|
ÖZET: Başvuran, Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde uzman olarak görev yaparken, 30 Ekim 2023 tarihinde güvenlik ve temizlik görevlilerinin hakaretlerine maruz kaldığını belirtmiş ve bu durumu kayıt altına almak için bir tutanak düzenlemiştir. Ancak, bu tutanağın uzun süre incelenmeden bekletilmesi ve sonrasında yapılan inceleme sonucunda kendisine ikaz verilmesi üzerine, başvuran İl Sağlık Müdürlüğü’ne itirazda bulunmuş, fakat yanıt alamamıştır. Başvuran, inceleme raporunun iptal edilmesini ve tutanakta belirtilen suçları işleyen personel hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir.
İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın şikayetleri üzerine bir soruşturma başlatmış ve başvuranın iş arkadaşlarına yönelik asılsız suçlamalarda bulunduğu sonucuna vararak kendisine yazılı bir ikaz verilmiştir. Bu ikazın siciline işlenmediği ve performansını etkilemeyeceği belirtilmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, inceleme raporunun yeterli bir araştırmaya dayanmadığına ve başvuranın iddialarının yeniden incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’ne, başvuranın iddialarına yönelik yeniden bir inceleme yapılması ve inceleme raporunun iptal edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8240-S.24.12917
BAŞVURU NO : 2024/5479
KARAR TARİHİ : 08.08.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA VALİLİĞİ
Başvuran hakkında tesis edilen yazılı ikaz işleminin ve dayanağı olan
BAŞVURUNUN KONUSU :
inceleme raporunun iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle, Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesinde uzman kadrosunda
görev yaptığını, hali hazırda Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde geçici görevli olarak çalıştığını, Sanatoryum Hastanesine bağlı Keçiören Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde (TRSM) idari sorumlu olarak görev yapmakta iken, 30 Ekim 2023 tarihinde güvenlik ve temizlik görevlilerinin hakaretlerine, karşı gelmelerine ve saygısız davranışlarına maruz kaldığı için sorumlu hemşireyle tutanak düzenlediklerini, düzenlemiş oldukları bu tutanağın uzun süre sürüncemede bırakıldıktan sonra inceleme yapıldığını, yapılan inceleme sonucunda ise olayların örtbas edilerek kendisinin ikaz edildiğini, konuya ilişkin İl Sağlık
Müdürlüğüne itiraz etmesine rağmen Müdürlük tarafından kendisine cevap verilmediğini belirterek, Başvurusu ekinde gönderilen 30 Ekim 2023 tarihli tutanağın ve 14 Kasım 2023 tarihli CİMER başvurusunda belirttiği hususların; ayrıntılı, objektif ve tarafsız incelenmesini, haksız ve usulsüz bir şekilde aleyhinde düzenlenen gerçekleri yansıtmayan, memuriyet onurunu zedeleyen inceleme sonuç raporunun iptal edilerek; tutanakta belirtilen suçları işleyen personel hakkında gerekli müeyyidelerin uygulanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi-belge isteme yazımıza istinaden İl Sağlık Müdürlüğünün 17.05.2024 tarihli ve sayılı
yazısında özetle; başvuran tarafından belirtilen konuya ilişkin olarak bağlı bulunduğu hastane başhekimliğince soruşturma başlatıldığını, yaptırılan soruşturma neticesinde; “Başvuranın üst makamlara ve/veya kurumlara usullü/usulsüz pek çok yazılı ve sözlü şikayetlerde bulunduğu anlaşıldığından, görevlerin işbirliği içerisinde yapılması ilkesini zedeleyici ve çalışma bozucu davranışları, iş arkadaşlarına
ve mahiyetindeki personele ve sorumluluk sınırları dışındaki personele bezdirici asılsız suçlamalarda bulunduğu, mükerrer usulsüz ve manasız müracaat ve şikayetlerde bulunduğundan yazılı olarak ikaz edilmesi ve ivedilikle hastane haricinde bir kurumda istihdam edilmesinin uygun olacağının belirtildiği”
Bu nedenle başvuranın bundan sonraki görevlerinde daha dikkatli olması iş barışını bozacak davranışlarda bulunmaması ve idari müracaatlarda silsile yolunun gözetilmesi ve başkaca işleme mahal verilmemesi hususunda yazılı olarak ikaz edildiği ve Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi haricinde başka bir kurumda görevlendirmesine karar verildiği, Başvuran hakkında uygulanan ikaz yazısının bir ceza niteliği taşımamasından dolayı siciline işlenmediği bu nedenle özlük dosyasına konulmadığı ve performansını maddi anlamda etkilemeyeceği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 10 uncu maddesinde;”Devlet memurları amiri oldukları
kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar. Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır.”
6) Devlet Memurlarının Şikayet ve Müracaatları Hakkında Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci
maddesinde; “Bu Yönetmelik hükümleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik birinci fıkrasında sayılan kurum ve kuruluşlarda çalışan memurlar hakkında uygulanır…”;aynı Yönetmeliğin Müracaat
Hakkı ve İhbar Yükümlülüğü başlıkla 11 inci maddesi “Devlet memurları, kurumları ile ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat hakkına sahiptirler…”; Karar Mercii başlıklı 12 nci maddesi “Müracaatlar hakkında karar verme yetkisi, kurumların çalışma usul ve esaslarını belirleyen Kanun, Tüzük ve
Yönetmelikler ile müracaat konusunu çözümlemeye yetkili kılınan mercilere aittir. Müracaatı kabul eden ancak sorunu çözümleme yetkisi bulunmayan amirler bunları silsile yolu ile birinci fıkrada belirtilen mercilere 3 gün içinde intikal ettirilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran bir numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; 30 Ekim 2023 tarihli
tutanağın ve 14 Kasım 2023 tarihli CİMER başvurusunda belirttiği hususların; ayrıntılı, objektif ve tarafsız incelenmesini, haksız ve usulsüz bir şekilde aleyhinde düzenlenen gerçekleri yansıtmayan, memuriyet onurunu zedeleyen inceleme sonuç raporunun iptal edilerek; tutanakta belirtilen suçları işleyen personel hakkında gerekli müeyyidelerin uygulanmasını talep etmektedir.
9) Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
10) Başvuranın, .Ankara İl Sağılık Müdürlüğüne 21.11.2023 tarihli dilekçe vererek, Ankara Atatürk
Sanatoryum Hastanesi Başhekimliğine bağlı Keçiören Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde (TRSM) 30 Ekim
2023 günü saat 9:30 civarında, güvenlik ve temizlik görevlileri ile aralarında geçen olaya ilişkin şahsı ve
sorumlu hemşire tarafından tutanak tutulduğunu ancak tutulan tutanağa bugüne kadar herhangi bir işlem yapılmadığını, disiplinin tesisi için idari tedbirlerin (güvenlik görevlisinin yer değiştirmesi gibi) alınması ve belirtilen tutanağa ilişkin işlem yapılmasını talep ettiği,
11) Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce, Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesine
23.11.2023 tarih ve sayılı yazı gönderilerek dilekçenin Başhekimlikçe değerlendirilip gerekli iş
ve işlemlerin tesisi ile idari müracaatlarda silsile yolunun gözetilmesi ve başkaca işleme mahal verilmemesi yönünde talimat verildiği,
12) İl Sağlık Müdürlüğünün yukarıda belirtilen yazısına istinaden, Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Başhekimliğinin 30.11.2023 tarih ve sayılı yazısı ile Başvuranın İl Sağlık
Müdürlüğüne vermiş olduğu 21.11.2023 tarihli dilekçesi ve eki tutanakta belirtilen konu hakkında inceleme ve gerekirse soruşturmanın yapılması için Başhekim Yardımcısı Uzman Doktor . ’nın görevlendirildiği,
13) İnceleme devam etmekte iken Başvuranın Ankara Sanatoryum Eğitim ve Araştırma; Hastanesi
Başhekimliğine 14.12.2023 tarihli dilekçe vererek; “2023 tarihinde sürekli işçiler . ., . . ve . .
şahsına karşı göstermiş olduğu olumsuz davranışlar ile . adlı çalışanın mesaiye geç gelip erken çıktığı
13.12.2023 tarihinde ise hiç işe gelmediğini belirterek söz konusu disiplinsizlikler ile ilgili olarak gerekli
tedbirlerin alınmasını istediği, bunun üzerine Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Başhekimliğinin 20.12.2023 sayılı yazısı ile devam etmekte olan incelemeyle başvuranın bu dilekçesinin birleştirilmesinin istendiği,
14) İnceleme görevlisi tarafından hazırlanan 17.01.2024 inceleme raporunda; Etlik TRMS İdari sorumlusu
olarak görevlendirilen Uzman ’nin, görevlerin işbirliği içerisinde yapılması ilkesini zedeleyici ve çalışma barışını bozucu davranışları, iş arkadaşlarına ve maiyetindeki personele ve sorumluluk sınırları dışındakilerle de ilgili bezdirici asılsız suçlamaları, mükerrer usulsüz ve manasız müracaat veya şikâyetlerinin sabit olduğu yazılı olarak uyarılmasının yanı sıra muhakkak ve ivedilikle, hastane haricinde başka bir kurumda istihdamının uygun olduğunun belirtildiği, 15)Bunun üzerine Ankara Sanatoryum Eğitim ve Araştırma; Hastanesi Başhekimliğinin 19.01.2024 tarih ve sayılı yazısı ile başvuranın “iş barışını bozacak davranışlarda bulunmaması ve idari müracaatlarda silsile yolunun gözetilmesi ve başkaca işleme mahal verilmemesi hususunda” yazılı olarak ikaz edildiği görülmüştür.
16) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda disiplin suçlarının tespiti ve ortaya çıkarılması için yapılması
gereken soruşturma veya incelemenin yöntemine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamakla birlikte; Yargı
kararlarında da belirtildiği üzere; soruşturma/incelemenin hukukun genel ilkeleri çerçevesinde ve tarafsız bir şekilde, suç konusu olayı incelemek, lehte ve aleyhte tüm delil ve bilgileri toplamak, konuyla ilgili bilgisi bulunan kişilerin ifadelerini ve kişinin savunmasını almak suretiyle yapılması gerekmektedir.
17) Diğer yandan Danıştay 12. Dairesinin 2007/4720 E., 2010/1065 K. sayılı Kararında belirtildiği gibi;
“Davacının tutum ve davranışlarında daha dikkatli ve tutarlı davranması hususunda ikaz edilmesine ilişkin işlem her ne kadar disiplin cezası niteliği taşımasa da, davacının özlük dosyasına konulması karşısında davacı hakkında davalı idarenin takdir yetkisini kullanacağı çeşitli işlemlerde dikkate alınması olasılığı karşısında; davacının hukuki durumuna ciddi etkiler yapabileceği görüldüğünden söz konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olduğu açıktır.” ifade edilmiştir.
18) Nitekim Danıştay 12. Dairenin E:2020/5194, K:2021/991 sayılı kararında; İdare Mahkemesince,
Danıştay Onikinci Dairesinin 23/06/2016 tarihli ve E:2013/194, K:2016/4153 sayılı bozma kararına uyularak; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin düzenlendiği, anılan maddenin (A) bendinde, “uyarma” cezasının, “memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.” şeklinde tanımlanarak en alt ceza olarak öngörüldüğü, en alt cezanın uygulanamayacağı hallerde “cezai mahiyette olmamak üzere yazı ile ikaz edilmeye” dair bir düzenlemeye yer verilmediği görüldüğünden, davacı hakkında isnat edilen fiiller nedeniyle “yazı ile ikaz” şeklinde işlem tesis edilmesine hukuken olanak bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmesini onadığı görülmektedir.
19) Anayasa Mahkemesi de şikâyet konusu ile benzer konuda bireysel başvuru yolu (2015/13108) ile
verdiği kararında; kamu görevlilerinin yazılı olarak ikaz edilmelerine imkân tanıyan bir düzenleme bulunmaması nedeniyle bu tip işlemlerin esasen bir disiplin cezası niteliği taşımamakla birlikte söz konusu işlemlerin idarenin kamu görevlisi hakkında takdir yetkisini kullanacağı çeşitli işlemlerde (taltif/ceza/atama/görevlendirme/terfi gibi) dikkate alınabileceğinden hukuki durumunu etkileyebileceğinin kabul edildiği anlaşılmaktadır.
20) Somut olay açısından başvuru dosyasında yer alan bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan incelemede
Muhakkik tarafından yürütülen incelemede, başvuranın, .Ankara İl Sağılık Müdürlüğüne vermiş olduğu
21.11.2023 tarihli dilekçe ekinde sunmuş olduğu tutanak ile 14 Kasım 2023 tarihli CİMER başvurusunda
belirtilen; Atatürk Sanatoryum Hastanesi Başhekimliğine bağlı Keçiören Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde (TRSM) 30 Ekim 2023 günü saat 9:30 civarında, güvenlik ve temizlik görevlilerinin vukuat çıkarmasına ilişkin olayda tutanakta ismi geçen sorumlu hemşirenin ifadesine başvurmadığı, temizlik yapılmadığı yönünde tutulan tutanaklarda isimleri geçen imza sahipleri ve başvuranın inceleme sürecinde vermiş olduğu ifadesinde belirtmiş olduğu birimde görev yapan Sosyal Çalışmacı . ., Doktor . ., Doktor . ile
Psikolog .’nin temizlik konusunda sık sık şikayet ettikleri ve bu sorunu çözmesi için kendisine baskı yaptıkları iddiasına ilişkinde anılan kişilerin bilgisine başvurulmadığı yine başvuranın somut olarak belirtmiş olduğu, . adlı çalışanın 13.12.2023 tarihinde hiç işe gelmediğine yönelik iddiasının da inceleme konusu yapılmadığı incelemenin sadece Destek Hizmetleri Müdür Yardımcısı . ’ nin bilgisine başvurularak tamamlandığı görülmüştür.
21) Yukarıda yer verilen tespitler ve açıklamalar çerçevesinde, başvuruya konu inceleme raporunun
değerlendirilmesinde; inceleme sürecinde, olayın açıklığı kavuşturulabilmesi için başvuranın gerek dilekçelerinde gerekse ifadesinde belirtmiş olduğu kişilerin ifade veya bilgisine başvurulmayarak başvuranın ileri sürdüğü iddialarının doğruluk derecesinin araştırılmadığı, sadece Destek Hizmetleri Müdür
Yardımcısının olayı anlatımlarına göre karar verildiği, dolayısıyla inceleme raporunun yeterli bir incelemeye dayandırılmadığı kanaatine varıldığından, Danıştay Kararında da belirtildiği gibi kamu görevlilerinin yazılı olarak ikaz edilmelerine imkân tanıyan bir düzenleme bulunmaması nedeniyle başvuran hakkında uygulanan ve esasen bir disiplin cezası niteliği taşımamakla birlikte idarenin kamu görevlisi hakkında takdir yetkisini kullanacağı çeşitli işlemlerde (taltif/ceza/atama/görevlendirme/terfi gibi)
dikkate alınabileceğinden başvuruya konu inceleme raporu ve dayanağı inceleme raporu olan yazılı ikaz işleminin iptal edilmesi ile başvuranın iddialarına yönelik yeniden inceleme yapılması hususunda konunun yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
22) Diğer yandan başvuran tarafından tutanakta belirtilen suçları işleyen personel hakkında gerekli
müeyyidelerin uygulanmasını talep edilmiş ise de; Kurumumuzun kamu görevlilerine yönelik doğrudan soruşturma açma ve yürütme yetkisi bulunmadığı; başvurunun, idarenin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı menfaati ihlal edilen gerçek ve tüzel kişilerin somut şikâyetlerini inceleyebilen
Kurumumuzun görev alanına girmediği anlaşıldığından inceleme yapılmamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun
hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir.
28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde: “Kurum inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına davalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar. ” şeklinde yer verilmektedir. Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen “Avrupa Doğru İdari
Davranış Yasası” nda da yer verilmiştir.
24) Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İdarece başvuranın, 21/11/2023
tarihli dilekçesine cevap verilmediği görüldüğünden, “Kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkesine” uygun hareket edilmediği tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
Başvuruya konu inceleme raporu ve dayanağı inceleme raporu olan yazılı ikaz işleminin iptal edilmesi ile başvuranın iddialarına yönelik yeniden inceleme yapılması hususunda konunun yeniden incelenmesi ve
değerlendirilmesi gerektiği yönünde ANKARA VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ANKARA
VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve gereği için ANKARA VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi