TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15497-15497 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/7184 2018/ 7184
KARAR TARİHİ : 14/09/2018 |tarih|
RET KARARI ,
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Diyanet İşleri Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İmam-hatip, müezzin-kayyum ve Kur ’an kursu öğreticisi kadrolarında görevlendirilme talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 28/05/2018 28.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, imam hatip ortaokul mezunu olduğunu ve 1992- 1995 yılları arasında üç yıllık hafızlık eğitimi aldığını, idari ve adli makamlara yapmış olduğu başvuruların değerlendirilmediğini, hafız olmayan ilkokul mezunlarına imam ve kuran kursu öğreticisi olarak görev verildiğini belirterek imam hatip ortaokul mezunu ve Kuran Hafızı olarak yapılacak diyanet akademi düzenlemesi ile eğitim hakkı verilmesini ve imam hatip, müezzin kayyum ve Kur ’an kursu öğreticisi kadrolarında görevlendirilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı’nın konuya ilişkin 24/ 07/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde; 2.1. Kur’an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; imam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olunması, Kur ’an kursu öğreticiliği yapmaya mani bir engelin bulunmaması, KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanın alınmış olması şartlarının arandığı, .
1 / 72.2. İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; imam hatip lisesi
mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olunması, imam-hatiplik yapmaya mani bir engelin bulunmaması, KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanın alınmış olması şartlarının arandığı, 2.3. Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; lise veya dengi okul mezunu olunması, müezzin-kayyımlık yapmaya mani bir engelin bulunmaması, hafız olunması (İmam hatip lisesi mezunları için bu şart aranmaz .), KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanın alınmış olması şartlarının arandığı, 2.4. Personel alımlarında KPSS puan sırası esas alınarak lisans mezunları için KPSS (B) Grubu
KPSSP- 124, önlisans mezunları için KPSSP- 123 ve ortaöğretim mezunları için ise KPSSP- 122 puanlarına sahip olunması şartları aranmaktadır .
2.5. Ayrıca tüm bu şartların yanı sıra personel alım ilanına müracaat edilerek gerçekleştirilecek sınavlar sonucunda yerleşme imkanının da elde edilmesi gerektiği, 2.6. 653 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanuna eklenen geçici 16. madde hükmü uyarınca 2012 yılında sözleşmeli
Kur ’an kursu öğreticisi ve imam hatip alımı yapıldığı, söz konusu değişiklik ile başta Devlet
Memurları Kanunu olmak üzere mevzuatın ilgili maddelerinde hüküm altına alınan şartlar aranmaksızın süre kısıtlaması getirilmek suretiyle bir yıl içerisinde bir defaya mahsus olmak üzere ilkokul mezunlarının da istihdam edilebilmeleri imkanı getirildiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun ‘İmam-hatip liseleri’ başlıklı 32 nci maddesinde;
“İmam – hatip liseleri, imamlık, hatiplik ve Kur’an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek üzere, Milli Eğitim Bakanlığınca açılan ortaöğretim sistemi içinde, hem mesleğe hem yüksek öğrenime hazırlayıcı programlar uygulayan öğretim kurumlarıdır .”, 6. 22/ 06/ 1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanunu’nun :
6.1. ‘ Görev ’ başlıklı 1 inci maddesinde; “İslam Dininin inançları, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili
2 / 7işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek üzere;
Cumhurbaşkanlığına bağlı Diyanet İşleri Başkanlığı kurulmuştur .”, 6.2. ‘Personelin nitelikleri’ başlıklı 9 uncu maddesinde; “Başkanlık personelinde, 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen genel şartlar yanında; Başkan, başkan yardımcısı, genel müdür, Rehberlik ve Teftiş Başkanı, il ve ilçe müftüsü, Başkanlık vaizi ve vaizlerin en az lisans düzeyinde dinî yüksek öğrenim mezunu olması gerekir . Yönetim Hizmetleri Genel
Müdürü için ise dört yıllık yüksek öğrenim mezunu olması şartı aranır .
Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir .”, 6.3. ‘Atama’ başlıklı 10 uncu maddesinin 5 inci fıkrasında; “Başkanlığa ait kadrolara Kamu
Personeli Seçme Sınavı (B) grubu puan sırasına göre ilk defa açıktan atanacak personel, alım yapılacak her bir unvan için boş kadro sayısının üç katına kadar çağırılacak adaylar arasından
Başkanlıkça yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır .”, 6.4. ‘Sözleşmeli personel istihdamı’ başlıklı 10/A maddesinde; “Başkanlığın Din Hizmetleri
Sınıfına ait kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel istihdam edilebilir .
Sözleşmeli personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile Başkanlık mevzuatı ile belirlenmiş olan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme
Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Başkanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır . Yapılan atama, sözleşmenin imzalanmasıyla geçerlilik kazanır . Sözleşme, imzalanmadan herhangi bir hak doğurmaz.”, 6.5. ‘Vaizler, imam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur ’an kursu öğreticileri, eğitim görevlileri ve murakıplar ’ başlıklı 12 nci maddesinde; “Vaizler, cami ve mescitler ile diğer mekanlarda her türlü vasıtadan yararlanarak toplumu dinî konularda bilgilendirmek, Başkanlığın hizmet alanlarında irşat, rehberlik, inceleme ve araştırma yapmakla görevlidir . Vaizlik mesleği, adaylık döneminden sonra vaiz, uzman vaiz ve başvaiz kariyer basamaklarına ayrılır .
İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, cami ve mescitlerde din hizmetlerini yürütmek ve dinî konularda toplumu bilgilendirmekle görevlidir . İmam-hatiplik mesleği; adaylık döneminden sonra imam-hatip, uzman imam-hatip ve başimam-hatip; müezzin-kayyımlık mesleği ise müezzin-kayyım ve başmüezzin kariyer basamaklarına ayrılır . Adaylık dönemini başarıyla tamamlayanlar mesleğe imam-hatip veya müezzin-kayyım olarak atanır . İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur ’an-ı Kerim öğretiminde görevlendirilebilir .
Kur ’an kursu öğreticisi, Kur ’an kurslarındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmekle görevlidir .
Kur ’an kursu öğreticiliği; adaylık döneminden sonra Kur ’an kursu öğreticisi, Kur ’an kursu uzman öğreticisi ve Kur ’an kursu başöğreticisi kariyer basamaklarına ayrılır .”, 6.6. Geçici 16 ncı maddesinde (Ek : 23/ 8/ 2011-KHK- 653/ 13 md.); “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre imam-hatip ve Kur ’an kursu öğreticisi unvanlı 1000 adete kadar vizeli sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilecekler, sadece mesleki uygulamalı sınavla belirlenir .
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Başkanlıkça düzenlenir .”, 7. Vaizlik, Kur ’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına
Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliğinin :
.
3 / 77.1. ‘ Tanımlar ’ başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen;…
ğ)İmam-hatip : Cami ve mescitlerde din hizmetlerini yürüten ve dinî konularda toplumu bilgilendiren, gerektiğinde Kur ’an-ı Kerim öğretiminde görevlendirilen personeli,…
j) Kur ’an kursu öğreticisi : Kur ’an-ı Kerim’i usulüne uygun olarak yüzünden okumayı öğretmek, ibadetler için gerekli sûre, ayet ve duaları ezberletmek, hafızlık yaptırmak ve İslam dininin inanç, ibadet ve ahlak esasları hakkında bilgiler vermek için Kur ’an kurslarında görevlendirilen personeli,…
m) Müezzin-kayyım : Cami ve mescitlerde din hizmetlerini yürüten ve dinî konularda toplumu bilgilendiren, gerektiğinde Kur ’an-ı Kerim öğretiminde görevlendirilen ve imam hatibe yardımcı olan personeli, … ifade eder ”, 7.2. ‘ Kur’an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar ’ başlıklı 9 uncu maddesinde; “Kur’an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; a) İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak, b) Kur ’an kursu öğreticiliği yapmaya mani bir engeli bulunmamak, c) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak, şartları aranır .”, 7.3. ‘ İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar ’ başlıklı 11 inci maddesinde; “İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; a)İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak, b) (Mülga : RG- 8/ 2/ 2014- 28907)
c)İmam-hatiplik yapmaya mani bir engeli bulunmamak, ç) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak, şartları aranır .”, 7.4. ‘Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar ’ başlıklı 13 üncü maddesinde; “Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; a) Lise veya dengi okul mezunu olmak, b) Müezzin-kayyımlık yapmaya mani bir engeli bulunmamak,
4 / 7c) Hafız olmak (İmam hatip lisesi mezunları için bu şart aranmaz.),
ç) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak, şartları aranır .”, düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın imam hatip ortaokul mezunu ve Kuran Hafızı olarak yapılacak diyanet akademi düzenlemesi ile eğitim hakkı verilmesi ve imam hatip, müezzin kayyum ve Kur ’an kursu öğreticisi kadrolarında görevlendirilme talebinin reddine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, imam hatip ortaokul mezunu olduğunu ve 1992- 1995 yılları arasında üç yıllık hafızlık eğitimi aldığını, idari ve adli makamlara yapmış olduğu başvuruların değerlendirilmediğini, hafız olmayan ilkokul mezunlarına imam ve kuran kursu öğreticisi olarak görev verildiğini belirterek imam hatip ortaokul mezunu ve Kuran Hafızı olarak yapılacak diyanet akademi düzenlemesi ile eğitim hakkı verilmesini ve imam hatip, müezzin kayyum ve Kur ’an kursu öğreticisi kadrolarında görevlendirilmesini talep etmektedir .
10. Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, Diyanet İşleri Başkanlığına ait kadrolara ilk defa açıktan yapılacak atamaların sözlü sınav başarı sırasına göre yapılacağı, sözlü sınava ise Kamu Personeli Seçme Sınavı (B) grubu puan sırasına göre alım yapılacak her bir unvan için boş kadro sayısının üç katına kadar aday çağırılacağı görülmekte olup Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesine gerek kadrolu gerekse de sözleşmeli olarak atanabilmek için Kamu Personeli Seçme
Sınavı (B) grubu puana sahip olma ve yapılacak sözlü sınavda başarılı olma şartlarının taşınması gerekmektedir .
11. Ayrıca Kur’an kursu öğreticiliği giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; imam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olunması, Kur ’an kursu öğreticiliği yapmaya mani bir engelin bulunmaması, KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanın alınmış olması;
İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; imam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olunması, imam-hatiplik yapmaya mani bir engelin bulunmaması, KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanın alınmış olması; Müezzin-kayyımlık giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; lise veya dengi okul mezunu olunması, müezzin-kayyımlık yapmaya mani bir engelin bulunmaması, hafız olunması (İmam hatip lisesi mezunları için bu şart aranmaz .), KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanın alınmış olması şartları aranmaktadır .
12. Kur’an kursu öğreticiliği , imam-hatiplik ve müezzin-kayyımlık kadrolarına atanabilmek için mevzuat kapsamında asgari öğrenim düzeyinin imam hatip lisesi mezuniyeti olarak belirlendiği, bu kurala müezzin kayyım kadrolarına yapılacak atamalarda hafızlar için asgari öğrenim düzeyinin lise
.
5 / 7veya dengi okul mezuniyeti olarak belirlenmek suretiyle istisna getirildiği anlaşılmaktadır .
13. Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu’nun 19.02.2018 tarihli, 56 sayılı ve Ortaöğretim
Kurumları Haftalık Ders Çizelgesi konulu kararı ile Anadolu İmam Hatip Lisesi 2018- 2019
Eğitim-Öğretim Yılı Haftalık Ders Çizelgesinin tüm sınıf düzeylerinde ekli örneğinin incelenmesinden, Anadolu İmam Hatip Lisesinde okutulacak derslerin ortak dersler başlığı altında
Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, T .C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Coğrafya, Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji, Felsefe, Yabancı Dil, Beden Eğitimi ve Spor / Görsel Sanatlar / Müzik, Sağlık
Bilgisi ve Trafik Kültürü, Arapça olarak belirlendiği, meslek dersleri olarak Anadolu İmam Hatip
Lisesinde Kur ’an-ı Kerim, Mesleki Arapça, Temel Dini Bilgiler, Siyer, Fıkıh, Tefsir, Dinler Tarihi, Hadis, Akaid, Kelam, Hitabet ve Mesleki Uygulama, İslam Kültür ve Medeniyeti, Osmanlı Türkçesi derslerinin okutulduğu görülmekte olup imam hatip liselerinin, Milli Eğitim Temel Kanunu’nun
‘İmam-hatip liseleri’ başlıklı 32 nci maddesi kapsamında imamlık, hatiplik ve Kur’an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek üzere hem mesleğe hem yüksek öğrenime hazırlayıcı programlar uygulayan öğretim kurumları olduğu görülmektedir .
14. Diyanet İşleri Başkanlığı’na 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanun ile İslam Dininin inançları, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek görevi verildiği, İmam – hatip liselerinin, imamlık, hatiplik ve Kur’an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek üzere, hem mesleğe hem yükseköğrenime hazırlayıcı programlar uygulayan öğretim kurumları olduğu hususları birarada değerlendirildiğinde, Kur’an kursu öğreticiliği , İmam-hatiplik ve Müezzin-kayyımlık kadrolarına atamalarda öğrenim düzeyi olarak asgari imam hatip lisesi mezuniyeti belirlenmesinde hukuka ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın görev ve amacına aykırılık görülmemiştir .
15. Öte yandan başvuran, imam hatip ortaokul mezunu olduğunu ve 1992- 1995 yılları arasında üç yıllık hafızlık eğitimi aldığını, hafız olmayan ilkokul mezunlarına imam ve kuran kursu öğreticisi olarak görev verildiğini belirterek imam hatip, müezzin kayyum ve Kur ’an kursu öğreticisi kadrolarında görevlendirilmesini talep etmekte ise de, başvuranın ilkokul mezunlarına Diyanet İşleri
Başkanlığında istihdam imkanı sağlayan 23/ 8/ 2011 tarihinde yürürlüğe giren 633 sayılı Diyanet
İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu’nun geçici 16 ncı maddesi hükmüne istinaden anılan maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde başvuru imkanı bulunmakta iken başvuruda bulunmadığı, anılan geçici 16 ncı maddede belirtilen süreden sonra yapılan başvurunun idare tarafından reddi üzerine açılan davada Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin
20.04.2016 tarih ve sayılı kararı ile 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu’nun geçici 16 ncı maddesinde yer alan geçici düzenlemeden yararlanmak üzere kanunun öngördüğü 1 yıllık sürenin bitiminden çok sonra gerçekleşen 13.11.2014 tarihli atanma talebinin aynı madde hükmü dikkate alınmak suretiyle yerine getirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesine yer verilerek davanın reddine karar verildiği, anılan mahkeme kararının
Danıştay 12. Daire Başkanlığının 20.09.2017 tarih ve sayılı kararı ile onandığı hususları dikkate alındığında başvuranın bu iddiasına itibar edilmemiştir .
16. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuranın imam hatip ortaokul mezunu ve Kuran Hafızı olarak yapılacak diyanet akademi düzenlemesi ile eğitim hakkı verilmesi ve imam hatip, müezzin kayyum ve Kur ’an kursu öğreticisi kadrolarında görevlendirilme talebinin reddine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden Kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde karar
6 / 7verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de
“ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi