|
ÖZET: Başvuru, imar barışı sürecinde 31/12/2019 tarihinden önce inşa edilen yapıların yapı kayıt belgelerinin iade edilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 2018 yılında yapı kayıt belgesi almış ancak bu belgenin, 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edilen yapılar için iptal edildiğini belirtmiştir. İptal işlemlerinin, 18/04/2018 tarihli uydu görüntüleriyle desteklendiği ve bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu ifade edilmiştir. Başvuru, imar barışının kapsamının genişletilmesi ve iptal edilen belgelerin geri verilmesi yönündeki taleplerle birlikte yapılmıştır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, başvuranın iddialarını değerlendirerek, yapı kayıt belgelerinin yalnızca 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için geçerli olduğunu belirtmiştir. İlgili mevzuat gereği, 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edilen yapılar için yapı kayıt belgesi alınmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, iptal edilen belgelerin yeniden aktif hale getirilmesi için somut delillerin sunulması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. İlgili idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu ve başvuranın taleplerinin geçerli bir dayanağı bulunmadığı belirtilmiştir. Başvuran, bu karara karşı Bolu İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15701-S.21.25090
BAŞVURU NO : 2021/10689
KARAR TARİHİ : 02/11/2021
RET KARARI
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Başvuranın 3194 sayılı Kanunun Geçici 16’ncı maddesinde 31/12/2019
BAŞVURUNUN KONUSU :
tarihinden önce yapılan yapıları da kapsayacak şekilde değişiklik yapılarak imar barışının kapsamının genişletilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; imar barışı sürecinde ilgili mevzuat kapsamında müracaat ederek 2018 yılında Yapı Kayıt Belgesi aldığını, daha sonra Yapı Kayıt
Belgesi alma tarihinin 31/12/2019 tarihine kadar uzatıldığını ve bu konuda kamu spotlarının yayınlandığını, bu durumun bazı vatandaşlar tarafından farklı algılandığını ve imar barışı sürecinde arsalarına ev yaptıktan sonra Yapı Kayıt Belgesi aldıklarını, 31/12/2019 tarihinden sonra ise, yapı kayıt belgelerinin Bakanlık tarafından incelenmeye başlandığını ve birçok vatandaşın Yapı Kayıt Belgesinin, yapısını 31/12/2017 tarihinden sonra inşa ettiği gerekçesiyle iptal edildiğini, bu iptal işlemlerinde 18/04/2018 tarihli uydu görüntülerinde yapının görünmediği hususunun dikkate alındığını, yani 31/12/2017 ile 18/04/2018 tarihleri arasında inşa edilmiş olan yapılara yönelik herhangi bir işlem yapılmazken 18/04/2018 tarihinden sonra inşa edilmiş olan yapılara ait yapı kayıt belgelerinin iptal edildiğini, bunların yanında idari para cezası ve yıkım kararı verildiğini, bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek imar barışı konusunda yeni düzenleme yapılmasını ve 31/12/2019 tarihi öncesinde inşa edilmiş olan yapıların yapı kayıt belgelerinin iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı’ndan 05/07/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen
Bakanlığın 14/07/2021 tarih ve 1 sayılı cevabi yazısında; 2.1. İmar barışı sorgulama sisteminde yapılan incelemede; (TCKN: )
tarafından İli, Ada, , Parsellerde bulunan yapıları için, , ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
başvuru numaralı Yapı Kayıt Belgesi başvurularının yapıldığı, numaralı belge başvurusunun ödenmesi gereken belge bedelinin hiç ödenmemesi nedeniyle iptal olduğu, başvuru
– belge numaralı Yapı Kayıt Belgesinin “Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapı için belge düzenlendiği tespit edilmiştir. Yapı, 31/12/2017 tarihinden sonra yapılmıştır.” notu yazılarak Bolu Valiliği (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) tarafından iptal edildiği ve başvuru – belge numaralı Yapı Kayıt Belgesinin hali hazırda aktif bir belge olduğunun tespit edildiği, 2.2. Yapı Kayıt Belgesinin müracaatta bulunan tarafından e-Devlet sistemi üzerinden sorumluluğu kendine ait olmak üzere yapıya ilişkin bilgilerin beyan edilmesi, tahakkuk eden bedelin ödenmesi suretiyle otomatik olarak üretilmekte olup, Yapı Kayıt Belgesi için herhangi bir idareye müracaat edilmesi, herhangi bir idare tarafından belge verilmesi veya belgenin herhangi bir idarece onaylanmasının söz konusu olmadığı, ancak
Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında “Yapı Kayıt
Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilir. ” hükmü uyarınca imar barışı kapsamında beyan esas olarak alınan yapı kayıt belgelerinin Bakanlık, ilgili Valilikler (Çevre ve Şehircilik
İl Müdürlüğü) ve belgenin ibraz edildiği İdarelerce (belediye, il özel idaresi vb.) belgedeki beyanların doğruluğu ve belgenin geçerliliği açısından denetlendiği, 2.3. Bu kapsamda, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında “Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önde yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt
Belgesi verilebilir. ” denilmek suretiyle Yapı Kayıt Belgesinin sadece 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış olan yapılar için alınabileceği hususunun açıkça hükme bağlandığı, 2.4. Anılan Geçici 16 ncı maddenin dokuzuncu ve on birinci fıkralarında sayılan yapılar ve alanlar dışında kalan diğer bütün alanlardaki 31/12/2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılmış yapılar/aykırılıklar için Yapı Kayıt Belgesi alınması mümkün olup, bu tarihten sonra ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar/aykırılıklar için Yapı Kayıt Belgesi alınarak Geçici 16 ncı madde hükümlerinden faydalanılmasının mümkün olmadığı, bu kapsamda, Yapı Kayıt Belgesi
Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt
Belgesinin iptal edileceği, belgenin sağladığı hakların geri alınacağı, yapı kayıt bedelinin iade edilmeyeceği ve müracaat sahibi hakkında yalan beyanda bulunma suçundan suç duyurusunda bulunulacağı, açıkça hükme bağlandığı, bu kapsamda usulsüz olarak alındığı tespit edilen yapı kayıt belgeleri ve başvuru sahipleri hakkında zikredilen hükmün uygulanmasının mecburi olduğu, 2.5. 3194 sayılı Kanun’un Geçici 16 ncı maddesi hükümlerine aykırı olarak (yapının yapılış tarihi, mülkiyet durumu vb. sebeple) Yapı Kayıt Belgesi alındığı yönünde ilgili belediyeler, diğer idareler veya vatandaşlarca Valiliklere (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) bildirimde bulunulması halinde gerekli incelemelerin yapıldığı, buna göre usulsüz olarak alındığı tespit edilen yapı kayıt belgelerinin, Yapı Kayıt
Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliğinin 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca iptal edildiği, bu kapsamda, Yapı Kayıt Belgesi alınan bir yapıda yapının/aykırılığın yapılış tarihi ile ilgili olarak
Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) yapılacak incelemelerde; Coğrafi Veri Servis Havuzu, Atlas
Uygulaması ve Google Earth uygulamasından elde edilecek görüntülerin somut delil olarak kabul edildiği, ancak yapılan inceleme neticesinde Yapı Kayıt Belgesi alınan yapının 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığına dair somut deliller elde edilemez ise Yapı Kayıt Belgesine konu edilen yapının/aykırılıkların bu tarihten önce yapıldığının kabul edildiği, 2.6. Buna göre, ilgili Valiliklerce verilen Yapı Kayıt Belgesi iptal kararlarına karşı, iptal gerekçesini çürütecek nitelikteki bilgi ve belgelerle birlikte (yapının 31/12/2017 tarihinden önce yapıldığına dair somut
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kanıtlar vb.) ilgili Valiliğe itiraz başvurusu yapılması halinde söz konusu kararın yeniden değerIendirilebileceği, ancak Yapı Kayıt Belgesi alınamayacak bir yapı için usulsüz olarak alındığı gerekçesi ile iptal edilmiş olan bir Yapı Kayıt Belgesinin iptal gerekçesi ortadan kalkmadığı veya somut bilgi ve belgeler doğrultusunda aksi ispatlanmadığı sürece iptal edilen belgelerin aktif hale getirilmesinin mümkün olmadığı, 2.7. Bu çerçevede 31/12/2017 tarihinden sonra ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak yapılan yapılar/aykırılıklar için alınan yapı kayıt belgelerinin anılan Geçici 16 ncı madde hükmü çerçevesinde geçerli olarak kabul edilmesi mümkün olmadığından, bu tarihten sonra yapıldığı tespit edilen yapılar için alınmış olan belgelerin iptal edilmesi gerektiği, ayrıca halihazırda 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16 ncı maddesinin hükümleri çerçevesinde yürütülmekte olan imar barışının kapsamının genişletilmesi ve bu bağlamda 31/12/2017 tarihinden sonra ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılmış olan yapı ve aykırılıkların imar barışı kapsamına alınmasının söz konusu olmadığı, 2.8. Başvuru konusu durumla benzer mahiyette, yapının 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığı tespiti ile
Yapı Kayıt Belgesinin iptal edilmesine dair ilgili Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri) tesis edilen işlemlerin yürütülmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Bakanlık ve Valilikler aleyhinde çok sayıda dava açıldığı, yukarıda da zikredildiği üzere anılan Geçici 16 ncı maddede Yapı Kayıt Belgesinin sadece 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış olan yapılar için alınabileceği hususunun açıkça hükme bağlanmış olması sebebiyle, söz konusu davalarda Mahkemelerce davanın reddi yönünde karar verildiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”; 5.2. Geçici 16’ncı maddesinde; (Ek: 11/5/2018-7143/16 md.) “(1)Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar
Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(2) Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafından genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı
Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrıca başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(3)Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
(4) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 24/9/2020 tarihli ve
E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile) (…) uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.
(5)Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt
Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fıkrada belirtilen bedelin iki katı ödenir.
(…)
(9) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
(10) Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir.
Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır.
(11) Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun
2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.
(12) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir.” 6. 06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi
Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların; 6.1.“Yapı Kayıt Belgesi müracaatı” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1) Yapı Kayıt
Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatın 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin 31/12/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(2) Yapı Kayıt Belgesi için yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafından, e-Devlet üzerinden
Yapı Kayıt Sistemindeki Yapı Kayıt Belgesi formunun doldurulması suretiyle müracaatta bulunulabileceği gibi kurum ve kuruluşlara başvurulmak suretiyle de müracaatta bulunulabilir.
(3) Müracaatın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapı Kayıt Belgesi formunun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, Yapı Kayıt Sistemi tarafından oluşturulan Yapı Kayıt Belgesi talepte bulunan yapı sahibince e-Devlet üzerinden alınır. …
(5) (Değişik:RG-20/9/2018-30541) Yapı Kayıt Belgesi; yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılarda yapının tamamı için yapı kullanma izni bulunan yapılarda ise ruhsat ve eklerine aykırılık hangi bağımsız bölümde/bölümlerde yapılmış ise o bağımsız bölümler için ayrı ayrı veya yapının tamamı tek bir malike ait ise ve aykırılık bütün bağımsız bölümlerde yapılmış ise yapının tamamı için düzenlenir.”
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6.2. “Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar” başlıklı 8’inci maddesinde; “…2) (Değişik:RG20/9/2018-30541) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı
Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” 6.3. “Denetim” başlıklı 10’uncu maddesinde; “(1) Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler
Bakanlık tarafından denetlenebilir.
(2) (Değişik:RG-20/9/2018-30541) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmesi safhasında e-Devlet sistemi üzerinden veya kurum ve kuruluşlara yapılan müracaatta yalan beyanda bulunulması durumunda; a) Yapı Kayıt Belgesi bedeli eksik olarak ödenmiş ise müracaat sahibince e-Devlet üzerinden gerekli düzeltme işlemi yapılması ve eksik olan meblağın ödenmesi sağlanarak, duruma uygun yeni Yapı Kayıt
Belgesi düzenlenir. Eksik olan meblağın ilgilisince ödenmemesi halinde verilmiş olan Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, daha önce yatırılmış olan bedel iade edilmez ve yalan beyanda bulunan hakkında 5237 sayılı
Kanunun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.(…)” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı’nın 31/12/2017 tarihinden önce yapılmamış yapılar için alınan Yapı Kayıt Belgelerini iptal etme uygulamasından vazgeçirilmesini, imar barışında güncellemeye gidilerek ‘31/12/2019 tarihi öncesi yapılar’ şeklinde ilgili Kanunda değişiklik yapılmasını ve iptal edilen Yapı Kayıt Belgelerinin iade edilmesini talep etmektedir.
9. İdarenin gönderdiği bilgi ve belgelerden başvuranın Bolu İli, Ada, Parsellerde bulunan yapıları için, başvuru – belge numaralı Yapı Kayıt Belgesi aldığı ancak bu belgenin, Bolu Valiliği (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) tarafından, yapının 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığı gerekçesiyle iptal edildiği tespit edilmiştir.
10. Yapı Kayıt Belgesinin verilme amacı Kanunda afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması olarak belirtilmiştir. Kanun koyucu geçmişe şamil bu uygulama ile geçmişte gerekliliklere uygun olmayan şekilde yapılan yapıların imar barışı kapsamında kayıt altına alınmasını ve kullanılmaya devam etmesini murat etmektedir, zira yeni yapılan yapıların zaten meri mevzuat hükümleri çerçevesinde ruhsat ve ruhsat eklerine aykırı olarak değil kanun ve kurallara uygun olarak yapılması beklenmektedir.
11. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi’nin 17/09/2019 tarihli, E.2016/4404 ve K.2019/3651 sayılı Kararında; “3194 Sayılı Kanun’a eklenen geçici 16. madde, 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış imara aykırı ve kaçak yapılar için uygulanacağından içeriği itibarıyla geriye etkili olarak uygulanması öngörülmüş bir düzenlemedir, Usuli kazanılmış hakkın istisnası olan geriye etkili bir kanuni düzenleme olması nedeniyle anılan hükmün mahkemelerce eldeki davalar için de uygulanması gerektiği gibi öncesinde aksine
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
verilmiş bir bozma kararı bulunsa bile, temyiz aşamasında da Yargıtayca gözetilmesi gerekir. Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde, kanunda belirtilen süre içinde başvurulup gerekli işlemler tamamlanarak Yapı Kayıt Belgesi alınmak suretiyle yapının yasal hale getirilip getirilmediği saptanmak üzere uyuşmazlığın mahkemece yeniden değerlendirilmesi gerektiğinden kararın bozulması uygun bulunmuştur.” şeklinde karar vermiştir.
12. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi’nin 21/01/2020 tarihli, E.2019/2619, K.2020/94 sayılı kararında; “… taşınmaza ilişkin 2017 ve 2018 yılına ait Google Earth uydu görüntülerinin (hava fotoğraflarının) ilgili kurumlardan temin edilmesi ve gerekli görülmesi halinde yapının 31/12/2017 tarihinden önce mi sonra mı yapıldığı hususunun mahallinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile açıklığa kavuşturulması ve düzenlenecek bilirkişi raporu dava konusu Yapı Kayıt Belgesine ilişkin başvuru formuna eklenen fotoğraflar ve diğer bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmek suretiyle, uyuşmazlık konusu yapının Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek bir yapı olup olmadığının belirlenmesi” gerektiğine karar vermiştir.
13. Hukuki güvenlik ilkesi, hukuk kurallarının belirli, istikrarlı ve öngörülebilir olmasıdır. Hukuki belirlilik ilkesi ise, kanun veya diğer düzenleyici işlemlerin içeriklerinin açık ve anlaşılır şekilde belli olmasıdır.
Hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkeleri hukuk devletinin temel ilkelerinden olup; kuralların uygulanması sırasında idarece gerçekleştirilen tüm işlem ve eylemlerde bireylerin devlete güven duyması ancak bu ilkelerin esas alındığı bir hukuk devletinde mümkündür. Bu kapsamda somut olayda, kanun koyucu tarafından 3194 sayılı İmar Kanunun Geçici 16’ncı maddesi ile Yapı Kayıt Belgesi imkânından kimlerin hangi şartlarla yararlanacağının düzenlendiği, buna göre Yapı Kayıt Belgesinin 31/12/2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar için öngörüldüğü, yeni yapılan yapıların zaten meri mevzuat hükümleri çerçevesinde ruhsat ve ruhsat eklerine aykırı olarak değil kanun ve kurallara uygun olarak yapılması gerektiği, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olduğu değerlendirilmiştir.
14. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ulusal mahkemelerin benzer uyuşmazlıklara verdiği kararlar ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 31/12/2017 tarihinden önce yapılmamış yapılar için alınan
Yapı Kayıt Belgelerini iptal etme uygulamasından vazgeçilmesi ve iptal edilen Yapı Kayıt Belgelerinin iade edilmesi taleplerinin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesi ve Yapı Kayıt Belgesi
Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı; ayrıca başvuranın “imar barışında güncellemeye gidilerek 31/12/2019 tarihi öncesi yapılar olarak ilgili Kanunda değişiklik yapılması” talebinin yukarıda yer verilen gerekçelerle reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından ilgili idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bolu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr