|
ÖZET: Başvuru, Elazığ Belediyesi’nde imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilen kaçak yapılarla ilgili idari para cezası ve yıkım kararı talebini içermektedir. Başvuran vekili, müvekkillerinin yaşadığı Kültür Mahallesi’ndeki taşınmazda, ruhsat ve projelere aykırı yapılan yapıların kaldırılması için Elazığ Belediyesi’ne çeşitli tarihlerde şikayetlerde bulunmuş, ancak bu başvurulara yeterli yanıt alınamamıştır. İlgili idare, yapı tatil tutanağı düzenlemesine rağmen, yıkım kararı alınmadığı ve para cezası uygulanmadığı gerekçesiyle başvuranın mağduriyetinin devam ettiğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi amacıyla Elazığ Belediyesi’nden bilgi talep etmiş ve alınan yanıtlar doğrultusunda, kaçak yapıların yıkımına yönelik sürecin devam ettiğini belirtmiştir. Ancak, yıkım işleminin ne zaman gerçekleştirileceğine dair bir takvim sunulmamıştır. Bu durum, hukuk güvenliği ve belirlilik ilkeleri açısından sorun teşkil etmektedir. Dolayısıyla, yıkım işlemlerinin hızlandırılması ve belirli bir takvime bağlanması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Elazığ Belediye Encümeni’nin aldığı kararların, ilgili mevzuat çerçevesinde belirli bir süre içinde uygulanması için tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvurana ve Elazığ Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi için 30 gün içinde gerekli işlemleri tamamlaması beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3804-S.23.6320
BAŞVURU NO : 2022/15501
KARAR TARİHİ : 27/03/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELAZIĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İmar mevzuatına aykırı olarak yapılan kaçak yapı hakkında idari para cezası kesilmesi, yıkım kararı alınması ve yıkım kararının uygulanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili tarafından tarihinde ve 2022/15502 dosya numarası ile kayıt altına alınan ve birleştirilmek suretiyle incelenen şikâyet dilekçelerinde kayıtlı hususlarda özetle; müvekkillerinin oturduğu Kültür Mahallesi Vali Fahribey Caddesi No: Kat: adresinde, ada numaralı parselde kayıtlı taşınmazda, ortak alanda . . ve . . tarafından ruhsat ve projelerine aykırı olarak yapılan yapının kaldırılarak projesine uygun hale getirilmesi için 27/10/2021, 09/01/2022, 06/03/2022, 20/05/2022 tarihlerinde CİMER üzerinden şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvuruları doğrultusunda Elazığ Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından 08/04/2022 tarihli yapı tatil tutanağı düzenlendiği, 20/05/2022 tarihli CİMER başvurusu üzerine Elazığ Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol
Müdürlüğü tarafından verilen 31/05/2022 tarihli cevapta; “bahse konu adrese şikayetiniz üzerine gidilerek uygunsuzluklar için Yapı Tatil Tutanağı düzenlenmiştir. Aykırılıkların giderilerek projesine uygun hale
getirilmesi istenmiştir.” ifadelerine yer verildiği, buna rağmen bir aylık yasal sürede aykırılıkların giderilmediği, yıkım kararı verilmediği ve para cezası uygulanmadığı, 10/08/2022 tarihli dilekçede 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 ve 42’nci maddelerinin uygulanmasının talep edildiği, gelen cevapta sundurmaların yıkımına yönelik çalışmaların devam ettiğinin bildirildiği, 2 aylık süre içerisinde kaçak yapı hakkında herhangi bir adım atılmayarak başvurularının zımnen reddedilmiş olduğu, Elazığ Belediye
Başkanlığı tarafından sürecin uzatılarak mağduriyetin artmasına sebep olunduğu iddia ve ifade edilerek, başvuruya konu ada numaralı parselin ortak alanında imar mevzuatına aykırı yapı yapılması nedeniyle ilgililer hakkında idari para cezası verilmesine ve yapıların yıkımına yönelik karar alınması ve bu kararların uygulanması talebinde bulunulmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 21/11/2022 tarih ve sayılı yazı ile Elazığ Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Elazığ Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünden alınan 19/12/2022 tarih ve sayılı yazıda özetle;
“… 1- İlimiz Merkez İlçe Kültür Mahallesi Vali Fahribey Caddesi No: Kat: adresinde, tapunun ada numaralı parselinde kayıtlı taşınmazda, ruhsat ve projelerine aykırı olarak apartman ortak alanında yapılan yapıların kaldırılarak projesine uygun hale getirilmesi için 04.03.2022 tarihinde . .
adına ve 31.03.2022 tarihinde . . adına Yapı Tatil Tutanağı düzenlendiği, proje ve eklerine aykırı olarak yapılan bu yapıların kaldırılarak projesine uygun hale getirilmesi için hazırlamış olduğumuz dosyamızın
Belediyemiz Encümenin 12.04.2022 tarihli gündemine alındığı, yapılan değerlendirme sonucunda sayılı Encümen kararlarının alındığı, söz konusu kararların sırası ile 05.05.2022 ve 29.04.2022 tarihinde iadeli taahhütlü posta ile ilgilere tebliğ edildiği tespit edilmiştir.
2- Belediyemiz Encümenince alınan ve sayılı kararlarda hem idari para cezası hem de yıkım cezası alınmış olup, bahse konu kaçak yapıların yıkımı Belediyemiz sorumluluk alanında tespit edilen diğer kaçak yapılarla birlikte ihale kapsamına alınmıştır. Konu ile ilgili süreç devam etmektedir.
3- Yazınızda bahsedilen kaçak yapılarda gerekli inceleme yapılmış olup, 3194 sayılı İmar Kanunun 32. ve 42. maddelerine istinaden Yapı Tatil Tutanağı düzenlenmiş ve kaçak yapılara ait görseller kayıt altına alınmıştır.
4- Bahse konu kaçak yapılar hakkında düzenlenen Yapı Tatil Tutanakları ekteki dosyada sunulmuştur.
Söz konusu Yapı Tatil Tutanakları ve hazırlamış olduğumuz dosyamız Belediyemiz Encümeninde görüşülmüş ve gerekli kararlar alınmıştır. Ayrıca, Mekansal Adres Kayıt Sistemi (MAKS)’nde yapılan sorgulamada Yapı Tatil Tutanaklarının düzenlenmesinden sonra Elazığ İli Merkez İlçesi Kültür Mahallesi ada parsel üzerinde bulunan taşınmaz için tanzim edilmiş tadilat yapı ruhsatı kaydına da rastlanılmamıştır…” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesi; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesi; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; … ; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır… Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.”
6. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun;
6.1. “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesi, “ Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. …”
6.2. “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesi, Bu
Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. (Değişik cümle:14/2/2020-7221/10 md.) Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.
(Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde
yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”
6.3. “İdari müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesi, “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
(Değişik cümle:14/2/2020-7221/11 md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: …”
7. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, “İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184 üncü maddesi; “Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. …”
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Uyuşmazlık konusu 1 nolu paragrafta ifade edildiği üzere özetle; başvurucuların oturduğu Kültür
Mahallesi Vali Fahribey Caddesi No: Kat: adresinde, ada numaralı parselde kayıtlı taşınmazda mağduriyete yol açan ve ortak alanda . . ve . . tarafından ruhsat ve projelerine aykırı olarak yapılan yapının kaldırılarak projesine uygun hale getirilmesi için yapılan başvurulara ve 08/04/2022 tarihli yapı tatil tutanağına istinaden ilgililer hakkında idari para cezası verilmesine ve yapıların yıkımına yönelik karar alınması ve bu kararların uygulanması talebi hakkındadır. Başvuru dilekçesi ekinde sunulan İdareye yapılan başvurularda, komşuları tarafından ruhsata aykırı olarak yapılan yapının kendi odalarına çok yakın olduğu, evlerine hırsız girmesini kolaylaştırdığı için can ve mal güvenliğini tehlikeye attığı iddia ve ifade edilmiştir.
10. Belediye sınırları içinde bir yapı inşası için yapı ruhsatı alınması gerekmekte olup, söz konusu belgenin; yerleşim alanlarındaki yapılaşmanın kontrolünü ve takibini sağlama işlevi vardır. Ruhsatsız (izinsiz) yapı, istisnalar haricinde, belediye veya il özel idaresinden izin alınmaksızın malik olunan arsa veya arazi üzerine yapılan yapılardır. Bu tür yapılara “kaçak yapı” denilmektedir. İzinsiz yapılar, inşaat halinde olabileceği gibi, kullanılıyor da olabilir (KALABALIK, Prof. Dr. Halil (2014). “İmar Hukuku Dersleri”, Seçkin
Yayıncılık, Ankara, s. 612-613).
11. Yapı ruhsatı alınmaması halinde ise 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulca tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.” hükmü yer almaktadır. Kanunun 42’nci maddesi gereğince de bu durumun varlığı halinde aynı zamanda idari para cezası uygulanacağı düzenlenmiştir.
12. Bununla birlikte, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır.
Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. İstisnalar dışında ruhsat alınmadan yapıya başlanması veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda 3194 sayılı Kanunun yukarıdaki paragrafta yer verilen hükümlerinin uygulanmasını gerektirecektir.
13. Konuya ilişkin Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin E.2001/3718, K.2001/5575 sayılı ve 03/12/2001 tarihli kararında, “3194 sayılı İmar Kanununun hükümleri kamu düzeniyle ilgili olup, bu yasa gereğince her türlü inşaatın yapımı yetkili mercilerden ruhsat alımına bağlı olup ruhsatsız yapılan ve ruhsata bağlanamayan yapıların yıkılması zorunludur, imara ve ruhsata aykırı bir yapının ekonomik değerinden de söz edilemez.” şeklinde hüküm tesis etmiştir.
14. Yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 23/12/2009 tarihli E:2009/4-561 K: 2009/577 sayılı kararında; “… Görüldüğü üzere, İmar Kanunu 32 nci maddesi hükmünün son fıkrası; önceki fıkraların öngördüğü prosedür çerçevesinde yıkım koşulları gerçekleştiğinde, yıkım işleminin gerçekleştirilmesi görev ve yetkisini ilgili belediye veya valiliğe vermiştir. Bu düzenlemenin gereği ve doğal sonucu olarak, somut olaydaki gibi, yıkımın yapılabilmesi için insan ve/veya eşyanın dışarı çıkartılmasının gerektiği durumlarda, bu işlemler de, herhangi bir mahkeme kararına gerek olmaksızın, kanunun verdiği yetkiye dayanılarak ve o yetki çerçevesinde kamu gücü kullanılarak, uygun hukuki yol ve yöntemlerle, yine aynı makam tarafından yerine getirilecektir.” hususlarına yer verilmiştir.
15. Somut olayda, uyuşmazlık konusu hakkında idareden alınan cevabi yazıda özetle; Elazığ Merkez
İlçe Kültür Mahallesi Vali Fahribey Caddesi No: Kat: adresinde, tapunun ada numaralı parselinde kayıtlı taşınmazda, ruhsat ve projelerine aykırı olarak apartman ortak alanında yapılan yapıların kaldırılarak projesine uygun hale getirilmesi için 04.03.2022 tarihinde . . adına ve 31.03.2022 tarihinde . . adına Yapı Tatil Tutanağı düzenlendiği, proje ve eklerine aykırı olarak yapılan bu yapıların
kaldırılarak projesine uygun hale getirilmesi için hazırlanmış olan dosyanın Belediye Encümenin
12.04.2022 tarihli gündemine alındığı, yapılan değerlendirme sonucunda – sayılı Encümen
kararlarının alındığı, söz konusu kararların sırası ile 05.05.2022 ve 29.04.2022 tarihinde iadeli taahhütlü posta ile ilgilere tebliğ edildiği, Belediye Encümenince alınan ve sayılı kararlarda hem idari para cezası hem de yıkım kararı alındığı, bahse konu kaçak yapıların yıkımı işinin Belediye sorumluluk alanında tespit edilen diğer kaçak yapılarla birlikte ihale kapsamına alındığı, konu ile ilgili sürecin devam ettiği ifade edilmiştir.
16. Şikâyet konusu açısından idari para cezası uygulanması, yıkım kararı alınması ve yıkım işleminin uygulanması talep edilen imalatın, İmar Kanununa aykırı inşa edildiği konusunda tereddüt bulunmadığı, bunun için idari para cezası tesis edildiği, ayrıca mezkur imalatın yıkımı amacıyla 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 32’nci maddesi uyarınca 12.04.2022 tarih ve – sayılı encümen kararlarının alındığı, bahse konu kaçak yapıların yıkımına yönelik Elazığ Belediyesinin sorumluluk alanında tespit edilen diğer kaçak yapılar ile birlikte ihale süreci devam etmekle birlikte söz konusu işlemin ne zaman gerçekleştirileceği konusunda herhangi bir süre öngörülmediği, konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine yer verilmediği tespit edilmiştir. Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Anayasa Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı) Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve bu kapsamda yapılacak iş ve işlemlerin belirlenen program kapsamında tamamlanması gerekmektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, uyuşmazlık konusu kaçak yapılar ile ilgili olarak yıkım kararı alındığı, ilgililere idari para cezası verildiği ve yıkım sürecinin devam ettiği, idari para cezası uygulanması ve yıkım kararı alınmasına yönelik taleplerin idarenin yazısı ekinde sunulan belgelerden karşılandığı anlaşılmakla birlikte başvuranın idareye yaptığı başvurularda, komşuları tarafından ruhsata aykırı olarak yapılan yapının kendi odalarına çok yakın olduğu, evlerine hırsız girmesini kolaylaştırdığı için can ve mal güvenliğini tehlikeye attığı şeklindeki iddiaları dikkate alındığında mağduriyetin giderilmesi için yıkım kararının uygulanmasına yönelik talebin ne zaman karşılanacağına dair bilgi verilmediği, idarenin 19/12/2022 tarihli cevabi yazısında, “Belediyemiz Encümenince alınan ve sayılı kararlarda hem idari para cezası hem de yıkım kararı alınmış olup, bahse konu kaçak yapıların yıkımı Belediyemiz sorumluluk alanında tespit edilen diğer kaçak yapılarla birlikte ihale kapsamına alınmıştır. Konu ile ilgili süreç devam etmektedir.” bilgisine yer verildiği, ancak söz konusu yıkım kararının uygulanması sürecine ilişkin takvim/program bilgisine yer verilmediği hususu dikkate alındığında, hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla bahse konu yıkım işlemleri hakkındaki idari iş ve işlemlerin tamamlanarak sürecin hızlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir.
18. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Elazığ Belediye Başkanlığı tarafından yapı ruhsat ve eki onaylı mimari projesine aykırı olarak yapıldığı tespit edilen ve idari para cezası verilen imalatlar hakkında alınan 12.04.2022 tarih ve – sayılı encümen kararlarına ilişkin iş ve işlemlerin, başvuranın evine hırsız girmesini kolaylaştırdığı yönündeki iddiası dikkate alınarak hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkeleri kapsamında tamamlaması ve buna yönelik idari
süreci hızlandırılması, İmar Kanununa aykırı uygulamanın kamu güvenliği ile can ve mal emniyetini tehlikeye sokma tehlikesi bulunduğundan yıkım işlemi gerçekleştirilirken imara aykırılığın projeye uygun şekilde eski haline getirilmesi için gerekli tedbirlerin alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul süre içerisinde gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı
Elazığ İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN
KABULÜNE;
Elazığ Belediye Encümeni’nin, ruhsat ve projelerine aykırı olarak apartman ortak alanında yapılan yapılar hakkında aldığı 12.04.2022 tarih ve – sayılı kararlara ilişkin işlemlerin, hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkeleri kapsamında belirli bir takvime bağlanarak tamamlaması hususunda ELAZIĞ
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ELAZIĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi