştir.
13) Somut olayda şikâyetçinin idare ile yaşadığı süreç özetle; DSİ 17.Bölge Müdürlüğü (Van) Personel
Taşıması Servis Aracı Kiralanması Hizmet Alım işi kapsamında ihale ilanında yer alan öz mal kriteri ile ihalenin kısmi teklife açık olması konularında ve ihaleye 9 istekli tarafından teklif sunulması ve gelinen aşama itibariyle ihalede bir isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak değerlendirilmesi konularında İdareye şikâyet başvurusu ve Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu tespit edilmiştir.
14) 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulüyle yapılan ihale ilanının
17/09/2020 tarihinde Kamu İhale Bülteninde yayımlandığı, tekliflerinin sadece elektronik olarak EKAP üzerinden alınacağının bildirildiği, ihale ilanında ihaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlilik değerlendirilmesinde uygulanacak kriterlerin 4’üncü maddesinde belirlendiği, mesleki ve teknik yeterliliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler başlıklı maddenin makine, teçhizat ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
diğer ekipmanlara ilişkin belgelere ait bilgiler ve kapasite raporuna ait bilgilerin yer aldığı kısımda; teklif dilen servis araçlarının en az 4 adedinin isteklinin kendi malı olacağı, isteklinin teklif edeceği öz mal araçlarının 2 adedinin 15-18 kişi taşıma kapasiteli minibüs, 2 adedinin 43-49 kişi taşıma kapasiteli otobüs olacağı, ihalede işin tamamı için teklif verileceği kriterlerine yer verildiği tespit edilmiştir.
14.1) İhale ilanında yer alan kriterler konusunda 30/12/2020 tarih ve Kamu İhale
Kurul Kararında(paragraf 12.1.1.’de ayrıntısı verilen); Başvuru sahibinin 24/09/2020 tarihinde ihalenin kısmi teklife açılması ve öz mal kriterlerinin kaldırılması konulu şikâyet başvurularının yerinde olduğu, başvuru konusu ihalede rekabet ve kamu yararı ilkelerinin ancak ihalenin kısmi teklife açılmak suretiyle yeniden ihaleye çıkılmasıyla sağlanabileceği iddiasına ilişkin olarak, söz konusu iddianın ihale dokümanının ilana yansıyan bölümlerine ilişkin olduğu, başvuru konusu ihaleye ilişkin ilanda ve İdari
Şartnamenin kısmi teklif verilmesine ilişkin 20’nci maddesinde, ihalenin kısmi teklife açık olması hususunda bir düzenlemenin yer almadığı açıklamalarına yer verildiği görülmüştür. Kurul tarafından başvuru sahibinin ihale ilanına ilişkin iddiasının süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.
14.2) 04/03/2009 tarih ve 27159 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama
Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinde (30.09.2020 tarih ve 31260 sayılı R.G.’de yayımlanan
Yönetmeliğin 4’üncü maddesiyle değişmeden önceki hali); “ İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir. Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir. Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur. …” hükmü yer almaktadır. Söz konusu
Yönetmeliğin 41’inci maddesinde; ‘‘ … Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır…’’ şeklinde yer alan hükmün 30/09/2020 tarih ve 31260 sayılı Resmi Gazete ile değişiklik yapıldığı, yapılan değişiklik neticesinde öz mal kriterinin fiyat dışı unsur olarak belirlenebileceği ve yeterlik kriteri olarak belirlenemeyeceğinin hüküm altına alındığı tespit edilmiştir.
14.3) Kamu İhale mevzuatı uyarınca ihale konusu mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik
özelliklerine Teknik Şartnamede yer verilebileceği, belirlenecek olan teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacağı, rekabeti engelleyici hususlar içermeyeceği ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacağı… öte yandan idarelerin takdir yetkisini 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun temel ilkelerine aykırı veya ihaleye katılımı daraltacak şekilde kullanmasının mümkün olmayacağı, idarelerin rekabet, eşitlik, kamu yararı, güvenilirlik, saydamlık unsurlarını gözeterek ve arttırmaya çalışarak ihale dokümanını hazırlamaları gerektiği anlaşılmaktadır. (01/02/2017 tarihli ve 2017/UH.III-429 sayılı Kamu İhale Kurul Kararı)
15) İhale ilanına yönelik süresi içinde yapılmayan başvurunun reddedilmesi nedeniyle Kamu İhale Kurulu
tarafından şikâyetçinin diğer iddialarının ayrıntısı paragraf 12.1.1.’de açıklandığı üzere incelendiği, 28/01/2009 tarih ve 27124 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında
Tebliğin “Kurul Tarafından Verilecek Kararlar” başlıklı 15’inci maddesi birinci fıkrasında; ‘‘Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir. ”, hükmüne istinaden Kurul
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
tarafından herhangi bir düzeltici işlem belirlenmediği ya da ihale iptaline karar verilmediği, başvuruya konu itirazen şikâyet başvurusunun reddettiği tespit edilmiştir.
15.1) İdareye şikâyet Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvuruları hakkında, hem 4734 sayılı Kamu
İhale Kanununun 55’inci maddesi beşinci fıkrasında, “İdareye şikâyet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.”, hem de 03/01/2009 tarih ve 27099 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin
“Karar Gereklerinin Yerine Getirilmesi” başlıklı 13’üncü maddesi ikinci fıkrasında, “İdareye şikâyet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığına ilişkin Kurumun internet sayfasından sorgulama yapılmadan, Kuruma itirazen şikâyet başvurusu yapılan hallerde ise itirazen şikâyet başvurusu nihai kararla sonuçlandırılmadan sözleşme imzalanamaz.”, hükümlerinin yer aldığı, benzer bir hükmün de 28/01/2009 tarih ve 27124 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkındaki Tebliğin
“Şikâyet Başvurusu Üzerine Yapılacak İşlemler ve İnceleme” başlıklı 6’ncı maddesi altıncı fıkrasında da yer almaktadır.
15.2) Bu kapsamda idarenin hem 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 56’ncı maddesi sekizinci
fıkrasında; “ İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.”, hem de 28/01/2009 tarih ve 27124 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kararların uygulanması” başlıklı 16’ncı maddesi birinci fıkrasında; “İdare, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.’’ hükümlerine istinaden Kamu İhale Kurumu tarafından verilecek nihai kararın sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede somut olayda İdare tarafından Kurul Kararına istinaden itirazen şikâyet başvurusuna ret kararı verildiği için ihale aşamasındaki işlemlere devam edildiği, ihale işlem dosyasının ön mali kontrol işlemleri için Strateji
Geliştirme Daire Başkanlığı’na gönderilerek kontrol edildiği ve uygun görüş alındığı, akabinde kamu ihale mevzuatı hükümlerince sözleşmenin imzalandığı hususları anlaşılmıştır.
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, ihale mevzuatı kapsamında İdarelerin, bu
Kanunlara göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda da belirtildiği üzere, Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda şikâyetçinin öz mal kriteri ve ihalenin kısmi teklife açılması hususunda Kurul tarafından süresinde yapılmayan başvuru kapsamında değerlendirilip reddedildiğinden İdare tarafından ihaleli iş ve işlemlere devam edilerek sonuçlandırıldığı tespit edilmiştir.
16.1) Diğer taraftan, ihaleye katılan 9 istekli bulunduğu, söz konusu isteklilerden birinin aşırı düşük
açıklaması sunmadığı gerekçesiyle teklifinin reddedildiği, 3 istekli tarafından teklifleri kapsamında sunmuş olduğu yeterlik bilgileri tablosunda geçici teminata ilişkin bilgilerin yer almadığı, aynı şekilde 4 isteklinin teklifleri kapsamında sunmuş olduğu yeterlik bilgileri tablosunda İdari Şartnamede yer alan yeterlik kriterlerinin sağlanmadığı, dolayısıyla idarece, teklifi yaklaşık maliyetin altında olan ve beyan ettiği
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
belgeleri mevzuata uygun sunan tek geçerli teklif sahibi üzerine ihalenin bırakılması ve sonuçlandırılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ayrıca İdarece başvurana verilen cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterildiği (Kamu ihale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceğinin bildirildiği) bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’ inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr