|
ÖZET: Başvuru, Artuklu Belediyesi’nde bulunan bir taşınmaz üzerindeki istinat duvarının yıkım kararının uygulanması ve imar yolunun açılması talebine ilişkindir. Şikayetçi, Mardin Belediyesi tarafından yıkım kararı verilmesine rağmen, bu kararın uygulanmadığını ve annesinin sağlık durumu nedeniyle acil bir yol açılması gerektiğini belirtmiştir. Başvuru, 13 Kasım 2023 tarihinde yapılmış olup, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından konuyla ilgili gerekli bilgi ve belgeler talep edilmiştir.
Mardin Büyükşehir ve Artuklu Belediye Başkanlıkları’ndan alınan yanıtlar, yıkım kararının uygulanmadığına dair çeşitli gerekçeleri içermektedir. Artuklu Belediyesi, imar planının tamamlanmasının ardından gerekli işlemlerin yapılabileceğini belirtmiş, ancak şikayetçinin talebine yönelik herhangi bir işlem yapılmadığını ifade etmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, yapı ruhsatı alınmadan inşa edilen yapılar için yıkım işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, Mardin Belediye Başkanlığı tarafından alınan yıkım kararının uygulanması ve hukuki belirlilik ilkesinin sağlanması için Artuklu Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiyenin, ilgili idare tarafından 30 gün içinde yerine getirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, şikayetçi, yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3718-S.24.5885
BAŞVURU NO : 2023/17978
KARAR TARİHİ : 03.04.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ARTUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayet konusu taşınmazda bulunan istinat duvarı hakkındaki yıkım kararının uygulanarak, imar yolunun açılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi dilekçesinde özetle; başvuru dilekçesi ekinde sunduğu evraklarda Mardin Belediyesi’nce imar yolunu kapatan duvar hakkında şahıslarla ilgili yıkım kararı verildiğini daha sonra iyi niyet kuralları içerisinde kanuna aykırı davranıldığını, annesinin hasta olduğunu ve yürüyemediğini, yolları kapalı olduğu için ambulansın gelemediğini ifade ve iddia ederek, imar yollarının acil olarak açılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla
05.12.2023 tarihli ve S. sayılı yazı ile Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan ve
15.01.2024 tarihli ve S. sayılı yazı ile Artuklu Belediye Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde
bulunulmuştur.
2.1. Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı’ndan alınan 28/12/2023 tarih ve E- – – sayılı yazıda özetle, “ Bahse konu şikâyete konu alan hakkında daha önce ilgi (b) yazımız ile imar uygulamalarını yapmaya yetkili Artuklu Belediyesine 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde gereğinin yapılması için bildirimde bulunulmuş olup Artuklu Belediye
Başkanlığının cevaben yazılan ilgi (c) yazısı yazılmış olup gerekçeleriyle ekte sunulmuştur. İlgi (a) yazınıza istinaden 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili diğer kanun ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde ilgi (ç)
yazımıza Artuklu Belediye Başkanlığının ilgi (d) yazısıyla cevap verildiği hususunda; Bilgilerinize arz ederim.” açıklamasına yer verilmiştir.
/
2.2. Artuklu Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nden alınan 14/02/2024 tarih ve E– – sayılı yazıda özetle; Söz konusu 16.04.2012 tarih ve 2011/2 cilt, sahife sayılı yapı tatil zaptı ve 17.04.2012 tarih ve -3 Encümen Kararının gereği işlemlerinin 1/1000 Koruma Amaçlı
İmar planı tamamlandıktan ve 3194 sayılı İmar Kanunu 15. 16. ve 18 madde uygulaması yapıldıktan sonra iş ve işlemlerin yapılabileceği, söz konusu taşınmaz ile ilgili işlemlerin yapılabilmesi için 3194 sayılı İmar
Kanununun 15. ve 16. maddeler malikin talebi doğrultusunda olduğu, ancak talep olmadığından işlem yapılmamış ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18. madde uygulaması için kurumumuzun yeterli bütçesi ve yapılaşmanın çok olduğundan yapılamadığı, ‘05.10.2020 tarih ve / sayılı Şanlıurfa Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından onaylanan Koruma Amaçlı İmar Planı etkileşim alanı İmar planı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı doğrultusunda 2024 yılı itibariyle 1/1000 ölçekli
Uygulama İmar Planı yapım sürecinin hangi aşamada olduğu ve ne zaman tamamlanacağının öngörüldüğü,’ sorusuna cevaben, söz konusu 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı İmar planı Mardin Büyükşehir Belediyesi tarafından yapıldığı, açıklamasına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; … ; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır… Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.” ,
6. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun;
6.1. “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde, “ Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için
26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.
…”,
6.2. “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, /
belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. (Değişik cümle:14/2/2020-7221/10 md.) Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.
(Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”,
6.3. “İdari müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde, “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
(Değişik cümle:14/2/2020-7221/11 md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: …”,
hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
/
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Uyuşmazlık konusu; Mardin Belediyesi’nce imar yolunu kapatan duvar hakkında yıkım kararı verildiği ancak kararın uygulanmadığı iddiasıyla imar yolunun acil olarak açılması talep edilmektedir.
9. Kurumumuzca Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan ve Artuklu Belediye
Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, yapılan araştırmada şikayet konusunun esasını teşkil eden ve başvuran tarafından gereğinin yerine getirilmesi talep edilen Mardin Belediye
Başkanlığının, 17.04.2012 tarih ve – sayılı Encümen Kararının (özetle); “Başkanlık makamından
Encümenimize havale edilen İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 17 04/2012 tarihli yazısı ve ekleri incelendi; İlgi: 16/042012 tarih ve / cilt, sahife nolu yapı tatil zaptı
İlgi yapı tatil zaptı ile 07.06.2011 tarihinde yapılan kontrollerde tarafından yapılan
Kentsel Sil Alanı etkileşimi dahilinde Mardin Mahallesi Kapalı Halı saha altı ada, nolu parselde 320 mt uzunluğunda 2,60 yüksekliğinde betondan istinat duvarı yapmıştır. Söz konusu kaçak yapının 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununu gereğince yıktırılmasına oybirliğiyle karar verildi.” yönünde olduğu görülmüştür.
10. Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza ilettiği 28.12.2023 tarihli cevabi yazısında; İlgi (b) olarak yer verilen ve Artuklu Belediye Başkanlığına hitaben yazılan 14.11.2023 tarihli ve – – sayılı yazıda özetle, “ İlgi yazı ile ekte açık adresi belirtilen adına oluşturulan şikayet başvurusu için işlem tesis edilmesi istenmektedir. Bahse konu şikayet hakkında teknik personellerinizce ilgili alanda yapılacak tarama ve inceleme neticesinde 3194 sayılı
İmar Kanununun 32. ve 42. maddeleri çerçevesinde gerekli iş ve işlemlerin Başkanlığınızca yapılması hususunda; Bilgilerini ve gereğini arz ederim.” açıklamasına yer verildiği,
10.1. Anılan yazıda ilgi (c) olarak yer verilen Artuklu Belediye Başkanlığının 01.12.2023 tarihli ve E– – sayılı yazısında özetle, “İlgi yazı ile Başkanlığımızdan, ekte açık adresi belirtilen adına oluşturulan şikayet başvurusu için işlem tesis edilmesi istenmektedir.
Bahse konu şikayet hakkında teknik personellerinizce ilgili alanda yapılacak tarama ve inceleme neticesinde 3194. sayılı İmar Kanununun 32. ve 42. maddeleri çerçevesinde gerekli iş ve işlemlerin
Başkanlığımızca yapılması talep edilmektedir.
Söz konusu ekte açık adresi belirtilen tarafımıza daha önce başvuruda bulunmuş olup, gerekli cevap verilmiştir. Verilen cevap yazımız ekinde sunulduğu hususunu; Bilgilerinize arz ederim.” denildiği,
10.2. Artuklu Belediye Başkanlığının yazısında şikâyetçiye verildiği ifade edilen 02.10.2023 tarihli cevap yazısında özetle, “İlgi dilekçe ile Başkanlığımızdan, İlimiz Artuklu ilçesi Mahallesi tapu kayıtlarında adına kayıtlı ada nolu parselde bulunan taşınmazın çevresinin tümünün beton perde ile duvar yapıldığından mahalle sakinlerinin yolunun kapatıldığı, bu sebeple yolun açılması ve duvarın yıkılması talep edilmektedir.
Söz konusu İlimiz Artuklu ilçesi Mahallesi tapu kayıtlarında adına kayıtlı ada nolu parsel, Belediyemiz 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı dahilinde her ne kadar “Konut Alanı ve Yol” olarak planlanmış olsa da 3194 Sayılı İmar Kanunun 15. 16.
ve 18. Madde uygulaması görmemiş olup, tapu sahibinin kendi sınır parselinin çevresini duvar ile örmesinde Kurumuzca herhangi bir işlem yapılamadığı hususunu; Bilgilerinizi rica ederim.” açıklamasına yer verildiği,
11. Şikayetçinin başvuru dilekçesi ekinde sunduğu ve Mardin Valiliği Açık Kapı Modülüne yaptığı başvuruya istinaden Artuklu Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından verilen 12.12.2023 tarihli cevabi yazıda özetle; “… Söz konusu İlimiz Artuklu ilçesi Mahallesi tapu kayıtlarında adına kayıtlı ada nolu parsel, Belediyemizin 08.11.1991 tarih ve 1991/78 sayılı GAP idaresi tarafından onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı dahilinde
“Konut Alanı ve Yol” olarak planlanmış olsa da 3194 Sayılı İmar Kanunun 15. 16. ve 18. Madde uygulaması yapılmamıştır. Tapu sahibi kendi kadastro parselinin sınırlarını duvar ile örmüş olup herhangi bir ihlali bulunmamıştır. Her ne kadar 08.11.1991 tarih ve 1991/78 sayılı GAP idaresi tarafından onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planına istinaden 17.04.2012 tarih ve 16-3 sayılı encümen kararı alınmış olup,
05.10.2020 tarih ve / sayılı Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
tarafından onaylanan Koruma Amaçlı İmar Planı etkileşim alanı imar planı 1/5000 ölçekli Nazım İmar
Planı yapılmış olup, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ise yapım aşamasındadır. Uygulama imar planı yapım işlemi tamamlandıktan sonra konu ile ilgili gerekli encümen kararları alınıp iş ve işlemler yapılacaktır.” açıklamasına yer verildiği tespit edilmiştir.
12. Belediye sınırları içinde bir yapı inşası için yapı ruhsatı alınması gerekmekte olup, söz konusu belgenin; yerleşim alanlarındaki yapılaşmanın kontrolünü ve takibini sağlama işlevi vardır. Ruhsatsız (İzinsiz) yapı, istisnalar haricinde, belediye veya il özel idaresinden izin alınmaksızın malik olunan arsa veya arazi üzerine yapılan yapılardır. Bu tür yapılara “kaçak yapı” denilmektedir. İzinsiz yapılar, inşaat halinde olabileceği gibi, kullanılıyor da olabilir (KALABALIK, Prof. Dr. Halil (2014). “İmar Hukuku Dersleri”, Seçkin
Yayıncılık, Ankara, s. 612-613).
13. Yapı ruhsatı alınmaması halinde ise 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci maddesinde; yıkım yaptırımının öncelikle ruhsatsız ya da yapının ruhsat ve eklerine aykırı imalatların saptanması ile mümkün olduğu, ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapıların yıktırılmasına karar verilebilmesi için, idarece yapı mahallinde ruhsata aykırılıkları somut ve ayrıntılı olarak belirtecek şekilde ve idarenin uzman fen elemanları tarafından bu aykırılıkların ayrıntılı ve somut şekilde saptanarak veri olarak aktarılan yapı tatil tutanağının düzenlenmesinin gerektiği, gerekli tebligat işlemlerinin yapılması, yapının mühürlenmesi ve yapı sahibine yapısını ruhsata uygun hale getirmesi için süre verilmesi, bu süreler içinde yapı ruhsata uygun hale getirilmezse yapının belediyece yıkılması öngörülmektedir. Kanunun 42’nci maddesi gereğince de bu durumun varlığı halinde aynı zamanda idari para cezası uygulanacağı düzenlenmiştir.
14. Bununla birlikte, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır.
Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. İstisnalar dışında ruhsat alınmadan yapıya başlanması kaçak yahut ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması durumunda 3194 sayılı Kanunun yukarıdaki paragrafta yer verilen hükümlerinin uygulanmasını gerektirecektir.
15. Somut olayda, uyuşmazlık konusu hakkında Kurumumuzca yapılan yazışmalarda idareden alınan cevabi yazıda özetle; Mardin Belediye Başkanlığının, Mardin mahallesi halı saha altı ada, nolu parselde yapılan duvar ile ilgili 16.04.2012 tarih ve 2011/2 cilt, sahife sayılı yapı tatil zaptı ve 17.04.2012 tarih ve – sayılı Encümen Kararına karşı ilgilisi tarafından itiraz veya mahkemeye müracaat edildiğine ilişkin bir bilgi ya da belge bulunmadığı, Mardin Büyükşehir
Belediye Başkanlığı’nca 14.11.2023 tarihli yazıyla, şikâyete konu alan hakkında imar uygulamalarını yapmaya yetkili Artuklu Belediyesine 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde gereğinin yapılması için bildirimde bulunulduğu, Artuklu Belediye Başkanlığının 02.10.2023 tarihli yazısında, tapu kayıtlarında
adına kayıtlı ada nolu parselin, Belediyenin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı dâhilinde her ne kadar “Konut Alanı ve Yol” olarak planlanmış olsa da 3194
Sayılı İmar Kanunun 15. 16. ve 18. madde uygulaması görmediği, tapu sahibinin kendi sınır parselinin çevresini duvar ile örmesi nedeniyle herhangi bir işlem yapılamadığı hususunun, şikâyetçiye iletildiği, Artuklu Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nden alınan 14/02/2024 tarihli cevap yazısında ise, Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığının 16.04.2012 tarihli ve 2011/2 cilt, sahife 37 sayılı yapı tatil zaptı ve 17.04.2012 tarih ve – sayılı Encümen Kararının gereği işlemlerinin 1/1000 Koruma
Amaçlı İmar planı tamamlandıktan ve 3194 sayılı İmar Kanunu 15. 16. ve 18 madde uygulaması yapıldıktan sonra iş ve işlemlerin yapılabileceği, söz konusu taşınmaz ile ilgili işlemlerin yapılabilmesi için 3194 sayılı
İmar Kanunu’nun 15. ve 16. maddeler malikin talebi doğrultusunda olduğu, ancak talep olmadığından işlem yapılmadığı ve 3194 sayılı imar kanunun 18. madde uygulaması için kurumlarının yeterli bütçesi ve yapılaşmanın çok olması nedeniyle yapılamadığı, açıklamalarına yer verildiği, bununla birlikte, Mardin
Belediye Başkanlığının 16.04.2012 tarihli yapı tatil zaptı ve 17.04.2012 tarihli Encümen Kararının gereği işlemlerin yerine getirilmesi sürecine ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği, hususları tespit edilmiştir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen tespitler dikkate alındığında, hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla bahse konu, Mardin Belediye
Başkanlığının, Mardin mahallesi halı saha altı ada, nolu parselde yapılan duvar ile ilgili 16.04.2012 tarih ve 2011/2 cilt, sahife 37 sayılı yapı tatil zaptı ve 17.04.2012 tarih ve 16-3 sayılı Encümen Kararına hakkındaki idari işlemlerin ne zaman gerçekleştirileceği konusunda herhangi bir süre öngörülmediği, konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine yer verilmediği tespit edilmiştir. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir…Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve bu kapsamda yapılacak iş ve işlemlerin belirlenen program kapsamında tamamlanması gerektiği tespit edilmiştir.
17. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Mardin Belediye Başkanlığınca kaçak yapı olduğu tespit edilen ve 17.04.2012 tarih ve – sayılı Encümen Kararıyla yıktırılması yönünde karar alınan betondan istinat duvarı hakkında imar uygulamalarını yapmaya yetkili Artuklu Belediye Başkanlığı tarafından gerekli işlemleri, hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkeleri kapsamında tamamlaması ve buna yönelik idari süreci hızlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup idarenin işlem veya eylemine karşı Mardin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre,
Mardin Belediye Başkanlığınca kaçak yapı olduğu tespit edilen ve 17.04.2012 tarih ve – Encümen
Kararıyla yıktırılması yönünde karar alınan betondan istinat duvarı hakkında gerekli işlemlerin, hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkeleri kapsamında tamamlaması ve buna yönelik idari sürecin hızlandırılması için ilgili mevzuat hükümleri kapsamında işlem tesis edilmesi hakkında ARTUKLU
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ARTUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Artuklu Belediye Başkanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/