İhaleye katılan başvuranın, kamu konutunun mevcut durumu hakkında bilgi verilmemesi nedeniyle ihalenin iptali talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/10778-S.22.16619

BAŞVURU NO : 2022/4761

KARAR TARİHİ : 24/08/2022

RET KARARI ,TCKN:

Adres:C

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA VALİLİĞİ ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM

DEĞİŞİKLİĞİ İL MÜDÜRLÜĞÜ

İhale kapsamında yürütülen işlemlere itiraz hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 28/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Kurumumuza iletmiş olduğu 28.03.2022 tarihli dilekçesinde özetle; (a) Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Dairesi Başkanlığı tarafından 4706 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi gereğince ihalesi yapılan Adana İli, Yüreğir İlçesi, Mahallesi, Ada, Parsel, numaralı bağımsız bölümde kayıtlı mesken niteliğindeki kamu konutunu almak üzere 30.03.2021 tarihinde ihaleye katıldığını ve ihalede en yüksek teklifi (115.200,00

TL) verdiğini, (b) İhaleden sonra kamu konutunu görmek için gittiğinde, konutun diş hastanesi olarak kullanıldıktan sonra boşaltıldığını öğrendiğini; konutun elektrik ve su tesisatının olmadığını; üç odasının tavan ve tabanında neredeyse 1 metreye 1 metre havalandırma deliklerinin açılmış olduğunu; banyosunun ve tuvaletinin olmadığını; mutfak tezgâhının bulunmadığını ve üç odanın kapısının olmadığını gördüğünü ve bu eksiklikler ile ilgili olarak ihale duyurusunda hiçbir bilgi olmadığını, (c) İhalenin iptali için Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Dairesi

Başkanlığına başvurduğunu ancak söz konusu talebinin reddedildiğini, (d) İhalenin iptal edilmemesi üzerine geçici teminatının yanmaması için ilgili konutu satın almak üzere

Adana Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Dairesi Başkanlığına başvuruda bulunduğunu ancak süresi içinde satın almak için başvurarak yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle kamu konutunu satın alma hakkının ortadan kalktığının ve geçici teminatın Hazineye gelir kaydedildiğinin tarafına bildirildiğini, Belirtmiştir.

2. Başvuran, mezkûr kamu konutunun 30.03.2021 tarihinde ihale edilen 115.200,00 TL bedel üzerinden tarafına satılmasını; satım işleminin yapılmaması halinde ise geçici teminatın tarafına iade edilmesini talep etmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

3. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir. İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.

4. İdarenin söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 09.05.2022 tarihli ve sayılı cevap yazısında özetle; (a) Söz konusu bağımsız bölümün satışı için hazırlanan satış ilan ve şartnamesinde konut hakkında verilen bilgilerle konutun fiili durumu arasında, ihalenin iptalini gerektirecek bir farklılık bulunmadığı, (b) İhale aşamasından önce satışa çıkarılan taşınmazın görülmesi yönünde talep alınması halinde buna izin verildiği ancak mezkûr ihale kapsamında konutun görülmesine ilişkin isteklilerden her hangi bir talep alınmadığı, (c) Başvuranın, kendisine bildirilen on beş günlük yasal süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmediği, dolayısıyla ilgili mevzuat hükümlerine ve satış şartnamesine uygun olarak işlem gerçekleştirildiği, İfade edilmiştir.

5. Başvuru konusuna ilişkin diğer bilgi ve belgeler 09.05.2022 tarihli ve sayılı sayılı yazı ekinde sunulmuştur.

III. İLGİLİ MEVZUAT

6. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin

dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […] 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci

fıkrası uyarınca:

Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.

8. 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda

Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Doğrudan satış” başlıklı 4’üncü maddesinin ilgili hükümleri

uyarınca:

[…]

Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan kamu konutları bağımsız bölümler halinde, üzerinde kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmamış kamu konutu bulunan taşınmazlar ise üzerindeki yapılarla birlikte bir bütün olarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda yer alan hükümler çerçevesinde ihale yoluyla satılır. […]

Kamu konutlarının ekonomiye kazandırılmasında ihale bedelinin taksit süresi, sayısı, uygulanacak faiz oranı ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye mahalli idarelere ait konutlar için ilgili idareler, diğerleri için Bakanlık yetkilidir.

[…].

9. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Sözleşme yapılmasında müteahhit veya müşterinin görev ve

sorumluluğu:” başlıklı 57’nci maddesi uyarınca:

Sözleşme yapılması gerekli olan hallerde müteahhit veya müşteri 31 inci maddeye göre onaylanan ihale kararının veya Maliye Bakanlığının vizesi gereken hallerde bu vizenin yapıldığının bildirilmesini izleyen günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek noterlikçe tescil edilmiş sözleşmeyi, idareye vermek zorundadır.

Satışlara ilişkin ihalelerde müşterinin aynı süre içinde ihale bedelini ve müşteriye ait bulunan vergi, resim ve harçları yatırması, diğer giderleri ödemesi gerekir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminat gelir kaydedilir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 1. Olay ve Olgular

Başvuru kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 11. İdarece; mülkiyeti Hazineye ait olup Sağlık Bakanlığına tahsisli olan Adana İli, Yüreğir İlçesi, Mahallesi, ada, parsel numaralı taşınmaz üzerindeki ’inci Blok numaralı bağımsız bölümün, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında satışı için 30.03.2021 tarihinde gerçekleştirilmek üzere ihale işlemleri başlatılmıştır.

12. İhale kapsamında hazırlanan Satış Şartnamesi’nin 8’inci maddesinde, en yüksek teklifi veren isteklinin, kendisine yapılan tebligattan itibaren on beş gün içinde ihale bedelini peşin ödeyebileceği ya da taksitle ödeme yapmak üzere sözleşme düzenlenmesini isteyebileceği; belirtilen süre içerisinde söz konusu zorunluluklara uyulmadığı takdirde ihale bozularak geçici teminatın Hazineye irat kaydedileceği; Şartname’nin 13’üncü maddesinde ise ihaleye katılan isteklilerin, satışa çıkarılan taşınmaz malı mevcut haliyle görmüş, mevcut hukuki ve fiili durumunu bilerek fiyat teklifi vermiş sayılacakları; taşınmaz malın evvelce mevcut bulunan fiili ve hukuki kusurlarından dolayı İdareye sorumluluk atfedilemeyeceği düzenlenmiştir.

13. Söz konusu satış ihalesi 30.03.2021 tarihinde gerçekleştirilmiş ve ihaleye katılarak en yüksek bedeli teklif eden başvuran uhdesinde kalmıştır. İhale Komisyonu’nun bu kapsamdaki kararı, ilgili onay makamının 20.04.2021 tarihli kararı ile onaylanmıştır.

14. İdarenin, başvurana muhatap 25.05.2021 tarihli ve sayılı yazısı ile söz konusu taşınmaza ilişkin ihalenin teklif edilen bedel üzerinden uhdesinde kaldığı; taşınmaz üzerinde öncelikli alım hakkına sahip kişi bulunmadığı; bu bildirimin tebliğinden itibaren en geç on beş gün içerisinde ihale bedelini peşin olarak ödemesi ya da taksitle ödemek istemesi halinde taksitli satış sözleşmesini imzalaması gerektiği; aksi

/

durumda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihalenin bozulacağı ve geçici teminatın

Hazineye gelir kaydedileceği bildirilmiştir. Başvuran, mezkûr bildirimi 31.05.2021 tarihinde tebellüğ etmiştir.

15. Müteakiben başvuranın İdareye sunduğu 08.06.2021 tarihli dilekçesinde; “[…] bahse konu bina harap bir halde. […] İhale öncesi evi gezme olanağımız olmamıştı. […] İhale ilanında da demirbaşlarının hiç birinin bulunmadığı ya da evin içinin harabe olduğu belirtilmediğinden diğer evler ile aynı diye düşünerek ihaleye katıldım. […]” şeklindeki ifadelere yer verilmek suretiyle, ihalesi yapılan konutu almaktan vazgeçmek istediği belirtilmiş ve geçici teminatının iadesi talep edilmiştir.

16. Başvuranın söz konusu dilekçesi üzerine, İdarenin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel

Müdürlüğüne muhatap 18.06.2021 tarihli ve 04.11.2021 tarihli yazıları ile keyfiyet hakkında görüş talebinde bulunulmuştur. Bu bağlamda, İdarenin 04.11.2021 tarihli ve sayılı yazısında “[…] taşınmaz mahallinde yapılan tespitte, taşınmazın daha önce ağız ve diş sağlığı merkezi olarak kullanılması nedeniyle itiraza konu bağımsız bölümlerin konut olarak kullanılmaya elverişli olmadığının tespit edildiği anlaşılmıştır. […]” ifadelerine yer verilerek, ihalenin iptali ile geçici teminat tutarlarının iade edilip edilmeyeceği hususunda tereddüt hâsıl olduğu belirtilmiş ve konuya ilişkin Bakanlık değerlendirmesinin iletilmesi istenmiştir.

17. Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 18.01.2022 tarihli ve sayılı cevap yazısında, söz konusu bağımsız bölümlerin satışı için hazırlanan satış ilan ve şartnamesinde konutların vasıf, nitelik ve fiili durumları hakkında yer verilen bilgilerle konutların fiili durumları arasında ihalenin iptalini gerektirecek farklılıklar bulunup bulunmadığına da bakılmak suretiyle konunun ilgili mevzuat hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği bildirilmiştir. Bunun üzerine İdare tarafından başvuruna iletilen 04.02.2022 tarihli ve sayılı yazıda Söz konusu bağımsız bölümün satışı için hazırlanan satış ilan ve şartnamesinde konut hakkında verilen bilgilerle konutun fiili durumu arasında, ihalenin iptalini gerektirecek bir durum bulunmadığı değerlendirmesi ile başvuranın talebinin reddedildiği bildirilmiştir.

2. Değerlendirme 18. Başvuran, anılan ihaleden sonra kamu konutunu görmek için gittiğinde, konutun diş hastanesi olarak kullanıldıktan sonra boşaltıldığını öğrendiğini; konutun elektrik ve su tesisatının olmadığını; üç odasının tavan ve tabanında neredeyse 1 metreye 1 metre havalandırma deliklerinin açılmış olduğunu; banyosunun ve tuvaletinin olmadığını; mutfak tezgâhının bulunmadığını ve üç odanın kapısının olmadığını gördüğünü ve bu eksiklikler ile ilgili olarak ihale duyurusunda hiçbir bilgi olmadığını; bu nedenle konutun ihale bedeli üzerinden tekrar tarafına satılmasını ya da geçici teminatının iadesini iddia ve talep etmektedir. (§1).

19. Başvuran tarafından öne sürülen söz konusu eksiklikler, ihaleye konu edilen bağımsız bölümün mevcut haliyle görülmesi ve incelenmesi neticesinde tespit edilebilecek niteliktedir. Keza başvuran tarafından da ihale sonrasında konutun görülmesi neticesinde söz konusu eksikliklerin tespit edildiği ve İdareye başvurulduğu belirtilmekte olup bu bağlamda başvuranın, gizli ayıp sayılabilecek ya da kolaylıkla fark edilemeyecek nitelikte her hangi bir eksiklik iddiası bulunmamaktadır.

20. İdare, isteklilerden talep gelmesi halinde satışı yapılacak konutun görülmesine izin verildiğini ancak söz konusu ihale kapsamında bu yönde bir talep almadıklarını belirtmiştir. Başvuran tarafından İdareye sunulan 08.06.2021 tarihli dilekçede de “[…] İhale ilanında da demirbaşlarının hiç birinin bulunmadığı ya da evin içinin harabe olduğu belirtilmediğinden diğer evler ile aynı diye düşünerek ihaleye katıldım.

[…]” şeklindeki ifadelere yer verildiği görülmüştür. (§§4, 15).

21. İhaleye ilişkin Satış Şartnamesi’nin 13’üncü maddesinde ise ihaleye katılan isteklilerin, satışa çıkarılan taşınmaz malı mevcut haliyle görmüş, mevcut hukuki ve fiili durumunu bilerek fiyat teklifi vermiş

sayılacakları düzenlenmiştir. Bu bağlamda, ihaleye katılan isteklilerin her hangi bir hak kaybı yaşamamak ve doğru bir değerlendirme ile tekliflerini sunabilmek amacıyla, satışa çıkarılan bağımsız bölümleri ihale öncesinde incelemelerinin gerekeceği açıktır. Bu çerçevede, başvurandan ihaleye katılım öncesinde gerekli dikkat ve özeni göstermesinin bekleneceği; buna mukabil söz konusu konutu ihale öncesinde incelemiş olması halinde kolaylıkla tespit edebileceği nitelikteki eksikleri sonrasında öne sürmesinin ise hukuken korunamayacağı değerlendirilmiştir.

22. Sonuç itibarıyla tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusu ile ilgili olarak

İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.

24. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, gerek başvuranın dilekçesi gerekse de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından süresi içerisinde işlem tesis ettiği, böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

25. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.

26. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede

Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ADANA VALİLİĞİNE (ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM

DEĞİŞİKLİĞİ İL MÜDÜRLÜĞÜ) tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi