İmam lojmanında kira bedelinin iade edilmesi talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/14603-S.21.23389

BAŞVURU NO : 2021/9289

KARAR TARİHİ : 11/10/2021

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : YALOVA ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Kira bedelinin iade edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 07/05/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza adına başvuruda bulunan Av. , müvekkilinin 11/04/2011 tarihinden beri “ ” adresinde bulunan Camiinin imam hatibi olarak görev yaptığını, 15/10/2017 tarihinden beri de

Camii eklentisi olan imam lojmanında ikamet ettiğini, bahse konu imam lojmanının Cami

Derneğinin topladığı bağış ve yardımlar ile cami eklentisi olarak inşa edildiğini, inşaatın tamamlanmasını müteakip Yalova İl Müftülüğü tarafından müvekkilin kullanımına tahsis edildiğini, konutun teslim alındığı tarihten bir süre sonra kira ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, müvekkilinden öncelikle geçmiş kiraların toplu olarak alındığını ve akabinde her ay kira ödemesinin talep edildiğini, müvekkilinin kira bedellerini icra tehdidiyle karşılaşmamak adına ödemek zorunda kaldığını ve 2020 yılı itibariyle 440,00 TL olarak ücret ödediğini, müvekilinin imam lojmanlarının hizmet tahsisli olup ücretsiz yararlanıldığını ve başka camilerde görev yapan imam-hatiplerin lojman kirası ya da başka bir ad altında ücret ödemeden imam evlerinde oturduklarını öğrenmesi üzerine bağlı olduğu Yalova İl Müftülüğüne başvurduğunu, Müftülük ile yaptığı şifahi görüşmelerde kendisine ikamet etmekte olduğu imam konutunun Milli Emlak Genel

Müdürlüğüne ait taşınmaz üzerinde bulunduğunun belirtildiğini, bu nedenle Milli Emlak Genel

Müdürlüğüne ücret ödemesi gerektiği yönünde açıklama yapıldığını, bunun üzerine Yalova Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğüne 30/03/2020 tarihinde yazılı bir dilekçe ile başvuru yaptığını, kira ödenmesi talebine/işlemine son verilmesini ve bugüne kadar haksız yere kendisinden tahsil edilmiş olan kira bedellerinin tarafına iade edilmesini talep ettiğini, ancak bahse konu idare tarafından bu

güne kadar herhangi bir cevap verilmediğini belirterek müvekkilinin ikamet etmiş olduğu

Camii imam evi/lojmanı için kira/ecrimisil talep ve tahsili işleminin iptal edilmesini, bunun uygun görülmemesi halinde müvekkilin oturduğu konutun, geriye dönük olarak tahsis tarihi itibariyle hizmet tahsisli kamu konutu statüsüne alınmasını, bugüne kadar haksız yere tahsil edilmiş olan kira bedellerinin yasal faiziyle birlikte kendisine iade edilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz 28/05/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Yalova

Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 25/06/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Bakanlık (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) yazısı kapsamında, kamu konutları mevzuatının uygulanacağı kurum ve kuruluşlar bünyesinde, kamu görevlisinin barınması için yaptırılan ve kamu konutu olarak kullanılan yerlerden kira alınmasının ilgili mevzuatın öngördüğü bir gereklilik ve zorunluluk olduğu, 2.2. Bakanlık tarafından her yıl belirlenen kira bedellerine, 294 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği ile ülke genelinde gruplara ayrılan iller için % 30 ile % 50 arasında değişen oranlarda indirimlerin uygulamaya konulmasıyla kamu konutları kira bedellerinin illerdeki kira genel düzeyinin oldukça altında kalmasının sağlandığı, 2.3. Diyanet İşleri Başkanlığının 23/10/2014 tarihli ve 4669 sayılı İl Müftülüklerine iletilen yazısında 633 sayılı Kanunun Ek 4 üncü maddesine atıfla, imam evlerinde oturan imam-hatip ve müezzin-kayyımlardan herhangi bir ücret alınmaması yönündeki görüşün, kamu konutlarından yararlananlardan kira bedeli tahsiline ilişkin amir hükümleri ile örtüşmediği, 2.4. Konu ile ilgili olarak daha önce Bakanlığa intikal eden Valilik yazıları üzerine konunun değerlendirilerek, bu tür kullanım amacı taşıyan ve Hazineye intikal eden kamu konutlarından kira bedeli alınması gerektiği sonucuna Hazine ve Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel

Müdürlüğünün hukuki mütalaası ile varıldığı ve konuya ilişkin münferit değerlendirme talebinde bulunan

Valiliklerin de yukarıdaki hususlar çerçevesinde bilgilendirildiği, 2.5. Kamu konutları mevzuatını düzenleyen ilgili birincil ve ikincil düzenleme hükümleri dikkate alındığında, kamu konutlarından kira alınmayacak durumların çok sınırlı bir şekilde ve açık olarak sayıldığı, cami lojmanlarından kira alınmaması yönünde herhangi hüküm bulunmadığı, 2.6. Bununla beraber, başvuranın ikamet ettiği taşınmazın Defterdarlık Makamının 24/03/2010 tarihli ve sayılı olurlarıyla cami yapılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına 2 yıl süreli ön tahsis yapıldığı, daha sonra Defterdarlık Makamının 06/09/2017 tarihli ve sayılı oluru ile cami olarak kullanılmak üzere

Diyanet İşleri Başkanlığına kesin tahsis yapıldığı, söz konusu kişinin lojman giriş tutanağından da anlaşılacağı üzere 15/10/2017 tarihinde görev tahsisli olarak lojman tahsis işlemi yapılmış olup, lojman kira kesintilerine ilişkin belgelerin yazı ekinde gönderildiği, 2.7. Başvuru konusu vekil ile takip edildiğinden Bakanlık (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) ilgi yazısı gözönünde bulundurularak, Tebligat Kanununa göre ’in vekili olan Av.

’e taleplerine cevaben 17/07/2020 tarihli ve sayılı yazıyla cevap verildiği, ayrıca adı geçenin çalıştığı kuruma yani Yalova İl Müftülüğüne de 17/07/2020 tarihli ve sayılı yazıyla konu hakkında bilgilendirme yapıldığı,

2.8. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Bakanlık yazıları gözönüne alındığında; Yalova İli Kadıköy

Beldesi, Özden Mahallesi sınırları içerisinde mülkiyeti Hazineye ait Diyanet İşleri Başkanlığı adına tahsisli ada parsel numaralı taşınmazın belediye mücavir alan sınırları içerisinde kaldığı, her türlü belediye hizmetlerinden yararlanmakta olduğu, taşınmazın bulunduğu bölgenin Yalova İlinin değerli ve gelişen bir bölgesinde bulunduğu, bölgedeki benzer taşınmazların kira bedellerinin 2.000,00 TL-2.500,00 TL arasında değiştiği, ödenen lojman bedelinin piyasadaki emsal kira bedellerinin çok altında kaldığı, ayrıca Komu

Konutları Kanunu ve Kamu Konutları Yönetmeliğinin ilgili maddelerine göre bir kamu konutunun hizmet tahsisli olması için belirli koşullarının olduğu ve söz konusu taşınmazın bu kapsamda olmadığı, kira kesintisinin yapılamayacağı hallerin Kanunda açıkça belirtildiği, bu nedenle kesilen kira kesintileri mevzuata uygun olmakla birlikte, benzer kamu konutlarında oturan ve kira bedeli ödeyen diğer kamu kurum ve kuruluş personellerinden (hakim, polis, asker, öğretmen vb.) kira kesintisi yapılmaktayken söz konusu kişiden kira kesintisi yapılmamasının eşitlik ve hakkaniyete uygun olmayacağı ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,

3.1. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.

Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz”,

3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.

… ” ,

4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, 5.1. “Mülkiyet hakkının içeriği” başlıklı 683 üncü maddesinde; “Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.”, 5.2. “Bütünleyici parça” başlıklı 684 üncü maddesinde; “Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur.

Bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır.”, 5.3. “A. Taşınmaz mülkiyetinin içeriği/I. Kapsam” başlıklı 718 inci maddesinde; “Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar.

Bu mülkiyetin kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer.”, 6. 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanunun, 6.1. “Camilerin ibadete açılması ve yönetimi” başlıklı 35 inci maddesinde, “Cami ve mescitler Diyanet

İşleri Başkanlığının izni ile ibadete açılır ve Başkanlıkça yönetilir. Hakiki ve hükmi şahıslar tarafından yapıldığı halde izinli veya izinsiz olarak ibadete açılmış bulunan cami ve mescitlerin yönetimi üç ay içinde

Diyanet İşleri Başkanlığına devredilir. Diyanet İşleri Başkanlığınca buralara imkanlar nispetinde kadro tahsis edilir. Kadro tahsis edilinceye kadar buralarda görev yapanların mesleki ehliyetleri ile ilgili esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir.”, 6.2. Ek 4 üncü maddesinde, “Mazbut ve mülhak vakıflar ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait olanlar hariç olmak üzere, mülkiyeti kamu kurum ve kuruluşları ile

Hazineye ait taşınmazların üzerinde dernek veya vakıflarca kendi kaynaklarından ve/veya toplanan bağış ve yardımlarla yaptırılan (bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yaptırılmış olanlar dahil)

cami ve mescitler ile Kur’an kurslarının bir kısmında veya eklentisi ya da bütünleyici parçasında bulunan ve ticari faaliyetlerde kullandırılması öngörülen kısımları; irtifak hakkı tesisine konu edilmemek şartıyla ve elde edilen gelirlerin yüzde onu pay olarak Diyanet İşleri Başkanlığına aktarılmak, kalan kısmın en az üçte ikisi öncelikle gelirlerin elde edildiği cami, mescit ve Kur’an kurslarının münhasıran yapımı, bakımı, onarımı ve işletilmesine (ısınma, aydınlatma vb.) ilişkin giderlerde, kalanı ise tüzüklerinde veya vakfiye ya da vakıf senedinde belirtilen amaçlarda kullanılmak şartıyla, işletilmek, işlettirilmek veya kiraya verilmek üzere ilgili dernek veya vakfın bedelsiz olarak tasarrufuna bırakılır. Mülkiyeti mazbut ve mülhak vakıflar ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait olanlar dışında kalanlar ile mülkiyeti kamu kurum ve kuruluşları ile Hazineye ait taşınmazların üzerinde dernek veya vakıflarca kendi kaynaklarıyla ve/veya toplanan bağış ve yardımlarla yaptırılanların (bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yaptırılmış olanlar dahil) dışında kalan cami ve mescitler ile Kur’an kurslarının bir kısmında veya eklentisi ya da bütünleyici parçasında bulunan ve ticari faaliyetlerde kullandırılması öngörülen kısımları, irtifak hakkı tesisine konu edilmemek şartıyla Diyanet İşleri

Başkanlığınca işletilebilir veya 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle yapılacak ihaleyle işlettirilebilir ya da kiralanabilir.

Bu fıkra uyarınca Diyanet İşleri Başkanlığına aktarılacak paya esas gelirlerin hesabında; faaliyetin, ilgili dernek veya vakıflarca belirtilen yerlerin işlettirilmek veya kiraya verilmek suretiyle yapılması hâlinde brüt hasılat tutarı, iktisadi işletme oluşturulmak suretiyle işletilerek yapılması hâlinde ise kurum kazancı esas alınır”, 7. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun, 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun; a) Genel bütçeye giren daireler, katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, b) İktisadi devlet teşekkülleri, kamu iktisadi kuruluşları, sermayesinin tamamı bu kamu teşebbüslerine ait müesseseler, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarına ait olan bağlı ortaklıklar,

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariç olmak üzere, özel kanunlarla veya

Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan bankalar ile kamu kurum ve kuruluşları, d) Kanunlarla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, beden terbiyesi bölge müdürlükleri, Tarafından yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma, kiralama suretiyle temin olunan ve bu kurum ve kuruluşlar personelinin yararlanması için ayrılan kamu konutlarını kapsar. Ancak kiralama zaruri hallerde ve kısıtlı olarak yapılabilir. Bunun uygulaması yönetmelikte belirtilir.”, 7.3. “Kamu konut türleri ve konut tahsisi” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Kamu konutları, tahsis esasına

göre aşağıda belirtilen dört gruba ayrılır:

a) Özel tahsisli konutlar; yönetmelikte belirlenecek temsil özelliği olan makam ve rütbe sahiplerine tahsis edilen özel nitelikli konutlardır.

b) Görev tahsisli konutlar; yönetmelikte belirlenecek makam ve rütbe sahiplerine, görevlerinin önemi ve özelliği, yetki ve sorumlulukları gereğince tahsis edilen konutlardır.

c) Sıra tahsisli konutlar; hizmet süresi, daha önce kamu konutlarından yararlanma durumu ve süresi, çocuklarının ve bakmakla mükellef olduğu aile fertlerinin sayısı, aile fertlerinin gelir durumu, konuttan yararlanma için bekleme süresi, eşinin de bu Kanun kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda çalışan personel olması gibi hususlar dikkate alınarak yönetmelikte belirlenecek puanlama esasına göre tahsis edilen konutlardır.

d) Hizmet tahsisli konutlar; hudut karakolu, istasyon, haberleşme, gözlem, araştırma, inşaat mahalli gibi, meskün yerlerden uzak, sosyal ve ekonomik zorlukları olan, ulaşım ve iskan imkanları kısıtlı yerlerde, normal çalışma saatleriyle sınırlandırılması kabil olmadan görev başında bulundurulması gerekli olan personel ve koruma görevlisi, makam şoförü, kapıcı, kaloriferci gibi personel için inşa veya tefrik edilerek tahsis edilen bina, baraka, prefabrik yapı, şantiye eklentisi, tadil edilmiş veya edilmemiş karavan, kulübe ve benzeri konutlardır.

Konut tahsisinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir.”, 7.4. “Kira bedeli” başlıklı 5 inci maddesinde; “Yurt içinde Cumhurbaşkanı, T.B.M.M. Başkanı, yurt dışında ise büyükelçiler, daimi delegeler, maslahatgüzarlar, askeri temsil heyetleri başkanları ve başkonsoloslar için tahsis edilen özel tahsisli konutlardan ve hizmet tahsis konutlardan kira bedeli alınmaz.

Konutların aylık kira bedelleri, personelin aylık veya ücretinden peşin olarak bordro üzerinden kesilmek suretiyle tahsil edilir ve genel bütçeye dahil kurum ve kuruluşlarda hazineye, diğerlerinde kendi bütçelerine irat kaydedilir.”, 8. 23/09/1984 tarihli ve 18524 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Konutları Yönetmeliği’nin, 8.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 2 nci maddesinde sayılan kamu kurum ve kuruluşları personelinin yararlanması için yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma ve kiralama suretiyle sağladıkları kamu konutlarını kapsar.

Kurum ve kuruluşlarınca bir bölümü kamu konutuna tahsis edilen hizmet binalarındaki konutlar hakkında da bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.”,

8.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a) Merkez; Bu Yönetmeliğin kapsamına giren kurum veya kuruluşun merkez teşkilatının bulunduğu il veya ilçeyi, b) Yetkili Makam; Kamu kurum ve kuruluşlarının merkez teşkilatında bulunan en üst amir veya organ ile yetki devrettiği makam veya rütbe sahibini, c) Yetkili konut dağıtım komisyonu; yurt içi ve yurt dışında, konutun bulunduğu ülke, bölge, il veya ilçede bu Yönetmeliğe göre kurulan komisyonları, d) Yönetici; konut blok veya gruplarında, kurum veya kuruluşlarca karşılanan yakıtın temin, tedarik ve dağıtımı dışındaki müşterek hizmetlerin düzenli bir şekilde yürütülmesi için, konut tahsis edilenler tarafından kendi aralarından seçilen kişi veya kişileri, e) (Ek: 22/8/2011-2011/2164 K.) İdare; Devlete ait kamu konutları açısından Maliye Bakanlığı Milli Emlak

Genel Müdürlüğünü veya bu konutlardan tahsisli olanlardan adına kamu konutu tahsis edilen kamu kurum veya kuruluşlarını, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan kamu konutları açısından ise maliki idareyi, İfade eder.”, 8.3. “Kamu konutlarının türleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kamu konutları tahsis esasına göre

aşağıda belirtilen dört gruba ayrılır:

a) Özel tahsisli konutlar; Yönetmeliğe ekli (1) sayılı cetvelde gösterilen ve temsil özelliği olan makam ve rütbe sahiplerine tahsis edilen özel nitelikteki konutlardır.

b) Görev tahsisli konutlar; Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetvelde belirtilenlere, görevlerinin önemi ve özelliği ile yetki ve sorumlulukları gereği tahsis edilen konutlardır.

c) Sıra tahsisli konutlar;

Yönetmeliğe ekli (4) sayılı cetvelde gösterilen puan durumu dikkate alınarak 9 uncu maddede belirtilen usul ve esaslara göre tahsis edilen konutlardır.

d) Hizmet tahsisli konutlar;

1) Hudut karakolu, istasyon, haberleşme, gözlem, araştırma, inşaat mahalli gibi meskûn yerlerden uzak,

sosyal ve ekonomik zorlukları olan, ulaşım ve iskan imkanları kısıtlı yerlerde, normal çalışma saatleriyle sınırlandırılması kabil olmadan görev başında bulundurulması gerekli olan personel,

2) İlgili kanunlarca kendilerine zata mahsus taşıt tahsis edilen makam ve rütbe sahiplerinin makam şoförü

ve koruma görevlileri,

3) Kamu konutlarında görevli kapıcı, kaloriferci gibi personel,

için inşa veya tefrik edilerek tahsis edilen bina, baraka, prefabrik yapı, şantiye eklentisi, tadil edilmiş veya edilmemiş karavan, kulübe ve benzeri konutlardır.”, 8.4. “Kamu konutu özelliğini kazanma” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili makamlarınca, mevcut konutlarının, kamu konut türlerine göre belirlenip, bu amaçta kullanılmak üzere ayrımının yapılması ile bu konutlar kamu konutu özelliğini kazanır.

Genel bütçeye bağlı dairelerin konutları ise, 178 sayılı Maliye ve Gümrük Bakanlığının Teşkilat ve

Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin (d) bendi ile 1050 sayılı

Muhasebei Umumiye Kanununun 23 üncü maddesi uyarınca, ilgili idareye tahsis edildiği tarihte kamu konutu özelliğini kazanmış olur. Konutların ilgili idareye tahsisi, talep tarihinden itibaren en geç bir ay içinde yapılır.

Kamu konutlarının görev unvan gruplarına göre ne miktarda veya hangi oranda tahsis edileceği yetkili makamca tespit edilebilir. …”, 8.5. “Görev tahsisli konutların tahsis şekli” başlıklı 8 inci maddesinde; “Görev tahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetvelde belirtilenlere, cetveldeki sıraya göre, yetkili konut dağıtım komisyonu tarafından tahsis edilir. Ancak (3) sayılı cetvelde gösterilen makam ve rütbe sahiplerine tahsiste ayrıca tahsis kararı alınmaz, atama kararı aynı zamanda tahsis kararını da kapsar. Merkezde görevli personele merkez konut dağıtım komisyonunca, görev tahsisli konut tahsisi yapılır.

Kamu kurum ve kuruluşlarında, ataması merkezden yapılan personele, merkezde kurulan yetkili konut dağıtım komisyonunca görev tahsisli konut tahsis edilebilir.

(Değişik üçüncü fıkra: 4/12/2017-2017/11152 K.) Türk Silahlı Kuvvetlerine, Jandarma Genel

Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait görev tahsisli konutların tahsisi, konutun kullanımına verildiği birlik, karargah ve kurumların komutanları, kurmay başkanları, komutan yardımcıları veya yetki verecekleri amirler tarafından yapılır.

Devlet güvenlik mahkemelerinin askeri yargıya mensup üyeleri ile Cumhuriyet savcı yardımcıları, sıraya tabi olmaksızın Türk Silahlı Kuvvetlerine ait konutlardan da yararlanabilirler.

Yeteri kadar görev tahsisli konutun olmaması halinde konut tahsisi talebinde bulunanlar (2) sayılı cetvelde belirtilen sıra esas alınarak Yönetmeliğin ekli (4) sayılı cetvelindeki esaslara göre, kendi aralarında puanlamaya tabi tutulur.

Görev tahsisli konutta oturmakta iken görev unvanı değişen personelin yeni görevi, Yönetmeliğe ekli (2)

sayılı cetvelde gösterilmiş ise, kendisi için tekrar tahsis kararı alınmaz. Atanma kararı, son duruma göre konut tahsis kararı yerine geçer.

Boşalan görev tahsisli konutların, fiilen boşaltılması tarihinden itibaren en geç (30) gün içinde, Yönetmelik hükümlerine göre hak sahiplerine tahsisi gerekir. Ancak, önceden belli bir görev için ayrıldığı halde, bu göreve atama yapılmadığından boş bulunan görev tahsisli konutlar hakkında bu hüküm uygulanmaz.”, 8.6. “Hizmet tahsisli konutların tahsis şekli” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Hizmet tahsisli konutlar yetkili makam tarafından tahsis edilir.”, 8.7. “Konutların teslimi ve konutlara giriş” başlıklı 17 nci maddesinde; “Konut tahsis edilen personele, konutun teslim tarihinden itibaren hesaplanacak kira bedeli, müteakip ayın aylık veya ücretinden bu ayın

kirası ile birlikte bordro üzerinde gösterilmek suretiyle tahsil edilir.

Konutlar, konut yönetimine yetkili birimce, bir örneği ek (6) da gösterilen “Kamu Konutları Giriş

Tutanağı” düzenlenerek teslim edilir. Bu tutanakların aslı konut tahsis dosyasında saklanır ve bir örneği de kiracıya verilir. Tutanağa, konutta bulunan demirbaş eşya ve mefruşatın ek (7) deki örneğine göre, hazırlanan bir listesi eklenir.

Bu tutanak, konuta girişte kira sözleşmesi ve çıkışta ise, geri alma ve bütün borçlarından ve dava haklarından kurtulma yerine geçer.

Konut tahsis edilmeden ve tahsis kararı bildirilmeden, konutun anahtarı teslim edilmez ve konuta girilemez.

Konut tahsis edilenler, konutu teslim aldıkları tarihten itibaren kira öder.

Kendisine konut tahsis edilen personel, tahsis kararının tebliğ tarihinden itibaren, meşru mazeret dışında, en geç 15 gün içinde Yönetmeliğe ekli kamu konutları tutanağını imzalayıp konuta girmediği takdirde, konut tahsis kararı iptal edilir. Bu takdirde, konutun boş kaldığı süre için tahakkuk eden kira bedeli kendisinden tahsil edilir.”, 8.8. “Aylık kira bedelinin tesbit ve tahsili” başlıklı 23 üncü maddesinde; “Konutların aylık kira bedeli, o yıl için belirlenen aylık kira birim bedelinin, konutun brüt inşaat alanı ile çarpılması suretiyle, ilgili kurum ve kuruluşça tesbit edilir. Brüt inşaat alanının yüz yirmi metrekareden fazlası dikkate alınmaz.

Kira bedeli konutun teslim tarihinden itibaren hesaplanır.

Konutların aylık kira bedelleri personelin aylık veya ücretinden peşin olarak ve bordro üzerinden kesilmek suretiyle tahsil edilerek genel bütçeye dahil kurum ve kuruluşlarda Hazine’ye ve diğerlerinde ise kendi bütçelerine irat kaydedilir.

Tahakkuka yetkili birim tarafından, kendilerine konut tahsis edilen personelin adı ve soyadı, görevi, aylığı veya ücreti ile aylık toplam kira miktarını gösteren cetvelin onaylı bir örneği personelin maaşının ödendiği saymanlığa verilir.

Aylık kira bedelini kesmeyen tahakkuk memuru ve saymanlar, kesmedikleri kira karşılıklarından sorumludurlar.

Kiracıların aylık veya ücretinden aylık kira bedelini kesen sayman, tahsil ettiği kira miktarını gösterir müfredatlı ve onaylı bir listeyi, müteakip aynı 10 uncu gününe kadar ilgili birimlere vermek zorundadır.

