|
ÖZET: Başvuru, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Bakırköy Belediyesi’ne yönelik bir şikayet üzerine yapılmış olup, başvuran, belirli bir alanın yeşil alan olarak halkın kullanımına açılması ve deprem toplanma alanı ilan edilmesi talebinde bulunmuştur. Başvuru, 20 Mayıs 2024 tarihinde yapılmış ve başvuran, ilgili kurumların kamu arazisine ait alanların işgal edildiğini iddia etmiştir. İlgili kurumlar, başvuruya yanıt vermekte gecikmiş ve konunun çözümünde yetersiz kalmışlardır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin inceleme yaparak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Bakırköy Belediyesi’nden bilgi talep etmiştir. Gelen yanıtlar doğrultusunda, başvuruya konu alanın imar planında yeşil alan olarak değil, eğitim alanı ve ticaret alanı olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bu alanın deprem toplanma alanı olarak kullanılmadığı belirtilmiştir. Başvuranın talepleri, mevcut imar planı düzenlemeleriyle uyumsuzluk gösterdiği için kısmen reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvuruya ilişkin taleplerin bir kısmı kabul edilmemiş, ancak işgal iddialarının dikkate alınarak gerekli denetim ve tahakkuk işlemlerinin yapılması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. İlgili idarelerin, ecrimisil işlemleri ve imar planları arasındaki uyumsuzlukları gidermesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12169-S.24.18444
BAŞVURU NO : 2024/6465
KARAR TARİHİ : 07.11.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAKIRKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuruya konu alanın imar planında yer aldığı gibi yeşil alan olarak
BAŞVURUNUN KONUSU :
halkın kullanımına açılması ve deprem toplanma alanı ilan edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 23.12.2023 tarihinde Kurumumuza yaptığı şikayet başvurusunda özetle, Mahallesi, Sokak üzerinde bulunan ada, parseldeki arazisi için İstanbul
Büyükşehir Belediyesi ve Bakırköy Belediyesine kamu arazisine ait komşu alanların işgalinin yapıldığının ihbar edildiğini, uydu görsellerinde kamu alanlarının işgalinin gözüktüğünü, şehir planlama müdürlüğü tarafından planın askıya çıkarıldığı, ancak planın kesinleşmediğinin bildirildiğini, zabıta müdürlüğünden alınan cevapta ise ecrimisil müracaatında bulunulduğu ve evrak ulaşmadığının yer aldığını, söz konusu alanın işgalinin en az 10 yıldır devam ettiğini, uydu görüntüleri ve fotoğraflarla bu durumun kanıtlanabileceğini, kararın kesinleşmemesine rağmen buranın işgal edildiğini, kurumların sorumluluğu birbirine atarak konuyu geçiştirdiğini, şikayet bağlamında sonuç elde edemediğini, Mahallesi’nde 4-5 tane deprem toplanma alanı bulunduğunu, deprem riski olan bir alanda kamusal park alanının özel okul arazisine katıldığını iddia ve ifade ederek başvuruya konu alanın imar planında yer aldığı gibi yeşil alan olarak halkın kullanımına açılması ve deprem toplanma alanı ilan edilmesini talep etmiştir.
1.1. Kurumumuzca Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri gereği 22.01.2024 tarihli Gönderme
Kararı tesis edilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının 02.02.2024 tarihli ve E– sayılı, Bakırköy Belediye Başkanlığının 09.02.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısı Kurumumuza ulaşmıştır.
1.2. tarihinde Kurumumuza tekrar başvuruda bulunan şikayetçi özetle, ilgili kurumun tarafına makul sürede yazılı veya e-postayla cevap vermediğini iddia ve ifade ederek konunun açıklığa kavuşturulması ve cevaplanmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, 05.06.2024 tarihli ve S. sayılı yazı ile
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığından, 04.06.2024 tarihli ve S. sayılı yazı ile Bakırköy
Belediye Başkanlığından bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığının 02.08.2024 tarihli ve sayılı, 20.08.2024 tarihli ve sayılı, 19.09.2024 tarihli ve sayılı yazıları, Bakırköy Belediye Başkanlığının 25.06.2024 tarihli ve sayılı yazısı, İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün 26.08.2024 tarihli ve sayılı yazısı ile
İstanbul İl Jandarma Komutanlığının 27.09.2024 tarihli ve sayılı yazısı Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının cevabi yazıları ve eklerinde özetle,
2
Başvuruya konu Bakırköy ilçesi, ada, parseldeki taşınmazın 1335 m yüz ölçümüne sahip olduğu, şahıs mülkiyetinde bulunduğu ve mevcutta parsel üzerinde “ ”nin yer aldığı;
Başvuruda işgale uğradığı iddia edilen kamu arazisinin ada, parselin batısında yer alan tescil dışı alan olduğu;
ada, parsel ile bu parselin batısında kalan tescil dışı alanın, 30.11.2022 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli
Bakırköy İlçesi Demiryolu Kuzeyi ve Güneyine İlişkin Revizyon Nazım İmar Planı’nda “Eğitim Alanı” lejantında kalmakta iken, söz konusu plana yapılan itirazlar sonucunda onaylanan 18.12.2023 tarihli 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planı Değişikliği ile “T1” rumuzlu “Ticaret Alanı” lejantına alındığı; yapılan itirazlar sonrasında İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.07.2024 tarihli ve sayılı kararıyla ada, parsel ile bu parselin batısındaki tescil dışı alanın“T1” rumuzlu “Ticaret Alanı” kullanımının korunduğu ve bu doğrultuda, plan paftalarının onaylanması sürecinin devam ettiği;
Başvuruya konu ada, parselde daha önceden 01.04.2003 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy
Merkez Ataköy Revizyon Nazım İmar Planı’nın bulunduğu; söz konusu parselin mezkur planda “Özel
İlköğretim Tesisleri Alanı” lejantında, ilgili tescil dışı alanın ise “Orta Öğretim Tesisleri Alanı” lejantında, bu plan doğrultusunda onaylanan meri 08.03.2004 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Bakırköy Merkez Ataköy
Uygulama İmar Planı’nda ise ada, parselin “Özel İlköğretim Tesisi Alanı” lejantında, tescil dışı alanın ise, “Orta Öğretim Tesisi Alanı” lejantında kaldığı; 17.01.2012 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli 2
Bakırköy İlçesi Ada Parselin Bir Kısmı ile Ada Parselin 3.500 m lik Kısmına İlişkin Nazım
İmar Planı Değişikliği ile tescil dışı alanın ada, parseldeki “Özel İlköğretim Tesisleri Alanı” fonksiyonuna dahil edildiği; bu plan doğrultusunda onaylanan 16.06.2012-28.11.2012 tarihli 1/1000 ölçekli Mahallesi ada – parsel ve Kadastral Yolunun Bir Kısmı ile Ada
Parsele Ait Uygulama İmar Planı Değişiklikleri ile tescil dışı alanın “Park Alanı” lejantına alındığı;
Bakırköy ilçesi, Mahallesi, Sokak üzerinde bulunan ada, parselin batısındaki tescil dışı alanda mahallen yapılan kontrolde, söz konusu alanın okul bahçesi olarak kullanıldığı ve demir
tel örgülerle çevrildiğinin tespit edildiği; eğitim kurumu ilgilileriyle yapılan görüşmede, kendilerinin kiracı oldukları ile tescil dışı alanla ilgili olarak Bakırköy Belediyesine ecrimisil verdikleri bilgisinin edinildiği
açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2. Bakırköy Belediye Başkanlığının cevabi yazısı ve eklerinde özetle,
Başvuruya konu alanın 08.03.2004/18.11.2012/22.03.2021 tasdikli 1/1000 ölçekli Bakırköy Merkez
Uygulama İmar Planı ve Tadilatlarında “Yeşil Alan”da kalmakta iken İstanbul Büyükşehir Belediyesince hazırlanan 30.11.2022 tasdikli 1/5000 ölçekli Bakırköy Demiryolu Güneyi ve Kuzeyi Nazım İmar Planı’nda ada, parsel ve yanındaki alanın “Eğitim Alanı” lejantına alındığı; söz konusu planın plan notlarında “Eğitim Alanı”nın, deprem toplanma alanı şeklinde kullanılabileceğine ilişkin bir ifadenin yer almadığı; 1/5000 ölçekli nazım imar planı doğrultusunda yeni 1/1000 ölçekli uygulama imar planı çalışmalarının halen devam ettiği;
Başkanlık personelinin 28.12.2023 tarihinde yerinde yaptığı incelemede, ada, parseldeki taşınmazın 2 güneybatısındaki yaklaşık 750 m lik alanın, okul bahçesi yapılmak suretiyle işgal edildiğinin tespit edildiği; ada, parseldeki taşınmazın giriş-çıkışının Sokak’tan olması nedeniyle taşınmazın işgalcisi adına ecrimisil dosyasının açıldığı
açıklamalarına yer verilmiştir.
2.3. İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ile İstanbul İl Jandarma Komutanlığının cevabi yazıları ve eklerinde özetle,
Başvuruya konu alanın “afet ve acil durum toplanma alanı” olarak tespit olmadığı
açıklamasına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 5’inci maddesinde, “Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır.
Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır…”,
5.2. “Mekânsal planlama kademeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; ‘Çevre Düzeni
Planları’ ve ‘İmar Planları’ kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır”,
6. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu
Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz”
7. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde,
“ Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
…
Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale
Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
/
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, işbu kararın 1 numaralı paragrafında, “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer verildiği şekilde özetle; Mahallesi, Sokak üzerinde bulunan ada, parseldeki arazisi için İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Bakırköy Belediyesine kamu arazisine ait komşu alanların işgalinin yapıldığının ihbar edildiğini, uydu görsellerinde kamu alanlarının işgalinin gözüktüğünü, söz konusu alanın işgalinin en az 10 yıldır devam ettiğini, uydu görüntüleri ve fotoğraflarla bu durumun kanıtlanabileceğini, kurumların sorumluluğu birbirine atarak konuyu geçiştirdiğini, şikayet bağlamında sonuç elde edemediğini, Mahallesi’nde 4-5 tane deprem toplanma alanı bulunduğunu, deprem riski olan bir alanda kamusal park alanının özel okul arazisine katıldığını iddia ve ifade ederek başvuruya konu alanın imar planında yer aldığı gibi yeşil alan olarak halkın kullanımına açılması ve deprem toplanma alanı ilan edilmesini talep etmektedir.
10. Başvurunun inceleme-araştırma aşamasında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Bakırköy
Belediye Başkanlığından bilgi-belge talebinde bulunulmuştur.
10.1. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin ilettiği cevabi yazılarda özetle,
2
Başvuruya konu Bakırköy ilçesi, ada, parseldeki taşınmazın 1335 m yüz ölçümüne sahip olduğu, şahıs mülkiyetinde bulunduğu ve mevcutta parsel üzerinde “ ”nin yer aldığı;
Başvuruda işgale uğradığı iddia edilen kamu arazisinin ada, parselin batısında yer alan tescil dışı alan olduğu;
ada, parsel ile bu parselin batısında kalan tescil dışı alanın, 30.11.2022 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli
Bakırköy İlçesi Demiryolu Kuzeyi ve Güneyine İlişkin Revizyon Nazım İmar Planı’nda “Eğitim Alanı” lejantında kalmakta iken, söz konusu plana yasal askı süresinde yapılan itirazlar sonucunda onaylanan
18.12.2023 tarihli 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planı Değişikliği ile “T1” rumuzlu “Ticaret Alanı”
lejantına alındığı ve parsel içine blok ebatlarının işlendiği; söz konusu Plan Değişikliğinin mevzuat gereğince 29.04.2024-28.05.2024 tarihleri arasında bir ay süreyle askıya çıkarıldığı; yapılan itirazların değerlendirilmesi için İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisine iletildiği; Meclisin 11.07.2024 tarihli ve sayılı kararıyla ada, parsel ile bu parselin batısındaki tescil dışı alanın“T1” rumuzlu “Ticaret Alanı” kullanımının korunduğu ve parsel içinde gösterilen blok çizimlerinin iptal edildiği; bu doğrultuda, plan paftalarının onaylanması sürecinin devam ettiği;
Başvuruya konu ada, parselin daha önceden 01.04.2003 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy
Merkez Ataköy Revizyon Nazım İmar Planı’na konu olduğu; söz konusu parselin mezkur planda “Özel
İlköğretim Tesisleri Alanı” lejantında, ilgili tescil dışı alanın ise “Orta Öğretim Tesisleri Alanı” lejantında, bu plan doğrultusunda onaylanan meri 08.03.2004 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Bakırköy Merkez Ataköy
Uygulama İmar Planı’nda ise ada, parselin “Özel İlköğretim Tesisi Alanı” lejantında, tescil dışı alanın ise, “Orta Öğretim Tesisi Alanı” lejantında kaldığı; 17.01.2012 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy 2
İlçesi Ada Parselin Bir Kısmı ile Ada Parselin 3.500 m lik Kısmına İlişkin Nazım İmar Planı
Değişikliği ile tescil dışı alanın ada, parseldeki “Özel İlköğretim Tesisleri Alanı” fonksiyonuna dahil edildiği; bu plan doğrultusunda onaylanan 16.06.2012-28.11.2012 tarihli 1/1000 ölçekli
Mahallesi ada – parsel ve Kadastral Yolunun Bir Kısmı ile Ada Parsele Ait Uygulama İmar
Planı Değişiklikleri ile tescil dışı alanın “Park Alanı” lejantına alındığı
hususları belirtilmiştir.
10.2. Bakırköy Belediyesinin ilettiği cevabi yazıda ise özetle,
Başvuruya konu alanın 08.03.2004/18.11.2012/22.03.2021 tasdikli 1/1000 ölçekli Bakırköy Merkez
Uygulama İmar Planı ve Tadilatlarında “Yeşil Alan”da kalmakta iken İstanbul Büyükşehir Belediyesince hazırlanan 30.11.2022 tasdikli 1/5000 ölçekli Bakırköy Demiryolu Güneyi ve Kuzeyi Nazım İmar
Planı’nda ada, parsel ve yanındaki alanın “Eğitim Alanı” lejantına alındığı; söz konusu planın plan notlarında “Eğitim Alanı”nın, deprem toplanma alanı şeklinde kullanılabileceğine ilişkin bir ifadenin yer almadığı; 1/5000 ölçekli nazım imar planı doğrultusunda yeni 1/1000 ölçekli uygulama imar planı çalışmalarının halen devam ettiği;
Başkanlık personelinin 28.12.2023 tarihinde yerinde yaptığı incelemede, Mahallesi, Sokak ile mülkiyeti Hazine’ye ait olan ada, parseldeki taşınmaz üzerinden geçen Sokak arasında bulunan ve giriş-çıkışını ara arter niteliğinde olan Sokak’tan alan ada, parseldeki 2 taşınmazın güneybatısındaki yaklaşık 750 m lik alanın, okul bahçesi yapılmak suretiyle işgal edildiğinin tespit edildiği; ada, parseldeki taşınmazın giriş-çıkışının Sokak’tan olması nedeniyle taşınmazın işgalcisi adına ecrimisil dosyasının açıldığı; 27.10.2021-31.12.2023 tarih aralığı için 172.668
TL ecrimisil tutarı tahakkuk ettirildiği
hususları Kurumumuzla paylaşılmıştır.
10.3. İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ile İstanbul İl Jandarma Komutanlığının cevabi yazıları ve eklerinde özetle, başvuruya konu alanın “afet ve acil durum toplanma alanı” olarak tespit olmadığı bildirilmiştir.
11. Başvuruya konu “işgal edildiği iddia edilen alanın imar planında yer aldığı gibi yeşil alan olarak halkın kullanımına açılması” talebi incelendiğinde, işgale uğradığı iddia edilen kamu arazisinin Bakırköy ilçesi, ada, parselin batısında yer alan tescil dışı alan olduğu; söz konusu alana yönelik Bakırköy
Belediyesinin işgal tespiti yaptığı ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu gereğince ecrimisil işlemlerini tesis ettiği; ada, parselin daha önceden 01.04.2003 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy Merkez Ataköy
Revizyon Nazım İmar Planı’na konu olduğu; söz konusu parselin mezkur planda “Özel İlköğretim Tesisleri
Alanı” lejantında, ilgili tescil dışı alanın ise “Orta Öğretim Tesisleri Alanı” lejantında, bu plan doğrultusunda onaylanan meri 08.03.2004 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Bakırköy Merkez Ataköy Uygulama
İmar Planı’nda ise ada, parselin “Özel İlköğretim Tesisi Alanı” lejantında, tescil dışı alanın ise, “Orta
Öğretim Tesisi Alanı” lejantında kaldığı; 17.01.2012 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy İlçesi Ada 2
Parselin Bir Kısmı ile Ada Parselin 3.500 m lik Kısmına İlişkin Nazım İmar Planı Değişikliği ile tescil dışı alanın ada, parseldeki “Özel İlköğretim Tesisleri Alanı” fonksiyonuna dahil edildiği; bu plan doğrultusunda onaylanan 16.06.2012-28.11.2012 tarihli 1/1000 ölçekli Mahallesi ada – parsel ve Kadastral Yolunun Bir Kısmı ile Ada Parsele Ait Uygulama İmar Planı
Değişiklikleri ile tescil dışı alanın “Park Alanı” lejantına alındığı; son olarak, ada, parsel ile tescil dışı alanın, 30.11.2022 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy İlçesi Demiryolu Kuzeyi ve Güneyine İlişkin
Revizyon Nazım İmar Planı’nda “Eğitim Alanı” lejantında kalmakta iken, söz konusu plana yasal askı süresinde yapılan itirazlar sonucunda onaylanan 18.12.2023 tarihli 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar
Planı Değişikliği ile “T1” rumuzlu “Ticaret Alanı” lejantına alındığı anlaşılmıştır.
12. Bu kapsamda, başvuruya konu edilen ve işgal edildiği iddia edilen tescil dışı alanın, 17.01.2012 tasdik 2 tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy İlçesi Ada Parselin Bir Kısmı ile Ada Parselin 3.500 m lik
Kısmına İlişkin Nazım İmar Planı Değişikliği’nde, ada, parseldeki “Özel İlköğretim Tesisleri Alanı”
fonksiyonunda; 30.11.2022 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bakırköy İlçesi Demiryolu Kuzeyi ve Güneyine
İlişkin Revizyon Nazım İmar Planı’nda “Eğitim Alanı” lejantında; pafta onay süreci devam eden
18.12.2023 tarihli 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planı Değişikliği bağlamında ise “T1” rumuzlu
“Ticaret Alanı” lejantında bulunmakla birlikte, uygulama imar planı düzeyindeki son değişiklik olan 16.06.2012-28.11.2012 tarihli 1/1000 ölçekli Mahallesi ada – parsel ve Kadastral
Yolunun Bir Kısmı ile Ada Parsele Ait Uygulama İmar Planı Değişiklikleri ile tescil dışı alanın
“Park Alanı” lejantına alındığı tespit edilmektedir. Bu noktada “Park Alanı” lejantına alınması, bahse konu tescil dışı alan bakımından nazım imar planı ile uygulama imar planı arasında uyumsuzluğun olduğunu göstermektedir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 6’ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince, her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanmak mecburiyetinde olup uygulama imar planının nazım imar planının öngördüğü çerçeveyle uyumlu olması gerekmektedir. Kaldı ki, Bakırköy Belediyesinin
Kurumumuza ilettiği bilgiler arasında 1/5000 ölçekli nazım imar planı doğrultusunda yeni 1/1000 ölçekli uygulama imar planı çalışmalarının devam ettiği hususu da yer almaktadır. Dolayısıyla uygulama imar planı düzeyinde “Park Alanı” olarak belirtilse de bahse konu tescil dışı alanın, söz konusu fonksiyon bağlamında kullanılması mümkün olmayıp ilgili nazım imar planı gereğince meri kullanım şekli olan
“Özel İlköğretim Tesisleri Alanı” veya onay süreci devam eden “Ticaret Alanı”na uygun değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu tespitler karşısında, başvuruya konu tescil dışı alanın yeşil alan olarak halkın kullanımına açılması talebinin üst kademedeki plana uygunluk kriterini sağlamadığı, zira yürürlükteki üst plan olan nazım imar planına uygun olmadığı görülmüştür.
13. Başvuranın anılan alana yönelik “deprem toplanma alanı ilan edilmesi” talebine ilişkin olarak
Kurumumuzca bilgi-belge talep edilmiş olup 30.11.2022 tasdikli 1/5000 ölçekli Bakırköy Demiryolu
Güneyi ve Kuzeyi Nazım İmar Planı’nın plan notlarında “Eğitim Alanı”nın, deprem toplanma alanı şeklinde kullanılabileceğine ilişkin bir ifade yer almadığı tespit edilmiştir. Buna göre hem yürürlükteki hem de çalışmaları süren 1/5000 ölçekli nazım imar planında anılan alan “Özel İlköğretim Tesisleri Alanı” veya
“Ticaret Alanı” olarak gösterildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ile
İstanbul İl Jandarma Komutanlığının Kurumumuza ilettikleri cevabi yazıları ve eklerinde belirtildiği üzere, halihazırda bu alan “afet ve acil durum toplanma alanı” olarak belirlenmemiştir.
14. Bununla birlikte, başvuruya konu talep haricinde başvuruda işgal edildiği iddia edilen tescil dışı alanla ilgili yapılan ecrimisil işlemlerine ilişkin olarak Kurumumuzun bilgi-belge talep yazısına cevaben Bakırköy
Belediyesinin 27.10.2021-31.12.2023 tarih aralığı için 172.668 TL ecrimisil tutarı tahakkuk ettiği; ancak başvuranın “söz konusu alanın işgalinin en az 10 yıldır devam ettiği ile uydu görüntüleri ve fotoğraflarla bu durumun kanıtlanabileceği” iddialarının bulunduğu anlaşılmıştır. Kurumumuza iletilen bilgibelgelerde de idarenin ecrimisil tahakkukunda hangi gerekçeyle söz konusu tarih aralığını esas aldığı ve neden zamanaşımı süresini dikkate almadığı hususlarına dair bir açıklamaya rastlanmamıştır. Bu nedenle, ilgili idarenin ecrimisil işlemleri bağlamında gerekli incelemeyi yapması ve uydu görüntüleri ile ilk işgal tarihini tam olarak tespit ederek beş yıllık zamanaşımı süresine göre ecrimisil işlemlerini tesis etmesi gerekmektedir.
15. Ayrıca başvuruya konu tescil dışı alan bakımından, nazım imar planı ile uygulama imar planı arasında uyumsuzluğun olduğu tespit edilmiş olup 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin sürecin henüz tamamlanmamış olması ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hakkında Bakırköy Belediyesinin nazım imar planı doğrultusunda plan yenileme çalışmalarının devam ettiği dikkate alınarak 3194 sayılı
Kanun uyarınca uygulama imar planının üst kademedeki plana uygun hale getirilmesi gerekmektedir.
16. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; başvuruya konu işgal edildiği iddia edilen alanın imar
planında yer aldığı gibi yeşil alan olarak halkın kullanımına açılması ve deprem toplanma alanı ilan edilmesi talebinin üst plan niteliğindeki nazım imar planı düzenlemeleri uyarınca reddedilmesi; ecrimisil işlemleri kapsamında işgale ilişkin şikayetlerin dikkate alınması ve bu doğrultuda gerekli denetim ve tahakkuk işlemlerinin düzenli bir şekilde yapılması ile başvuruya konu tescil dışı 750 metrekarelik alana dair işgal iddiasının daha önceki tarihleri içermesine rağmen 05.01.2024 tarihinde düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinde geriye doğru 27.10.2021 tarihine kadar (26 ay) gidilerek 172.668 TL işgal bedeli çıkarıldığı ve tarih aralığına ilişkin belirlemenin hangi gerekçeye dayandığı ile zamanaşımı süresinin neden dikkate alınmadığı anlaşılamadığından uydu görüntülerinden gerekli incelemenin yapılarak ilk işgal tarihinin tespiti halinde kamu zararına yol açılması durumunda sorumlularının tespit edilmesi ve beş yıllık zamanaşımı süresi içinde ecrimisil kaydının değerlendirilmesi; ayrıca 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı arasındaki uyumsuzluğu giderici çalışmaların yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, gönderme kararı sonrasında başvurana İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 02.02.2024 tarihli cevabın verildiği; ancak bu cevapta, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı; Bakırköy
Belediyesinin ise gönderme kararı sonrasında başvurana yazılı cevap vermediği görülmüş olup ilgili idarenin “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uymadığı tespit edilmiştir. İdareler tarafından bahse konu ilkelere riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İstanbul İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN
KISMEN REDDİ KISMEN KABULÜNE,
Başvuruya konu alanın imar planında yer aldığı gibi yeşil alan olarak halkın kullanımına açılması ve deprem toplanma alanı ilan edilmesi talebinin REDDİNE,
Ecrimisil işlemleri kapsamında işgale ilişkin şikayetlerin dikkate alınması ve bu doğrultuda gerekli denetim ve tahakkuk işlemlerinin düzenli bir şekilde yapılması ile başvuru konusu tescil dışı alana yönelik uydu
görüntülerinden inceleme yapılarak ilk işgal tarihinin tespit edilmesi ve ilk işgal tarihine göre kamu zararına yol açılması durumunda sorumlularının tespit edilmesi ve beş yıllık zamanaşımı süresi içinde ecrimisil kaydının güncellenmesi ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı arasındaki uyumsuzluğu giderici çalışmaların yapılması yönünde İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE BAŞKANLIĞI ile BAKIRKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerin tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA, İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI ve BAKIRKÖY
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/