TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 17849-17849 |sayi|94019529-101.07.04-E.94019529-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/7456 2018/ 7456
KARAR TARİHİ : 24/10/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Manisa Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
Turgutlu Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, imar planında yeşil alan olarak belirtilen taşınmazının kamulaştırılması veya imar planının değiştirilerek bahsi geçen taşınmazın serbest bırakılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 01/06/2018 1.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuran adına Av. tarafından yapılan başvuruda ;
Manisa İli İlçesi 714 ada parsel 83 pafta numaralı taşınmazın Turgutlu Belediye
Meclisi’nin 05/ 06/ 2012 tarih ve karar numaralı işlemi ile karara bağlanan imar planı ile yeşil alan olarak tahsis edildiğini, ancak bugüne kadar kamulaştırma yapılıp taşınmazın değerinin ödenmediği gibi taşınmaz üzerindeki kısıtlamanın da kaldırılmadığını, bu durumun mülkiyet hakkının nevisi olan kullanma, yararlanma ve sarf etme haklarını kullanmalarını engellediğini belirterek; kısıtlanan mülkiyet hakkının taraflarına iadesi ile mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla imar planının değiştirilerek bahsi geçen taşınmazın serbest bırakılması yahut ivedilikle kamulaştırılması talep
1 / 9edilmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuz 26/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
Turgutlu Belediye Başkanlığının 19/ 07/ 2018 tarihli ve . sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Turgutlu ilçesi Mıntıka 714 ada parsel sayılı taşınmazın;
2.1.1) 12/ 07/ 1984 tarihinde Valilik Makamınca onaylanan 1/ 1000 ölçekli imar planında imar planı
dışarısında olduğu,
2.1.2) 05/ 10/ 1989 tarih 22 sayılı Turgutlu Belediye Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli imar
planında bahse konu taşınmazın, “T.A .K.S.- 0.40 K.A .K.S.- 0.80 yapılaşma koşullu, yollardan 5 metre, komşudan 3 metre yapı yaklaşma mesafeli, ikiz nizam 2 kat konut alanı, park alanı ve yol alanında ” kaldığı
2.1.3) 02/ 01/ 2006 tarih ve 06 sayılı Turgutlu Belediye Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli
imar planında bahse konu taşınmazın, “park ve yol alanında ” kaldığı
2.1.4) 05/ 01/ 2009 tarih ve 04 sayılı Turgutlu Belediye Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli
imar planında bahse konu taşınmazın, “park ve yol alanında ” kaldığı,
2.1.5) 05/ 06/ 2012 tarih ve 56 sayılı Turgutlu Belediye Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli
imar planında bahse konu taşınmazın, “park ve yol alanında ” kaldığı,
2.2) Ayrıca parselin imar uygulamasına girmemiş olduğu, uygulama dosyası bulunmadığı ve
kamulaştırma işleminin gerçekleştirilmediği,
2.3) On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle bazı Kanun Ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında Manisa İlinin büyükşehir belediyesi statüsü kazandığı, bu nedenle 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin b bendi gereğince Nazım İmar Plan Değişikliği ile ilgili taleplerin Manisa Büyükşehir
Belediyesi Meclisi tarafından değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir .
3) Kurumumuz 18/ 09/ 2018 tarihli ve . sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığının 03/ 10/ 2018 tarihli ve . sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Turgutlu 1/ 5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planı, 05/ 06/ 2012 tarihinde, 6360 sayılı kanun
öncesinde Turgutlu Belediye Meclisince 56 sayılı kararla onaylandığı, meri Turgutlu 1/ 5000 ölçekli
Revizyon Nazım İmar Planı Müdürlükçe incelendiğinde; Turgutlu İlçesi, 714 ada parselin ‘Park
Alanı’ , ‘Yol Alanı’ ve kısmen Kentsel ve Bölgesel Büyük Spor Alanları’nda kaldığının tespit edildiği,
3.2) Turgutlu Belediyesi’nin 17/ 01/ 2018 tarih . sayılı yazısı ile ilçe genelinde imar planlarında
2 / 9revizyona ihtiyaç olduğu belirtilerek 1/ 1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile birlikte 1/ 5000 ölçekli
Nazım İmar Planı teklifi hazırlayarak incelenmek ve Manisa Büyükşehir Belediye Meclisince değerlendirilmek üzere taraflarına iletildiği,
3.3) Bahsi geçen 1/ 5000 ölçekli Nazım İmar Planı önerisinin değerlendirilmek üzere 13/ 03/ 2018
tarihli Manisa Büyükşehir Belediyesi Meclisine havale edildiği, Büyükşehir Belediye Meclisinin 10/ 07/ 2018 tarihli toplantısında görüşülmüş olup sayılı kararı ile değiştirilerek kabul edilerek 13/ 09/ 2018 ve 13/ 10/ 2018 tarihleri arasında ilan olan Turgutlu 1/ 5000 ölçekli İlave ve Nazım İmar
Planı incelendiğinde; söz konusu parselin ‘ Belediye Hizmet Alanı’ , ‘ Park Alanı’ , ‘ Yol Alanı’ ve kısmen ‘ Spor Alanı ’nda kaldığının tespit edildiği,
3.4) Bununla birlikte; Manisa Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 16/ 05/ 2017 tarih sayılı kararı ile
kabul edilen Manisa Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanına Dahil Edilecek Yol ve Ulaşım
Bağlantıları Tespitine İlişkin Usul ve Esaslara göre; söz konusu yeşil alanın Turgutlu Belediyesi sorumluluğunda olduğu tarafımıza bildirilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
4.1) “II. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde, “Temel hak ve
hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir . Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz .”,
4.2) “IV. Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması” başlıklı 15 inci
maddesinde, “Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir .
4.3) “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras hakkına sahiptir .
Bu haklar kamu yararı amacı ile kanunla sınırlanabilir . Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz .”,
4.4) “Kamulaştırma” başlıklı 46 ıncı maddesinde, “Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının
gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir . Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir . Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir . Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı
3 / 9aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir .”,
4.5) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5) Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler… Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”,
6) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin Ek Protokol No. 1’in “Mülkiyetin korunması” başlıklı
1 inci maddesinde, “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini
isteme hakkı vardır . Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir .”
7) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükümleri düzenlenmiştir .
8) 8/ 12/ 2001 tarih ve 24607 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4721 sayılı Türk Medeni
Kanununun “Mülkiyet hakkının içeriği” başlıklı 683 üncü maddesinde, “Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir . ”
9) 03/ 05/ 1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun,
9.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki
yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir . ”,
9.2) “İmar programları, kamulaştırma ve kısıtlılık hali” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere
5 yıllık imar programlarını hazırlarlar . … Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan
alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar . Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur .
4 / 9İmar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama
konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder . ”,
10) 04/ 11/ 1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun,
10.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun; kamu
yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, .karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler . ”,
10.2) Ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(Ek :20 / 8/ 2016- 6745/ 33 md.) Uygulama imar
planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır . Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmaması hâlinde taşınmazların malikleri tarafından, bu Kanunun geçici 6 ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayılı İmar
Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir .”,
10.3) Geçici 11 inci maddesinde; “(Ek :20 / 8/ 2016- 6745/ 34 md.) (İptal birinci fıkra : Anayasa
Mahkemesinin 28/ 3/ 2018 tarihli ve E :2016 / 196 ve K:2018 / 34 sayılı kararıyla .) (İptal ikinci fıkra :
Anayasa Mahkemesinin 28/ 3/ 2018 tarihli ve E :2016 / 196 ve K:2018 / 34 sayılı kararıyla .)” , hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, Manisa İli Turgutlu İlçesi 714 ada parsel 83
pafta numaralı taşınmazın Turgutlu Belediye Meclisi’nin 05/ 06/ 2012 tarih ve karar numaralı işlemi ile karara bağlanan imar planı ile yeşil alan olarak tahsis edildiğinden bahisle mağduriyetinin giderilmesi amacıyla imar planının değiştirilerek bahsi geçen taşınmazın imar planında serbest bırakılması yahut kamulaştırılarak bedelinin ödenmesi talebinde bulunmaktadır .
13) Anayasanın 35 inci maddesinde, herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğu ve bu hakkın ancak
kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği hüküm altına alınmış olup, 46 ncı maddesinde ise
5 / 9özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamının veya bir kısmının kamu yararının
gerektirdiği hallerde, kanunla gösterilen esas ve usullere göre kamulaştırılabileceği düzenlemesine yer verilmiştir . Anayasanın 46 ıncı maddesindeki düzenlemeye benzer şekilde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ile de kamu yararının gerektirdiği hallerde özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamının veya bir kısmının devlet ve kamu tüzel kişilerince kamulaştırılabileceği kurala bağlanmıştır .
14) 20/ 08/ 2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanununa eklenen Ek 1 inci maddesi ile uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar için uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamalarının yapılacağı , bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazların ilgili idarelerce kamulaştırılacağı veya her hâlde kişilerin mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılacağı/yaptırılacağı hüküm altına alınmıştır .
15) 3194 sayılı İmar Kanunuyla, yerleşim yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık
ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla aynı Kanunun 7 nci ve 8 inci maddesiyle belirli nüfusu aşan belediyelere imar planlarını hazırlama ve yürürlüğe koyma yükümlülüğü getirilmiş olup, 10 uncu maddesinde de belediyelere, imar planlarını uygulamak üzere belirtilen süre içinde imar programı hazırlama; ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarına ise imar programlarında kendi görev alanlarındaki kamu hizmetine tahsis edilmiş özel mülkiyete konu taşınmazları kamulaştırma yükümlülüğü getirilmiştir .
16) Mülkiyet hakkına müdahaleler en yaygın olarak uygulama imar planları ile yapılmakta olup,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 15/ 12/ 2010 tarihli ve E:2010 / 5- 662, K :2010 / 651 sayılı kararında , “…uzun yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı İdarenin, malikin taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkını belirsiz bir süre için kullanılamaz hale getirdiği, dolayısıyla malikin taşınmazdan mülkiyet hakkının özüne uygun şekilde yararlanma olanağı kalmadığı, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkının hukuksal bir nedene dayanılmadan İdarece engellendiği” tespitinde bulunmuştur . Benzer şekilde
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de 13331/ 07 başvuru no.lu 11 Ocak 2011 tarihli “Hakan
ARI-Türkiye” davasında , başvuranın mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin 2002 yılından, yani imar izni talebinde bulunduğu ve idarenin taşınmazını okul inşası için tahsis ettiğini öğrendiği tarihten bu yana sürdüğünün altını çizmiş ve “idarenin belirtilmeyen bir tarihte yapacağı kamulaştırmaya dek araziye getirilen imar yasağı sebebiyle başvuranın mülkiyet hakkından tam anlamıyla yararlanmasının engellendiğini, arazinin satış şansı da dahil, sonucu itibarıyla taşınmazın değerini hatırı sayılır ölçüde azalttığını, maliklerin kamu yararının gerekleri ile mülkiyet hakkı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları” yönünde bir tespitte bulanarak AİHS Ek 1 No’lu Protokol’ün 1 nci maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır . (Corpus Mevzuat ve İçtihat Programı, Erişim 13/ 02/ 2018) .
17) İlgili İdareler tarafından gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde; 714 ada 8 parsel sayılı
6 / 9taşınmazın; 12/ 07/ 1984 tarihinde Valilik Makamınca onaylanan 1/ 1000 ölçekli imar planında, imar
plan dışarısında olduğu, 05/ 10/ 1989 tarih 22 sayılı Turgutlu Belediye Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli imar planında ‘ T.A .K.S.- 0.40 K.A .K.S.- 0.80 yapılaşma koşullu, yollardan 5 metre, komşudan 3 metre yapı yaklaşma mesafeli, ikiz nizam 2 kat konut alanı, park alanı ve yol alanında’ kaldığı, 02/ 01/ 2006 tarih ve 06 sayılı Turgutlu Belediye Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli imar planında ‘ park ve yol alanında ’ kaldığı, 05/ 01/ 2009 tarih ve 04 sayılı Turgutlu Belediye
Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli imar planında ‘ park ve yol alanında ’ kaldığı, 05/ 06/ 2012 tarih ve 56 sayılı Turgutlu Belediye Meclisi Kararı ile onaylanan 1/ 1000 ölçekli imar planında ‘ park ve yol alanında ’ kaldığı, Manisa Büyükşehir Belediye Meclisinin 10/ 07/ 2018 tarihli 407 sayılı kararı ile değiştirilerek kabul edilen, 13/ 09/ 2018 ve 13/ 10/ 2018 tarihleri arasında askıda bulunan
Turgutlu 1/ 5000 Ölçekli İlave ve Nazım İmar Planında söz konusu parselin ‘ Belediye Hizmet
Alanı’ , ‘ Park Alanı ’ , ‘ Yol Alanı ’ ve kısmen ‘ Spor Alanı ’nda kaldığının tespit edildiği görülmüştür .
18) Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde mülkiyet hakkını korumaya yönelik yer verilen
düzenlemeler ve Mahkemelerin benzer uyuşmazlıklara ilişkin içtihatları genel olarak ele alınıp değerlendirildiğinde, özel mülkiyet hakkının korunması gereken temel insan hakları arasında olduğu, idareler eliyle mülkiyet hakkına müdahalede bulunulabileceği ancak, bu müdahalede “kamu yararı” , “kanuni düzenleme” ve “ölçülülük” ya da “orantılılık” gibi uluslararası hukukun genel ilkelerinin varlığının dikkate alınması gerektiği, aksi durumda müdahalenin mülkiyet hakkı ihlaline neden olacağı sonucuna ulaşılmaktadır . Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi “Sporrong ve Lönnroth (İsveç)” davasında uzun süreli kamulaştırma şerhleri ve imar yasakları ile karşı karşıya kalan mülk sahiplerinin mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddiasıyla yaptıkları başvuruya ilişkin incelemesinde, mülkiyet hakkına herhangi bir müdahalenin haklı gösterilebilmesi için bunun kamu veya genel çıkarlar doğrultusunda meşru bir amaca hizmet etmesi gerektiğini, fakat bunun yeterli olmadığını, Mahkemece ayrıca toplumun genel çıkarlarının gerekleri ile bireyin temel haklarının korunması gereği arasında adil dengenin korunup korunmadığının belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir ( http : //www .inhak .adalet .gov.tr/inhak_bilgi_bankasi/el_kitaplari/mulikyet_kilavuz .pdf , 13/ 02/ 2018) .
19) Başvuruya konu taşınmazın hukuki ve fiil durumuna ilişkin yukarıda yer verilen açıklamalar,
ilgili mevzuat, ulusal ve uluslararası mahkemelerin benzer uyuşmazlıklara ilişkin verdiği kararlar ışığında başvuruya konu talep değerlendirildiğinde, başvuruya konu taşınmazın ilk olarak 05/ 10/ 1989 tarihli 1/ 1000 ölçekli imar planında ‘park alanı ve yol alanı’ ve bugüne kadar yapılan diğer imar planlarında da söz konusu taşınmazın ‘park ve yol alanı’ olarak belirlendiği, dolayısıyla 2942 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesinde belirtilen süreyi geçtiği halde taşınmazın yatırım programına alınmaması suretiyle sürdürülen uygulamanın Anayasa ile teminat altına alınan mülkiyet hakkının özüne uygun şekilde taşınmazdan yararlanma olanağını zedelediği , başvuranı mülkiyetin geleceği konusunda belirsizliğe ittiği, kamu yararının gerekleri ile bireyin mülkiyet hakkının korunması arasında gözetilmesi gereken adil dengenin malikler aleyhine bozulduğu sonucuna ulaşılmış olup, İdarelerin, bahsi geçen taşınmaza ihtiyacı bulunmadığının saptanması halinde, bireysel yarar ile kamusal yarar arasındaki denge gözetilerek başvuranın hissedarı olduğu taşınmazı üzerindeki imar plan uygulamasından kaynaklı kısıtlamanın kaldırılması yahut başvuranın bu taşınmazdaki hissesinin kamulaştırılması yönünde tavsiyede bulunulması
7 / 9gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, makul “sürede karar verme” “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davrandığı, öte yandan yukarıda hukuki gerekçe başlığı altında incelendiği üzere “kanunilik” ve
“ölçülülük” ilkesine riayet etmediği tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 14/ 06/ 2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin
sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Manisa Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE ; a) Başvuranın taşınmazı üzerindeki imar plan uygulamasından kaynaklı kısıtlamanın kaldırılması, veya b) İdare ile başvuran arasında taşınmazın kamulaştırma bedelinin, güncel rayiç bedel gözetilerek mümkünse uzlaşma yoluyla belirlenmesi ve idare tarafından kamulaştırma bedelinin makul sürede ödenmesini teminen yeni bir işlem tesisi, veya c) Tespit edilecek güncel kamulaştırma rayiç bedel esas alınarak idare tarafından başka taşınmazla takas işleminin makul sürede gerçekleştirmesini teminen yeni bir işlem tesisi hususunda TURGUTLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA VE MANİSA BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA ,
Kararın BAŞVURANA , TURGUTLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA VE MANİSA
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
8 / 96328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ,
Turgutlu Belediye Başkanlığınca ve Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi