|
ÖZET: Başvuran, Ankara’nın Yenimahalle ilçesindeki yeni adresinde internet altyapısının yetersizliği nedeniyle internet hizmeti alamadığını ve bu sebeple Superonline aboneliğini sonlandırmak zorunda kaldığını belirtmiştir. Türk Telekom A.Ş. ile yaptığı yazışmalarda, adresine internet altyapısının sağlanmasının yatırım planına alındığı ifade edilse de, daha sonra yapılan görüşmelerde bu konuda herhangi bir çalışma yapılmadığı bilgisi verilmiştir. Başvuran, 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu’nun ilgili maddelerine atıfta bulunarak, internet hizmetine erişimin bir kamu hizmeti olduğunu ve bu konuda denetim yapılması gerektiğini talep etmiştir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, konunun Evrensel Hizmet Kanunu çerçevesinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na iletildiğini belirtmiştir. İlgili kurumlar, başvuranın adresinde sabit internet hizmetinin bulunmadığını, ancak projelerin önümüzdeki yılın yatırım planlaması dahilinde değerlendirileceğini ifade etmiştir. Ayrıca, mobil internet erişiminin mevcut olduğu ve bu konuda alternatif çözümler sunulabileceği belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne karar vererek, ilgili yükümlü işletmecilerin mevzuatın gerekliliklerini yerine getirmesi ve altyapı çalışmalarının başlatılması hususunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na önerilerde bulunmuştur. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğüne dair bilgilendirilmesi açısından da önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4720-S.20.7558
BAŞVURU NO : 2019/17957
KARAR TARİHİ : 25/03/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İnternet alt yapı çalışması yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/10/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran gerek bu başvurusunda gerekse de önceki başvuruda yeni taşındığı adres olan
Mah. Cad. No: Yenimahalle/ANKARA adresindeki altyapı yetersizliğinden dolayı internet hizmeti alamadığını, sırf bu nedenle Superonline internet aboneliğini sona erdirmek zorunda kaldığını, Türk Telekom A.Ş.’ye dilekçe yazmasına rağmen sadece telefonla aranarak adresine internet alt yapısı sağlanmasının yatırım planına alındığının söylendiği, daha sonra Telekom yetkilileri ile görüşüldüğünde 2019 yılı içerisinde
Mahallesinde internet alt yapısının yatırım planına alınması konusunda herhangi bir çalışma bulunmadığı bilgisi verildiğini, 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununun 2.
maddesinde, “Evrensel hizmetin, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde coğrafi konumlarından bağımsız olarak herkes tarafından erişilebilir, önceden belirlenmiş kalitede ve herkesin karşılayabileceği makul bir bedel karşılığında asgari standartlarda sunulacak olan, internet erişimi de dahil elektronik haberleşme hizmetleri ile bu Kanun kapsamında belirlenecek olan diğer hizmetleri” ifade ettiği, aynı kanunun 3. maddesinde, “Evrensel hizmetten, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan herkes, bölge ve yaşadığı yer ayırımı gözetilmeksizin yararlanacağı, evrensel hizmetin fert başına gayrisafi yurt içi hasılat tutarı da göz önünde bulundurularak karşılanabileceği ve makul fiyat seviyesinde sunulacağı”, 4. maddesinde ise
“İşletmecilerin bu Kanunda belirlenen evrensel hizmeti sağlamakla yükümlü oldukları” emredici olarak açıkça hüküm altına alındığı, bahse konu Kanun hükmünde belirtildiği üzere internet hizmetine hiç erişilememesi durumu hizmet kusuru oluşturduğu, bu hizmeti sunmayan ve somut bir tarih belirlemeyen Türk Telekom üzerinde yürütülen hizmet bir kamu hizmeti olduğundan bir denetimin olması gerektiğini iddia ederek hanesinin ve diğer hanelerin de ortak sorunu olan internet alt yapısının kısa sürede çalışma başlatılarak çözüme kavuşmasını, internet alt yapısı sağlanmasına yönelik olarak gereğinin yapılmasını, gerekli denetimlerin kamu otoritesi tarafından yapılmasını ve talebinin reddedilmesi durumunda hangi yasal mercilere başvurabileceği konusunda tarafına bilgi verilmesini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu Başkanlığı’ndan alınan 28/01/2019 tarih ve sayılı cevabi yazının tetkikinden özetle;
2.1.Konu Evrensel Hizmet Kanunu kapsamında değerlendirilmesi amacıyla Ulaştırma ve
Altyapı Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğüne iletilmiş olup cevabi yazıda; “Evrensel Hizmet Kanununun Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülmekte olduğu, elektronik haberleşme projeleri çerçevesinde kırsalda yer alan, nüfusu 500’ün altında olan, ekonomik ve coğrafi zorluklar nedeniyle işletmeciler tarafından hizmet götürülemeyen yerleşim yerlerine elektronik haberleşme altyapıları kurulmakta ve buralarda yaşayan vatandaşlarımıza sabit ses ve geniş bant internet ile mobil ses geniş bant internet hizmetlerinin ulaştırılması sağlandığı, başvuruya konu olan hizmetin alınamadığının belirtildiği adresin
Ankara/Yenimahalle ilçesinde yer alması nedeni ile talep edilen hizmetin görev ve imtiyaz sözleşmeleri kapsamında yetkilendirilmiş işletmeciler tarafından sağlanmasının uygun olacağı” belirtildiği,
2.2.Hukuk Müşavirliği kayıtlarında başvuranın başvurusuna ilişkin yargıya intikal eden bir husus bulunmadığı,
2.3.Kurumumuz görev ve yetkileri kapsamında tüm altyapı işletmeciliği hizmeti sunan işletmecilere herhangi bir talebin karşılanmasını teminen işletmeciler, doğrudan yükümlü tutulamamakta, işletmecilerin altyapı bilgileri veya yatırım planı olup olmadığı hususunda bilgi talep edildiği,
2.4.Bu çerçevede konu; internet altyapı hizmeti veren Türk Telekomünikasyon Anonim
Şirketi’ne, Superonline İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi’ne, Türksat Uydu Haberleşme
Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi’ne, Vodafone Net İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi’ne iletildiği,
2.5.Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, başvurana ait lokasyonda sabit internet hizmetinin bulunmadığını, projelendirme çalışması tamamlanmış olduğunu ve hazırlanan projenin bütçe kapsamında ticari olarak uygunluğunun önümüzdeki yılın yatırım planlaması dahilinde değerlendirileceğini belirttiği,
2.6.Superonline İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi, söz konusu bölgede altyapılarının bulunmadığını, bu kapsamda aralık ayında Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne kazı başvurusunda bulunduklarını, ilgili başvurularının “mevsimsel kazı yasakları sebebi ile izin verilmediğini” belirtilerek reddedildiğini, kazı yasakları bitene kadar bölgenin mevcut yatırım planları kapsamına alınamadığını belirttiği,
2.7.Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi, söz konusu bölgenin
2020 yılı 2. çeyrek planına alındığını belirterek kazı dönemi sonlandığı için daha önceki bir
tarihte işlem yapılamayacağını belirttiği,
2.8.Vodafone Net İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi, söz konusu bölgenin 2020-2021 yatırım planları arasında yer almadığını belirttiği,
2.9.Sabit telefon/internet hizmeti olmayan yerlerde, mobil internet erişiminden faydalanılabileceği, bu amaçla bulunulan lokasyondaki mobil şebeke hizmet verilebilirlik durumuna göre, Vodafone Telekomünikasyon Anonim Şirketi, Turkcell İletişim Hizmetleri
Anonim Şirketi ve Türk Telekom Mobil Anonim Şirketi ile iletişime geçilerek, 4,5 G (LTE)
modem tarifelerinden yararlanılabileceği değerlendirildiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1.“Haberleşme hürriyeti” başlıklı 22 nci maddesinde;
“Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir…” ,
3.2.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin,
5. 1.“Dijital Dönüşüm Ofisinin görevleri” başlıklı 527 nci maddesinde;
“Dijital Dönüşüm Ofisinin görevleri şunlardır:
a)Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen amaç, politika ve stratejilere uygun olarak kamunun dijital dönüşümüne öncülük etmek…
ç) Görev alanına giren hususlarda kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanan yatırım projesi tekliflerine ilişkin Strateji ve Bütçe Başkanlığına görüş vermek ve uygulamaya konan projelerle ilgili gelişmeleri takip edip gerektiğinde yönlendirmek…
h) Görev alanına ilişkin proje ve uygulamalara gerektiğinde destek sağlamak…
i) Görev alanına giren konularda politika ve strateji önerilerinde bulunmak.
