|
ÖZET: Başvuru, Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü’nde görevli bir baş polis memurunun, 2016 yılında ihraç edilmesinin ardından göreve iade edilmesiyle ilgili banka promosyonu ödemesi talebini içermektedir. Başvuran, ihraç olduğu dönemdeki promosyon ödemelerinin kendisine yapılmadığını, bu nedenle yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir. Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü, başvuranın ihraç olduğu süre zarfında maaş ödemesi yapılmadığı gerekçesiyle promosyon ödemesinin yapılamayacağını belirtmiştir.
İlgili mevzuat ve OHAL Komisyonu kararları çerçevesinde, kamu görevinden çıkarılanların görevlerine iade edilmeleri durumunda, çıkarılma tarihinden itibaren mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın, ihraç olduğu dönemdeki promosyon ödemesinden mahrum kalmasının, idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın eşitlik ilkesine dayalı haklarının ihlaline yol açmaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü’ne başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu karara uygun hareket etmesi ve işlemi 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15703-S.21.25092
BAŞVURU NO : 2021/11381
KARAR TARİHİ : 02/11/2021
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BİTLİS İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Banka promosyonunun ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihli başvuruda başvuran özetle; “Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü
Müdürlüğü’nde, sicil numarasıyla Baş polis memuru olarak görev yapmakta iken,
04.10.2016 tarihinde açığa alındıktan sonra 06.01.2017 tarihli ve 679 sayılı KHK ile meslekten ihraç
edildiğini, OHAL Komisyonuna yaptığı başvuru sonucunda, OHAL Komisyon kararı ile görevine iade edildiğini, 7075 sayılı 01/02/2018 tarihli Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 4 üncü maddesi’nde ”Bu Madde kapsamında göreve başlayanlara, Kamu görevinden çıkarıldıkları tarihi takip eden ay başından, göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları eski kurumları tarafından ödenir.” hükmünün yer aldığını, görevine tekrar başlamasından sonra ihraç olduğu döneme ilişkin tarafına ödenmeyen banka promosyon ödemeleri için Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü’ne başvurduğunu ancak anılan idarece talebinin reddedildiğini, dolayısıyla, ihraç olduğu döneme ilişkin banka promosyonunun ödenmediğini iddia ederek söz konusu döneme tekabül eden banka promosyonun yasal faizi ile birlikte ödenmesini” talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bitlis Valiliği, Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü’nün 12/09/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvurucu ‘ın, İl Emniyet Müdürlüğünde Sicil sayılı Başpolis Memuru olarak görev yapmakta iken 04/10/2016 tarihinde açığa alındığını, 06/01/2017 tarih ve 679 sayılı KHK ile meslekten ihraç edildiğini, OHAL Komisyonuna başvurusu sonucunda görevine iade edildiğini, göreve iade tarihine kadar geçen süreyi kapsayan maaş ve özlük haklarını kendisine ödendiğini, geriye dönük sigorta ve FHZ tutarlarının düzenlendiğini, ancak 06/01/2017-29/01/2020 tarihleri arasındaki promosyon
ücretinin ödenmesi için talepte bulunduğu halde promosyon ödemesinin yapılmadığını belirterek, ihraç olduğu döneme ilişkin banka promosyonunun yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiği,
2.2. Başvurucu ‘ın (TC ) Müdürlüğe dilekçe ile yapmış olduğu taleplerinin incelenmesi neticesinde; / Karar nolu başvurusunun incelendiği ve 06/08/2019 tarihli karar ile kamu görevine iadesinin kabul edildiği, 16/11/2019 tarihli Bakan Onayı ile Araştırma Merkezi
Müdürlüğü’nde 5’nci derece Memur (Ş) kadrosunda istihdam edilmesinin uygun görüldüğü, adı geçenin muhtelif tarihli dilekçelerine istinaden, ihraç olduğu sürelere ait Maaş ve Özlük haklarının yasal faizi ile kendisine ödendiği, Emekli Keseneklerinin ve Fiili Hizmet Zamlarının düzenlenerek SGK’ya bildirildiği, Fazla çalışma tazminatlarının faizi ile birlikte tarafına ödendiği, eksik ödenen 2 aylık aile yardımının hesaplanarak kendisine ödendiği, Mahkeme masraflarının da Avukat ‘a ödendiği
2.3. İl Emniyet Müdürlüğü ile Türkiye Vakıflarbankası T.A.O. Bitlis şubesi ile 15/09/2015-15/08/2018 tarihleri arasındaki dönem için yapılan Kurum Maaş Ödeme Protokolünün 21.Maddesinde ” …… ilk maaş ödemesini müteakip 6’şar aylık eşit taksitler halinde ödenmek üzere toplamda 1.200.000-TL. Promosyon ödemesi yapılacaktır. Toplam 6’şar aylık taksit miktarı, toplam promosyon tutarının 6’ya bölünmesi suretiyle bulunacaktır. (1.200,00TL/6=200.000TL)Bu tutar Kuruluş tarafından her 6 ayda bir verilecek liste doğrultusunda personel hesabına Kuruluş’un bildirdiği yazılı talimat doğrultusunda yatırılacaktır.
Promosyon ödemesi sadece taksit ödeme tarihinde yapılacak olup, ara dönemde promosyon ödemesi yapılmayacaktır. Kararlaştırılan promosyonun dağıtım, ödeme usul ve esasları tamamen Kuruluşun sorumluluğunda olup, Banka’nın bu konudaki sorumluluğu Kuruluşun yazılı talimatı doğrultusunda işlem yapmaktan ibarettir. Kuruluşun sorumluluğunda bulunan promosyon dağıtım ve ödemelerinden dolayı, her ne şekilde ve sebeple olura olsun Banka’nın uğrayacağı tüm zararlar herhangi bir ihbara ve ihtara gerek kalmaksızın derhal, nakden ve defaten Kuruluş tarafından ödenecektir. Karşılıklı mutabakat sonucu belirlenen 6 aylık poromsyon tutarı (200.000-TL) protokol süresi içerisinde hiçbir sebeple arttırılmayacaktır.” Denildiği, Bu anlaşmaya göre ilk 6 ayın promosyon ödemesi 15/09/2015 tarihinde yapılmış olup, adı geçene 3.taksit promosyon tutarının 15/09/2016 tarihinde ödendiği, Dolayısıyla 15/03/2017 tarihine kadar promosyonunu aldığı, ancak Kurum hesabında promosyon tutarı olarak para bulunmadığından, adı geçen Banka veya Kurum tarafından bu tarihteki anlaşmaya istinaden 4-5 ve 6.ncı 6 aylık dönemler için promosyon ödemelerinin yapılmasının mümkün olmadığı, 2.4. Banka promosyonu sözleşmesi 15/08/2018 tarihinde sona erdiği için; İl Emniyet Müdürlüğü ile
T.Vakıflarbankası T.A.O. Bitlis şubesi ile 14/09/2018 ile 15/08/2021 tarahleri arasındaki dönem için yapılan Kurum Maaş Ödeme Protokolünün 22.Maddesinde “…….. aylık tasitler halinde ödenmek üzere, her ay maaş ödeme gününde BANKA’ya yatan tutarın (aylık net maaş, işçi ikramiyeleri ve ek tazminatlar toplamının % 0,85 oranında promosyon ödemesinde bulunulacaktır. Promosyon ödemeleri; sadece anlaşma sağlanan ödeme tarihlerinde mevcut KURULUŞ personeline yapılacak olup, iki maaş ödemesi arasındaki bir dönemde KURULUŞ bünyesine katılan ve maaşı ödenen personele harhangi bir promosyon ödemesinde bulunulmayacaktır. Bu personel bir sonraki taksit ödeme tarihinde promosyondan faydalandırılacaktır.” hükmüne istinaden her ayın 15’inde toplu maaş listesinde olan personele hesaplama yapılarak eşit taksitte ödendiğinden ve Kurum hesabında promosyon tutarı olarak para bulunmadığından, adı geçen ‘a Banka veya Kurum tarafından bu sözleşmeye istinaden de 15/09/2018 ile 29/01/2020 tarihleri arasında promosyon ödemesinin yapılmasına imkan bulunmadığı, 2.5. Ayrıca adı geçen başvuru sahibi ‘a promosyon parası olarak mevcut bir paranın Kurum hesaplarında bulunmadığından ve promosyon ödemesinin yapılması ve faizinin ödenmesi ile ilgili kendisine ait bir mahkeme kararının Müdürlüğe ibraz edilmediğinden, Kurum tarafından promosyon ödemesinin yapılmasının mümkün olmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun, “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir. a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi,…”, “Kararların uygulanması” başlıklı 10
uncu maddesinde; “Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. … Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı
Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. …”
8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran Bitlis İl Emniyet Müdürlüğünde Polis Memuru olarak görev yapmakta iken 06/01/2017 tarihinde yayımlanan 679 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini, daha sonra Ohal
Komisyonunun 06/08/2019 tarihli kararıyla görevine iade edildiğini ve ihraç olduğu döneme ilişkin maaş ve özlük hakları iade edilirken söz konusu döneme isabet eden banka promosyonlarını alamadığını, Komisyon kararı ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, kamu görevinden çıkarıldığı tarihi takip eden aybaşından göreve başladığı tarihe kadar geçen süreye tekabül eden tüm mali ve sosyal haklarının tarafına ödenmesi gerektiğini, banka promosyonunun da mali ve sosyal hakların bir unsuru olduğunu iddia ederek, söz konusu döneme isabet eden banka promosyonunun tarafına ödenmesini, talep etmektedir.
12. İlgili idare, banka promosyonu sözleşmesinde promosyonun altı aylık dönemler itibariyle yapıldığı, başvuranın, ihraç olduğu sürede aylar itibariyle maaş alamadığından banka promosyonunun da
yatırılamadığı belirtilerek idarelerince yapılan işlemlerin mevzuat hükümlerine ve bankayla yapılan sözleşme hükümlerine uygun olduğu, Kurum bütçesinde ve de Kurumun promosyon aldığı banka hesaplarında bekletilen promosyon miktarı bulunmadğı ve bu nedenle ilgiliye başvuruya konu ödemenin yapılamayacağı hususlarını belirtmiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Dosyadaki bilgi ve belgelerde Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü ile Vakıfbank Bitlis Şubesi arasında, başvuranı ilgilendiren banka promosyonu anlaşmaları incelendiğinde; 15/09/2015-15/08/2018 tarihleri arasındaki dönem için yapılan Kurum Maaş Ödeme Protokolünün 21 ‘nci maddesinde ilk maaş ödemesini müteakip 6’şar aylık eşit taksitler halinde ödenmek üzere toplamda 1.200.000 TL. Promosyon ödemesinin
Kurumun verdiği personel listesinde bulunanlara ödendiği ve toplam 6’şar aylık taksit miktarının da, toplam promosyon tutarının 6’ya bölünmesi suretiyle hesaplandığı, başvuranın da bu promosyon ödemesine dahil edildiği ve başvurana ilk taksit promosyon ödemesinin 15/09/2015 tarihinde yapıldığı, adı geçene son olarak 3.taksit promosyon tutarının 15/09/2016 tarihinde ödendiği, başvuranın 15/03/2017 tarihine kadar olan banka promosyonunu aldığı, ancak kurumdan ihraç olduğu ve göreve dönüş tarihine kadar ki 4. 5. ve 6. dönemlere ait banka promosyonu ile İl Emniyet Müdürlüğü’yle Vakıflarbankası Bitlis
Şubesi’nin 14/09/2018 ile 15/08/2021 tarihleri arasındaki dönem için yapılan Kurum Maaş Ödeme
Protokolüyle imza altına alınan kurum personeline aylık bazda ödenen banka promosyon tutarlarını alamadığı, dolayısıyla başvuranın kamu görevinden uzak kaldığı dönemde alması gereken banka promosyonundan mahrum bırakıldığı anlaşılmıştır.
17. Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı kalkışılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.
18. Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL
KHK’larıyla düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin
Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
19. Bu doğrultuda, kamu görevinden çıkarılan ancak OHAL İnceleme Komisyonunun Kararı ile de göreve iade edilen başvuranın kamu görevinden çıkarılmamış olsaydı mevcut personel olarak promosyon ödeme sözleşmesine dahil edilecek ve maaşının banka aracılığıyla yatırılması nedeniyle promosyon ücretinden yararlanabilecekti. Başvuranın idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle bu imkandan mahrum kaldığı dikkate alındığında; idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği, başvuranın eksik kalan promosyon ödemelerinin idare tarafından karşılanması gerektiği tespit edilmiştir.
20. İdarenin şikayete konu edilen banka promosyonu sözleşmelerini, Vakıfbank Bitlis Şubesiyle yaptığı ve söz konusu protokol hükümlerinde, ilgili idare nezdinde sonradan göreve başlayabilecek veya kamu görevine iade edilebilecek personele özgü bir hükme yer verilmediği, banka promosyonu ödemesi yapılacak kişilerin ilgili tarihte fiilen görev yapan belli bir kişi sayısı ile sınırlandırıldığı, ayrıca protokol bitiş süresinden sonra hiçbir şekilde ödeme yapılmayacağı hüküm altına alınmak suretiyle, idarenin olası ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklara karşı öngörüsüz hareket ettiği, bundan dolayı başvurana promosyon ödemesi yapılmadığı anlaşılmıştır.
21. İlgili İdarenin, personel sayısında artış olma ihtimalini (protokol tarihinden sonra Kurumda yeni işe başlayanlar, OHAL Komisyonu Kararıyla görevine iade edilebilecekler vb.) öngörecek ve bu durumda
olabilecek personelleri de kapsayacak şekilde maaş ödeme protokolü yapmamasının hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, başvurana promosyon ödemesi yapılmaması durumunun, personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği hususları tespit edilmiştir.
22. Diğer taraftan, Kurumumuza benzer nitelikte “Vergi kesintilerinin iadesi talebi” ile ilgili 2019/17171 numaralı başvuru hakkında, 27/03/2020 tarihinde; “Bölge tazminatı ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/18199 numaralı başvuru hakkında, 03/01/2020 tarihinde; “Başvuranın kamu görevinden çıkarıldığı döneme ait mali ve sosyal haklarının ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/12302 numaralı başvuru hakkında, 19/12/2019 tarihinde; “Promosyon ödeme talebi” ile ilgili 2019/13756 numaralı başvuru hakkında, 07/01/2020 tarihinde ve benzeri konularda benzeri nitelikte farklı tarihlerde olmak üzere tavsiye kararları verilmiştir.
23.Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname de kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, komisyon kararı ile geri dönmesine karar verilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alındığı, ayrıca başvuranın idarenin tesis etmiş olduğu idari işlem nedeniyle kendi iradesi dışında görevinden çıkarıldığı, komisyon kararı ile geri döndüğü, oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği, başvurana mahrum kaldığı miktar kadar promosyon ödemesinin yapılmasının gerektiği tespit edilmiş olup başvuranın banka promosyonu ödenmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 24. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Van İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının, ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için BİTLİS İL
EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, BİTLİS İL
EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, BAŞVURANA ve BİTLİS İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi