|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, Kuşadası Belediye Başkanlığı’na yapılan başvuruda, şikayetçinin imara aykırı yapı nedeniyle uygulanan para cezalarının iptalini talep ettiğini değerlendirmiştir. Şikayetçi, yazlık evinin üzerine yaptığı çatının, onaylı mimari projeye aykırı olduğu gerekçesiyle mühürlendiğini ve iki ayrı para cezası ile karşılaştığını belirtmiştir. İlk ceza 2.993,57 TL olarak uygulanmış, ardından imara aykırılığın giderilmediği gerekçesiyle 5.698,92 TL daha ceza verilmiştir. Şikayetçi, bu cezaların hukuka aykırı olduğunu iddia ederek iptalini talep etmiştir.
Kuşadası Belediyesi, şikayetçinin imara aykırı yapısının tespit edildiğini ve gerekli işlemlerin İmar Kanunu’na uygun olarak yapıldığını savunmuştur. Yapı tatil zaptının, ilgili tarihte yapı yerine asılmasıyla şikayetçiye tebliğ edilmiş sayıldığı, dolayısıyla cezaların uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Sonuç olarak, şikayetçinin talebinin reddedilmesi, ilgili idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. Şikayetçi, kararın tebliğ tarihinden itibaren dava açma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/5036-S.21.8178
BAŞVURU NO : 2020/101624
KARAR TARİHİ : 29/03/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KUŞADASI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, imara aykırı yapı nedeniyle tarafına uygulanan para cezalarının iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, “Kuşadası ilçesi, Mahallesi, Sitesi, No ” adresinde (tapuda no.lu parselde kayıtlı) yazlık evi bulunduğunu, söz konusu evinin üzerine güneşten ve yağmurdan korunmak için demir profil ve saç malzemesinden oluşan bir çatı yaptığını, bu çatının tüm yanlarının açık vaziyette olduğunu ve herhangi bir oda oluşturmadığını, söz konu yeri başka bir amaç için de kullanmadığını, Kuşadası Belediyesi tarafından kendisinde 04/05/2020 tarihinde yapılan tebligatla “12/03/2020 tarihinde yerinde yapılan kontrolde neticesinde onaylı mimari projeye aykırı yapıldığı belirtilen imalatlar için yapı tatil zaptı ile mühürleme işlemleri yapıldığı ve Encümen kararıyla tarafına 2.993,57 TL para cezası uygulandığı” hususlarını öğrendiğini,
Ceza uygulanan evini sadece yaz aylarında kullandığını, esas ikametinin “
Mahallesi Bulvarı Sokak No: Blok D: Efeler/AYDIN” adresi olduğunu, pandemi nedeniyle 65 yaş üstüne uygulanan kısıtlamalar nedeniyle ikametini terk edemediğini, bu nedenle ilgili belediyenin işlemlerini (yapı tatil zaptı, mühürleme, para cezası) 04/05/2020 tarihinde yapılan tebligatla öğrendiğini ve bu tarihten önce söz konusu işlemlerden haberdar olmadığını,
Bahsi geçen (2.993,57TL) para cezasını ödediğini ve sokağa çıkma kısıtlaması olmasına rağmen şartlarını zorlayarak yasal süresi içerisinde imara aykırı olduğu tespiti yapılan yeri kaldırdığını, ancak adı geçen belediyece kendisine 12/05/2020 tarihinde (ilk tebligatı aldığı tarihten sadece 9 gün sonra) yeni bir tebligat yaptığını, bu tebligatta “30 günlük yasal süre içerisinde imara aykırılığın gidermediği için encümen kararıyla tarafına 5.698,92 TL daha para cezası uygulandığı ve bu para ödemesi gerektiği” hususlarının belirtildiğini, bu yeni cezayı da daha fazla para ödememek adına (%25 indirimden faydalanmak amacıyla)
ödediğini,
Konuyla ilgili açıklamalarını içeren dilekçe ve imara aykırılıkları giderdiğine ilişkin fotoğraflarla birlikte 02/06/2020 tarihinde Kuşadası Belediye Başkanlığı’na başvuruda bulunarak, tarafına yapılan tebligat tarihi (04/05/2020 tarihi) esas alınarak, özellikle tarafına uygulanan ikinci cezanın iptalini talep ettiğini, ilgili belediye tarafından kendisine gönderilen 09/09/2020 tarihli yazıda; “yapı tatil zaptının kapısına asılması ve mahalle muhtarına imzalatması suretiyle tarafında 12/03/2020 tarihinde usulüne uygun tebligatta bulunulmuş olduğu” hususlarına yer verildiğini,
Ancak, yukarıda da belirttiği üzere, ceza uygulanan evini sadece yaz aylarında kullandığını, esas ikametgâhının başka bir adres olması nedeniyle 12/03/2020 tarihinde yapıldığı iddia edilen tebligattan haberi olmadığını, ilgili muhtarlık tarafından kendisine tebligatla ilgili bilgi verilmediğini iddia ederek ve pandemi nedeniyle 65 yaş üstüne uygulanan kısıtlama durumu da dikkate alınarak, başvuruya konu ettiği cezaların iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2 Kuşadası Belediye Başkanlığının 19/01/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve
eklerinde özetle;
2.1. İlgili taşınmaza ait mühürleme dosyası incelendiğinde; ’ın taşınmazdaki aykırılıkların 12/03/2020 tarihli yapı tatil zaptıyla belirlendiği, aykırılıklara ilişkin renkli fotoğraflar çekildiği, bu kapsamda 3194 sayılı İmar Kanununun 42 nci maddesi uyarınca imar para cezası hesaplandığı, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve Kuşadası Tapu
Müdürlüğüne gerekli bildirimlerin yapıldığı, hesaplanan imar para cezasının Belediye
Encümenlerinin 26/03/2020 tarih sayılı kararıyla onaylandığı, taşınmaz malikine gerekli bildirimin yapılmasına yönelik hazırlanan 21/04/2020 tarih ve sayılı yazılarının 04/05/2020 tarihinde ilgilisine tebliğ edildiği ve buna ilişkin tebliğ mazbatası bulunduğu, 06/05/2020 tarih E sayılı yazıları ile Türk Ceza Kanununun 184 nci maddesi kapsamında Kuşadası Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, taşınmazda bulunan aykırılıkların, bir ay içerisinde giderilmemesi üzerine Belediye Encümenlerince 12/05/2020 tarih sayılı karar alındığı, söz konusu kararın taşınmaz malikine bildiriminin yapılmasına yönelik 20/05/2020 tarih sayılı yazının ilgilisine 29/05/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve bu duruma ilişkin tebliğ mazbatası bulunduğu, Müdürlüklerince bahse konu mahalde yapı tatil zaptı düzenlenerek belirlenen aykırılıkların taşınmaz ilgilisi tarafından imara uygunluğunun sağlanmış olduğu hususunun 02/09/2020 tarihli tutanakla tespit edildiği ve taşınmazda bulunan mühürleme işleminin kaldırıldığı,
2.2. Şikayetçi tarafından belirtilen “ceza uygulanan taşınmazın sadece yaz aylarında kullanıldığı” hususunun Müdürlüklerince kesin olarak bilinmesinin mümkün olmaması ile birlikte, yazıları ekinde gönderilen tebliğ mazbatalarının Mahallesi
Sitesi No ” adresine (mühürleme işlemine konu taşınmaz adresi) gönderiminin sağlandığı ve taşınmaz malikinin bahsi geçen bildirimleri (04/05/2020-29/05/2020 tarihlerinde) elden tebliğ aldığı, pandemi süreci devam ederken yaz ayları dışında da mühürlemeye konu taşınmazda ikamet edebileceğinin tebliğ mazbatalarında yapılan kontrol sonucu anlaşıldığı, İmar Kanununun hükümlerinde taşınmazların yazlık olması halinde farklı bir işlem tesis edilmesi durumuna rastlanılmadığı,
2.3. Müdürlükleri teknik personelince imar aykırılığı olan taşınmazlarda gerçekleştirilecek kontroller öncesinde; kontrol edilecek taşınmazın tadilat amaçlı yapı ruhsatı kontrolü, 3194 sayılı imar Kanununun geçici 16’ncı maddesi kapsamında alman yapı kayıt belgele kontrolü, taşınmaza ait ruhsat ve eki proje bilgileri, kontrol edilecek taşınmaza ilişkin tapu bilgileri vb.
konular hakkında çeşitli araştırma süreçlerini içeren ön hazırlıklar yapıldığı, bu ön hazırlık aşamalarından biri olan tapu bilgileri kontrolünün, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü webtapu (www.webtapu.tkgm.gov.tr) sistemi üzerinden Belediye Başkanlıklarınca yetkilendirilmiş personeller tarafından yapılabildiği ve sistem üzerinde aranan taşınmazın yazlık ya da ikamet edilen taşınmaz olduğuna dair bilgi bulunmadığı, ilgili hakkında gerçekleştirilen işlemlerin 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine uygun olduğu hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Mülkiyet hakkı” başlıklı
35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu
yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
4. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu
Protokolün “Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesi; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Encümenin görev ve yetkileri” başlıklı 34 üncü maddesinde; “Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: … e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. … i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.”,
7. 3194 sayılı İmar Kanununun,
7.1. “Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 nci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan
beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. (Değişik cümle:14/2/2020-7221/10 md.) Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. …”,
7.2. “İdari Müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde;
“Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
(Değişik cümle:14/2/2020-7221/11 md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: … idari para cezası verilir. … c) (a) ve (b)
bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, … (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır. ç) (Ek:25/3/2020-7226/39 md.) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez.
18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine ve gözetmenlerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin
Türk Lirası idari para cezası verilir. …”,
8. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, “İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184 üncü maddesinde; “(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin, imara aykırı uygulama yaptığı, bu imara aykırı uygulamanın İdarenin 12/03/2020 tarihli yapı tatil zaptıyla tespit edildiği, İmar Kanunu’nun 32 nci maddesi hükmü uyarınca söz konusu zaptın yapı yerine asılmasıyla şikayetçiye tebliğ olunmuş sayılacağı, şikayetçinin söz konusu imara aykırı uygulamayı bahsi geçen Kanunun 32 nci maddesi belirtilen süre içerisinde kaldırmadığı, yine aynı Kanunun 42 nci maddesindeki hükümler doğrultusunda ilgili İdarece şikayetçiye para cezası uygulandığı hususlarının tespit edilmesi karşısında, ilgili idarenin, başvuruya konu edilen para cezalarının uygulamasına yönelik işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilemediği gerekçesiyle, şikayetçinin talebinin Reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Şikâyetçi, Kuşadası ilçesi bulunan evinin üzerine güneşten ve yağmurdan korunmak için demir profil ve saç malzemesinden oluşan bir çatı yaptığı, sonradan yaptığı söz konusu yapı için onaylı mimari projesine aykırı yapıldığından bahisle hakkında yapı tatil zaptı tutulduğu ve bahsi geçen yapının mühürlendiği, ayrıca encümen kararıyla tarafına 2.993,57 TL para cezası uygulandığı, söz konusu cezanın esas ikamet adresine tebliğ edilmediği, daha sonra yazlık evinde bu cezanın tarafına tebliğ edildiği, bu tebliğ sonrasında süresi içerisinde söz konusu para cezasını ödemesine ve imara aykırı olduğu tespiti yapılan yeri kaldırmasına rağmen “30 günlük yasal süre içerisinde imara aykırılığın gidermediği” gerekçesiyle hakkında 5.698,92 TL daha para cezası uygulandığı, bu yeni cezayı da daha fazla ceza ödememek adına (%25 indirimden faydalanmak amacıyla) ödemek zorunda kaldığı, söz konusu cezaların hukuki aykırı olduğu hususlarını iddia ederek, başvuruya konu ettiği cezaların iptal edilmesini talep etmektedir.
11. İlgili İdare, şikayetçinin imara aykırı yapısıyla ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanunu ilgili hükümleri uyarınca gerekli işlemlerin yapıldığı ve yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğunu belirtmektedir.
12. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; şikayetçinin taşınmazındaki aykırılıkların 12/03/2020 tarihli yapı tatil zaptıyla belirlendiği, aykırılıklara ilişkin renkli fotoğrafların çekildiği, bu kapsamda 3194 sayılı İmar Kanununun 42 nci maddesi uyarınca imar para cezası hesaplandığı, hesaplanan imar para cezasının Belediye Encümenin 26/03/2020 tarih sayılı kararıyla onaylandığı, bahsi geçen kararın taşınmaz malikine bildiriminin yapılmasına yönelik olarak hazırlan (21/04/2020 tarih ve sayılı) yazının şikayetçiye 04/05/2020 talihinde tebliğ edildiği, taşınmazda bulunan aykırılıkların bir ay içerisinde giderilmemesi üzerine
Belediye Encümenince 12/05/2020 tarih sayılı karar alındığı, söz konusu kararın taşınmaz malikine bildiriminin yapılmasına yönelik hazırlanan (20/05/2020 tarih sayılı) yazının şikayetçiye 29/05/2020 tarihinde tebliğ edildiği, ilgili İdarenin Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından 02/09/2020 tarihinde tutulan tutanakla “belirlenen aykırılıkların taşınmaz ilgilisi tarafından ortadan kaldırıldığı ve imara uygunluğun sağlanmış olduğu” hususlarının anlaşılması üzerine taşınmazda bulunan mühürleme işleminin kaldırıldığı hususları tespit edilmiştir.
13. Yerleşim yerlerindeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır. Sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması bakımından yürürlükte bulunan mevzuata ve plan hükümlerine aykırı olan yapılarla ilgili olarak hangi işlemlerin yapılacağına düzenlemelere 3194 sayılı Kanunun 32 ve 42 nci maddelerinde yer verilmiştir.
14. Şikayetçi, yapısıyla ilgili olarak tutulan yapı tatil tutanağından ilgili tarihte haberdar olmadığını, belediyenin imara aykırı yapı ile ilgili işlemlerinden (yapı tatil zaptı, mühürleme, para cezası) 04/05/2020 tarihinde tarafına yapılan para cezasına ilişkin tebligatla haberdar olduğunu ve bu tarihten önce söz konusu işlemlerden haberi olmadığı iddialarında bulunarak ve söz konusu para cezalarının iptal edilmesi talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
15. Konuya ilişkin Danıştay 14. Dairesinin 08/05/2018 tarih E.2015/3552, K.2018/3342 sayılı kararında “… Uyuşmazlıkta, söz konusu taşınmazda ruhsatsız yapı yapıldığının 19/11/2013 günlü yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine yapının mühürlendiği, mühürleme tutanağının yapı yerine asılması suretiyle tebliğ edilmiş sayılacağı, tebliğ için ayrıca davacının imzasının tutanakta bulunmasının yahut yapı tatil tutanağının bir suretinin muhtara bırakılmasının gerekli olmadığı, yapı tatil tutanağında, yapının yıkımı için ayrıca süre verilmediği hallerde yapının yıkımı için yasal süre olan 30 günlük sürenin verildiğinin kabulü gerektiği, 30 günlük yasal süre geçtikten sonra yapının yıkımı ve para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Belediye Encümeni kararının alındığı anlaşılmıştır. Bu durumda, yapı tatil tutanağının Yasanın aradığı koşullara uygun olarak düzenlendiği anlaşılmış olup, İdare Mahkemesince, işin esasının incelenerek uyuşmazlık konusu yapının ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi kapsamında olup olmadığı konusunda değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekirken, encümen kararının dayanağı yapı tatil tutanağının usul ve yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.” şeklinde hüküm tesis etmiştir. (https://www.corpus.com.tr/#!/Danistay)
16. Şikayetçi her ne kadar yapı tatil tutanağından haberdar olmadığını, belediyenin imara aykırı yapı ile ilgili işlemlerinden 04/05/2020 tarihinde tarafına yapılan para cezasına ilişkin tebligatla haberdar olduğunu ve bu tarihten önce söz konusu işlemlerden haberi olmadığını iddia etmekte ise de; İmar Kanununun 32 nci maddesinde yer alan “Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.” şeklindeki özel düzenleme ve bir önceki paragraftaki Danıştay kararı dikkate alındığında, ilgili belediyenin 12/03/2020 tarihli yapı tatil zaptını yapı yerine asmasıyla, söz konusu zaptın şikayetçiye tebliğ edildiğinin kabulü gerekir. Ayrıca söz konusu yapı tatil zaptında;
“Yukarıda bilgileri yer alan yapıda 12/03/2020 tarihinde yapılan incelemede ruhsatsız/ruhsat eki projesine aykırı olarak gerçekleşen inşai faaliyetler tespit edilerek yapı 3194 sayılı İmar
Kanununun 32 nci maddesi uyarınca mühürlenmiş ve durdurulmuş; iş bu yapı tatil zaptı bir nüshası yapı yerine asılmak, bir nüshası muhtarlığa iletilmek, bir nüshası da İdarede kalmak üzere tarafımızca (3) nüsha olarak düzenlenmiş ve imza altına alınmıştır.” ifadelerine yer verildiği ve bu zaptın ilgili belediye personelleri ve muhtar tarafından imza altına alındığı tespit edilmiştir.
17. İmar Kanununun 32 nci maddesinde; “Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.” hükmü mevcut olup, somut olayda yapı tatil zaptının 12/03/2020 tarihinde yapı yerine asıldığı durumu dikkate alındığında, söz konusu yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasından itibaren en çok bir ay içerisinde, şikayetçinin imara aykırı uygulamaları kaldırması gerektiği sonucuna varılmıştır.
18. 3194 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde; imara aykırı yapı nedeniyle uygulanması gereken idari müeyyidelere yer verilmiştir. Söz konusu maddedeki para cezalarının ilgiliye
uygulanması noktasında, Anayasa Mahkemesinin 29.12.2011 tarih ve E:2011/36, K:
2011/181 sayılı kararında ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir.
19. Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu kararında; “İtiraz konusu kural, İmar
Kanunu’nun 32. maddesine yapılan yollamaya ilişkindir. Söz konusu maddede, ruhsat almadan yapıya başlayan veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yaptığı tespit edilen yapı sahibine bir ay içerisinde, yapı ruhsatsız ise ruhsat alma, ruhsat ve eklerine aykırı ise ruhsata uygun hâle getirme, bu iki şekilde hukuka aykırılık giderilmemiş ise yapıyı yıkma mükellefiyetleri öngörülmüş, bu yükümlülükleri yerine getirmemenin yaptırımı, anılan
Kanun’un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenmiştir. Söz konusu fıkrada geçen ‘bu maddeye aykırı davrananlar’ ibaresi 32. maddede sayılan yükümlülükleri yerine getirmemeyi ifade etmektedir.
Kanun’un 42. maddesinin ikinci fıkrasında, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ya da imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fennî mesullere; yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre nispi olarak idari yaptırım öngörülmektedir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise bu fıkradan farklı olarak verilen süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmeyenler için maktu para cezası öngörülmektedir. Bu durumda ikinci fıkrada imar mevzuatına aykırı yapı yapılması cezalandırıldığı hâlde, üçüncü fıkrada verilen süre içerisinde saptanan aykırılığın giderilmemesi cezalandırılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, farklı eylemlere, şartları oluştuğunda ayrı ayrı ceza uygulanması mükerrer cezalandırma olarak nitelendirilemeyeceğinden kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
20. 3194 sayılı Kanunun 32 ve 42 nci madde hükümleri ile bir önceki paragraftaki Anayasa
Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde; ilgililere, imara aykırı yapması nedeniyle (Kanunun 42 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca) para cezası uygulanacağı gibi verilen süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirilmeyenler hakkında ayrıca 42 maddenin 3 fıkrası uyarınca ayrıca para cezası uygulanması gerekmektedir. Söz konusu mevzuat hükümleri kapsamda; ilgili idarece, şikayetçiye, imara aykırı yapı nedeniyle (Kanunun 42 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca) 2.993,57 TL, verilen süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle de (imara aykırı yapıyı kaldırmaması nedeniyle) 5.698,92 TL para cezası uyguladığı anlaşılmıştır.
21. Başvuranın iddiaları, İdarelerin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve yargı kararları ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçinin, imara aykırı uygulama yaptığı, bu imara aykırı uygulamanın İdarenin 12/03/2020 tarihli yapı tatil zaptıyla tespit edildiği, İmar Kanunu’nun 32 nci maddesi hükmü uyarınca söz konusu zaptın yapı yerine asılmasıyla şikayetçiye tebliğ olunmuş sayılacağı, şikayetçinin söz konusu imara aykırı uygulamayı bahsi geçen Kanunun 32 nci maddesi belirtilen süre içerisinde kaldırmadığı, yine aynı Kanunun 42 nci maddesindeki hükümler doğrultusunda ilgili İdarece şikayetçiye para cezası uygulandığı hususlarının tespit edilmesi karşısında, ilgili idarenin, başvuruya konu edilen para cezalarının uygulamasına yönelik işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Şikayetçinin konuyla ilgili başvurusuna Kuşadası Belediye Başkanlığı tarafından verilen 09/09/2020 tarihli cevabi yazıda, şikayetçiye hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, adı geçen İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Aydın İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, ŞİKÂYETÇİYE ve KUŞADASI BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ
EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi