KDV sisteminde genel kural, vergiye tabi faaliyet için yüklenilen KDV’nin indirilebilmesidir. Ancak KDV Kanununun 30 uncu maddesi bazı yüklenimleri indirim dışında bırakır. Bu nedenle bir faturanın gerçek ve usulüne uygun olması, içindeki KDV’nin her durumda indirilebileceği anlamına gelmez.
İndirim hakkı tanınmayan işlemler
Vergiye tabi olmayan veya Kanunun belirli maddeleri uyarınca indirim hakkı tanınmayan istisna işlemlere ilişkin yüklenilen KDV kural olarak indirilemez. Tam istisna ile kısmi istisna arasındaki temel farklardan biri de budur: tam istisnada yüklenilen KDV indirim ve şartları varsa iade konusu olabilirken, kısmi istisnada çoğunlukla indirim yasağı söz konusudur.
Binek otomobilleri
Faaliyeti kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olan mükellefler dışında, binek otomobili alışında ödenen KDV bakımından indirim yasağı uygulanır. Aracın işletmede kullanılması tek başına yeterli değildir; mükellefin faaliyet konusu ve aracın hukuki niteliği birlikte değerlendirilir.
Zayi olan mallar
Deprem, sel, yangın gibi mücbir sebep niteliğindeki olaylar ve Kanunda özel olarak düzenlenen bazı durumlar dışında zayi olan mallara ait KDV indirilemez. Ancak bozulma, kullanım süresinin dolması, ekonomik ömrün tamamlanması veya takdir komisyonu kararıyla imha gibi durumlarda özel kurallar bulunmaktadır. Her kayıp ‘zayi’ sayılmaz.
Kanunen kabul edilmeyen giderler
Gelir veya kurumlar vergisi bakımından kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderlere ilişkin KDV’nin indirimi de kural olarak mümkün değildir. Bununla birlikte Kanunda açıkça istisna edilen durumlar bulunduğundan, KKEG niteliği tespit edildiğinde otomatik sonuç çıkarılmamalı; KDV Kanunundaki özel hüküm ayrıca incelenmelidir.
Değersiz hale gelen alacaklar
Satıcının beyan ettiği ancak daha sonra VUK’a göre değersiz hale gelen alacağa ilişkin KDV için satıcı yönünden düzeltme imkanı vardır. Alıcı bakımından ise ödeme yapılmamış ve alacak değersiz hale gelmişse daha önce indirim konusu yapılan KDV’nin düzeltilmesi gerekebilir.
Faaliyet dışı harcamalar
İşletme faaliyetiyle doğrudan veya dolaylı ilgisi bulunmayan, özel tüketim niteliğindeki harcamalara ait KDV indirim konusu yapılamaz. İncelemelerde giderin işle ilgili olduğunun ortaya konulması, yalnız faturanın şirket adına düzenlenmiş olmasından daha önemlidir.
2030’da yürürlüğe girecek beş yıllık kural
7524 sayılı Kanunla getirilen ve 1 Ocak 2030 tarihinde yürürlüğe girecek düzenleme uyarınca, beş takvim yılı boyunca indirim yoluyla giderilemeyen KDV için farklı bir rejim uygulanacaktır. Bu hüküm 2030 öncesi dönemlere yürütülemez. Tarihsel dosyalarda yürürlük tarihine dikkat edilmelidir.
İndirilemeyen KDV’nin akıbeti
İndirim yasağına tabi KDV’nin gider veya maliyet olarak dikkate alınıp alınamayacağı, Gelir/Kurumlar Vergisi ve ilgili özel hükümlere göre ayrıca değerlendirilir. ‘KDV indirilemez’ sonucu, otomatik olarak ‘gider de yazılamaz’ anlamına gelmez.
En sık hatalar
- Kısmi istisna ile tam istisnayı karıştırmak.
- Binek otomobil KDV’sini faaliyet konusu incelenmeden indirmek.
- Her imha veya kaybı zayi mal kabul etmek.
- KKEG ile KDV indirim yasağını mekanik biçimde eşitlemek.
- 2030’da yürürlüğe girecek kuralı bugünkü dönemlere uygulamak.