Engelli erişimi için yapılan merdiven değişikliği kamu zararı oluşturur mu? (Sayıştay)

Yapım işinde; yapılan giriş merdivenin yıkılıp yeniden bodrum kattan giriş merdiveni yapılması ve her iki imalat için de ödeme yapılması (Usulsüz iş artışı);

2- 14 sayılı İlamın 1. maddesinin (B) bendiyle; A… yüklenimindeki “… Yapım İşi”‘nde; yapılan giriş merdivenin yıkılıp yeniden bodrum kattan giriş merdiveni yapıldığı ve her iki imalat için de ödeme yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlular, ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde bu maddeye ilişkin olarak ise özetle; … ilçesinde inşa edilen binanın su basman kotu ile giriş merdiven rampa tahliyesi dökülerek yapımı devam ederken, zeminin eğimli olmasından dolayı zaten yüksek olan giriş kotunun daha da yüksekte kaldığının görüldüğünü, engelli öğrencilerin okula giriş çıkışının sağlanacağı standart engelli rampasının oldukça uzun olması ve kullanılmasının zorluğu göz önünde bulundurularak, Valiliğin daha önce yazmış olduğu … tarih ve … sayılı yazı ve Okul Yönetimi ile yapılan istişareler sonucunda Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının … tarihli Oluru ile değişiklik yapılmasına karar verildiğini, yapılan bu düzenleme ile engelli öğrencilerin herhangi bir rampa kullanmadan giriş kotundan asansörle üst katlara ulaşım kolaylığının sağlandığını ve buna ilişkin fotoğrafların dilekçe ekinde bilgimize sunulduğunu, ayrıca Sayıştay Başkanlığından gelen 26.06.2018 tarih ve 2017.3826.2.376 sayılı sorgunun Madde No: 1-B de alınan metrajında “Y.21.001/03 Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması” pozunun sehven 504,87 m2 olarak hesaplanmış olup, dilekçe ekinde de görüleceği üzere 282,87 m2 olması karşısında … TL olarak belirlenen kamu zararının da … TL olması gerektiğini, toplamda KDV dahil … TL belirlenen rakamın bu düzeltme ile KDV dahil … TL olması gerektiğini, uygulanan her imalatı Daire Başkanı ve Şube Müdürü olarak aşama aşama ellerinden geldiğince takip etmeye çalışsalar da … Meslek Yüksekokulunun Merkez Kampüsüne yaklaşık 32 km uzaklıkta olmasından dolayı ne yazık ki bazı aşamalarda geç müdahalelerinin olduğunu, yapılan bu kalemdeki değişikliğin kamu zararı oluşturduğu düşünülmeden engelli öğrencilerin kullanım kolaylığı düşünülerek yapıldığını dile getirmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumluların dilekçesinde konuya ilişkin olarak ise; aynı MYO’da yaptırılan merdivenin yıktırılmasının ve engelli öğrencilerin girişlerine uygun olarak yeniden yaptırılmasının Valilik makamından gelen yazılı direktif üzerine gerçekleştirildiği, bu suretle başlangıçta değerlendirilmeyen öğrenciler için erişim kolaylığının sağlandığı hususlarının iddia edildiği ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiği ifade edildikten sonra; ortaya konulanların, yapılan harcamanın beşeri bir zorunluluktan ileri geldiğinin karinesi olduğu; bu itibarla, temyiz talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra ve yine işbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu …’ya 28.11.2019 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İş artışı ile ilgili mevzuat hükümleri, yukarıda İlamın 1. maddesi (A) bendi için yapılan açıklamalardaki ile aynı olmakla beraber; işin mahiyeti açısından temyize konu olay burada biraz farklılık arz etmektedir.

Şöyle ki; sorumlularca ifade edildiği üzere; Baskil ilçesinde inşa edilen binanın su basman kotu ile giriş merdiven rampa tahliyesi dökülerek yapımı devam ederken, zeminin eğimli olmasından dolayı zaten yüksek olan giriş kotunun daha da yüksekte kaldığı görülmüş, engelli öğrencilerin okula giriş çıkışının sağlanacağı standart engelli rampasının oldukça uzun olması ve kullanılmasının zorluğu göz önünde bulundurularak, Valiliğin daha önce yazmış olduğu … tarih ve … sayılı yazı ve Okul Yönetimi ile yapılan istişareler sonucunda Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının … tarihli Oluru ile değişiklik yapılmasına karar verilmiştir. Bu değişiklik ile de engelli öğrencilerin herhangi bir rampa kullanmadan giriş kotundan asansörle üst katlara ulaşım kolaylığı sağlanmıştır.

Bahsi geçen Valilik yazısında; 20.07.2013 tarih ve 28713 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği” gereği İl Müdürlüğü bünyesinde kurulan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonunun yaptığı denetimler sonucu umuma açık yerlerde engelli bireylerin erişimine uygun olmayan yerlerin tespit edildiği ve bu yerlerin erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Dolayısıyla, yapılan giriş merdiveni rampasının yıkılıp bodrum kattan tekrar giriş yapılmasının engelli öğrencilerin kullanımı için zorunlu olduğu açık olup, bu durumda iş artışı için gerekli olan “öngörülemeyen zorunlu hal” durumu gerçekleşmiş olmaktadır.

Yukarıda ifade edilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, giriş merdivenin yıkılıp bodrum kattan giriş yapılması ve her iki imalatın bedelinin ödenmesi kamu zararı oluşturmadığından; 14 sayılı İlamın 1. maddesinin (B) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’ün aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 18.12.2019 tarih ve 47045 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye … ve Üye …:

Temyize konu İlamda ihtilafa sebep olan imalatın bir zorunluluktan mı yoksa keyfiyetten mi dolayı yapıldığı hususu ortaya tam olarak konulamamıştır.

Diğer taraftan, kamu zararına sebebiyet veren bir fiil varsa dahi bu fiile sebebiyet verenlerin İlamdaki sorumlular olup olmadığı hususu da tereddütlüdür.

Son olarak, kamu zararının tutarına esas metrajlar konusunda temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların da dikkate alınması gerekir.

Bu itibarla, hem konunun esası, hem sorumluluk hem de kamu zararı tutarının hesabı yönlerinden yeniden bir inceleme yapılmasını teminen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye …, Üye … ve Üye …:

Her ne kadar sorumlular göndermiş oldukları temyiz dilekçesinde işin yapımına ilişkin olurun Valiliğin … tarihinde göndermiş olduğu yazı sonucunda ve engelli öğrencilerin merdiveni kolay kullanmalarının sağlanması ve asansörle üst katlara ulaşımlarının sağlanması için verildiğini ifade etmişlerse de; söz konusu Valilik yazısında 20.07.2013 tarih ve 28713 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği” gereği İl Müdürlüğü bünyesinde kurulan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonunun yaptığı denetimler sonucu umuma açık yerlerde engelli bireylerin erişimine uygun olmayan yerlerin tespit edildiği ve bu yerlerin erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Yani 2013 yılından beri var olan bir zorunlu bir durum mevcut olup, bu durumun imalat yapılmadan önce öngörülemezliğinden bahsetmek mümkün değildir. Projede her şey açıkça görüldüğünden/görülebileceğinden, söz konusu giriş merdiveni yapılmadan önce de bu durumlar öngörülüp bodrum kattan binaya giriş yapılabileceği açıktır. Kaldı ki, engellilerle ilgi rampanın % 6 eğimden fazla yapılamayacağı da işin yapımından önce belli olan bir husustur.

Bu itibarla, temyiz dilekçesindeki iddiaların kabulü mümkün görülmediğinden; bu iddiaların reddi ile tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

Üye …:

Tazmine konu olayda, merdiven (ya da rampa) yıkılıp yeniden bir giriş merdiveni (ya da rampa) yapılması gibi bir durum söz konusu değildir. Sadece projede var olan rampa kaldırılmış durumdadır. Duruşmaya katılan sorumlunun duruşma sırasındaki iddialarından da anlaşılacağı üzere; işin yapımı sırasında bir kot değişikliği oluşmuş olup, kot düşürüldükten sonra merdiven (ya da rampa) yapılmıştır.

İdare kot değişikliği ile projede bir değişiklik yapıyor ise merdiven (ya da rampanın) iptali gerekirdi.

Ancak böyle bir iptal olmadan, İdarece söz konusu merdiven (ya da rampa) yıkılmış olduğundan; söz konusu yıkımın bedeli üzerine kurulan tazmin hükmünde konunun esası yönünden hukuken bir isabetsizlik görülmemektedir.

Ancak duruşmaya katılan sorumlunun temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü “Denetçinin kamu zararı hesabında alınan metrajda “Y.21.001/03 Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması” pozunun sehven 504,87 m2 olarak hesaplanmış olduğu, ancak bu metrajın dilekçe ekinde de görüleceği üzere 282,87 m2 olduğu” iddiası karşısında kamu zararı tutarının yeniden hesaplanmasını teminen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye …:

Temyize konu olayda bahsi geçen merdiven (ya da rampa) işin en başından itibaren yapılmaması gerekirken yapılmıştır. Çünkü duruşmaya katılan sorumlunun iddia ettiği kot farkı gibi bir durum fotoğraflardan gözükmemektedir. Bu anlamda, söz konusu tazmin hükmünde kusurlu fiille İlamda sorumluluk yüklenen sorumlular arasında illiyet bağından söz edilemez. Bu itibarla, illiyet bağının doğru bir şekilde kurularak, kamu zararının hangi aşamada oluştuğunun tespiti açısından tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.