Mal ve hizmet ihracatı KDV sisteminde tam istisna niteliğindedir. İhracatçı satışta KDV hesaplamaz; ihracat nedeniyle yüklendiği ve indirimle gideremediği KDV’yi şartları varsa iade alabilir. Ancak mal ihracatı ile hizmet ihracatının şartları birbirinden farklıdır.
Mal ihracatında temel şartlar
Bir teslimin ihracat teslimi sayılması için teslimin yurt dışındaki müşteriye, serbest bölgedeki alıcıya veya yetkili gümrük antreposu işletmecisine yapılması ve malın Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkarak bir dış ülkeye ulaşması gerekir. Gümrük beyannamesinin kapanması ve fiili çıkış tarihi önemlidir.
Yurt dışındaki müşteri
Yurt dışındaki müşteri, ikametgahı, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında olan alıcıyı ifade eder. Türkiye’de bulunan bir şube veya işyerine yapılan teslim, sırf merkez şirket yabancı diye otomatik olarak ihracat sayılmaz.
Hizmet ihracatı
Hizmet ihracatında iki temel şart öne çıkar: hizmet yurt dışındaki müşteri için yapılmalı ve hizmetten yurt dışında faydalanılmalıdır. Bedelin döviz olarak gelmesi tek başına yeterli değildir. Hizmetin sonuçlarının ve ekonomik yararının nerede kullanıldığı analiz edilir.
Fatura ve gümrük ilişkisi
Mal ihracatında fatura tarihi, gümrük beyannamesi tarihi ve fiili çıkış tarihi farklı olabilir. İstisnanın beyan edileceği dönem bakımından fiili ihracatın gerçekleştiği tarih önem taşır. Gümrük kayıtları ile muhasebe kayıtları uyumlu olmalıdır.
İhraç edilen malın geri gelmesi
İhraç edilen malın geri gelmesi halinde gümrük ve KDV sonuçları yeniden değerlendirilir. Daha önce iade alınmış KDV varsa, geri gelen mala ilişkin vergi yükünün durumu gümrük işlemlerinde dikkate alınabilir.
İade hesabı
İhracat nedeniyle yüklenilen KDV içinde doğrudan girdiler, genel giderler ve şartları varsa ATİK payı bulunabilir. İade, işlemle ekonomik bağı bulunan yüklenimlerle sınırlıdır. İhracatın ispatı, satış faturaları ve ilgili listeler iade dosyasının temel parçalarıdır.
Hizmet ihracatında sık hata
Türkiye’de faydalanılan reklam, danışmanlık, yazılım veya teknik hizmetler, yabancı bir şirkete fatura edilse dahi hizmet ihracatı istisnası kapsamına girmeyebilir. ‘Müşteri yabancı’ ile ‘hizmetten yurt dışında faydalanma’ aynı şey değildir.