Bu birimler, listeye göre kira tahsilatlarını kira defterlerinde kiracının hesabına işlerler.”, 8.9. “Aylık kira bedeli alınmayacak konutlar” başlıklı 25 inci maddesinde; “Yurt içinde

Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan ve Milli Güvenlik Konseyi yönetimi dönemindeki Başbakan, yurt dışında büyükelçiler, daimi delegeler, maslahatgüzarlar, askeri temsil heyetleri başkanları ve başkonsoloslar için tahsis edilen özel tahsisli konutlar ile Yönetmeliğin 5 nci maddesinin (d) bendinde belirtilen hizmet tahsisli konutlardan aylık kira bedeli alınmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar

Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, müvekkilinin 11/04/2011 tarihinden beri “

” adresinde bulunan Camiinin imam hatibi olarak görev yaptığını, 15/10/2017 tarihinden beri de Camii eklentisi olan imam lojmanında ikamet ettiğini, bahse konu imam lojmanının Cami Derneğinin topladığı bağış ve yardımlar ile cami eklentisi olarak inşa edildiğini, inşaatın tamamlanmasını müteakip Yalova İl Müftülüğü tarafından müvekkilin kullanımına tahsis edildiğini, konutun teslim alındığı tarihten bir süre sonra kira ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, müvekkilinden öncelikle geçmiş kiraların toplu olarak alındığını ve akabinde her ay kira ödemesinin talep edildiğini, müvekkilinin kira bedellerini icra tehdidiyle karşılaşmamak adına ödemek zorunda kaldığını ve 2020 yılı itibariyle 440,00 TL olarak ücret ödediğini, müvekilinin imam lojmanlarının hizmet tahsisli olup ücretsiz yararlanıldığını ve başka camilerde görev yapan imam-hatiplerin lojman kirası ya da başka bir ad altında ücret ödemeden imam evlerinde oturduklarını öğrenmesi üzerine bağlı olduğu Yalova İl Müftülüğüne başvurduğunu, Müftülük ile yaptığı şifahi görüşmelerde kendisine ikamet etmekte olduğu imam konutunun Milli Emlak Genel Müdürlüğüne ait taşınmaz üzerinde bulunduğunun belirtildiğini, bu nedenle Milli Emlak Genel Müdürlüğüne ücret ödemesi gerektiği yönünde açıklama yapıldığını, bunun üzerine Yalova Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak

Müdürlüğüne 30/03/2020 tarihinde yazılı bir dilekçe ile başvuru yaptığını, kira ödenmesi talebine/işlemine son verilmesini ve bugüne kadar haksız yere kendisinden tahsil edilmiş olan kira bedellerinin tarafına iade edilmesini talep ettiğini, ancak bahse konu idare tarafından bu güne kadar herhangi bir cevap verilmediğini belirterek müvekkilinin ikamet etmiş olduğu Camii imam evi/lojmanı için kira/ecrimisil talep ve tahsili işleminin iptal edilmesini, bunun uygun görülmemesi halinde müvekkilin oturduğu konutun, geriye dönük olarak tahsis tarihi itibariyle hizmet tahsisli kamu konutu statüsüne alınmasını, bugüne kadar haksız yere tahsil edilmiş olan kira bedellerinin yasal faiziyle birlikte kendisine iade edilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.

11. 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun Ek 4 üncü maddesi hükmü incelendiğinde; mülkiyeti mazbut ve mülhak vakıflar ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait olanlar hariç olmak üzere, mülkiyeti kamu kurum ve kuruluşları ile

Hâzineye ait taşınmazlar üzerinde dernek veya vakıflarca kendi kaynaklarından ve/veya toplanan bağış ve yardımlarla yaptırılan cami ve mescitler ile Kur’an kurslarının bir kısmında veya eklentisi ya da bütünleyici parçasında bulunan ticari faaliyetlerde kullandırılması öngörülen kısımları ile mülkiyeti mazbut ve mülhak vakıflar ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait olanlar dışında kalanlar ile mülkiyeti kamu kurum ve kuruluşları ile Hâzineye ait taşınmazların üzerinde dernek veya vakıflarca kendi kaynaklarıyla ve/veya toplanan bağış ve yardımlarla yaptırılanların dışında kalan cami ve mescitler ile Kur’an kurslarının bir kısmında veya eklentisi ya da bütünleyici parçasında bulunan ve ticari faaliyetlerde kullandırılması öngörülen kısımları kapsadığından cami lojmanlarının kullanılmasının ticari faaliyet olarak kabulünün mümkün olmadığı, buna bağlı olarak cami lojmanlarının 633 sayılı Kanunun Ek

4 üncü maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla cami lojmanlarının Diyanet İşleri

Başkanlığınca işletilemeyeceği veya 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca pazarlık usulüyle yapılacak ihaleyle işlettirilemeyeceği ya da kiralanamayacağı, anlaşılmaktadır.

12. 633 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde, cami ve mescitlerin Diyanet İşleri Başkanlığının izni ile ibadete açılacağı ve Başbakanlıkça yönetileceği, hakiki ve hükmi şahıslar tarafından yapıldığı halde izinli veya izinsiz olarak ibadete açılmış bulunan cami ve mescitlerin yönetiminin 3 ay içinde Diyanet İşleri

Başkanlığına devredileceği, Diyanet İşleri Başkanlığınca buralara imkânlar nispetinde kadro tahsis edileceği, kadro tahsis edilinceye kadar buralarda görev yapanların mesleki ehliyetleri ile ilgili esas ve usullerin yönetmelikle düzenleneceği hususları öngörülmekle birlikte, camilerin mülkiyetinin Diyanet işleri

Başkanlığına geçeceği yönünde bir hükme yer verilmediği, bu maddede camilerin eklenti veya bütünleyici parça niteliğindeki kısımların ticari amaçla kullanılma şeklinin belirlendiği, Diyanet işleri Başkanlığının yetkisinin hakiki ve hükmi şahıslar tarafından yapıldığı halde izinli veya izinsiz olarak ibadete açılmış bulunan cami ve mescitlerin yönetimi ile sınırlı olduğu görülmektedir.

13. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 684 üncü maddesi gereğince, bir şeye malik olan kimsenin, o şeyin bütünleyici parçasına da malik olacağının öngörüldüğü; taşınmaz mülkiyetinin içeriğinin düzenlendiği 718 inci madde gereğince, arazi üzerindeki mülkiyetin, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsayacağı, bu mülkiyetin kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapıların, bitkilerin ve kaynakların da gireceğinin öngörüldüğü hususları dikkate alındığında, arsa vasıflı taşınmaz üzerindeki cami ve diğer yapıların bütünleyici parça (mütemmim cüz) niteliğinde ve malikin tasarrufunda olduğu değerlendirilmektedir.

14. Kamu konutları 1982 Anayasasının 128 inci maddesinde tanımlanan memur ve diğer kamu görevlilerinin görevlerini ifa ederlerken ortaya çıkabilecek olan barınma sorununu çözebilmek, onların bu açıdan motive edilmelerini sağlayabilmek için Kamu kurumlarınca satın alınarak veya kiralanarak yahut inşa ettirilerek onlara tahsis edilen konutlardır.

15. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununda ve Kamu Konutları Yönetmeliğinde, “kamu konutu” nun net bir tanımı verilmemekle birlikte Kamu Konutları Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde “Bu Yönetmelik, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 2 nci maddesinde sayılan kamu kurum ve kurutuşları personelinin yararlanması için yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma ve kiralama suretiyle sağladıkları kamu konutlarını kapsar.” hükmüyle kamu konutlarının edinim şekillerinin sınırlı olarak sayıldığı, bunların

“inşa ettirme, satın alma ve kiralama” şeklinde belirlendiği görülmektedir.

16. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 3 üncü ve Kamu Konutları Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde, kamu konutlarının özel tahsisli konutlar, sıra tahsisli konutlar, görev tahsisli konutlar ve hizmet tahsisli konutlar şeklinde dört gruba ayrıldığı, görev tahsisli konutların, yönetmelikte belirlenecek makam ve rütbe sahiplerine görevlerinin önemi ve özelliği, yetki ve sorumlulukları gereğince tahsis edilen konutlar olduğu, hizmet tahsisli konutların ise, hudut karakolu, istasyon, haberleşme, gözlem, araştırma, inşaat mahalli gibi meskûn yerlerden uzak, sosyal ve ekonomik zorlukları olan, ulaşım ve iskan imkanları kısıtlı yerlerde, normal çalışma saatleriyle sınırlandırılması kabil olmadan görev başında bulundurulması gerekli olan personel, için inşa veya tefrik edilerek tahsis edilen bina, baraka, prefabrik yapı, şantiye eklentisi, tadil edilmiş veya edilmemiş karavan, kulübe ve benzeri konutlar olduğu tanımlanmıştır.

17. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 5 inci maddesinde ve Kamu Konutları Yönetmeliğinin 25 inci maddesinde, yurt içinde Cumhurbaşkanı, T.B.M.M. Başkanı, yurt dışında ise büyükelçiler, daimi delegeler, maslahatgüzarlar, askeri temsil heyetleri başkanları ve başkonsoloslar için tahsis edilen özel tahsisli konutlardan ve hizmet tahsis konutlardan kira bedeli alınmayacağı düzenlenmiştir.

18. Kamu Konutları Yönetmeliğinin 17 nci maddesinde, konut tahsis edilen personele konutun teslim tarihinden itibaren hesaplanacak kira bedeli, müteakip ayın aylık veya ücretinden bu ayın kirası ile birlikte bordro üzerinde gösterilmek suretiyle tahsil edileceği, konutların konut yönetimine yetkili birimce, bir

örneği ek (6) da gösterilen “Kamu Konutları Giriş Tutanağı” düzenlenerek teslim edileceği, konut tahsis edilmeden ve tahsis kararı bildirilmeden, konutun anahtarının teslim edilmeyeceği ve konuta girilmeyeceği, konut tahsis edilenlerin, konutu teslim aldıkları tarihten itibaren kira ödeyecekleri hükme bağlanmıştır.

19. Başvuranın, 20/04/2018 tarihinde Kamu Konutları Giriş Tutanağını imzaladığı, konut teslim ve konutun giriş tarihinin 15/10/2017 olarak belirtildiği, 14/09/2020 tarihinde ise, Konutları Geri Alma Tutanağını imzaladığı görülmüştür.

20. Dosya kapsamında, başvuranın Yalova İli Merkez İlçesi bulunan mülkiyeti Hazineye ait Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisli Ada Parsel no.lu taşınmaza 15/10/2017 tarihinde giriş yaparak faydalanmaya başladığı, kamu konutu kira bedellerinin maaşından peşin olarak kesilmediğinin anlaşılması üzerine 15/10/2017-14/05/2018 tarihleri arası için toplamda 2.229,87 TL kira bedelinin ödeme tarihine kadar geçen süre için hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte ödenmesi gerektiğinin bildirildiği, alındı belgesine göre 15/10/2017-15/03/2018 tarihleri arası için 1.983,85 TL, ayrıca 14/05/2018 tarihli ve sayılı alındı belgesi ile de 15/04/2018-14/05/2018 dönemine ait 336,18

TL olmak üzere toplamda 2.320,03 TL kamu konutu kira bedelini ödediği, ancak bahse konu kamu konutundan faydalanan başvuranın yatırmış olduğu toplam kira tutarlarının ödeme tarihi itibariyle 2.229,87

TL kira bedeli ve 120,11 TL gecikme zammı bedeli olmak üzere toplamda 2.349,98 TL ödeme yapılması gerektiğinin MEOP sisteminden alınan muhasebe işlem fişi özetleriyle tespit edildiği, bunun üzerine 11/06/2018 tarihinde eksik yatırılan kısmın tahsil edildiği görülmüştür. Ayrıca başvuranın, sonraki devam eden aylarda da 2018 yılı boyunca 336,18 TL ödemeye devam ettiği, 2019 yılı ilk dokuz ayında 387,03 TL, kalan diğer aylarda 383,64 TL ödediği, 2020 yılı ilk iki ayında 441,29 TL, mart-temmuz aylarında ise 437,43 TL ödediği görülmüştür.

21. Başvuranın ikamet ettiği taşınmazın 20/04/2018 tarihli Kamu Konutu Daire Bilgileri Bilgi Formuna göre, Defterdarlık Makamının 24/03/2010 tarihli ve sayılı oluru ile cami yapılmak üzere Diyanet İşleri

Başkanlığına 2 yıl süreli ön tahsis yapıldığı, daha sonra Defterdarlık Makamının 06/09/2017 tarihli ve sayılı oluru ile cami olarak kullanılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına “görev tahsisli” şekilde kesin tahsis yapıldığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 5 inci maddesinde ve

Kamu Konutları Yönetmeliğinin 25 inci maddesinde, yurt içinde Cumhurbaşkanı, T.B.M.M. Başkanı, yurt dışında ise büyükelçiler, daimi delegeler, maslahatgüzarlar, askeri temsil heyetleri başkanları ve başkonsoloslar için tahsis edilen özel tahsisli konutlardan ve hizmet tahsis konutlardan kira bedeli alınmayacağının düzenlendiği, görev tahsisli konutların ilgili hüküm kapsamında yer almadığı dikkate alındığında, başvurandan konutu teslim aldığı tarihten itibaren kira bedeli alınmasının hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın Camii imam evi için kira bedeli tahsili işleminin iptal edilmesinin uygun görülmemesi halinde konutun, geriye dönük olarak tahsis tarihi itibariyle hizmet tahsisli kamu konutu statüsüne alınması, bugüne kadar haksız yere tahsil edilmiş olan kira bedellerinin yasal faiziyle birlikte kendisine iade edilmesi talebi kapsamında, 2942 sayılı Kamu Konutları

Kanunu ve Kamu Konutları Yönetmeliği’nin ilgili maddelerinde hizmet tahsisli konutların tanımlandığı ve bu konutların taşıması gereken özelliklerin belirlendiği dikkate alındığında Yalova İli

Ada Parsel no.lu belediye mücavir alan sınırları içerisinde kalan kamu konutunun geçmişe yönelik olarak hizmet tahsisli konut statüsüne alınmasının mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.

22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, 6360 sayılı Kanun uyarınca Hazineye devredilen taşınmazlar üzerinde bulunan imamevi ve lojman olarak kullanılan “cami ve lojmanı” vasıflı taşınmazların,

2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu ve ilgili yönetmelikte yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın

alma ve kiralama suretiyle edinilmiş olmasalar dahi kamu hizmetini kolaylaştırmak maksadıyla kamu

görevlisinin barınması için yaptırılmış konutlar olması ve mülkiyetlerinin Hazineye ait olması nedeniyle kamu konutu kapsamında olduğu, tahsis kararını müteakip adına tahsis yapılmış olan idare tarafından 2946 sayılı Kanun ve Kamu Konutları Yönetmeliği çerçevesinde işlem yapılması gerektiği, ayrıca başvuruya konu taşınmazın görev tahsisli kamu konutu olduğu anlaşıldığından kira bedeli tahsil edilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde Bursa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve YALOVA ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi