|
ÖZET: Başvuru, ihbar ikramiyesi taleplerine ilişkin işlemlerdeki çelişkilerin giderilmesi ve ödenmeyen ihbar ikramiyesinin verilmesi talebiyle yapılmıştır. Şikâyetçi, 22 Ağustos 2016 tarihinde bazı şirketlerin usulsüzlükleri hakkında ihbarda bulunmuş ve bu ihbarın ardından gerekli incelemelerin başlatıldığını belirtmiştir. Ancak, Tur. Eml. Tem. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. için ihbar ikramiyesi ödenmemesi yönünde bir rapor düzenlenirken, benzer durumdaki Turizm Araç Kir. Nak. Eml. San. Ltd. Şti. hakkında ikramiye ödenmesi yönünde bir karar alınmıştır. Şikâyetçi, bu durumun çelişki oluşturduğunu ifade ederek, gerekli incelemenin yapılmasını ve talep ettiği ikramiyenin kendisine verilmesini istemiştir.
İdare, başvuruya ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri toplamak amacıyla Gelir İdaresi ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlıklarından yazılar almış ve yapılan incelemeler sonucunda, ihbar ikramiyesinin ödenmesi için belirli şartların yerine getirilmesi gerektiğini belirtmiştir. İhbarın, vergi kaybına neden olan somut delillerle desteklenmesi gerektiği vurgulanmış, şikâyetçinin sunduğu belgelerin yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, ihbar ikramiyesi verilmemesi yönündeki kararın hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuru, yapılan incelemeler ve mevcut mevzuat çerçevesinde reddedilmiştir. İdarenin kararına karşı yasal yollara başvurulabileceği belirtilmiş ve bu süreçte şikâyetçiye gerekli bilgilendirmenin yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkeleri açısından eksiklik olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11929-11929 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/350 2018/ 350
KARAR TARİHİ : 04/07/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İhbar ikramiyesi taleplerine ilişkin tesis edilen işlemlerde çelişki olduğu iddiasıyla, ödenmeyen ihbar ikramiyesi hakkında gereğinin yapılması talep edilmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 10/01/2018 10.1.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi, 22/ 08/ 2016 tarihinde bazı şirketlerin usulsüzlük yaptığı iddiasıyla ihbarda bulunduğunu; konunun idare tarafından dikkate alındığını ve gerekli inceleme-araştırmanın başlatıldığını; bu süreç içinde idarenin ilgili birimlerine gerekli bilgilendirmeleri yaptığını; ayrıca gerçekleştirilen işlemlerin sonuçlarından haberdar olmak için çeşitli kereler BİMER üzerinden müracaatta bulunduğunu; ancak ihbar kapsamındaki Tur. Eml . Tem. Nak . San. ve Tic . Ltd .
Şti . hakkında düzenlenen ihbar ikramiyesi raporuna göre ikramiye ödenmesinin uygun bulunmadığını; bununla birlikte, aynı durumdaki Turizm Araç Kir . Nak . Eml . San. Ltd .
Şti . hakkında ihbar ikramiyesi ödenmesi yönünde rapor düzenlendiğini; bu kapsamda, son itirazını 28/ 12/ 2017 tarihinde idareye ilettiğini; idare tarafından 08/ 01/ 2018 tarihinde olumsuz cevaplandığını; bu durumun bir çelişki oluşturduğunu iddia ederek, gerekli incelemenin yapılıp çelişkinin giderilmesi ve Tur . Eml . Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti . hakkında yapılan ihbara ilişkin olarak kazandığını iddia ettiği ihbar ikramiyesinin tarafına verilmesini talep etmektedir .
1 / 9II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 09/ 02/ 2018 tarihli ve sayılı yazıyla Gelir İdaresi Başkanlığından, 23/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı yazıyla Vergi Denetim Kurulu Başkanlığından başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir . Bu kapsamda, Gelir İdaresi Başkanlığı 28/ 02/ 2018 tarihli ve sayılı, Vergi
Denetim Kurulu Başkanlığı ise, 13/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı, 08/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazıları Kurumumuza iletmiştir .
3. Gelir İdaresi Başkanlığının anılan yazısı ve eklerinde özetle, 3.1. 1905 sayılı Kanun gereğince, ihbar ikramiyesi ödenebilmesi için şikâyet edilen mükellefin ne şekilde vergi kayıp-kaçağına sebebiyet verdiğine ilişkin somut bilgi ve belge sunulması, ihbara istinaden vergi incelemesi yapılması, inceleme sonucu vergi ve ceza farkı çıkması, ihbar konuları ile matrah farkı arasında illiyet bağının kurulması, incelemeyi yapan inceleme elemanı tarafından düzenlenecek ihbar ikramiyesi görüş raporunda şikâyetçiye ihbar ikramiyesi ödenmesi hususunda görüş bildirilmesi gerektiği ; 3.2. Ayrıca söz konusu ikramiyenin ödenebilmesi için tarhiyatı yapılan vergi ve cezanın kesin surette tahakkuk etmesi gerektiği; tarhiyatın kesinleşmesinin, bu işleme karşı yasalar ile tanınan hakların kullanılıp kullanılmamasına göre farklı şekillerde gerçekleşeceği; 3.3. Yine 1905 sayılı Kanun gereğince, inceleme elemanının ikramiye ödenmesini uygun görmesi halinde, kat’i tahakkuk ve tahsil edilen vergi ile vergi aslına bağlı ceza toplamının % 10 u tutarında ihbar ikramiyesi ödeneceği; söz konusu ikramiyenin, 1/ 3 ünün verginin kat’i tahakkuku anında, geriye kalan kısmının ise, vergi ve cezasının tahsilinden sonra ödeneceği; 3.4. Şikâyet başvurusunda yer alan Turizm Araç Kir . Nak . Eml . San . Ltd . Şti . hakkında, Vergi Müfettişi tarafından yapılan inceleme sonucunda, muhbire ihbar ikramiyesi ödenmesinin uygun görüldüğü; bu kapsamda, 04/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı Görüş ve
Öneri Raporunun (İhbar İkramiyesi Raporu) düzenlendiği; 3.5. Anılan rapora göre ikramiye ödemesi işlemleri için Ankara Vergi Dairesi Başkanlığından, İhbar
Sonucu Tespiti ve İkramiye Hesap Çizelgelerinin (ikramiye hesaplamasındaki % 10 luk oranın uygulanması suretiyle düzenlenerek) gönderilmesinin talep edildiği; taraflarına ulaşan bir çizelge olmamasından dolayı muhbire ikramiye ödemesinin yapılamadığı; 3.6. Başvuruya ilişkin şikâyetçiyle Başkanlıkları arasında yargı mercilerine intikal eden herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı ile bazı konularda gerekli bilgi-belgeleri sunması için Vergi Denetim
Kurulu Başkanlığına 21/ 02/ 2018 tarihli ve sayılı yazının gönderildiği hususları Kurumumuza bildirilmiştir .
4. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının anılan yazıları ve eklerinde özetle, 4.1. ’a ait tarihsiz ihbar dilekçesinin Ankara Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup
Başkanlığı İhbar ve İnceleme Taleplerini Değerlendirme Komisyonunca ele alınması sonucunda, 11/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı karar tutanağının düzenlendiği;
2 / 94.2. Söz konusu karar tutanağında, Turizm Araç Kir . Nak . Eml . San . Ltd . Şti . nin 2013
dönemi hesap ve işlemlerinin sahte belge düzenleme nedeniyle incelenmesi yönünde Grup
Başkanlığı bünyesinde evrak kayıt numarasıyla inceleme görevi oluşturulduğu; mükellef kuruluş hakkındaki inceleme görevinin ihbar konusuyla ilgili olması sebebiyle ihbar dilekçesi ve eklerinin İhbar ve İnceleme Taleplerini Değerlendirme Komisyonlarının Oluşturulması ile Çalışma
Usul ve Esaslarına İlişkin Yönergenin 10/ 2-b maddesi gereğince, evrak kayıt numaralı inceleme görevi kapsamında değerlendirilmesine karar verildiği; 4.3. Ayrıca Tur . Eml . Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti . nin 2014, 2015 dönemi hesap ve işlemlerinin sahte belge düzenleme nedeniyle incelenmesi yönünde Grup Başkanlığı bünyesinde evrak kayıt numarasıyla inceleme görevi oluşturulduğu; mükellef kuruluş hakkındaki inceleme görevinin ihbar konusuyla ilgili olması sebebiyle ihbar dilekçesi ve eklerinin Yönergenin 10/ 2-b hükmü gereğince, evrak kayıt numaralı inceleme görevi kapsamında değerlendirilmesine karar verildiği; 4.4. Turizm Araç Kir . Nak . Eml . San . Ltd . Şti . nin, görevli Vergi
Müfettişi tarafından incelenmesi sonucunda, ihbarcının ihbar ikramiyesi talebine ilişkin olarak Görüş ve Öneri Raporunun düzenlendiği; söz konusu raporun, 4 no lu Rapor
Değerlendirme Komisyonu tarafından ele alındığı ve ihbar ikramiyesi ödenmesi gerektiği kanaatine varılması sebebiyle Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına anılan raporun gönderildiği; 4.5. Tur . Eml . Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti . nin, nezdinde görevli
Müfettiş Yardımcısı tarafından incelenmesi sonrasında, ihbar ikramiyesi talebine ilişkin 19/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı Görüş ve Öneri Raporunun düzenlendiği; söz konusu raporun, 1 no lu Rapor Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirildiği ve ihbar ikramiyesi ödenmemesi gerektiği kanaatine varılması sebebiyle bu hususta muhbire bilgilendirme yapıldığını; 4.6. Muhbir tarafından BİMER’e 23/ 08/ 2017 tarihinde yapılan başvurunun Grup Başkanlığı İhbar ve
İnceleme Taleplerini Değerlendirme Komisyonunca ele alınması sonucunda 09/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı ihbar değerlendirme karar tutanağının düzenlendiği; 4.7. Söz konusu karar tutanağında, Turizm Araç Kir . Nak . Eml . San . Ltd . Şti . hakkında 11/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı kararın alındığı, anılan mükellefin 6736 sayılı Kanun kapsamında 2013, 2014, 2015 yıllarına ilişkin kurumlar vergisi ile KDV türünden matrah/vergi artırımı yapması nedeniyle inceleme görevinin kapatıldığı; 2016, 2017 yılı hesaplarının, sahte belge düzenleme yönünden Vergi Müfettişi tarafından incelendiği ve bunun sonucunda 05/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı Vergi Tekniği Raporunun (Tamamen Sahte Belge
Düzenleme) tanzim edildiği; anılan raporun sonuç bölümünde, mükellef kurumun 01/ 01/ 2016 tarihinden itibaren 2016- 2017 yıllarında düzenlemiş olduğu tüm faturaların, gerçek bir mal teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan sahte belgeler olduğunun belirtildiği; mükellefin 2016 yılı hesap ve işlemlerinin yeniden incelenmesine yer olmaması sebebiyle Yönergenin 10/ 2-g bendi gereğince ilgili evrakın hıfz edilmesine ve ilgilisine bilgi verilmesine karar verildiği; 4.8. Muhbir tarafından BİMER’e 07/ 09/ 2017 tarihinde yapılan başvurunun Grup Başkanlığı İhbar ve
İnceleme Taleplerini Değerlendirme Komisyonunca ele alınması sonucunda 09/ 10/ 2017 tarihli ve
3 / 9sayılı ihbar değerlendirme karar tutanağının düzenlendiği;
4.9. Söz konusu karar tutanağında, sayılı tutanaktaki tespitlere ek olarak, 04/ 10/ 2017 tarihli Görüş ve Öneri Raporunun tanzim edildiği; anılan raporun sonuç bölümünde, mükellefin sahte belgelerden elde ettiği komisyon kazancının takdirinin öncelikle ilgili takdir komisyonunca yapılması ve matrah-vergi takdirleri neticesinde ihbar ikramiyesinin 1/ 3 ünün verginin kesin tahakkukunda, geriye kalan 2/ 3 ünün ise, vergi tahsilatının tamamlanması durumunda muhbire ödenmesi gerektiği; ayrıca muhbirin 22/ 08/ 2016 tarihli dilekçesi incelendiğinde, araç kiralama sözleşmelerinin ve nakit makbuzlarının gerçek olmadığı, sahte belge düzenleme fiilini gizleme amacıyla tanzim edildiğinin belirtildiği; bu nedenlerle, 6736 sayılı Kanun kapsamında 2013, 2014,
2015 yıllarına ilişkin kurumlar vergisi ve KDV türünden matrah/vergi artırımında bulunan mükellef
hakkında, söz konusu yıllar bakımından sadece diğer vergiler yönünden inceleme yapılmasının yerinde olmadığı; Yönergenin 10/ 2-g bendi gereğince, söz konusu evrakın hıfz edilmesine ve dilekçe sahibine bilgi verilmesine karar verildiği; 4.10. Bu kararlara istinaden ’a 08/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile cevap verildiği;
BİMER’e yapılan 16/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı başvuruya da 13/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı yazıyla mukabele edildiği; 4.11. Ayrıca Tur . Eml . Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti . hakkındaki inceleme sürecinde, Vergi
Müfettiş Yardımcısı tarafından 29/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısıyla ihbarcıdan bilgi-belge istendiği; ihbarcının, bu yazıya istinaden bazı belgelerin fotokopilerini posta ile gönderdiğini; bizzat müracaat etmediği için bilgisine başvurulamadığı ve ifade tutanağının tutulamadığı; 4.12. Yapılan inceleme sırasında, söz konusu belgelere mükellef kuruluşun yasal defter ve belgeleri arasında rastlanmadığı; bu işlemlerin, mükellef kuruluş tarafından yapıldığına dair bir tespitin yapılamadığı; anılan belgelere göre (tahsilat makbuzları), mükellef kuruluş tarafından ilgili firmaya ödemelerin yapılabilmesi için ticari teamüller gereği mal-hizmet alışının olması gerektiği; ancak mükellef kuruluşun, ilgili yıllarda sözde ödeme yapılan firmadan bir mal-hizmet aldığına dair tespit yapılamadığı; bu sebeplerle, ihbarcı tarafından gönderilen belgelerle mükellef kuruluşun bağlantısının kurulamadığı; 4.13. İhbarcının, ihbar ikramiyesine layık görülebilmesi için ihbarın müşahhas olay ve delillere dayanması ile mükellefin hangi şekilde vergi kaçırdığının açıklaması gerektiği; müşahhas olay gösterilmemesi veya delillerin verilmemesi hallerinde muhbire ikramiye ödenemeyeceği; 4.14. İhbarcının gönderdiği belgelerin ise, yapılan incelemeye yön verecek mahiyette olmaması, Vergi Müfettiş Yardımcısı tarafından doğrulanamaması, anılan kuruluşla söz konusu bilgi-belgelerin irtibatının kurulamaması ve muhbirin somut olay gösterememesi gerekçeleriyle 3071 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi, 1905 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ve
Maliye Bakanlığının 11/ 07/ 1974 tarihli genel yazısındaki hükümler doğrultusunda ihbarcıya ikramiye verilmemesi sonuç ve kanaatine varıldığı; 4.15. Turizm Araç Kir . Nak. Eml . San. Ltd . Şti . bakımından, Vergi Müfettişi tarafından yapılan incelemede, belirtilen mevzuat hükümleri gereğince ihbar ikramiyesi ödenmesine karar verildiği hususlarına değinilmiştir .
4 / 9III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .
7. 1905 sayılı Menkul ve Gayrimenkul Emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimi
Vergilerin Mektumlarını Haber Verenlere Verilecek İkramiye Hakkında Kanunun 6 ncı maddesi, “ Bina, arazi ve arsalardan tahrir harici kalanlar ile kazanç, hayvanlar, veraset ve intikal, muamele, dahili istihlak ve damga gibi daimi vergilerden yanlış beyanname vermek veya çift defter tutmak veya sair suretlerle ketmedilmiş olanları haber verenlere tahakkuk edecek vergi ve misil
cezaları mecmuu üzerinden aşağıdaki nispetler dahilinde ikramiye verilir :
500 liraya kadar yüzde 15
5 000 liraya kadar, 500 liradan yukarı olan kısım için ” 30
5 000 liraya kadar, 5 000 liradan yukarı olan kısım için ” 20
15 000 liradan yukarı olan kısım için ” 10
Bu nispetlere göre hesap olunacak ikramiyenin üçte biri verginin kati surette tahakkukunda ve üçte ikisi verginin tahsili akabinde verilir .
Muhbirleri mevcut olupta tahakkuk muamelesi henüz intaç edilmemiş olan bu kabil mektumların muhbirlerine dahi işbu maddenin hükümlerine göre ikramiye verilir .
Bilümum malmemurları ile tahrir ve tahmin heyetleri mensuplarına ve tahakkuk muamelesinde vazifedar olanlara ikramiye verilmez ” hükmünü haizdir .
5 / 9IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Ret Karar Önerisi ” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. Başvuru, ihbar ikramiyesi taleplerine ilişkin tesis edilen işlemlerde çelişki olduğu iddiasıyla, anılan uyumsuzluğun giderilmesi ve ödenmeyen ihbar ikramiyesinin ödenmesi hakkındadır .
10. 1905 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi, süreklilik arz eden vergilerden, yanlış beyanname verme, çift defter tutma veya sair suretlerle gizlenenleri haber verenlere, tahakkuk edecek vergi ve cezalarının tamamı üzerinden belli nispetler dâhilinde ikramiye verileceğini hükme bağlamıştır . Bu ikramiyenin 1/ 3 ü verginin kesin tahakkuku anında, geriye kalan 2/ 3 ü, verginin tahsili sonrasında ilgilisine verilecektir . Anılan hüküm, söz konusu ikramiyeye hak kazanabilmek için iki koşulun sağlanmasını gerekli görmüştür . Bunlardan ilki, idareye karşı gizlenen verginin “ daimi ” mahiyette olması, diğeri ise, vergiye ilişkin bir ihbarın yapılmış olmasıdır . Bununla birlikte 1905 sayılı
Kanunda, ihbar ikramiyesine hak kazanılması bakımından ihbarcıda ve ihbar konularında aranacak şartlar ile inceleme elemanlarının hangi işlemleri yapacağı hususunda detaylı değerlendirmelerin yapılmadığı da görülmektedir . Anılan konulardaki eksiklik hem idari düzenlemeler hem de yargı kararları bağlamında, giderilmeye çalışılmıştır .
11. Bu kapsamdaki en önemli idari düzenleyici işlem, ihbar ikramiyesinin ödenmesi hususundaki tereddütleri gidermek için çıkarılmış olan Maliye Bakanlığının 11/ 07/ 1974 tarihli ve sayılı genel yazısıdır . Bu yazıda, “… 1905 sayılı Kanunun hükümlerine göre ikramiye ödenebilmesi, devamlılık arzeden vergilerden kaçırılanları veya mektum kalanları bir muhbirin haber vermesine bağlanmıştır ” ifadesine yer verilmek suretiyle, Kanunun 6 ncı maddesinden çıkarılabilecek temel şartlara değinilmekle birlikte, teker teker muhbirin haiz olması gereken özelliklere, ihbarın neleri içermesi gerektiğine ve inceleme elemanlarının yapması icap eden işlemlere yer verilmiştir . Bunlar
arasında, başvuruyu da yakından ilgilendiren şu belirlemeler dikkate değerdir :
“… Bir mükellefin vergi kaçırmakta olduğunu bilen ve delilleriyle bu kaçakçılığı haber veren muhbirlere ikramiye ödenmesi diğer şartların mevcudiyeti halinde imkan dahilinde görülmektedir .
…
Bir muhbir tarafından, herhangi bir mükellef hakkında vergi kaçakçılığına ilişkin olarak yapılan ihbarın, müşahhas olaylara ve delillere dayanması gereklidir . Bir başka deyimle, ihbar konularının vergi incelemesi sonunda bulunan matrah farkları ile illiyeti aranmalıdır . Yoksa, herhangi bir mükellef hakkında vergi kaçakçılığı yaptığı yolunda ihbarda bulunup, verginin hangi şekilde kaçırıldığının açıklanmaması, müşahhas olaylar gösterilmemesi ve deliller verilmemesi halleriyle
6 / 9muhbire ikramiye ödenmesine imkan bulunmamaktadır .” Bu husus bağlamında, Danıştay 3. Dairesi
de, 18/ 10/ 1995 tarihli ve 1995/ 139 E ., 1995/ 3105 K. sayılı kararında, “ 1905 sayılı Menkul ve
Gayrimenkul Emval ve Bunların İntifa Haklarının ve Daimi Vergilerin Mektumlarını Haber
Verenlere Verilecek İkramiye Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinde, i hbar ikramiyesinin ödenmesi koşulu inceleme sonucunda bulunan ve tahakkuk ettirilen vergi ve cezaların ihbar edenin verdiği bilgi ve belgeler kaynak alınmak suretiyle tesbitine bağlanmış ” değerlendirmesine yer vererek, ihbarcının sunduğu verilerin önemine vurgu yapmıştır .
12. Başvuru bağlamında ise, şikâyetçi tarafından ihbara konu edilen Turizm Araç Kir .
Nak . Eml . San . Ltd . Şti . ve Tur . Eml . Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti . yle ilgili incelemeler sonunda, ikramiyeye hak kazanılması bakımından idare tarafından farklı kanaatlere varıldığı ve şikâyetçinin de birbirinin aynı konumda olduğunu iddia ettiği şirketler hakkında, idarenin söz konusu tutumunu başvuruya konu ettiği görülmüştür . Turizm Araç Kir . Nak . Eml . San . Ltd . Şti .
hakkında vergi müfettişi tarafından hazırlanan sayılı Görüş ve Öneri Raporunda şikâyetçiye ihbar ikramiyesinin ödenmesi yönünde bir karar alınırken, Tur . Eml . Tem . Nak .
San . ve Tic . Ltd . Şti . hakkında vergi müfettiş yardımcısı tarafından hazırlanan sayılı
Görüş ve Öneri Raporunda şikâyetçiye ihbar ikramiyesinin ödenmemesi yönünde bir kanaat oluşmuştur . Her ne kadar şikâyetçinin iddiasında, her iki kuruluşun da birbirinin aynı pozisyonda olduğu ve birisi hakkında ikramiyeye hükmedilmesinin diğeri için de sonuç doğuracağına ilişkin bir vurgu olsa da, iki ayrı inceleme elemanının dosyaların muhteviyatına göre yapacakları tespitlerin farklılaşabilmesi tabidir . Zaten her iki raporda da ortaya konulan görüşler, bu farklılaşmanın izlerini taşımaktadır . Vergi müfettişinin hazırladığı raporda, 05/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı
Vergi Tekniği Raporuna değinilerek, Turizm Araç Kir . Nak . Eml . San . Ltd . Şti .
yöneticisinin sahte belge organizasyonunun içinde yer aldığının tahsilat makbuzları marifetiyle delillendirildiği, organizasyon kapsamında sahte fatura düzenleme fiilinin bulunduğu ve 2016- 2017 yıllarında düzenlenmiş olan tüm faturaların gerçek bir mal teslimi veya hizmet ifasına dayanmadığı bilgileri paylaşılmış ve anılan firma hakkında, sahte belgelerden komisyon kazancı sağladığı hususuna yer verilmiştir . Oysaki vergi müfettiş yardımcısının düzenlediği raporda, Tur . Eml .
Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti . hakkında daha önceden 26/ 10/ 2015 tarihli ve sayılı
Vergi Tekniği Raporunun düzenlendiği, bu rapor bağlamında 06/ 09/ 2010 tarihinden itibaren söz konusu kuruluşun esas faaliyetinin sahte belge düzenleme olduğu, ancak ihbarcıdan bilgi-belge istenmekle birlikte, 2013, 2014, 2015, 2016 yıllarına dair gönderilen belgelerin mükellef firmanın ihbarda belirtilen fiilleri yaptığına işaret etmediği, bunların resmi kayıtlar bağlamında doğrulanamadığı ve ihbarcı tarafından somut olayların gösterilmediği hususları zikredilmiştir .
13. Özellikle vergi müfettiş yardımcısı tarafından hazırlanan ve ikramiye verilmemesi yönünde görüş içeren raporda dile getirilen “ bilgi-belgelerin yetersizliği ” hususu, üzerinde durulmayı hak etmektedir . Zira yukarıda belirtilen genel yazının ilgili kısımları ve Danıştay 3. Dairesinin anılan kararında, ikramiye verilebilmesi için ihbarın yol gösterici olması, delillere dayanması ve somut vakaları işaret etmesi gerektiği belirtilmiştir . Tur . Eml . Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti .
hakkında yürütülen inceleme sırasında ise, şikayetçinin gönderdiği belgelerin mükellef kuruluşla bağlantısının kurulamadığı ve bu suretle incelemeye katkı sunmadığı ile şikayetçi tarafından somut olayların gösterilemediği kayıt altına alınmıştır . Yani vergi müfettiş yardımcısı tarafından, ihbar bağlamında iletilen bilgi ve belgelerin, konuyu aydınlatmak için yetersiz olduğu kabul edilmiştir .
7 / 9Dolayısıyla ihbar ikramiyesine hak kazanabilmek için, kaçırıldığı veya gizlendiği iddia edilen
verginin delilleriyle birlikte inandırıcı surette ihbarcı tarafından ortaya konması gerektiği dikkate alındığında, şikâyetçinin sunduğu bilgi-belgeler hakkında yapılan tespitin, ihbar ikramiyesi verilmemesini haklı kıldığı görülmektedir .
14. Ayrıca hem vergi müfettişinin hem de vergi müfettiş yardımcısının raporlarının 4 no lu ve 1 no lu
Rapor Değerlendirme Komisyonları tarafından uygun görüldüğü, söz konusu Komisyonların, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 140 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, meslekte on yılını tamamlamış vergi müfettişlerinden teşkil edildiği, vergi denetiminde ihtisaslaşan birimlerin kanaatlerini oluştururken belli oranda takdir marjından yararlandığı ve değerlendirmelerinin ele alınması sırasında bu durumun da gözetilmesi gerektiği hususları göz önünde tutulduğunda, başvuruya konu raporlarda uyumsuzluktan ziyade dosya muhteviyatından kaynaklı farklılıkların olduğu ve inceleme elemanının takdiri bağlamında yaptığı tercihin ikramiye verilip verilmemesini etkilediği kanaatine varılmıştır .
15. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ihbar ikramiyesi taleplerini ele alan raporlarda herhangi bir uyumsuzluğun bulunmadığı ile Tur . Eml . Tem . Nak . San . ve Tic . Ltd . Şti . hakkında yürütülen inceleme sonucunda, ihbar ikramiyesi verilmemesi yönünde oluşan kanaatin hukuka aykırı olmadığı tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 16.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru konusuyla ilgili olarak şikâyetçiye idare tarafından cevaplar verildiği; bu suretle “makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir . Ancak şikâyetçiye iletilmiş olan yazılarda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının şikâyetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
8 / 9VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Ret Kararının ŞİKÂYETÇİYE ve VERGİ DENETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi