TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 95802452-101.07.06-E.
SAYI
:
BAŞVURU NO
KARAR TARİHİ
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURU VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE 1- İçişleri Bakanlığı 2- Maliye Bakanlığı (Resen)
%145
BAŞVURUNUN KONUSU Başvuranın, özel hizmet tazminatında oranından faydalandırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 8.11.2017
1. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Temmuz 2000 yılında göreve başladığı Eskişehir Valiliğinde 1. derece İl Basın ve Halka
İlişkiler Müdüıü Kadrosunda görev yapmakta olduğunu, 2006-2015 yıllan arasında %145 oranında
Özel Hizmet Tazminatı ödemesi yapıldığını, ancak Eskişehir Valiliğince Nisan 2016 tarihinden itibaren, özel hizmet tazminatı karşılığının %135 olarak gösterildiğini belirterek bu oran üzerinden ödeme yapılmaya başlandığını, bu hususun ise Valilik İl Müdüı-Ieri (İl Yazı İşleri
Müdüı-lüğü, İl Mahalli İdareler Müdürlüğü, il idare Kumlu Müdüı-lüğü vb.) ile aynı atanına, sicil, liyakat, vb. konularda aynı şaıi ve haklaı·a sahip İl Basın ve Halkla İlişkiler Müdüı-lerinde mağduriyete sebep olduğunu beliıierek; İçişleri Bakanlığının 2016 yılı Nisan ayından itibaren uygulamaya konulan emsal kadro ve unvana sahip olan ve eşdeğer görevde bulunan Valiliğin “İl
Müdüı-leri” ile mali haklaı· yönünden eşitliğin sağlanması, İl Basın ve Halkla İlişkiler Müdüı-leri özel hizmet tazminatının, valilik diğer İl Müdürleriyle aynı oranda (%145) devam edilmesi ve 2016 yılı Nisan ayından itibaren maaşından yapılan kesinti fark tutarlarının tarafına iade edilmesi talepleriyle Kmuınumuza başVlınıda bulunmuştur.
1/6II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Maliye Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 16/ 02/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152’nci maddesine atıfta bulunularak; Bakanlar
Kurulunun kanuni nisbetleri (tazminat oranlarını) aşmamak üzere kendi belirleyeceği esas, ölçü ve nisbetler dahilinde, hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ne oranda tazminat ödeneceği, ödemenin miktarları ile esas ve usullerini belirleme yetkisini haiz bulunduğu, Bakanlar
Kurulunca Kanundaki üst limitlerin altında bir oran belirlenebileceği gibi, kadro unvanı, kurumsal yapı, görevin önemi, görevin sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi ve eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak farklı kadro unvanları, hizmet sınıfları ve dereceler için tazminat farklılaştırması da yapılabileceği açıklanmış, 2.2. Bu kapsamda, 17/ 04/ 2006 tarihli ve 2006/ 10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın (“Karar”) 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, adı geçen Kararda yer almayan kadro ve unvanlar için, ekli cetvellerde bulunan benzeri kadro ve unvanları dikkate alarak emsal kadro ve unvanlar tespit etmeye; mahalli İdareler için İçişleri Bakanlığı aracılığıyla, diğer kurum veya kuruluşlar için ise ilgili kurum veya kuruluşlarca doğrudan, Devlet Personel Başkanlığından alınacak görüş üzerine
Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hatırlatılmış, 2.3. Aynı Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında, I sayılı Cetvelin (A), (D), (E), (F), (G) ve (H)
bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (A), (B) ve (D) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatı ödemelerinde işgal edilen kadro veya görev unvanının esas alınacağı, III sayılı Cetvelde yer alan diğer tazminatların ödenmesinde Cetveldeki düzenlemelerin esas alınacağının hükme bağlandığı vurgulanmış, 2.4. Anılan Karara ekli I sayılı “İş Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali Sorumluluk
Zammı” Cetvelinin “(A) Genel İdare Hizmetleri Bölümü”nün 24/a sırasında Bakanlık İl Müdürü, Bağlı ve İlgili Kuruluş İl Müdürü, İl Sivil Savunma Müdürü, İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürü, İl
Yazı İşleri Müdürü gibi, kadro unvanlarında “il” ibaresi geçen müdürlerin her biri ayrı ayrı sayılmayarak tek bir sıradan “İl Müdürü” adı altında zam puanı almaları öngörüldüğü belirtilmiş, 2.5. Aynı Karara ekli II sayılı “Özel Hizmet Tazminatı” Cetvelinin “(A) Üst Yönetim ve Genel İdare
Hizmetleri” bölümünün 9’uncu grubunun 5’inci sırasında “Diğer İllerin İl Nüfus ve Vatandaşlık
Müdürü, İl Yazı İşleri Müdürü, İl İdare Kurulu Müdürü, İl Mahalli İdare Müdürü, İl Sivil Savunma
Müdürü, İl Planlama ve Koordinasyon Müdürü, Dernekler İl Müdürü, İl Özel İdare Müdürü” için %
145 oranında özel hizmet tazminatı belirlemesinin özel olarak yapıldığı, bununla birlikte tüm
“Müdür” unvanlarına anılan cetvelde yer verilmediği, özel olarak belirleme yapılmamış olan diğer tüm “Müdür” unvanlı kadrolar için anılan cetvelin 10 ila 16 ncı grupları arasında derecelerine göre olmak kaydıyla “Müdür” unvanı ile özel hizmet tazminatı belirlemesinin yapıldığına dikkat çekilmiş, 2.6. Yapılan açıklamalar doğrultusunda, ekli cetvel kapsamında “İl Basın ve Halkla İlişkiler Müdürü” unvanlı kadro ayrıca belirtilmeyip “Müdür” kadro unvanına ayrıca yer verildiğinden, 1 inci dereceli kadrolu İl Basın ve Halkla İlişkiler Müdürü olan başvurana, ek I sayılı Cetvelin “(A) Genel İdare
Hizmetleri Bölümü” nün 24/a sırasından ( 700) puan iş güçlüğü ve ( 700) puan temininde güçlük zammı ile II sayılı Cetvelin “(A) Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri” bölümünün 10’uncu grubunun 5’inci sırasından % 135 oranında özel hizmet tazminatı ödenmesi gerektiği belirtilmiştir .
2 / 6III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 152’nci maddesinin; 4.1. “II-Tazminatlar” başlıklı fıkrasında; “Görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak bu Kanunda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının, -bu
Kanunda belirlenen- nispetleri aşmamak üzere Bakanlar Kurulunca belirlenecek esas, ölçü ve nispetler dahilinde yukarıdaki tazminatlar ödenir .” , 4.2. “III-Ortak Hükümler” başlıklı fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları ilgili kurumların yazılı isteği ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Bakanlar Kurulunca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur .”, 5. 2006/ 10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına
Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın; 5.1. “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “I sayılı Cetvelin (A), (D), (E), (F), (G) ve (H) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (A), (B) ve (D) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde; 1) Kurumların 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerinde yer alan kadro unvanları, 2) Kamu iktisadi teşebbüslerinin 233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamelere göre tespit olunan kadro unvanları, 3) ( 1) ve ( 2) numaralı alt bentler dışında kalan çeşitli mevzuat hükümlerine göre verilmiş unvanlı ve unvansız kadrolarda, kadro veya görev unvanları,…esas alınır .”, 5.2. “Tereddütlerin giderilmesi ile emsal kadro ve unvan tespiti” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“( 1) Zam ve tazminatların ödenmesine esas olmak üzere; a)Bu Karar ve eki cetvellerin uygulanmasından doğacak her türlü sorunu çözüme bağlamaya Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine, Maliye Bakanlığı, b) Bu Kararda yer almayan kadro ve unvanlar için, ekli cetvellerde bulunan benzeri kadro ve unvanları dikkate alarak emsal kadro ve unvanlar tespit etmeye; mahalli idareler için İçişleri Bakanlığı aracılığıyla, diğer kurum veya kuruluşlar için ise ilgili kurum veya kuruluşlarca doğrudan, Devlet Personel Başkanlığından alınacak görüş üzerine
Maliye Bakanlığı yetkilidir .”, hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın taleplerinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
3 / 6V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere, başvuruya konu talep, İl Basın ve Halkla
İlişkiler Müdürü olarak görev yapmakta olan başvuranın, %145 olarak faydalandığı özel hizmet tazminatının 2016 yılı Nisan ayından itibaren % 135’e düşürüldüğünden bahisle, bu oranın %145’e çıkartılması ve 2016 yılı Nisan ayından bu yana eksik aldığı ödemelerin tarafına ödenmesidir .
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152’nci maddesinde de ifade edildiği üzere, özel hizmet tazminatı dahil olmak üzere, ödenecek tazminat oranını belirlemeye yetkili olan makam Bakanlar
Kurulu olup; yine aynı maddeyle, tazminat oranların belirlenmesinde görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususların göz önünde bulundurulması suretiyle takdir yetkisi verildiği görülmüştür .
9. Bu kapsamda 17/ 04/ 2006 tarihinde Bakanlar Kurulunca “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve
Tazminatlara İlişkin Karar”ın yürürlüğe konması, 2006/ 10344 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kararlaştırılmış ve adı geçen Karar, 05/ 05/ 2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir .
10. Aktarılan süreç neticesinde yürürlüğe giren ve 26/ 03/ 2018 tarihli ve 2018/ 11547 sayılı Bakanlar
Kurulu kararı ile 2018 yılında da uygulanmasına devam olunmasına karar verilen söz konusu Karar ve ekli cetvellerinin incelenmesinden; Karara ekli II sayılı “Özel Hizmet Tazminatı” Cetvelinin 9’uncu grubunun 5’inci sırasında “Diğer İllerin İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürü, İl Yazı İşleri
Müdürü, İl İdare Kurulu Müdürü, İl Mahalli İdare Müdürü, İl Sivil Savunma Müdürü, İl Planlama ve
Koordinasyon Müdürü, Dernekler İl Müdürü, İl Özel İdare Müdürü” için % 145 oranında özel hizmet tazminatı belirlemesinin yapıldığı görülmüştür .
11. Başka bir anlatımla, %145 oranında özel hizmet tazminatından yararlanacak olan il müdürlüklerinin tahdidi olarak sayıldığı, dolayısıyla tahdidi sayımda ifadesi geçmeyen “İl Basın ve
Halka İlişkiler Müdürü”nün, bu orandan faydalanmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır . Keza, ekli
II numaralı cetvelin 10 ila 16’ncı gruplarında derecelerine göre “Müdür” kadro unavanı için yararlandırılacak oranların tespit edilmiş olması karşısında, “İl Basın ve Halka İlişkiler Müdürü” kadro unvanı için de emsal belirlemesine gidilemeyeceği değerlendirilmiştir .
12. Bununla birlikte, aynı Karara ekli I sayılı “İş Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali
Sorumluluk Zammı” başlıklı cetvelin “(A) Genel İdare Hizmetleri Bölümü”nün 24/a sırasında, il müdürleri arasında hiçbir ayrıma gidilmeksizin zam puanı ( 700 ) almaları öngörülmüştür . Bahse konu
I sayılı cetvelde il müdürleri için hiçbir ayrıma gidilmezken, II sayılı cetvelde il müdürleri arasında tahdidi sayıma gidilerek, bu sayım kapsamında olmayanların “Müdür” kadro unvanından yararlandırılmasının, uygulamada tereddütlere yol açtığı görülmüştür .
13. Yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında; II sayılı cetvelde, özel hizmet tazminatı oranı karşılığı %145 olarak belirlenen ve tahdidi sayımda bulunulan il müdürleri arasında, “İl Basın ve
Halkla İlişkiler Müdürü” bulunmadığından, başvuranın %145 özel hizmet tazminat oranından yararlandırılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunamamış; bununla birlikte ek I ve II sayılı cetvellerdeki düzenlemeler sebebiyle oluşan tereddütlerin giderilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği değerlendirilmiştir .
4 / 6B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre , BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ
KISMEN KABULÜ ile, 1. Başvuranın taleplerinin REDDİNE, 2. Ek I ve II sayılı cetvellerdeki düzenlemeler neticesinde oluşan tereddütün giderilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması hususunda İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA, MALİYE BAKANLIĞINA VE İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5 / 66 / 6