İnfaz ve koruma memurluğu için sağlık şartlarının değerlendirilmesi ve atamanın iptali üzerine hukuki değerlendirme (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu Danıştay kararında, infaz ve koruma memurluğu için gerekli sağlık şartlarının değerlendirilmesi üzerine bir uyuşmazlık ortaya çıkmıştır. Başvuran, infaz koruma memurluğu sınavını kazanmasına rağmen, sağlık raporundaki “ince görme gerektiren işlerde çalışması uygun değildir” ifadesi nedeniyle atamasının iptal edildiğini iddia etmiştir. İdare, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin ilgili maddesine dayanarak, infaz ve koruma memurlarının görevlerini yerine getirebilmeleri için belirli fiziksel ve sağlık şartlarını taşımaları gerektiğini belirtmiştir.

İdarenin sunduğu sağlık raporları, başvuranın göz sağlığı açısından infaz ve koruma memuru olarak görev yapmasına engel teşkil eden durumlar içerdiğinden, atamanın iptali yönündeki kararın hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Danıştay, idarenin yetkisini kamu hizmetlerinin gereklerine uygun olarak kullandığı sonucuna varmış ve başvurunun reddine karar vermiştir. Bu durum, infaz ve koruma memurluğu gibi kritik görevlerde sağlık şartlarının önemini vurgulamaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/79505-S.20.86535

BAŞVURU NO : 2020/89833

KARAR TARİHİ : 06/10/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İnfaz ve koruma memurluğuna atanma hakkında.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 20/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran özetle; “İnfaz koruma memurluğu sınavını kazandığını, evraklarını teslim ettiğini,

sağlık raporunda “infaz ve koruma memuru olur “ibaresi bulunmasına rağmen Bakanlığın tekrar rapor istediğini, tekrar rapor aldığını, bu raporda da “mevcut hali ile infaz ve koruma memuru olur” ibaresi bulunmasına rağmen Bakanlığın yine rapor istediğini, yönetmelikteki şartları taşımasına rağmen 3.defa rapor istenmesi nedeniyle Kurumumuza başvurmuş, Kurumumuzca verilen gönderme kararı sonrasında başvuran gerekli şartları taşımasına rağmen göz değerlerinin yüksek olduğu gerekçesiyle atamasının iptal edildiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesi ve göreve başlatılma talebiyle tekrar Kurumumuza başvurmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Başvuruya konu taleple ilgili olarak Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün

03/09/2020 tarih ve sayılı yazısında özetle;

2.1) “Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren ceza ve infaz

kurumları toplumun huzuru ve güvenliği için 7 gün 24 saat hizmet vermektedir. Ceza infaz kurumlarında görev yapan veya yapacak olan infaz ve koruma memurları gün içerisinde yaklaşık 12 saat süreyle ayakta nöbet hizmetini yerine getirmek suretiyle vardiyalı olarak görev yapmaktadır. İnfaz ve koruma memurları kurumun düzen ve disiplininin sağlanması, hükümlülerin kurum içindeki hareketlerinin takip, gözetim ve kontrolünü sağlanması ile hükümlülerin firarını önleyecek tedbirleri almakla yükümlüdürler. İnfaz ve koruma memurları kurum güvenliğini bozan firara teşebbüs, isyan, rehin alma, saldırı, yasaya ve düzenlemelere dayalı bir emre karşı aktif veya pasif fiziki direnme gibi olaylar ile 5237 sayılı Kanun’un 25.

maddesinde belirtilen zorunluluk hali ortaya çıktığında zor kullanma yetkisine sahiptir. Ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutukluların telefon görüşmeleri sistem tarafından kayıt altına alınmakta ve telefon biriminde görevli infaz ve koruma memurları tarafından dinlenmektedir.

Ceza infaz kurumlarına girişte gerek hükümlü ve tutukluların gerekse de personelin üst aramaları infaz ve koruma memurları tarafından eşya aramaları ise x-ray cihazı yardımıyla xray ekranından gözleme dayalı olarak yapılmaktadır. Ceza infaz kurumuna girmesi yasak olan maddeler x-ray cihazlarında görevli infaz ve koruma memurlarının ekranda gördükleri görüntüler üzerine tespit edilmektedir. Ceza infaz kurumlarında gözleme ve dinlemeye dayalı istihbari dinamik güvenlik önlemleri uygulandığından bu kurumlarımızda görev yapacak infaz ve koruma memurlarının fiziki şartlarının dışında görme ve işitme duyularında da engel bir durumun olmaması gerekmektedir.

2.2) İnfaz ve koruma memuru unvanında görev yapabilmek için Adalet Bakanlığı Memur Sınav,

Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin 6/5-e maddesinde; “Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı veya bedensel özürlü olmadığını; şaşılık, körlük, topallık, işitme kaybı, çehrede sabit eser, uzuv noksanlığı, kekemelik ve benzeri engeller bulunmadığını; Ceza ve

Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce bölge hastaneleri olarak belirlenecek Sağlık Bakanlığına bağlı tam teşekküllü Devlet hastanelerinden alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelemek” hükmü yer almaktadır.

2.3) İlgilinin Erzurum SBÜ. Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesinden almış olduğu

11/06/2020 tarihli sağlık kurulu raporunda “Sağ göz görmesi 0,5/10 Sol göz görmesi 8/10’dur.

Sağ göz görmesi zayıftır. İnce görme gerektiren işlerde çalışması uygun değildir.” şeklinde belirtildiği anlaşıldığından ceza infaz kurumlarında yürütülen dinamik güvenlik faaliyetlerinin gözlem, dinleme ve arama odaklı olmasından dolayı infaz ve koruma memurlarının hassas duyma ve ince görmeye dayalı detay/derin görme gerektiren işlerde ve birimlerde görev yaptığı dikkate alındığında söz konusu yönetmelik hükmü gereğince yerleştirilmesine imkan bulunmamaktadır.”

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:

3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü

maddesinde;“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”

3.2) Anayasanın Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler başlıklı 128 inci maddesinde;

“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/20105982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin 5

inci bendinde; “Koruma güvenlik görevlisi ile infaz ve koruma memuru kadrolarına atanabilmek için; a) En az lise veya dengi okul mezunu olmak, b) (Mülga:RG-16/4/2008-26849) c)

(Değişik:RG-9/10/2010-27724) Yapılacak sınavın son başvuru tarihi itibariyle 18 yaşını doldurmuş, merkezi (Değişik ibare:RG-6/5/2014-28992) sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü 30 yaşını bitirmemiş olmak, ç) Erkeklerde 170 cm, kadınlarda 160 cm’den kısa boylu olmamak, d)

Güvenlik soruşturması olumlu olmak, e) Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı veya bedensel özürlü olmadığını; şaşılık, körlük, topallık, işitme kaybı, çehrede sabit eser, uzuv noksanlığı, kekemelik ve benzeri engeller bulunmadığını; Ceza ve Tevkifevleri

Genel Müdürlüğünce bölge hastaneleri olarak belirlenecek Sağlık Bakanlığına bağlı tam teşekküllü Devlet hastanelerinden alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelemek, f) Boy uzunluğunun santimetre cinsinden son iki rakamı ile kilosu arasındaki fark 13’ten fazla, 17’den az olmamak,”

Hükümleri düzenlenmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ: Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddedilmesi yönünde hazırlanan karar önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

6) Başvuran, gerekli şartları taşımasına rağmen göz değerlerinin yüksek olduğu gerekçesiyle

atama kararının iptal edildiğini, bu konunun incelenmesi ve mağduriyetinin giderilmesini ve göreve başlatılmak istediğini belirterek Kurumumuza başvurmuştur.

7) İdarenin yukarıda (2 nolu paragrafta) özetlenen cevabında ise, infaz ve koruma memuru

unvanında görev yapabilmek için Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil

Yönetmeliği’nin 6/5-e maddesinde; “Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı veya bedensel özürlü olmadığını; şaşılık, körlük, topallık, işitme kaybı, çehrede sabit eser, uzuv noksanlığı, kekemelik ve benzeri engeller bulunmadığını; Ceza ve Tevkifevleri

Genel Müdürlüğünce bölge hastaneleri olarak belirlenecek Sağlık Bakanlığına bağlı tam teşekküllü Devlet hastanelerinden alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelemek” hükmünün yer aldığı, ilgilinin Erzurum SBÜ. Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesinden almış olduğu 11/06/2020 tarihli sağlık kurulu raporunda “Sağ göz görmesi 0,5/10 Sol göz görmesi 8/10’dur. Sağ göz görmesi zayıftır. İnce görme gerektiren işlerde çalışması uygun değildir.” şeklinde belirtildiği anlaşıldığından ceza infaz kurumlarında yürütülen dinamik güvenlik faaliyetlerinin gözlem, dinleme ve arama odaklı olmasından dolayı infaz ve koruma memurlarının, hassas duyma ve ince görmeye dayalı detay/derin görme gerektiren işlerde ve birimlerde görev yaptığı dikkate alındığında söz konusu yönetmelik hükmü gereğince yerleştirilmesine imkan bulunmadığı bildirilmiştir.

8) İdare tarafından gönderilen sağlık kurulu raporlarında;

8.1) Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 11/12/2019 tarihli ve

nolu raporunda tanı kısmında; yüksek miyopi görme düzeyleri bilateral tashihle tam olup ince ayrıntılı görme gerektirmeyen işlerde çalışabilir”, karar kısmında ise; “infaz koruma memuru olarak görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı veya bedensel özrü yoktur; şaşılık, körlük, topallık, işitme kaybı, çehrede sabit eser, uzuv noksanlığı, kekemelik ve benzeri engeli bulunmamaktadır”,

8.2) Aynı hastanenin 17/02/2020 tarih ve nolu raporda tanı kısmında; sağ görme

tashihle 1/10, sol görme tashihle (tam), sağ-sol miyopisi mevcut, biboküler görmesi tam. Karar da ise; “infaz koruma memuru olarak görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı veya bedensel özrü yoktur. Şaşılık, körlük, topallık, işitme kaybı, çehrede sabit eser, uzuv noksanlığı, kekemelik ve benzeri engeli bulunmamaktadır. Mevcut hali ile infaz koruma memuru olur”,

olmadığının uzman kişiler tarafından hazırlanan raporla ortaya konulması ve bu rapordaki tespitlere göre ilgili idare tarafından bir karar verilmesi de bunun bir sonucudur.

13) Başvuranın sağ gözünde görme oranı ile ilgili olarak, (yukarıda belirtilen rapordaki

tespitlere dayanarak) ilgili idare, ceza infaz kurumlarında yürütülen dinamik güvenlik faaliyetlerinin gözlem, dinleme ve arama odaklı olmasından ve infaz ve koruma memurlarının hassas duyma ve ince görmeye dayalı detay/derin görme gerektiren işlerde ve birimlerde görev yaptığını belirterek başvuranın atamasını iptal etmiştir.

14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin sahip olduğu yetkiyi, kamu

hizmetlerinin gereklerine ve mevzuata aykırı kullandığı yönünde bir kanaate varılamamıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede

yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

16) Bununla birlikte, başvuranın sınavları kazanmış olması ve bu amaçla ortaya koyduğu

çaba ve atanma yönündeki beklentisinin karşılıksız bırakılmaması ile mağduriyetinin giderilmesi adına, (başvuranın) infaz ve koruma memurluğu görevi dışında, buna denk sayılabilecek, aynı sosyal ve mali haklara sahip başka bir göreve atanması yönünde bir değerlendirmenin idare tarafından yapılması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci

maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Erzincan İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır

VII. KARAR

Başvuru kapsamında, mevcut bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE,

Bu kararın, Başvurana ve Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi