İmar uygulamalarının iptali sonrası kadastral parselin ihyası talebinin kabul edilip edilemeyeceği ve yargılama giderlerinin sorumluluğu nasıl belirlenir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, imar uygulamasının iptali nedeniyle kadastral mülkiyet durumunun ihyası talebine ilişkindir. Davacı, davalı belediyeler tarafından yapılan imar düzenlemelerinin iptal edilmesi üzerine kadastral parselin ihyasını talep etmiştir. Mahkeme, yasa değişikliği nedeniyle davanın reddine karar vermiştir. Ancak Yargıtay, imar uygulamalarının iptali sonucunda kadastral parselin durumu üzerinde mülkiyet ihtilafı olmadığını ve davacının talebinin kamusal tasarruftan kaynaklandığını belirterek, iptal edilen idari işlemi yapan belediyenin yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerektiğine hükmetmiştir.

Yargıtay, 7221 sayılı Kanun’un 7. maddesi gereğince, imar uygulamalarının iptali durumunda kadastral parselin ihyası talebinin kabul edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Mahkeme kararında, davacının dava açma tarihindeki haklılığı göz önünde bulundurularak, davalı belediyelerin yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, mahkeme kararı düzeltilerek onanmış ve davacı lehine vekalet ücreti tahsiline hükmedilmiştir.

7. Hukuk Dairesi         2024/2708 E.  ,  2024/3908 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/1200 E., 2024/464 K.
    KARAR : Davanın reddi

    Taraflar arasındaki kadastral parselin ihyası davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

    Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

    Mahkeme kararı davacı vekili ile davalılar Adana Büyükşehir Belediyesi ve … vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde 998 (26) sayılı parselin içinde bulunduğu alanda davalı belediyeler tarafından yapılan imar düzenlemelerinin idari yargı yerinde iptal edildiğini ileri sürerek kadastral parselin ihyası ile Hazine adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

    III. MAHKEME KARARI
    Mahkemenin 10/03/2020 tarih, 2019/239 Esas ve 2020/329 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

    IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
    A. Bozma Kararı
    1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili ve davalı … Belediyesi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    2. Dairemizin 09.05.2022 tarihli ve 2021/7527 Esas, 2022/3283 Karar sayılı ilâmıyla, 20 Şubat 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 7 nci maddesiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesine eklenen yeni fıkra uyarınca davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

    B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
    Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın yasa değişikliği nedeniyle reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı … Belediyesi vekili, davalı … Belediyesi vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

    B. Temyiz Sebepleri
    1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde, mahkemece yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu, dava açılmasına sebebiyet veren davalı Belediyeler olduğundan davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını istemiştir.

    2. Davalı … Belediyesi vekili temyiz dilekçesinde, dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda davalı tarafından yeni imar planı yapıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

    3. Davalı … Belediyesi vekili temyiz dilekçesinde davalı aleyhine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, imar uygulamasının iptali nedeniyle kadastral mülkiyet durumunun ihyası istemine ilişkindir.

    1. Tapu iptal ve tescil davaları kural olarak kayıt maliklerine karşı açılır. Yine; kadastral duruma dönülme istemli uyuşmazlıklarda taraf teşkili bakımından husumetin, ihyası talep edilen kadastral parselin kapsamında kalan imar parsel ya da parsellerinin maliklerine yöneltilmesi gerekir ve bu davanın özelliği itibariyle kayıt maliklerinin yanı sıra işlemi yapan belediyeye de husumetin yöneltilmesi mümkündür.

    2. İmar işleminin iptali sebebiyle kadastral mülkiyet durumunun ihyası isteğine ilişkin bu davalarda, taraflar arasında mülkiyet ihtilafının bulunmadığı; davacının talebinin kamusal tasarruftan kaynaklanan sicil kaydının düzeltilmesine ilişkin olduğu gözetilerek, hüküm altına alınması gerekli karar ilam harcı ile vekalet ücretinin maktu olması ve ayrıca yargılama gideri ve bu giderlerden sayılan vekalet ücretinden iptal edilen idari işlemi yapan davalı …’nin sorumlu tutulması gerekir.

    3. 20 Şubat 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 7 nci maddesiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesine yeni bir fıkra eklenmiştir.

    Eklenen bu hükme göre, 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesi kapsamında yapılmış imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edileceği veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değerinin ödeneceği kabul edilmiştir.

    3. Değerlendirme
    Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanunun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

    Temyizen incelenen mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukuken imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı … Belediyesi vekili ile davalı … Belediyesi vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

    Dava konusu taşınmaz davalı … Belediyesi ve davalı … Belediyesi tarafından imar uygulamalarına tabi tutulmuş, ancak davalı Belediyeler tarafından yapılan imar uygulamaları İdare Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Böylece, davacının maliki olduğu kadastral parsel üzerinde imar uygulaması ile oluşan imar parsellerinin dayanağı idari işlemin iptal edilmesi nedeniyle sicil dayanaksız kalmış ve TMK’nın 1025 inci maddesi hükmü uyarınca imar parselleri yolsuz tescil durumuna düşmüşlerdir. Her ne kadar mahkemece dava tarihinden sonra gerçekleşen yasa değişikliği nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamakta ise de; dava, davalı … Belediyesi ile davalı … Belediyesinin yapmış olduğu idari işlem nedeniyle açılmış olup, davanın açıldığı tarihte kadastral parselin ihyasını talep etmekte haklı olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, davacının davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden söz edilemeyeceğinden ve davacının dava açma tarihinde haklı olduğu göz önüne alındığında, 6100 sayılı HMK’nın 331 inci maddesi gereği yapılan yargılama giderlerinden davanın açılmasına sebebiyet veren davalılar Adana Büyükşehir Belediyesi ile dava konusu taşınmazın belediye sınırlarında meydana gelen değişiklik ile sınırına dahil olan davalı … Belediyesi sorumlu tutulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

    Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeple;
    1. Davalı … Belediyesi vekili ile davalı … Belediyesi vekilinin tüm, davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

    2. Davacı tarafın Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile; hüküm fıkrasına yedinci bent olarak ”Kendisini vekille temsil ettiren davacı lehine hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davalı … Belediyesi ile davalı … Belediyesinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine” ibaresinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

    Peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine,

    Karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

    Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

    18.09.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.