|
ÖZET: Başvuran, 2016 yılında memurluktan ihraç edilmesi ve mevcut gelirsizlik durumu nedeniyle Yenimahalle Belediyesi’ne indirimli emlak vergisi talebinde bulunmuş, ancak bu talep reddedilmiştir. Başvuran, yalnızca bir adet evi olduğunu ve başka bir gelir kaynağı bulunmadığını belirterek, ödenen emlak vergisinin iadesini istemektedir. Yenimahalle Belediyesi, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile yapılan yazışmalara atıfta bulunarak, terör örgütleriyle ilişkisi nedeniyle indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlanamayacağını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirerek, indirimli emlak vergisi oranından yararlanabilmesi için gerekli şartların sağlandığını belirtmiştir. Başvuranın, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olduğu ve bu meskenin kirada olduğu, ayrıca hiçbir geliri olmadığını taahhüt ettiği göz önünde bulundurulmuştur. İlgili mevzuat gereği, başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlanması için gerekli belgelerin ek belge talep edilmeden doğrulanabileceği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Yenimahalle Belediyesi’ne başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması için yeniden işlem tesis etmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu kararın, ilgili idareye tebliğ edilmesi ve gerekli işlemlerin 30 gün içinde bildirilmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9540-S.21.15421
BAŞVURU NO : 2021/316
KARAR TARİHİ : 29/06/2021
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, indirimli emlak vergisinden yararlanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TC: 10/08/2016 tarihinden
itibaren Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunduğunu, 02/09/2016 tarihinde memurluktan ihraç edildiğini, hiçbir geliri olmadığını, Ankara ili Yenimahalle ilçesi Mahallesinde bir adet evi bulunduğunu, başkaca bir evi bulunmadığını, İdareye indirimli emlak vergisinden yararlanma talebinde bulunduğunu, ancak talebinin reddedildiğini iddia ederek indirimli emlak vergisinden yararlanmayı ve ihraç edildiği günden itibaren ödenen bedelin tarafına iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözümü amacıyla 29/01/2021 tarihli ve sayılı yazımız ile Yenimahalle
Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarenin 07/04/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının Gelir Yönetimi Dairesi Başkanlığı ile yazışma
yapıldığı, ilgili İdareden alınan 19/10/2017 tarih ve sayılı cevabi yazıda; terör örgütleri ile veya
Devletim Milli Güvenliğine karşı faaliyette bulunanlarla ilişkisi olanların, Olağanüstü Hal Kapsamında alınan tedbirlere ilişkin olarak Kanun Hükmünde Kararnameler veya başkaca işlemlerle görevden çıkarılanların indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanmalarına imkân bulunmamaktadır denildiği,
2.2) Ayrıca adı geçen şikâyetçinin 29/12/2020 tarihinde Belediyeye müracaat ederek 7256 Sayılı Kanun
kapsamında vergi borçlarını peşin olarak yapılandırdığı ve ödediği,
2.3) Bu nedenle şikâyetçi dilekçesinde de belirtiği gibi 02/09/2016 tarihinde
Kanun Hükmünde Kararname ile Terör Örgütleri ile veya Devletin Milli Güvenliğine Karşı faaliyette bulunduğu gerekçesi ile devlet memurluğundan ihraç edilmiş olması nedeniyle 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununun mükerrer 8’inci maddesi gereğince uygulanan vergi muafiyetinden yararlandırılmasının mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.1) “Vergi Ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
4) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1’inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
6) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Gelirleri” başlıklı 59’uncu
maddesinin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.”,
7) 11/08/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”,
7.1) “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa
intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.”,
Mah. Zeytindalı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA
7.2) “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “(Değişik ikinci fıkra: 30/7/2003-4962/15
mad.) Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz.
Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
8) 29/12/2006 tarihli ve 26391 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararında; “1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları 2 içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.”
9) 31/12/2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinde; “1.İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlığı altında; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; – Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, – Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.”,
9.1) “3. İndirimli Vergi Oranının Uygulanması İle İlgili Diğer Hususlar” başlığı altında; “a) İndirimli
vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır. Bu nedenle, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar da diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceklerdir.
e) Sosyal güvenlik kurumlarından emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığı alanların, bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunması halinde, bunların meskenine indirimli vergi oranı uygulanmayacaktır.
Mükelleflerin gelir getirmeyen işyeri, arsa ve araziye sahip olmaları, indirimli vergi oranından yararlanmalarına engel teşkil etmemektedir.
f) İndirimli vergi oranından yararlanan mükelleflerin, bu orandan yararlanma ile ilgili şartlardan herhangi birini kaybetmeleri halinde, bu durumu mükellefiyetlerinin bulunduğu belediyeye bildirmeleri gerekmektedir.”
10) 12/05/2005 tarihli ve 25813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 44 Seri No.lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinin, “I- Hiçbir Geliri Olmayan Mükelleflerin İndirimli Bina Vergisi
Oranından Faydalanmak İçin Taahhüt Belgesi Vermelerinin Yeterli Olması” başlıklı bölümünde; “…Ancak, Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür. Bu durumda, söz konusu taahhüt belgesinin verilmesi yeterli olup, ayrıca mükelleflerin ikametgâhlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına ve T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal
/
Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına dair belge almalarına gerek bulunmamaktadır. …”
11) 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “ Emlak Vergisi Bildirimlerinin Yeniden
Düzenlenmesi, Mükelleflerden Bildirim Dışında Bir Belge Talep Edilmemesi ve Devredenin
Mükellefiyetinin Res’en Sona Erdirilmesi” başlıklı 2’inci bölümünde; “…1319 sayılı Kanunda, emlâk vergisi mükelleflerine, bu vergiyle ilgili işlemler sırasında emlâk vergisi bildirimi dışında herhangi bir belge vereceklerine dair yükümlülük getiren bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, emlâk vergisi mükelleflerinden emlâk vergisi bildirimi dışında tapu sureti, kimlik fotokopisi, vergi kimlik numarasını gösteren belge, elektrik ve su abone belgesi, yapı kullanma izin belgesi, m² cetveli veya başkaca bir belge talep edilmeyecektir.
11.1) “Diğer Hususlar” başlıklı 4’üncü bölümünde; “44 Seri No.lu Emlâk Vergisi Kanunu Genel
Tebliğinde hiçbir geliri olmayan mükelleflerin indirimli vergi oranından yararlanmaları için anılan genel tebliğ ekindeki ‘hiçbir geliri olmayanların tek meskenlerine ait taahhüt belgesi’ni ilgili belediyeye vermeleri yeterli görülmüş olup bu mükelleflerden ayrıca başka bir belgenin istenilmesine gerek
.
bulunmamaktadır.” düzenlemeleri yer almaktadır
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 10/08/2016 tarihinden itibaren Eskişehir H Tipi
Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunduğunu, 02/09/2016 tarihinde memurluktan ihraç edildiğini, hiçbir geliri olmadığını, Ankara ili Yenimahalle ilçesi Mahallesinde bir adet evi bulunduğunu, başkaca bir evi bulunmadığını, İdareye indirimli emlak vergisinden yararlanma talebinde bulunduğunu, ancak talebinin reddedildiğini iddia ederek indirimli emlak vergisinden yararlanmayı ve ihraç edildiği günden itibaren ödenen bedelin tarafına iadesini talep etmektedir.
14) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi birinci fıkrasında Belediyelerin gelirlerinin neler olduğu belirlenmiş ve söz konusu maddenin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.”, hükümleri yer almaktadır.
15) Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası ile yasada belirtilen şartları taşıyanların
indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân sağlanmıştır. Zikredilen fıkrada, ‘‘Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç
olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin
Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye’’ ve bu hükmün, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanacağının, ayrıca geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye de Maliye
Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
16) Söz konusu yetki kapsamında yürürlüğe konulmuş olan 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğinde, geliri olmadığını belgelemek için mükelleflerden bazı belgeler talep edilmiş iken, 44 ve 57 Seri
No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğlerinde mükelleflere kolaylık sağlanması açısından hiçbir geliri olmayan mükelleflerin, “Hiçbir geliri olmayanların tek meskenlerine ait taahhüt belgesini” ilgili belediyelere vermesinin indirimli (sıfır) bina vergisi oranı uygulamasından yararlanabilmesi için yeterli olacağı ve başkaca bir belge gerekmeyeceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.
17) Somut olayda; başvuranın memurluktan ihraç edildiği ve tutuklu bulunduğu, hiçbir geliri olmadığı,
Ankara ili Yenimahalle ilçesi Mahallesinde bir adet evinin kirada olduğu, başkaca bir evi bulunmadığı, ailesinin ise Eskişehir ilinde kiracı olarak mukim bulunduğu, indirimli bina vergisi oranından faydalanmak hususunda Belediyeye başvuruda bulunduğu, ancak İdare tarafından Hazine ve Maliye
Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının Gelir Yönetimi Dairesi Başkanlığı ile yazışma yapıldığı, ilgili
İdareden alınan 19/10/2017 tarih ve sayılı cevabi yazısı uyarınca, indirimli emlak vergisi oranından faydalandırılmadığı anlaşılmıştır.
18) Bu kapsamda Kurumumuza yapılan benzer bir şikâyet başvurusu olan Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu
bulunan ve indirimli emlak vergisinden yararlandırılmayan başvuranın başvurusunun çözüme kavuşturulması hususunda Gelir İdaresi Başkanlığından görüş sorulmuş olup,
18.1) Gelir İdaresi Başkanlığının 30/07/2020 tarih ve E.85758 sayılı yazısında özetle; 1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanunun 8’ inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmünün yer aldığı,
18.2) İlgi hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak zere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehit dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde ( intifa hakkına sahip olunması hali dâhil), bu meskene ait bina vergisi oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirildiği,
18.3) Belediyelerce veya Vergi Dairesi Başkanlıklarınca Başkanlığın görüşünün talep edilmesi
üzerine, sadece 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunun uygulanmasına yönelik Başkanlığın görüşünün bildirilmekte olduğu ve görüş yazısı ile herhangi bir işlem, eylem veya karar tesis edilmediği, yalnızca
idarenin konu hakkında ki görüşünün bildirildiği belirtilmektedir. Bu kapsamda Ceza İnfaz
Kurumunda tutuklu bulunan başvuranın sayılı başvurusu hakkında Kurumumuz tarafından
‘başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması için yeniden işlem tesis edilmesi hususunda’ ilgili İdareye 04/11/2020 tarihli ve sayılı Tavsiye Kararı verilmiştir.
19) Gelir İdaresi Başkanlığının 30/11/2015 tarihli ve sayılı cevabı yazısında ise; “Emlak Vergisi
Kanununun 8’ inci maddesinin ikinci fıkrası ile 38, 44 ve 57 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğleri gereğince; indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması için gerekli şartları taşıyan mükelleflerin başvurularında, beyan ve taahhütlerinin yeterli sayılması, ancak söz konusu beyan ve taahhütlerin doğruluğunun ek belge istenilmeden Belediyelerce ilgili kurum ve kuruluşlardan teyit edilmesi gerektiği, mükelleflerin söz konusu bildirimi süresinde vermemelerinin indirimli bina vergisi oranı uygulamasına engel teşkil etmediği, bahsi geçen Kanunda emlak vergisinin geriye yönelik uygulanmayacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı, mükelleflerin gerekli şartları taşıdıkları tarihten itibaren, zamanaşımı süresi de göz önünde bulundurulmak suretiyle, geçmişe dönük olarak indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabileceği…” belirtilmiştir.
20) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3’üncü maddesinin (A) bendi, vergi kanunu tabirinin anılan Kanun
ile bu Kanun hükümlerine tabi olan vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiğini ve vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceğini hükme bağlamıştır. 213 sayılı Kanunun anılan hükmü, lafzın açık olmadığı hallerde, vergi kanunlarının konuluşundaki maksadın, ilgili hükmün kanunun yapısındaki yerinin ve diğer maddelerle olan bağlantısının dikkate alınacağını düzenlemiştir. Bir başka deyişle herhangi bir kanun maddesinin uygulanmasında öncelik söz konusu hükmün lafzından çıkan anlama verilecektir. Bu kapsamda, 1319 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde de kimlerin indirimli emlak vergisinden yararlanabileceği tahdidi olarak belirlenmiş, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olanlardan hiçbir geliri olmayanların söz konusu imkândan faydalanabileceği, maddenin lafzında açıkça ortaya konulmuş ve buna ilişkin kısıtlayıcı başkaca bir esas da getirilmemiştir… (Kamu Denetçiliği Kurumu’nun dosya numaralı başvuruya verdiği 08/12/2017 tarihli Tavsiye Kararı, ilgili Belediye Başkanlığı tarafından söz konusu Tavsiye Kararına verilen cevabi yazıda; Tavsiye Kararı doğrultusunda başvuranın indirimli vergi oranından faydalandırıldığı belirtilmiştir.) … Bu sebeple indirimli emlak vergisinden faydalanacakların kapsamı ile ilgili tahdidi olarak sayılan hususlar dışında ilave bir sınırlamaya gidilebilmesi ancak ilgili maddede yapılacak yasal düzenleme ile mümkün olabilecektir.
21) Başvuran, Ankara ili Yenimahalle ilçesi Mahallesinde bulunan bir adet evinin kirada olduğu,
başkaca bir evi bulunmadığı, ailesinin ise Eskişehir ilinde kiracı olarak mukim bulunduğu iddia etmektedir.
38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğin “3. İndirimli Vergi Oranının Uygulanması İle İlgili
Diğer Hususlar” başlığı altında; “a) İndirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır. Bu nedenle, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar da diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceklerdir.” hükmü bulunmakta olup, bu hüküm uyarınca, başvuranın, sahibi olduğu tek meskeni kiraya vermesi ve ailesinin de başka bir evde kirada oturması halinde diğer şartları taşıması kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanması mümkün olup, bu hususun da ilgili belediye tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.
22) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdare tarafından başvuranın tutuklu bulunmasından dolayı ve Gelir İdaresi Başkanlığının bu kapsamdaki 19/10/2017 tarih ve sayılı cevabi yazısındaki görüşüne istinaden ilgilinin talebinin karşılanmadığı, ancak Gelir İdaresi
Başkanlığının 30/07/2020 tarih ve E. sayılı cevabi yazısında özetle; tutuklu bulunanlarla ilgili görüşün Belediyelerce veya Vergi Dairesi Başkanlıklarınca Başkanlığın görüşünün talep edilmesi
/
üzerine sadece 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunun uygulanmasına yönelik Başkanlığın görüşünün bildirilmekte olduğu ve görüş yazısı ile herhangi bir işlem, eylem veya karar tesis edilmeyip, yalnızca idarelerinin konu hakkındaki görüşünün bildirildiği belirtildiğinden, başvuranın brüt m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olması, hiçbir geliri olmadığını taahhüt etmesi ve sahibi olduğu tek meskeni kiraya vermiş ise ailesinin de başka bir evde kirada oturması halinde indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması, söz konusu beyan ve taahhütlerin doğruluğunun ek belge istenmeden ilgili Belediyece ilgili kurum ve kuruluşlardan teyit edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza gönderildiği; İdarenin
“makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
24) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Ankara Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması için yeniden işlem tesis edilmesi hususunda
YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, YENİMAHALLE BELEDİYE
BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi