|
ÖZET: Başvuruda, Atakent Mahallesi’nde bulunan ruhsatsız ve kaçak bir prefabrik yapının yıkılması ve bu duruma izin veren yetkililer hakkında işlem yapılması talep edilmiştir. Şikayetçi, yapının imar kanunlarına ve diğer ilgili mevzuata aykırı olarak kullanıldığını iddia etmektedir. Küçükçekmece Belediyesi, yapının kamu hizmet binası olarak inşa edildiğini ve kiralama işlemlerinin yasal çerçevede gerçekleştirildiğini belirtmiştir.
Yapının, imar planında park alanı olarak belirlenen bir alanda yer aldığı ve 2017 yılında inşa edildiği tespit edilmiştir. İlgili belgeler doğrultusunda, yapının kiralanması için gerekli ihale süreci de tamamlanmıştır. Ancak, yapılan incelemelerde, bu yapının imar planına aykırı olduğu ve hukuka uygun bir temele dayanmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, şikayetçinin iddiaları doğrultusunda, Küçükçekmece Belediyesi’ne tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, imar planında park olarak ayrılan alan üzerinde inşa edilen prefabrik yapının hukuka aykırı olduğu belirlenmiş ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımların atılması önerilmiştir. İdarenin, bu tavsiyeye uygun olarak hareket etmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/89741-S.20.98366
BAŞVURU NO : 2020/96522
KARAR TARİHİ : 18/12/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜÇÜKÇEKMECE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikayetçinin, ruhsatsız ve kaçak olduğunu iddia ettiği
BAŞVURUNUN KONUSU :
binanın yıkılması ve kullanımına izin verenler hakkında gereğinin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi özetle, Atakent Mahallesi 1. Etap Malazgirt Cad. ada parselin kuzeyinde bulunan ve planlarda park alanında kalan 2 katlı prefabrik ruhsatsız ve kaçak binanın 3194 sayılı İmar Kanununa, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa,5393 sayılı Belediye
Kanununa, Mekansal Planlamaya Esas Yönetmeliklere, Planlı Alanlarda Tip İmar
Yönetmeliğine, onaylı imar planlarına, plan notlarına, paftalara ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenmiş kullanım fonksiyonları dışında ve TCK 184 vs. yasalara aykırı kullanıldığını, ilgili binanın, Kamu İhale Kanununa göre yer tahsisinin kanun ve mevzuata aykırı olduğunu iddia ederek ilgili ruhsatsız ve kaçak binanın kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 21/10/2020 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Küçükçekmece Belediye Başkanlığından alınan 19/11/2020 tarih sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Küçükçekmece İlçesi, Atakent Mahallesi, ada parselin kuzeyinde bulunan zemin +
1 normal katlı prefabrik yapı ile ilgili arşiv dosyasının tetkiki sonucunda; 01/10/2019 tarih ve
sayılı Küçükçekmece Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğü yazısı eki dilekçeye istinaden, 10/10/2019 tarih ve bila sayılı tespit tutanağı düzenlendiği, 11/01/2019 tarih ve sayılı yazı ile söz konusu yapının imar planlarında park alanında kalması sebebi ile
Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nün inşa edip etmediği hususunda bilgi istenildiği, 25/11/2019 tarih ve 13.83445 sayılı Park ve Bahçeler Müdürlüğü yazısı ile prefabrik yapının Selçuklu
Parkın inşaatı aşamasında Belediye Ek Hizmet Binası olarak yapıldığının ifade edildiği, 2.2. Müdürlük tarafından yapılan tespite istinaden ve Park ve Bahçeler Müdürlüğünün 25/11/2019 tarih ve sayılı yazısına istinaden 15/11/2019 tarih ve sayılı ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek ilgililerine tebliğ edildiği ve tahakkuk işlemi yapıldığı, 2.3. 24/10/2019 tarih ve sayılı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nün yazısı ve eki
Küçükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17/10/2019 tarih ve / E. sayılı müzekkeresinden anlaşılacağı üzere, şikayetçi ‘nin site yönetimi ile şahsi olarak husumeti bulunduğu, konunun bu kapsamda geliştiğinin anlaşıldığı, ’nin defalarca aynı mahiyette dilekçeler verdiği, kamu kurumunun çalışmalarını olumsuz yönde etkilediği, 2.4. Bilgi Edinme Hakkı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında
Yönetmelik (4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu) 18 inci maddesinde, “Daha önce cevaplandığı halde aynı kişiler tarafından yapılan tekrar mahiyetindeki başvurular ile soyut ve genel nitelikte başvurular işleme konulmaz ve durum başvuru sahibine bildirilir.” denildiği, 2.5. 01/07/2020 tarih ve sayılı Park ve Bahçeler Müdürlüğü yazısından söz konusu yapının kısmen Başbakanlık Toplu Konut İdaresi tarafından inşa edilen toplu konuta ait site yönetimince kısmen de Park ve Bahçeler Müdürlüğünce parkın bakım/onarım amacı ile kullanıldığının anlaşıldığı, 2.6. 10/1/2020 tarih ve 13.2567 sayılı Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nün yazısına istinaden kamu zararı oluşmaması için ecrimisil işlemi yapılan iki katlı prefabrik yapının 2886 sayılı
Devlet İhale Kanununun 45 inci maddesine göre kiralama ihalesi yapılarak Atakent I. Etap 4.
Toplu Yapı Yönetimi ile kira sözleşmesi yapıldığı, Başbakanlık Toplu Konut İdaresi’nce yapılan sitenin site yönetimi ile yapılan kira sözleşmesinin 12/6/2023 tarihinde sona ereceği, süre bitiminde söz konusu yapının boşaltılarak Park Bahçeler Müdürlüğünce kullanılacağı, 2.7. Belediye Teftiş Müdürlüğünün 23/03/2020 tarih ve sayılı inceleme raporunda; sonuç olarak yapılan inceleme ve dosya münderecatı ile birlikte değerlendirildiğinde, iddia edildiği gibi binanın kaçak olmadığı, belediye hizmet binası olarak proje kapsamında inşa edildiği, daha sonra ise ihale kanununa göre kiralama yapıldığı bu nedenle, iddia edilen hususlar gerçek dışı olduğundan ön inceleme yapılmasına gerek olmadığı hususunda
24.03.2020 tarih ve sayılı yazı ile Küçükçekmece Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri
Müdürlüğü’ne bildirildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, “Mülkiyet hakkı” kenar başlıklı 35 nci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” , 5. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; …hizmetlerini yapar veya yaptırır….”, 6. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 6.1. “Açık teklif usulü ile yapılabilecek ihaleler” başlıklı 45 inci maddesinde, “Bu Kanunun
1 inci maddesinde yazılı işlerden, tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit
edilecek tutarı geçmeyen ihaleler açık teklif usulüyle yapılabilir.” 6.2. “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75 inci maddesinde, “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu
Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.
(Ek cümle: 23/7/2010-6009/24 md.) Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanır. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır.
İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.”, 7. 3194 sayılı İmar Kanununun, 7.1. “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “Uygulama İmar Planı; tasdikli hâlihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.
Yerleşme Alanı; imar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür.
İmar Adası; imar planındaki esaslara göre meydana gelen adadır.
İmar Parseli; İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin İmar Kanunu, İmar Planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir.
…
İlgili idare; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında valiliktir.”, 7.2. “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde, “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.
Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz.
Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.” 7.3. “Kamuya ait yapı ve tesisler ile sanayi tesislerinde ruhsat” başlıklı 26 ıncı maddesinde, “Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verilir. (Ek cümleler:29/11/2018-7153/13 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarınca inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin hizmet alımı yapılmış ise inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin her türlü fenni mesuliyet kamu kurum ve kuruluşu adına danışman firmanın mimar ve mühendislerince üstlenilebilir. Danışman firmanın fenni mesul mimar ve mühendisleri uzmanlık alanlarına göre yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini kamu kurum ve kuruluşu adına denetlemekle görevlidir.” 8. 20/5/2018 tarih ve 30426 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İstanbul İmar
Yönetmeliğinin “Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşulları” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının c bendinde, “c) Park alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla;
1) Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye,
2) 1000 m2 ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi
1’i, yüksekliği 4.50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda %3’ü, her birinin alanı 15 m2’yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi ile oyun alanlarına en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla trafo,
3) Tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma için TSE
standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması kaydıyla kapalı otopark,
4) 10.000 m2 üzerindeki parklarda, açık alanları dâhil taban alanları, (2) numaralı alt
bentte belirtilenler de dâhil toplamda %3’ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit ile trafik güvenliği alınarak kamuya ait 112 acil ambulans istasyonu, yapılabilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Uyuşmazlık, Atakent Mahallesi, I. Etap Malazgirt Caddesi ada parselin kuzeyinde bulunan ve imar planında park alanında kalan iki katlı prefabrik yapının ruhsatsız ve kaçak olduğu iddiasından kaynaklanmaktadır.
11. Dosya kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, söz konusu yapının imar planında park olarak gözüken kamu adına terkinli alan üzerinde 2017 yılında inşa edildiği, iki kattan oluşan prefabrik bir yapı olduğu, Belediye tarafından Selçuklu Parkı inşaatı sırasında
Ek Hizmet Binası olarak kullanılmak üzere inşa edildiği, söz konusu yapının 8.400 m2’lik park üzerinde yaklaşık 110 m2’lik alan üzerine kurulduğu, daha sonraki süreçte Atakent 1. Etap
Yönetimi tarafından Yönetim Binası olarak sözleşme ilişkisi kurulmaksızın fiilen kullanıldığı, işgal durumunun Belediye tarafından 10/10/2019 tarihinde tutanak altına alındığı, Park ve
Bahçeler Müdürlüğünün 10/1/2020 tarihli yazısında Selçuklu Parkı inşaatı sırasında Ek
Hizmet Binası olarak planlanarak inşa edilen prefabrik yapının Belediye adına gelir sağlanması hususunun öncelikle değerlendirilmesi yönünde ifadeye yer verildiği, mahallinde yapılan tespit sonucunda Emlak ve İstimlak Müdürlüğü 5/2/2020 tarihli ve sayılı yazısı üzerine iki katlı prefabrik yapının Atakent 1. Etap 2. Bölge 3. Bölge ve 4. Bölge Toplu Yapı Yönetimi tarafından işgal edildiği gerekçesiyle 01/03/2017 – 13/11/2019 tarihleri arası toplam 2 yıl 8 ay
17 gün (987 gün) için 40,000.00 ecrimisil bedeli tahakkuk ettirildiği, 20/2/2020 ve 22/2/2020
tarihinde kiralama işi için Basın İlan Kurumu aracılığıyla ihale ilanına çıkıldığı ve ilan edildiği, 3/3/2020 tarihli Encümen Kararı ile 2886 Sayılı Devlet İhale Yasasının 45 inci maddesi uyarınca iki katlı prefabrik yapının ihale edildiği, Encümen toplantısında ihaleye postayla evrak gelmediği, ihaleye bir isteklinin katıldığı, yapılan artırımlarda aylık olarak; Atakent 1.
Etap 4. Toplu Yapı Yönetimi adına ’in en son 3.900,00 TL+KDV teklif etmesi üzerine ihale tutanağının oluşturulduğu görülmektedir.
12. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 45. Maddesine göre Küçükçekmece İlçesi, Atakent
Mahallesi, ada sayılı parselin kuzeyinde yer alan ve planlarda park alanında bulunan alan üzerindeki iki katlı prefabrik yapının ofis olarak 3 yıl süre ile kiralanması yönünde 03/03/2020 tarihinde açık teklif usulü ile yapılan ihale sonucunda söz konusu yapının Atakent 1. Etap 4.
Toplu Yapı Yönetimi’ne kiraya verilmiş, Başkanlık Oluru alınmış ve Küçükçekmece Belediye
Başkanlığı ile Atakent 1. Etap 4. Toplu Yapı Yönetimi arasında Bakırköy 31. Noterliği tarafından onaylanan Taşınmaz Kira sözleşmesi yapılmış, iki katlı prefabrik yapı ofis olarak üç yıl süreyle 3.900 Tl+ %18 KDV bedelle kiralanmıştır. Bir süre sözleşme ilişkisi bulunmaksızın yapı fiilen kullanılarak işgal edilse de durumun tespiti üzerine Belediye tarafından ecrimisil tahakkuk ettirildiği, daha sonra belediyeye gelir getirmesi amacıyla Devlet İhale Kanununa göre kira ihalesinin gerçekleştirildiği, ihale sürecinde ilana çıkıldığı, gerekli duyuruların yapıldığı, ihale usulüne riayet edildiği, 18/02/2020 tarih ve sayılı Park ve Bahçeler
Müdürlüğü yazısında, Atakent Mahallesi ada, parsel kuzeyindeki park alanı içerisinde bulunan yapıya ait İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne ruhsat başvurusunun yapılmış olduğu bilgisinin yer aldığı anlaşılmaktadır.
13. 3194 sayılı İmar Kanununun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesi uyarınca İmar
Kanunu kapsamında yapı inşa edilebilmesi için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında yer alan bütün yapılar için belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması zorunlu tutulmuştur. İlgili hükümde belirtilen istisnai durumu düzenleyen “Kamuya ait yapı ve tesisler ile sanayi tesislerinde ruhsat” başlıklı 26 ıncı maddede, kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılar için ayrı bir düzenlemeye yer verilerek bu yapılar için imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi şartlarının bulunması koşuluyla avan projeye göre ruhsat verileceği hüküm altına alınmıştır.
14. Bununla birlikte, İstanbul İmar Yönetmeliğinin “Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşulları” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının c bendinde, park alanlarında yapı inşa edilebilmesi için Encümen kararı alınması zorunlu tutulmuş ve hangi yapıların inşa edilebileceği tahdidi şekilde sayılmıştır. Bu kapsamda, park alanlarında, açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye; 1000 m2 ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi 1’i, yüksekliği 4.50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda %3’ü, her birinin alanı 15 m2’yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi ile oyun alanlarına en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla trafo; tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma için TSE standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması kaydıyla kapalı otopark; 10.000 m2 üzerindeki parklarda, açık alanları dâhil taban alanları, (2) numaralı alt bentte belirtilenler de dâhil toplamda %3’ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit ile trafik güvenliği alınarak kamuya ait 112 acil ambulans istasyonu” yapılabileceği açıkça düzenlenmiştir.
15. Hukuk devleti denildiğinde temel hak ve özgürlüklerin koruyan ve güçlendiren, her eylem ve işlemi hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlet anlaşılmalıdır. Bu anlamda Devletin veya bir kamu tüzel kişisinin kamu yararı amacıyla imar planında park olarak yer alan taşınmaz üzerinde Yönetmelikte açıkça sayılan yapılar arasında bulunmayan prefabrik bir yapı olsa da Belediye Hizmet Binası inşa etmesi hukuk devleti ilkesine aykırıdır. Her ne kadar 3194 sayılı İmar Kanunu idareye imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak şartıyla avan projeye göre ruhsat alma hakkını verse de, 3194 sayılı İmar Kanununun amir hükümleri ve İstanbul İmar Yönetmeliği imar planında park alanı olarak ayrılan alan üzerinde amacı dışında yapı inşa etme yetkisini vermemektedir.
16. Ayrıca dosya kapsamında yapılan incelemede, Küçükçekmece Kaymakamlığı İlçe Yazı
İşleri Müdürlüğüne sunulan 23/3/2020 tarihli ve sayılı İnceleme Raporunda “iddia edildiği gibi binanın kaçak olmadığı, Belediye Hizmet binası olarak proje kapsamında inşa edildiği, daha sonra ise Belediye’ye gelir getirmesi amacıyla ihale kanununa göre kira ihalesinin yapıldığı bu nedenle iddia edilen hususların gerçek olmadığından dolayı ÖN
İNCELEME yapılmasına gerek olmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir. Şikayetin işleme konulmaması kararı üzerine şikayetçi tarafından karara itiraz edilmiş ve İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdare Dava Dairesinin 8/10/2020 tarihli
/ E. ve / K. Sayılı kararında, şikayetçinin itirazının kabulüne, Küçükçekmece
Kaymakamlığının 30/3/2020 tarih ve sayılı kararının kaldırılmasına, isnat edilen eylemlerin duraksamaya ve tereddüte mahal kalmayacak şekilde açıklığa kavuşturulması için yeniden ön inceleme düzenlenmesi, düzenlenecek ön inceleme raporuna dayanılarak
Küçükçekmece Kaymakamlığınca yeniden bir karar verilmesi yönünde karar vermiştir. Aynı şekilde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdare Dava Dairesi 22/10/2020 tarihli
/7 E. ve / K. Sayılı kararında, da şikayetçinin itirazının kabulüne, Küçükçekmece Kaymakamlığının 24/7/2020 tarih ve sayılı kararının kaldırılmasına, isnat edilen eylemlerin duraksamaya ve tereddüte mahal kalmayacak şekilde açıklığa kavuşturulması için yeniden ön inceleme düzenlenmesi, düzenlenecek ön inceleme raporuna dayanılarak
Küçükçekmece Kaymakamlığınca yeniden bir karar verilmesi yönünde karar vermiştir.
17. Danıştay’ın bir kararında şu hususları vurguladığı görülmüştür; “3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 26. maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği’nin 83. maddesinde ise, “Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak ve bu Yönetmelikte getirilmiş hükümlere uymak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydı ile avan projeye göre ruhsat verilir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılacak olan karayolu, demiryolu, tünel, köprü, menfez, baraj, hidroelektrik santralı, sulama ve su taşıma hatları, enerji nakil hatları, boru hatları (doğal gaz boru hattı ve benzeri), silo, rafineri gibi enerji, sulama, tabi kaynaklar, ulaştırma hizmetleri ile ilgili tesisler ve bunların müştemilatı niteliğinde olan kontrol kulübesi, trafo, eşanjör, elavatör, konveyör gibi yapılar inşaat ruhsatına tabi değildir. Bu tür yapı ve tesislerin inşaasına başlanacağının, ilgili yatırımcı kamu kurum ve kuruluşu tarafından mülkiyete ilişkin bilgiyle birlikte yazılı olarak İlgili Belediyeye bildirilmesi gerekir….” kuralı yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara İli, Mamak İlçesi, İmrahor Mevkiinde bulunan davacı
Belediye’nin mülkiyetindeki 14 sayılı parselde, davacı, Çankaya Belediye Başkanlığı, tarafından davalı, Mamak Belediye Başkanlığından, yapı izni istendiği, Mamak
Belediyesi’nin 2.10.2002 günlü işlemi ile işlemde belirtilen niteliklerde yapı yapılabileceğine dair izin verildiği, bu izne dayanılarak Çankaya Belediyesince bazı yapıların yapımına başlanılması üzerine, davalı idare yapı çalışmalarının durdurulduğu, Çankaya Belediyesince
Mamak Belediyesi aleyhine açılan muarazanın men’i istemli davada Ankara 14. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 30.3.2006 günlü, E:2004/60, K:2006/506 sayılı kararı ile elatmanın önlenmesine hükmedildiği, daha sonra anılan alanda yapılan denetimde izin verilen yapıların haricinde ruhsatsız olarak beton malzemeleri üretim tesisi yapıldığının tespiti üzerine, yapının yıkımına ve davacıya para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesisi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda; Mamak Belediyesi tarafından 2.10.2002 tarihinde verilen izin, 5 adet demontable idari hizmet binası için verilmiş olup, davaya konu beton malzemeleri üretim tesisini kapsamamaktadır. Ayrıca, 3194 sayılı İmar Kanununun yukarıda hükmü aktarılan 26.
maddesine göre, yapı yapılabilmesi için alanın imar planında o amaca tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Davaya konu alan her ne kadar 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planında
Belediye Hizmet Alanı olarak ayrılmış olsa da “Belediye Hizmet Alanı” ifadesi tek başına yeterli olmayıp, Danıştay 6. Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre, alanın ne olarak kullanılacağının ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekmektedir. Yine mezkur madde hükmünde, yapıya avan projeye göre ruhsat verileceği belirtildiğinden, beton malzemeleri üretim tesisi yapılabilmesi için davacı tarafından davalı idareye avan projenin de sunulması gerekmektedir. Bu durumda; İmar Planında beton malzemeleri üretim tesisi olarak görünmeyen ve inşaatına başlanmadan önce avan projesi sunulmayan yapıya ilişkin olarak verilen yıkım kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.” (Danıştay 14. Daire, 2011/2915 Esas, 2011/3598 Karar,
28.11.2011 tarihli kararı) Söz konusu kararda da görüleceği üzere, mevcut başvuruda olduğu
gibi ‘Belediye Hizmet Alanı’ gibi geniş bir ifadenin yer alması hukuka uygun bulunmamıştır.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, söz konusu iki katlı yapının Selçuklu Parkı inşaatı esnasında proje kapsamında Belediye Hizmet Binası olarak yapıldığı, ancak İmar
Kanununun emredici hükmü gereği “imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak” şartını taşımadığı, İstanbul İmar Yönetmeliğinde sayılan park alanlarında yapılabilecek yapılar arasında yer almadığı, tüm bu nedenlerle Belediye Hizmet Binası olarak Belediye tarafından inşa edilen iki katlı prefabrik yapının imar planında park olarak ayrılmış ve park olarak kullanılan alan üzerine hukuka aykırı olarak inşa edildiği sonucuna varılmıştır.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ile ilgili tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; imar planında park olarak ayrılan alan üzerine Belediyece iki katlı prefabrik yapı inşa edilmesi işleminin hukuk ve hakkaniyetle bağdaşmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdareye bundan böyle bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Şikayete konu Selçuklu Parkı üzerinde inşa edilen imar planında tahsis edildiği maksada uygun kullanılmadığı tespit edilen ve kiralama ilişkisi yoluyla kiralanan Hizmet
Binasının imar planına uygun hale getirilmesi için KÜÇÜKÇEKMECE BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve KÜÇÜKÇEKMECE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Küçükçekmece Belediye
Başkanlığına bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi