|
ÖZET: Başvuru, Selçuklu Belediye Başkanlığı’na yapılan indirimli emlak vergisi talebiyle ilgilidir. Başvuran, 2016 yılından itibaren hiçbir geliri olmadığını belirterek, Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. maddesi kapsamında indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlanmak istemiştir. Ancak, belediye başkanlığı, başvuranın gelir durumunu doğrulamak için Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan belge talep etmiş ve başvuruyu uygun görmemiştir. İdare, başvuranın gelir durumu ile ilgili belgeleri dikkate almadığını ve indirimli vergi muafiyetinin uygulanamayacağını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, başvuranın brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olduğunu ve gelirinin olmadığını belgelediğini tespit etmiştir. İlgili mevzuat gereği, bu durumun indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlanma hakkı tanıdığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, Selçuklu Belediyesi’nin başvuruya ilişkin gerekçeli bir yanıt vermediği ve başvuranın itiraz yollarını bilgilendirmediği de tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Selçuklu Belediye Başkanlığı’na, başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması için yeniden işlem yapılması ve tahakkuk etmiş borçların iptali ile tahsil edilen miktarların iade edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu kararın, ilgili idare tarafından 30 gün içinde uygulanması gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/66550-S.20.72400
BAŞVURU NO : 2020/3538
KARAR TARİHİ : 04/08/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İndirimli emlak vergisi uygulamasından yararlandırılma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihli başvuruda şikayetçi özetle, “Konya ili, Selçuklu ilçesi
Beyhekim Mahallesi Gümüştarak Sokak TOKİ Sitesi numaralı adreste bulunan gayrimenkulü ile ilgili olarak Selçuklu Belediye Başkanlığı’na 2016 yılından itibaren hiçbir geliri bulunmadığından dolayı Emlak Vergisi Kanunun 8 inci maddesinde zikredilen indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlandırılmak ve 2016 yılından itibaren ödemiş olduğu emlak vergilerinin iadesi ve son dönemde tahakkuk ettirilen tutarın iptali hususunda başvuruda bulunduğunu, ancak anılan idarenin şartları taşımasına rağmen indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlandırmadığını iddia ederek işsiz olduğu 2016 yılından itibaren ödemiş olduğu emlak vergilerinin iadesiyle birlikte son dönemde adına tahakkuk ettirilen tutarın iptal edilmesini ve indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlandırılmayı” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 07/04/2020 tarihli ve sayılı yazıyla Selçuklu Belediye Başkanlığı’ndan başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir. Bu kapsamda, Selçuklu Belediye Başkanlığı 20/05/2020 tarihli ve sayılı yazıyla cevap vermiştir. Söz konusu cevabi yazıda; 3. TC Kimlik Numaralı ’ın Beyhekim Mahallesi Gümüştarak Sokak
‘de bulunan mesken için indirimli emlak vergisi muafiyet talebinde bulunduğu, fakat talebi uygun görülmediği, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fikrasında, Cumhurbaşkanı kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri çıkmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir hükmü yer almaktadır.
Yukarıda kanun hükmü uyarınca geliri olmama şartı mükellefin 01/09/2016 tarih ve 672 sayılı
Kanun hükmünde kararname ile ihraç edilmesi sonucunda tespit edilemeyeceği dikkate alınarak indirimli emlak vergisi muafiyetinin uygulanamadığı, (İşletmeler kanun hükmünde kararname ile ihraç edilen kişileri Sgk’lı olarak çalıştırmak istememeleri) Ayrıca mükellefin
Selçuklu belediyesi istihdam merkezine (Sim) işçi bulma kurumu koordinasyonunda iş bulabilmesi için yönlendirildiği, Konu hakkında şikayetçi ile yargı organlarına taşınmış bir davanın bulunmadığı, Mükellefe konunun yargı oranlan ile çözülebileceği ve yargının verdiği karara bağlı kalacağının da bildirildiği, Sonuç olarak ; İndirimli emlak vergisi muafiyet işlemin
Mükellefin Geliri olup olmadığının tespit edilememesi ve kurumda da bu konu ile alakalı herhangi bir muafiyet bugüne kadar yapılamadığından dolayı indirimli emlak vergisi muafiyetinin yapılmasının mümkün olmadığı” şeklinde bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4.2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
6.1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde; “Bina vergisinin oranı
meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde ikidir. Bu oranlar, 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde % 100 artırımlı uygulanır.
Cumhurbaşkanı, vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye veya üç katına kadar artırmaya yetkilidir. Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu
meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. Yeni inşa edilen bina veya binaların vergisi, arsasının (veya arsa payının)
vergisinden az olamaz. Bu hüküm binaların inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren dört yıl uygulanır” hükmü bulunmaktadır.
6.1. 1319 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin birinci fıkrası, “Bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır” hükmünü
amirdir.
7.213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (A) bendinde; “Vergi kanunlarının
uygulanması: Bu Kanunda kullanılan “Vergi Kanunu” tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder.
Vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder. Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı göz önünde tutularak uygulanır” düzenlemesi bulunmaktadır.
8.29/12/2006 tarihli ve 26391 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2006/11450 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararının 1 inci maddesi, “1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali
dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir” hükmünü amirdir.
9.31/12/2003 tarihli ve 25333 sayılı üçüncü mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Emlak
Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No: 38), “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli 2 vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığından ibaret bulunanlar, Gaziler, Şehitlerin dul ve yetimleri, yararlanacaklardır” ifadelerine yer verilmiştir.
10. 12/05/2005 tarihli ve 25813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinde (Seri No: 44), “ … Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere 2 kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır)
bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür. Bu durumda, söz konusu taahhüt belgesinin verilmesi yeterli olup, ayrıca mükelleflerin ikametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına ve T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal
Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına dair belge almalarına gerek bulunmamaktadır” ifadeleri yer almaktadır.
VI. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından gerçekleştirilen inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12.Başvuru, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası bağlamında gündeme gelen indirimli emlak vergisi oranından yararlanma talebine ilişkindir.
13.1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası, bazı şartları sağlayan mükelleflerin,
indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân tanımıştır. Bu kapsamda, Türkiye sınırları içinde brüt 200 m² yi geçmeyen tek meskene malik olan (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) kişilerden, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar dışında hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, geliri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından alınan aylıktan ibaret bulunanlar, gaziler, engelliler ve şehitlerin dulyetimleri söz konusu indirimli vergi uygulamasından faydalanabilmektedir.
14. Anılan şartlardan “hiçbir geliri olmama” hali, başvuru bakımından önem arz etmektedir.
Zira başvuran Selçuklu Belediye Başkanlığı’na yaptığı müracaatta, Olağanüstü Kanun
Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığını belirterek, hiçbir geliri olmadığına 2 vurgu yapmış ve yüzölçümü 200 m yi aşmayan meskeninin indirimli emlak vergisi oranından faydalanmasını talep etmiştir. Ancak Selçuklu Belediyesi’nin şikayetçinin Sosyal Güvenlik
Kurumundan almış olduğu hiçbir yerde çalışmadığı ve işsiz olduğu beyanlarını doğrulayan Sgk hizmet dökümüne itibar etmediği, indirimli emlak vergisi uygulanması şartlarından hiçbir geliri olmama şartını gözardı ederek başvurana olumsuz cevap verdiği anlaşılmıştır.
15.Yukarıda zikredilen 12/05/2005 tarihli ve 25813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emlak
Vergisi Kanunu 44 Seri Nolu Genel Tebliğinde; Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde 2 brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan
Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür. Bu durumda, söz konusu taahhüt belgesinin verilmesi yeterli olup, ayrıca mükelleflerin ikametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına ve T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına dair belge almalarına gerek bulunmamaktadır” hükmüne aykırı olarak sgk dökümü istediği gibi şikayetçi tarafından sunulan resmi bilgilere itibar etmediği dolayısıyla konu hakkında hem kanun metninde bulunan hiçbir geliri olmayan şartı ile ilgili
Tebliğdeki beyan esasını kabul etmediği görülmüştür.
16.213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (A) bendi, vergi kanunu tabirinin
anılan Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi olan vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiğini ve vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceğini hükme bağlamıştır. Başvuranın talebi hakkında Selçuklu Belediye Başkanlığı, kanun lafzında geçen hiçbir geliri olmama şartını farazi varsayımlarla uygulamamıştır. Oysaki 213 sayılı Kanunun anılan hükmü, lafzın açık olmadığı hallerde, vergi kanunlarının konuluşundaki maksadın, ilgili hükmün kanunun yapısındaki yerinin ve diğer maddelerle olan bağlantısının dikkate alınacağını düzenlemiştir.
Yani herhangi bir kanun maddesinin uygulanmasında öncelik söz konusu hükmün lafzından çıkan anlama verilecektir. Bu kapsamda, 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde de kimlerin 2 indirimli emlak vergisinden yararlanabileceği tahdidi olarak belirlenmiş, brüt 200 m yi geçmeyen tek meskeni olanlardan hiçbir geliri olmayanların söz konusu imkândan faydalanabileceği, maddenin lafzında açıkça ortaya konulmuş ve buna ilişkin kısıtlayıcı başkaca bir esas da getirilmemiştir.
17.Diğer bir deyişle Kanun koyucu, indirimli vergi oranından yararlanabilecekleri tahdidi surette belirlemiştir. Bu durum, idari mercilerin iş ve işlemlerinde, söz konusu sınırlamalarla bağlı olduğuna işaret etmektedir. Yani ilgili idareler, Kanunda zikredilen unsurların müracaatta bulunanlar bakımından gerçekleşip gerçekleşmediğine bakıp gerekli işlemleri yapmakla yetinecektir. Bunun dışında, yasama organının iradesinin ötesine geçerek yeni şartlar ihdas etmek, idari mercilerin yaptığı işlemleri, hukuka aykırı hale getirecektir.
18.Dolayısıyla indirimli emlak vergisi oranından faydalanmak isteyen başvuranın, olağanüstü hal kapsamında kamu görevinden çıkarıldığı; kendi beyanının hiçbir geliri olmama yönünde ortaya çıktığı; bununla birlikte, ne Selçuklu Belediye Başkanlığının, başvuranın sahip 2 olduğu meskenin brüt 200 m den büyük olduğu ve/veya gelirinin bulunduğuna dair bilgi veya belge sunamadığı gözetildiğinde, başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
19.Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 2 başvuranın, brüt 200 m yi geçmeyen tek meskene sahip olması ve hiçbir geliri olmadığının ilgili kurumlardan teyit edilmesi halinde indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuru konusuyla ilgili olarak başvurana gerekçeli olarak cevap verilmediği; bu suretle “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca başvuranın dilekçelerine verilmiş olan cevabi yazılarda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya
Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması için yeniden işlem tesisi ve bu kapsamda herhangi bir borç tahakkuku yapılmış olması halinde, ilgili işlemin geri alınması, şikayetçi adına hiçbir geliri olmadığını beyan ettiği tarihten itibaren varsa tahakkuk etmiş borçlarının iptali ile tahsil edilen miktarların iade edilmesi ve şikayetçinin 2020 yılı itibariyle de indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlandırılması hakkında yeniden değerlendirme yapılması hususunda SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi