|
ÖZET: Başvuru, İLKSAN tarafından ödenen aidat iadesinin emekli yardımı esaslarına göre hesaplanması talebine ilişkindir. Başvuran, 21/11/1995 tarihinde Yozgat’ta sınıf öğretmeni olarak göreve başlamış ve 15/09/2017 tarihinde kendi isteğiyle devlet memurluğundan ayrılmıştır. İLKSAN üyeliği 22 yıl sürmüş olup, aidat iadesinin emekli yardımı esaslarına göre yapılmadığını belirterek yaklaşık 12.000 TL eksik ödendiğini iddia etmiştir.
İdare, başvuranın emekli yardımı alabilmesi için hem en az 120 ay aidat ödemesi hem de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emekli edilme şartlarını taşıması gerektiğini vurgulamıştır. Başvuranın 260 ay aidat ödemesi bulunmasına rağmen, emekli olma şartını taşımadığı için talebi reddedilmiştir. İdare, başvuranın aidatlarının yasal faizi ile birlikte iade edildiğini ve emekli yardımı ödemesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olarak reddedildiğine karar vermiştir. İdarenin, başvuranın hangi yollara başvurabileceği konusunda yeterli bilgi vermediği tespit edilmiştir; bu durum, iyi yönetim ilkelerine uyulmadığını göstermektedir. Başvuranın, kararın tebliğinden itibaren dava açma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/6885-S.10489
BAŞVURU NO : 2019/3685
KARAR TARİHİ : 06/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İLKOKUL ÖĞRETMENLERİ SAĞLIK VE SOSYAL
YARDIM SANDIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın İLKSAN tarafından ödenen aidat iadesi tutarının emekli yardımı esasları dikkate alınarak hesaplanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran; 21/11/1995 Tarihinde
Yozgat İli … İlçesinde Sınıf öğretmeni olarak göreve başladığını ve İLKSAN üyeliğinin de zorunlu olarak başladığını, 15/09/2017 tarihinde kendi isteğiyle devlet memurluğundan çekilmesi neticesinde devlet memurluğunun ve İLKSAN zorunlu sandık üyeliğinin de sonlandığını, bunun üzerine İLKSAN’a aidatlarının iadesi talebiyle başvurduğunu, üyeliğinin
22 yıldan fazla bir süre devam etmiş olması nedeniyle aidat iadesinin emekliye ayrılırken
alınacak maddi yardım esasına göre ödenmesi gerekirken iadenin bu yöntemle yapılmadığını, bu nedenle iade edilen aidat tutarının çok düşük olduğunu, zorunlu İLKSAN üyeliğinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde (devlet memurluğundan çekilme), bunun üyelik kapsamından zorunlu çıkma sebebi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bu suretle, fiilen kanun gereği doğan zorunlu üyelik kapsamı dışına çıkan sandık üyelerinin iadesinin on yıl ve daha fazla süreyle aidat ödemiş olmaları halinde, birikmiş aidatlarının en son aidatın kesildiği tarihe kadar üye kalsa idi emekliye ayrılırken alacağı maddi yardım ölçü alınmak suretiyle hesaplanması ve ödenmesi gerektiği yönünde verilen mahkeme kararları bulunduğunu belirterek aidat iadesinin emekliye ayrılırken alacağı maddi yardım ölçü alınmak suretiyle hesaplanarak kendi hesabına göre yaklaşık 12.000 TL eksik ödenen aradaki farkın tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığı İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı
Genel Müdürlüğü Aidat Sosyal Yardımlar Müdürlüğünün konuya ilişkin 09/04/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.1. Milli Eğitim Bakanlığı İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı’nın (İLKSAN), 13 Ocak 1943 tarih ve 4357 sayılı Kanunla, bu yasanın 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan ve Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden maaş alan statü hukukuna tabi kamu görevlisi üyelerinin, sosyal ve ekonomik çıkarlarını korumak ve üyeleri arasında dayanışmayı teşvik etme amacıyla kurulmuş, tamamlayıcı (munzam) Sosyal Güvenlik hizmeti veren bir kamu kurumu olduğu, 2.2. Anayasa Mahkemesinin 1985/7 Esas, 1985/22 Sayılı ve 28.11.1985 tarihli kararları ile 2016/192 Esas, 2017/160 Sayılı ve 29.112017 tarihli Kararlarında da İLKSAN’ın Ana
Statüsünün amir hükümleri doğrultusunda üyelerine ikraz, evlenme yardımı, doğal afet yardımı, şehit yardımı, emeklilik yardımı ve cenaze yardımı şeklinde sosyal içerikli yardımlar yapan ve üyeleri arasında sosyal ve ekonomik dayanışmayı güçlendirme amacı taşıyan bir yardımlaşma kurumu olduğunun belirtildiği, bu çerçevede İLKSAN ile üyeleri arasındaki ilişkinin bir tür sözleşme olmayıp kamu hukuku ilke ve kurallarına tabi olduğu, 2.3. Kanunla kurulan bir Sosyal Yardım Kurumu olan İLKSAN’ın, üyelerinin maruz kaldığı ve nitelikleri itibariyle sosyo-ekonomik sonuçlar doğuran sosyal olayların(şehitlik, ölüm, maluliyet, cenaze, doğum, evlilik, sağlık, emeklilik vb.) getirdiği ekonomik zorluklardan bir nebze de olsa salâha kavuşturma amacını gütmekte olup söz konusu sosyal olaya muhatap olmayan üyeye bu yardım yapılamadığı, örneğin, fiilen evlilik akdi gerçekleştirmeyen üyeye evlilik yardımı, kendisi veya eşi doğum yapmayan üyeye de doğum yardımı yapılmadığı, buradan anlaşılacağı üzere sandığın “fiilen emekli olmayan” üyeye “emekli olmuş gibi” yardım yapmasının kuruluş amacına aykırılık teşkil edeceği, esasen böyle bir yardım yolunun açılmasının yani “sosyal olaya maruz kalmayan üyeye kalmış gibi yardım yapılması” sandığın tüm Aktüeryal dengelerini alt üst edip sandıkta hakkı olan 282.000 üyenin bu haklarının zayi olmasına sebep olacağı, 2.4. Başvuru sahibi … …’ın üyelikten düştüğü tarihte yürürlükte bulunan Ana Statünün (Değişik:RG-27/08/2017-30167) 18. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde bulunan
“Emekli Yardımı; Üyelik kapsamında Sandığa en az 120 ay aidat ödeyip, Sosyal Güvenlik
Kurumu tarafından emekli edilenlere ödenir.” hükmü ve yine şikayet sahibi üyenin Sosyal
Güvenlik Kurumunca “emekli” edilmediği gerçeği karşısında Emekli Yardımı yapılmasının mümkün olmadığı, 2.5. Başvuru sahibi … …’ın, 21/11/1995 tarihinde Yozgat İli … İlçesi … İlkokulu sınıf öğretmeni olarak atanmış olup, İLKSAN üyeliğinin başladığı, 21/07/1997-15/04/1998 tarihleri arası askerlik görevini yaptığından dolayı İLKSAN aidatı kesilmediği, 15/09/2017 tarihinde
Devlet memurluğundan çekilmiş olması nedeniyle 4357 sayılı Kanunun 11/2 maddesinde sayılan görevler dışına çıktığından İLKSAN üyeliğinin sona erdiği, ilgilinin üyelik kapsamında
260 ay karşılığı 5.518,51 TL aidat ödediği tespit edildiği,
2.6. Başvuru sahibi … …’ın 19/09/2017 tarih ve … kayıt sayılı dilekçe ile Sandığa 120 ay ve üzerinde aidat ödemiş olduğunu, İLKSAN üyeliği kapsamı dışına çıktığını ve ilgili yönetmelik maddesi gereği Emekli Yardımından feragat ettiğini kabul ve beyan ederek aidat iadesi talebinde bulunduğu, görevinden çekilmiş olduğu tarihte yürürlükte bulunan İLKSAN
Ana Statüsü’nün (Değişik:RG-27/08/2017-30167) 18 inci maddesi dördüncü fıkrası ile Aidat
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ve Sosyal Yardımlar Yönetmeliğinin 12 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan
“(Değişik bent: Şubat 2010/2629) Üyelik kapsamında iken üyelikleri sona erenlere, ödemiş oldukları aidatları, ödendiği tarihler dikkate alınarak yasal faizi ile birlikte kendilerine iade edilir.” hükmü gereği 20/09/2017 tarih ve 429 sayılı ödeme talimatı ile aidatlarının neması ile birlikte 8.854,27 TL olarak banka hesabına havale edilmek suretiyle ödendiği, başvuranın emekli yardımına hak kazandığı varsayımıyla bir hesap yapıldığında ödediği aidatların karşılığı başvurana ödenecek tutarın 24.624,68 TL olduğu, 2.7. Başvuru sahibinin görevinden çekilip İlksan üyeliğinin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Ana Statünün (Değişik: RG-27/08/2017-30167) 18. maddesinin üçüncü fıkrasının (a)
bendinde Emekli Yardımı; “Üyelik kapsamında Sandığa en az 120 ay aidat ödeyip, Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından emekli edilenlere ödenir.” hükmü yer aldığı, 2.8. Başvuranın, 11/02/2019 tarihli dilekçesinde yer verdiği üye kalsa idi emekliye ayrılırken alacağı maddi yardım ölçütü esas alınarak tarafına ödeme yapılması talebinin yukarıda yer verilen gerekçelerle reddedildiği, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü, 5. 13/01/1943 tarihinde 4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul
Öğretmenlerinin Kadrolarına, Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler
İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı İle Yapı Sandığına ve
Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanunun; 5.1. 11 inci maddesinde; “Hükmi şahsiyeti haiz ve Maarif Vekaletine bağlı olmak üzere (İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve
İçtimai Yardım Sandığı) adı ile bir sandık kurulur.
Maarif Vekaleti bütçesinden maaş alan ilkokul öğretmenleri, ilkokul yardımcı ve stajyer öğretmenleri, yetiştirme yurtları öğretmenleri, arızalı çocuklara ilk tahsillerini veren müesseselerin öğretmenleri, Maarif müdürleri, ilköğretmen müfettiş ve denetmenleri,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
uygulama okulu öğretmenleri, İlköğretim Umum Müdürlüğü ve maarif müdürlüklerinde vazifeli memurlar ile Sandık işlerinde çalışan memurlar Sandığa azadırlar.
Sandık azası iken emekliye ayrılanlar, isterlerse azalıklarını devam ettirebilirler.
Sandığın gelirleri şunlardır:
1 – Azalardan umumi heyetçe tesbit edilecek miktarda her ay kesilecek aidat (azanın her terfi
ettiği ayı takibeden ayda bu aidat yalnız o aya mahsus olmak üzere iki misli olarak alınır.)
2- Teberrular ve Devlet bütçesinden yapılacak yardımlar.
3- Sandık gelirlerinin nemalandırılmasından hasıl olan karlar…” hükmü, 5.2. 12 nci maddesiyle; İlkokul Öğretmenlerine mesken temin etmek amacıyla kurulan
“İlkokul Öğretmenleri Yapı Sandığı”nın 22/05/1958 tarih ve 7118 sayılı Kanunla kurulan
Türkiye Öğretmenler Bankası (TÖBANK)’na devredildiği, İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve
Sosyal Yardım Sandığının kurulmasına ilişkin 11 inci maddenin ise üyelik yapısı güncellenerek aynen yürürlükte kaldığı, 5.3. 4357 sayılı Kanunun gerekçesinde, Sandığın kuruluş amacının, “…Öğretmenlerden hastalananlara, evlenenlere, çocuk doğuranlara, çocuklarını okutacaklara, ölenlerin ailelerine yardım etmek ve geçinme yükünü hafifletmek, sağlığa ve içtimai yardıma taalluk eden meselelerde öğretmenleri birbirlerine yardım edici duruma getirmek gayesini güden bu
Sandığın teşkili faydalı ve zaruri görülmüştür…” şeklinde belirlendiği, 6. 22.03.1995 tarih 22235 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren
İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Ana Statüsünün başvuranın üyeliğinin sona erdiği ve tarafına aidat iadesi yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan; 6.1. “Üyelikler” başlığını taşıyan 18 inci maddesinde; “(1) Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden maaş alan, a) Sınıf öğretmenleri, b) Aday/stajyer/sözleşmeli olarak çalışan sınıf öğretmenleri, c) Özel eğitim kurumlarında ilk tahsili veren öğretmenler, ç) İl/İlçe Milli Eğitim Müdürleri, d) Maarif müfettişleri, e) İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinde görevli memurlar, f) Sandık işlerinde çalışanlar, Sandık üyesidir.
(2) Sandık üyesi iken; a) 120 ay aidat ödemiş olanlardan emekliye ayrılanlar, b) 1/6/2012 tarihinden sonra Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde üyelik kapsamı dışında bir başka göreve atananlar,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
istemeleri halinde üyeliklerini sürdürebilirler.
(3) Emekli yardımı; a) Üyelik kapsamında Sandığa en az 120 ay aidat ödeyip, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emekli edilenlere, b) Sandık üyesi iken, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından malûlen emekli edilenlere, üyelik sürelerine bakılmaksızın, c) Sandık üyesi iken vefat edenlerin, üyelik sürelerine bakılmaksızın, kanuni vârislerine, ç) Üyelik kapsamında iken, Sandığa en az 120 ay aidat ödemiş olanlardan, herhangi bir nedenle üyeliği sona erip, aidat iadelerini almayanların vefatı halinde bu üyelerin kanuni vârislerine, bir defaya mahsus olmak üzere, ilgili mevzuata göre belirlenecek usul ve esaslara göre ödenir.
(4) Üyelik kapsamında iken, Sandığa en az 120 ay aidat ödemiş olanlardan, herhangi bir nedenle üyeliği sona erenlere talep etmeleri halinde, birikmiş aidatları yasal faizi ile birlikte ödenir. Bu kişilere emekli yardımı ödenmez.
(5) Üyelikleri sona erenlere, 120 ayını doldurmadan emekli olanlara ve daha önce emekli yardımı almış olanlara; ödemiş oldukları aidatlar, ödendiği tarihler dikkate alınarak tahakkuk ettirilecek yasal faizi ile birlikte iade edilir.” hükmü, 7. İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Aidat ve Sosyal Yardımlar
Yönetmeliği’nin; 7.1. “Emekli Yardımı” başlığını taşıyan 8 inci maddesinde; “(1) Emekli yardımı; a) Üyelik kapsamında Sandığa en az 120 ay aidat ödeyip, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emekli edilenlere yapılan toplu emekli ödemesi olarak, b) Sandık üyesi iken, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından malûlen emekli edilenlere, üyelik sürelerine bakılmaksızın yapılan malûliyet ödemesi olarak, c) Sandık üyesi iken vefat edenlerin, üyelik sürelerine bakılmaksızın, kanuni vârislerine ölüm ödemesi olarak, ç) Üyelik kapsamında iken, Sandığa en az 120 ay aidat ödemiş olanlardan, herhangi bir nedenle üyeliği sona erip, aidat iadelerini almayanların vefatı halinde bu üyelerin kanuni vârislerine ölüm ödemesi olarak, bir defaya mahsus olmak üzere emekli yardım usul ve esaslarına göre ödenir.
(2) Emekli yardımı hesaplama kalemleri şunlardır; a) Üyenin Sandığa ödemiş olduğu aidat toplamının yüzde yüz elli fazlası tutarı, b) Üyenin ödediği son aidat tutarının yüz ile çarpımının tutarı, c) Üyenin son aidat tutarının dört katının aidat ödenen toplam yılla çarpımının tutarı, toplamlarıdır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen son aidat tutarı terfi dönemine denk gelmiş ise, emekli yardımının hesaplanmasında bir aidat tutarı esas alınır.
(4) Sandık üyesi iken hizmet yılı ve prim ödeme gün sayısı bakımından emeklilik hakkını kazanan, ancak yaş şartını taşımadığından yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen süreyi tamamlamak için beklemek zorunda olanlara; bu durumlarını Sosyal Güvenlik Kurumundan alacakları yazı ile ve çalıştıkları kurumdan ilişiklerini kestiklerini belgelendirmeleri kaydıyla en son ödediği aidat tutarı esas alınarak emekli yardımı ödenir.
…” hükmü, 7.2. “Aidatların iadesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Üyelik sürelerine bakılmaksızın; a) Sandık üyesi iken üyelikleri sona erenlere, b) Emekli olduğu tarihte 120 ayını doldurmamış olanlara, c) Üyelik kapsamında iken, Sandığa en az 120 ay aidat ödemiş olanlardan, herhangi bir nedenle üyeliği sona erenlere talep etmeleri halinde, ç) Sandıktan emekli yardımı almış olup, tekrar üyelik kapsamında bir göreve dönenlere, ödemiş oldukları aidatları, ödendiği tarihler dikkate alınarak yasal faizi ile birlikte kendilerine iade edilir, ayrıca emekli yardımı ödemesi yapılmaz (2) Aidatların iade edilebilmesi için; a) Form dilekçe; b) Üyenin görev ve görev yerlerini gösterir güncel hizmet cetveli, c) Atama kararnamesi, ç) Personel nakil bildirimi, d) Sandıktan emekli yardımı alıp, tekrar üyelik kapsamında bir göreve döndükten sonra emekli olanlara aidat iadesi yapılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan gönderilen emekli aylığı bağlandığına dair resmi yazının fotokopisi, e) Üyelik süresi 120 ayın altında olanların emekli olmaları halinde Sosyal Güvenlik
Kurumundan maaş bağlandığına dair yazı fotokopisi, istenir.” hükmü, Düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran tarafından özetle; İLKSAN üyeliğinin 22 yıldan fazla bir süre devam etmiş olması nedeniyle, tarafına yapılan aidat iadesi tutarının “emekli yardımı” hesaplama esasları dikkate alınarak belirlenmesi ve aradaki farkın tarafına ödenmesi talep edilmektedir.
10. İdare tarafından özetle; Kurumlarınca, üyelik kapsamında en az 120 ay aidat ödeme ve
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emekli edilme şartlarının her ikisini birden taşıyanlara emekli yardımı ödemesi yapıldığı, bununla beraber üyelik kapsamında en az 120 ay aidat ödemiş olup emekli olmadan üyelikten ayrılanlara talep etmeleri halinde birikmiş aidatlarının yasal faizi ile birlikte ödendiği ve bu kişilere emekli yardımı ödenmediği, 260 ay aidat ödemesi tespit edilen başvuranın, emekli olmadan üyeliğinin sona ermesi sonrasında tarafına aidat iadesi yapılmasını talep ettiği, bunun üzerine başvuranın ödediği aidatların yasal faiz uygulanmak suretiyle tarafına iade edildiği, buna göre, emekli olma şartını taşımıyorken talebi üzerine aidat iadesi yapılan başvurana emekli yardımı esasları dikkate alınarak ödeme yapılmasına imkân bulunmadığı ifade edilmiştir.
11. Milli Eğitim Bakanlığı İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı (İLKSAN), 13 Ocak 1943 tarih ve 4357 sayılı Kanunla, bu yasanın 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan ve Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden maaş alan statü hukukuna tabi kamu görevlisi üyelerinin, sosyal ve ekonomik çıkarlarını korumak ve üyeleri arasında dayanışmayı teşvik etme amacıyla kurulmuş, tamamlayıcı (munzam) Sosyal Güvenlik hizmeti veren bir kamu kurumu niteliğindedir.
12. İLKSAN, 4357 sayılı Kanuna dayalı olarak halen yürürlükte olan İLKSAN Ana Statüsü ve Ana Statünün 15 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan Aidat ve Sosyal Yardımlar
Yönetmeliği uyarınca üyelerine bir takım yardımlar sağlamakta olup, bunlardan birisi de üyelerine yaptığı emekli yardımıdır. Emekli yardımının kimlere ve hangi şartlarda ödeneceği
Ana Statünün 18 inci maddesinde belirlenmiş, ödemenin hangi usul ve esaslarda yapılacağı ise
Yönetmelikte düzenlenmiştir.
12.1. Ana Statünü ve Yönetmeliğin başvuranın İLKSAN üyeliğinin sona erip aidat iadesi talebinde bulunduğu tarihte yürürlükte olan hükümlere göre emekli yardımı; a) üyelik kapsamında Sandığa en az 120 ay aidat ödeyip, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emekli edilenlere, b) sandık üyesi iken, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından malûlen emekli edilenlere, üyelik sürelerine bakılmaksızın, c) sandık üyesi iken vefat edenlerin, üyelik sürelerine bakılmaksızın, kanuni vârislerine, ç) üyelik kapsamında iken, Sandığa en az 120 ay aidat ödemiş olanlardan, herhangi bir nedenle üyeliği sona erip, aidat iadelerini almayanların vefatı halinde bu üyelerin kanuni vârislerine bir defaya mahsus olmak üzere ödenmektedir.
12.2. Emekli yardımı tutarı ise üyenin Sandığa ödemiş olduğu aidat toplamının yüzde yüz elli fazlası tutarı, üyenin ödediği son aidat tutarının yüz ile çarpımının tutarı ve üyenin son aidat tutarının dört katının aidat ödenen toplam yılla çarpımının tutarı toplamlarından oluşmaktadır.
13. Öte yandan kimlere, hangi şartlarda aidat iadesi yapılacağı ve aidat iadesinin ne şeklide hesaplanacağı yine Ana Statünün 18 inci maddesinde ve Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde belirlenmiştir. Buna göre aidat iadesinin; üyelik sürelerine bakılmaksızın; a) Sandık üyesi iken üyelikleri sona erenlere, b) emekli olduğu tarihte 120 ayını doldurmamış olanlara, c) üyelik
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kapsamında iken, Sandığa en az 120 ay aidat ödemiş olanlardan, herhangi bir nedenle üyeliği sona erenlere talep etmeleri halinde, ç) sandıktan emekli yardımı almış olup, tekrar üyelik kapsamında bir göreve dönenlere yapılacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamdaki kişilere emekli yardımı ödemesi yapılmayacağı ise ayrıca belirtilmiştir.
13.1. Ana Statü ve Yönetmelikte aidat iadesi tutarının aidatların ödendiği tarihler dikkate alınarak yasal faizi ile birlikte hesaplanacağı açıkça düzenlenmiş, en az 120 ay aidat ödemesi bulunanların aidat iadesi tutarının, başvuranın talep ettiği şekilde emekli yardımı hesaplama esasları dikkate alınarak ya da başka bir esas dahilinde hesaplanacağına ilişkin herhangi bir hükme ise yer verilmemiştir.
14. Somut olayda başvuru tarihi itibarıyla 260 ay aidat ödemesi bulunan ve henüz Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından emekli aylığı bağlanma şartlarını taşımayan başvuran tarafından devlet memuriyetinden ayrıldığı dolayısıyla İLKSAN zorunlu üyeliğinin de sona erdiği 15/09/2017 tarihinde aidat iadesi talebiyle Kuruma başvurulduğu, bunun üzerine aidatlarının
Kuruma ödendiği tarihler dikkate alınarak yasal faizi ile birlikte hesaplanan aidat iadesi tutarının başvurana ödendiği anlaşılmaktadır.
15. İLKSAN Ana Statüsü gereği, emekli yardımı ödemesi yapılması için aranan en az 120 ay aidat ödemiş olma şartını taşımasına rağmen Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emekli aylığı bağlanabilme şartını taşımayanlara emekli yardımı ödenemeyeceği açıktır. Bununla beraber, anılan statü gereği en az 120 ay aidat ödemiş olmakla birlikte diğer şartları taşımaması nedeniyle emekli yardımı ödenemeyenlere talep etmeleri halinde aidat iadesi yapılabildiği gibi, bunlardan, aidat iadesi talep etmeyip Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından aylık bağlanabilecek şartları doldurdukları tarihe kadar bekleyenlere, her iki şartın da yerine gelmesinden sonra talepte bulunmaları halinde emekli yardımı ödenebilmektedir.
16. Nitekim somut olayda başvuranın, 260 ay aidat ödemesi bulunmaktayken emekli yardımına hak kazanması için taşıması gereken Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından aylık bağlanabilme şartının gerçekleşmesini beklemeyip yukarıda zikredilen iki seçenekten birincisini tercih ettiği ve aidat iadesi talebinde bulunduğu, aidatlarının da Ana Statü hükümlerine göre yasal faiziyle birlikte tarafına ödendiği görülmektedir.
17. Bu durumda, emekli yardımı ödenme şartlarının her ikisini birden taşımayıp aidat iadesi talebinde bulunan başvurana ödenecek aidat iadesi tutarının, Ana Statünün ve ilgili
Yönetmeliğin açık hükümleri gereği emekli yardımı hesaplama esasları dikkate alınarak belirlenmesine imkân bulunmadığı değerlendirilmektedir.
18. Yukarıda yapılan açıklamalar ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, İLKSAN Ana Statüsünde ve ilgili Yönetmelikte aranan iki şartı da aynı anda taşımadığı anlaşılan başvuranın, aidat iadesi tutarının emekli yardımı hesaplama esasları dikkate alınarak belirlenmesi ve aradaki farkın tarafına ödenmesi talebine yönelik olarak idarece yapılmış işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İLKSAN’ın
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin cevabında başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması beklenilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLKOKUL
ÖĞRETMENLERİ SAĞLIK VE SOSYAL YARDIM SANDIĞI GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.