ÖZET: Danıştay, İl Genel Meclisinin komisyon üyelerinin seçim yoluyla belirlenmesine ilişkin kararının, Vilayet Meclisi Umumiyesi Nizamnamei Dahilisinin 17. maddesine aykırı olduğuna hükmetmiştir. Bu madde, komisyonların üç veya beş üyeden oluşması ve üyelerin kura ile belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. İl Genel Meclisi, bu düzenlemeye uymayarak komisyon üyelerini seçimle belirlemiş ve bu durum itiraza neden olmuştur.

İtiraz üzerine yapılan değerlendirmede, İl Genel Meclisi’nin kararının, Nizamname’nin öngördüğü kurallara aykırı olduğu tespit edilmiştir. İdarei Umumiyei Vilayat Kanunu Muvakkatının 121. maddesi, meclis üyelerinin oy verme zorunluluğunu düzenlese de, komisyon üyelerinin seçimle belirlenmesi gerektiği hususunu değiştirmemektedir. Bu nedenle, Danıştay, itirazı kabul ederek söz konusu kararın iptaline karar vermiştir. Bu durum, hukukun üstünlüğü ilkesinin ve belirli kurallara uyulmasının önemini vurgulamaktadır.

1. Daire         1985/38 E.  ,  1985/51 K.

“İçtihat Metni”

Daire : BİRİNCİ DAİRE
Karar Yılı : 1985
Karar No : 51
Esas Yılı : 1985
Esas No : 38
Karar Tarihi : 06/03/985

İL GENEL MECLİSİNİN KOMİSYON ÜYELERİNİN SEÇİM YOLUYLA SAPTANMASINA İLİŞKİN KARARININ VİLAYET MECLİSİ UMUMİYESİ NİZAMNAMESİ DAHİLİSİNİN 17. MADDESİNE AYKIRI OLDUĞU VE DANIŞTAY İDARİ İŞLER GENEL KURULUNDA İÇİŞLERİ BAKANININ İSTEMİ ÜZERİNE KONUNUN BİR KERE DAHA İNCELENEMİYECEĞİ HK.

… İl Genel Meclisinin İl Genel Meclisinde görev yapacak komisyonların seçimle oluşturulmasına ve üye adedinin saptanmasına ilişkin kararına karşı …Valisinin İdarei Umumiyei Vilayat Kanunu Muvakkatının 135.maddesi gereğince itirazına ilişkin dilekçesi incelendi.
Vilayet Meclisi Umumiyesi Nizamnamei Dahilisinin 17.maddesinde, “Meclisçe müzakere olunacak mevat muhtacı tetkik görüldüğü halde azaayı meclis meyanından kura ile üç veya beş kişi tefrik olunarak bunlardan bir encümen teşkil ve mevaddı mezküre işbu encümene havale olunur. Ve encümen azası içlerinden birini riyasete bil intihap tetkikatını icra ve neticesini bamazbata meclise bildirir.” hükmü yer almış bulunmakta dır. Bu hüküm karşısında, il genel meclisinde komisyonların üç veya beş üyeden oluşturulması, üyelerinin de kurayla belirlenmesi zorunlu bulunmaktadır.
Hernekadar, İdarei Umumiyei Vilayat Kanunu Muvakkatının 121.maddesinde, “Meclisi umumii vilayet azasından her biri bizzat itayı rey etmeğe mecburdur. Bütçe müzakeresinde tayini esamı ile rey itası zaruridir.
Meclisi umumii vilayette vuku bulacak intihap ve talil olunan mazbatalar hakkındaki ara rey-i hafi usul ile istihsal olunur.” biçiminde bir hüküm yer almakta ise de görüldüğü gibi burada, komisyon üyelerinin seçim yoluyla belirleneceğine ilişkin bir esas öngörülmüş bulunmakta, seçimin gerekli olduğu hallerde bunun ne surette yapılacağı düzenlenmektedir.
Bu durumda, … İl Genel Meclisinin komisyon üyelerinin seçim yoluyla saptanmasına ve bütçe komisyonuna 9, veteriner-sağlık, ziraat komisyonuna 7, idare komisyona 5, milli eğitim komisyonuna 5, bayındırlık komisyonuna 5, YSE komisyonuna 5 üye seçilmesine ilişkin 19.10.1984 günlü kararının Vilayet Meclisi Umumiyesi Nizamnamei Dahilisinin 17. maddesine aykırılığı açık bulunmakla itirazın kabulüyle, söz konusu kararın iptaline karar verildi.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
1. Daire ne demektir?
Cevap: Mahkemeler arasında oluşan yargı organıdır.

2. İçtihat Metni ne demektir?
Cevap: Bir yargı kararı, içtihat metni olarak diğer mahkemelere ve yargı organlarına gönderilir.

3. Karar Yılı 1985 yılında verilmiştir.
Soru: Daire hangi yıldaki kararını verir?

Cevap: 1985 yılında

4. Karar No 51’dir
Soru: Dairesinin verdiği karar numarası nedir?

Cevap: 51

5. Esas Yılı de 1985 yılındadır.
Soru: Hangi yılki esasa bakılmıştır?

Cevap: 1985

6. Karar Tarihi 06/03/985’tir
Soru: Kararın hangi tarihte verildiğini belirtiniz.

Cevap: 06/03/985

7. İL GENEL MECLİSİNİN KOMİSYON ÜYELERİNİN SEÇİM YOLUYLA SAPTANMASINA İLİŞKİN KARARININ…
Soru: İL Genel Meclisi, komisyon üyelerinin seçim yoluyla saptanmasına ilişkin kararının…

Cevap: Aykırı olduğu ve Danıştay idari işler genel kurulu nda içeriği incelendi.

8. Vilayet Meclisi Umumiyesi Nizamnamei Dahilisinin 17. Maddesine Aykırılık Olduğu…
Soru: Bu kararın hangi maddesinin aykırılığı bulundu?

Cevap: …Vilayet Meclisi Umumiyesi Nizamnamei Dahilisinin 17. Maddesi

9. İstem üzerine Konunun Bir Kere Daha İnce lenemiyeceği…
Soru: Danıştay idari işler genel kurulunda içeriği incelendi mi?

Cevap: Evet, istem üzerine konunun bir kere daha incelenemeyeceği.

10. … İl Genel Meclisinin
Soru: İL Genel Meclisindeki komisyon üyelerinin seçim yoluyla saptanmasına ilişkin kararının hangi maddesine aykırılık bulundu?

Cevap: Vilayet Meclisi Umumiyesi Nizamnamei Dahilisinin 17.maddesine

11. İdarei Umumiyei Vilayat Kanunu Muvakkatinin 135.Maddesi gereğince itirazına ilişkin dilekçesi incelendi…
Soru: İdari umumiyei vilayet kanunu muvakkatının hangi maddesine göre işlemler yapıldılar?

Cevap: 135. Maddesi

12. Vilayet Meclisi Umumiyesi Nizamnamei Dahilisinin 17.Maddesinde…
Soru: Burada hangi hüküm yer almakta idi?

Cevap: “Meclisçe müzakere olunacak mevat muhtacı tetkik görüldüğü halde azaayı meclis meyanından kura ile üç veya beş kişi tefrik olunarak bunlardan bir encümen teşkil ve mevaddı mezküre işbu encümene havale olunur. Ve encümen azası içlerinden birini riyasete bil intihap tetkikatını icra ve neticesini bamazbata meclise bildirir.”

13. … İl Genel Meclisindeki komisyonların
Soru: İl Genel Meclisindeki komisyonların oluşumunda hangi yöntem esas alınır?

Cevap: Üç veya beş üyeden oluşturulması, üyelerinin de kurayla belirlenmesi

14. İdarei Umumiyei Vilayat Kanunu Muvakkatinin 121.Maddesinde…
Soru: Burada hangi hüküm yer almakta idi?

Cevap: “Meclisi umumii vilayet azasından her biri bizzat itayı rey etmeğe mecburdur. Bütçe müzakeresinde tayini esamı ile rey itası zaruridir.Meclisi umumii vilayette vuku bulacak intihap ve talil olunan mazbatalar hakkındaki ara rey-i hafi usul ile istihsal olunur.”