j) Cumhurbaşkanınca verilen diğer görevleri yapmak.”,
5.2.“Haberleşme Genel Müdürlüğü” başlıklı 483 üncü maddesinde;
“Haberleşme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a)Haberleşme ve posta hizmetleri ve bunlarla ilgili evrensel hizmetler ile acil durum haberleşmesine yönelik politika, strateji ve hedeflerin belirlenmesi amacıyla çalışmalar yapmak ve uygulanmasını takip etmek,
b)Haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetler ve acil durum haberleşmesine yönelik hizmet politikalarını ve yürütülme esaslarını belirlemek amacıyla çalışmalar yapmak ve uygulanmasını takip etmek,
c)Haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetler ve acil durum haberleşmesine yönelik altyapı ve hizmetleri planlamak, kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek, geliştirmek ve bu alandaki farklı seçeneklerin birbirini tamamlayıcı şekilde yürütülmesini sağlayacak esasları belirlemek ve denetlemek…
d)Haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetleri karşılayacak evrensel hizmet yükümlüleri ile verilecek evrensel hizmetlerin net maliyetini belirlemek ve gerektiğinde bu amaçla hizmet satın almak,
e)Verilen evrensel hizmetlerle ilgili net maliyetin gerçekleşip gerçekleşmediğine dair evrensel hizmet yükümlülerini denetlemek ve evrensel hizmet yükümlülerine gerçekleşen net maliyeti ödemek…”,
6.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununun,
6.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Kanunun amacı; kamu hizmeti niteliğini haiz, ancak işletmeciler tarafından karşılanmasında mali güçlük bulunan evrensel hizmetin sağlanması, yürütülmesi ve elektronik haberleşme sektörü ile bu Kanun kapsamında belirlenen diğer alanlarda evrensel hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
6.2.“Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Kanunda geçen;
Bakanlık: Ulaştırma Bakanlığını,
Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu…
Evrensel hizmet: Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde coğrafi konumlarından bağımsız olarak herkes tarafından erişilebilir, önceden belirlenmiş kalitede ve herkesin karşılayabileceği makul bir bedel karşılığında asgari standartlarda sunulacak olan, internet erişimi de dahil elektronik haberleşme hizmetleri ile bu Kanun kapsamında belirlenecek olan diğer hizmetleri,
Evrensel hizmet yükümlüsü: Elektronik haberleşme sektöründe, ilgili mevzuatına göre
Kurumca yetkilendirilmiş ve bu Kanun kapsamındaki hizmetleri sağlamakla yükümlü kılınan işletmeciyi…
İşletmeci: İlgili mevzuatına göre Kurumca veya bu Kanun kapsamına alınmış hizmetler bakımından ilgili diğer mercilerce yetkilendirilmiş olan işletmecileri,
Alt yapı: Evrensel hizmetin sağlanmasını teminen hizmetin verilebilmesi için gerektiğinde öncelikle fiziki ortamın oluşturulmasına yönelik her türlü teçhizat, ekipman, bilgisayar, yazılım ve donanımı… ifade eder.”,
6.3.“İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Evrensel hizmetin sağlanmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde aşağıdaki ilkeler
göz önüne alınır:
a)Evrensel hizmetten, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan herkes, bölge ve yaşadığı yer ayırımı gözetilmeksizin yararlanır…
d)Evrensel hizmet, önceden belirlenmiş hizmet kalitesi standartlarında sunulur.
e)Evrensel hizmetin sunulmasında ve ulaşılmasında devamlılık esastır.”
6.4.“İşletmecinin yükümlülüğü” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“İşletmeciler, bu Kanunda belirlenen evrensel hizmeti sağlamakla yükümlüdür. İmtiyaz ve görev sözleşmeleri ile ruhsat ve genel izinlerde her ne ad altında olursa olsun 3 üncü maddede belirtilen ilkelere aykırı düzenlemeler yapılamaz.
Bilgi teknolojileri yaygınlığı, internet alt yapısı ve karasal sayısal yayıncılık için ihtiyaç duyulan alt yapı malzemelerinin alımı ve montajı ile ulaşımı deniz yolu ile sağlanabilen yolcu taşıma hizmetlerinde yükümlü işletmeci şartı aranmaz.”,
6.5.“Evrensel hizmetin kapsamı” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Evrensel hizmet…
e)İnternet hizmetlerini… kapsar.
Evrensel hizmetin kapsamı; ülkenin sosyal, kültürel, ekonomik ve teknolojik şartları da göz önünde bulundurularak, üç yılı aşmamak üzere belirli aralıklarla, Cumhurbaşkanınca yeniden belirlenebilir.”,
7.2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunun,
“Kuruluş” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip (…) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kurulmuştur. Kurum, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu ile Başkanlık teşkilatından oluşur.
Kurum görevlerini yerine getirirken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi
Kuruma emir ve talimat veremez.
Kurum’un ilişkili olduğu bakanlık Ulaştırma Bakanlığıdır.”,
8.5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun,
8.1.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanuna tabidir…
16/06/2005 tarihli ve 5369 sayılı Evrensel Hizmetin Sağlanması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun… hükümleri saklıdır.”,
8.2.“Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu Kanunda geçen…
İşletmeci:Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,
dd) Kurul:Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunu,
ee) Kurum:Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu,
ifade eder.”,
8.3.“Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Kurumun görev ve yetkileri şunlardır…
İlgili kanun hükümleri dahilinde, evrensel hizmetlere ilişkin hizmet kalitesi ve standartları da dahil olmak üzere, gerektiğinde her türlü elektronik haberleşme hizmetine yönelik hizmet kalitesi ve standartlarını belirlemek, denetlemek, denetlettirmek ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek…”,
9.Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği’nin 19 uncu
Maddesinde;
“İşletmeciler; Kurum düzenlemeleri, ilgili mevzuat ve elektronik haberleşme hizmet, şebeke ve altyapılarının tanım, kapsam ve sürelerinde öngörülen şartlara ve aşağıda yer alan kayıt, kural ve yükümlülüklere uygun olarak elektronik haberleşme hizmetini sunma hakkına sahiptir…
Evrensel hizmet:İşletmeci, evrensel hizmetler ile ilgili olarak 5369 sayılı Evrensel Hizmet
Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine uymakla yükümlüdür…”, hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11.Başvuran, yeni taşındığı adres olan Mah . Cad. No:
Yenimahalle/ANKARA adresindeki altyapı yetersizliğinden dolayı internet hizmeti alamadığını, sırf bu nedenle Superonline internet aboneliğini sona erdirmek zorunda kaldığını, Türk Telekom A.Ş.’ye dilekçe yazmasına rağmen sadece telefonla aranarak; “Adresine internet alt yapısı sağlanmasının yatırım planına alındığının” söylendiği, daha sonra Telekom yetkilileri ile görüşüldüğünde; “2019 yılı içerisinde Mahallesinde internet alt yapısının yatırım planına alınması konusunda herhangi bir çalışma bulunmadığı” bilgisi verildiğini, 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununun 2, 3 ve 4 üncü maddelerinin emredici olduğunu, bahse konu Kanun hükmünde belirtildiği üzere internet hizmetine hiç erişilememesi durumu hizmet kusuru oluşturduğu, bu hizmeti sunmayan ve somut bir tarih belirlemeyen Türk
Telekom üzerinde yürütülen hizmet bir kamu hizmeti olduğundan bir denetimin olması gerektiğini iddia ederek hanesinin ve diğer hanelerin de ortak sorunu olan internet alt yapısının kısa sürede çalışma başlatılarak çözüme kavuşmasını, internet alt yapısı sağlanmasına yönelik olarak gereğinin yapılmasını, gerekli denetimlerin kamu otoritesi tarafından yapılmasını ve talebinin reddedilmesi durumunda hangi yasal mercilere başvurabileceği konusunda tarafına bilgi verilmesini talep ettiği tespit edilmiştir.
12.Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı’ndan alınan 28/01/2020 tarih ve sayılı cevabı tetkik edildiğinde, konu Evrensel Hizmet Kanunu kapsamında değerlendirilmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğüne iletilmiş olup cevabi yazıda; “Evrensel Hizmet Kanununun Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülmekte olduğu, elektronik haberleşme projeleri çerçevesinde kırsalda yer alan, nüfusu 500’ün altında olan, ekonomik ve coğrafi zorluklar nedeniyle işletmeciler tarafından hizmet götürülemeyen yerleşim yerlerine elektronik haberleşme altyapıları kurulmakta ve buralarda yaşayan vatandaşlarımıza sabit ses ve geniş bant internet ile mobil ses geniş bant internet hizmetlerinin ulaştırılması sağlandığı, başvuruya konu olan hizmetin alınamadığının belirtildiği adresin Ankara/Yenimahalle ilçesinde yer alması nedeni ile talep edilen hizmetin görev ve imtiyaz sözleşmeleri kapsamında yetkilendirilmiş işletmeciler tarafından sağlanmasının uygun olacağı” belirtildiği, ifade edilmiştir.
13.Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı’nın yazısının devamında; Hukuk
Müşavirliği kayıtlarında başvuranın başvurusuna ilişkin yargıya intikal eden bir husus bulunmadığı; Kurum görev ve yetkileri kapsamında tüm altyapı işletmeciliği hizmeti sunan işletmecilere herhangi bir talebin karşılanmasını teminen işletmeciler, doğrudan yükümlü tutulamamakta, işletmecilerin altyapı bilgileri veya yatırım planı olup olmadığı hususunda bilgi talep edildiği; bu çerçevede konu; internet altyapı hizmeti veren Türk Telekomünikasyon
Anonim Şirketi’ne, Superonline İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi’ne, Türksat Uydu
Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi’ne, Vodafone Net İletişim Hizmetleri
Anonim Şirketi’ne iletildiği, ifade edilmiştir.
14.Yazının devamında belirtilen Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin cevabi yazısında özetle; başvurana ait lokasyonda sabit internet hizmetinin bulunmadığını, projelendiıme çalışması tamamlanmış olduğunu ve hazırlanan projenin bütçe kapsamında ticari olarak uygunluğunun önümüzdeki yılın yatırım planlaması dahilinde değerlendirileceği, ifade edilmiştir.
15.Yazının devamında belirtilen Superonline İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi’nin cevabi yazısında özetle; söz konusu bölgede altyapılarının bulunmadığını, bu kapsamda aralık ayında Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne kazı başvurusunda bulunduklarını, ilgili başvurularının “mevsimsel kazı yasakları sebebi ile izin verilmediğini” belirtilerek reddedildiğini, kazı yasakları bitene kadar bölgenin mevcut yatırım planları kapsamına alınamadığı, ifade edilmiştir.
16.Yazının devamında belirtilen Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim
Şirketi ise yazısında özetle; söz konusu bölgenin 2020 yılı 2. çeyrek planına alındığını belirterek kazı dönemi sonlandığı için daha önceki bir tarihte işlem yapılamayacağı, ifade edilmiştir.
17.Yazının devamında belirtilen Vodafone Net İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi ise; söz konusu bölgenin 2020-2021 yatırım planları arasında yer almadığı, ifade edilmiştir.
18.Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı’nın yazısının devamında; sabit telefon/internet hizmeti olmayan yerlerde, mobil internet erişiminden faydalanılabileceği, bu amaçla bulunulan lokasyondaki mobil şebeke hizmet verilebilirlik durumuna göre, Vodafone
Telekomünikasyon Anonim Şirketi, Turkcell İletişim Hizmetleri Anonim Şirketi ve Türk
Telekom Mobil Anonim Şirketi ile iletişime geçilerek, 4,5 G (LTE) modem tarifelerinden yararlanılabileceği, değerIendirildiği, ifade edilmiştir.
19.Anayasamızda, herkes, haberleşme hürriyetine sahip olduğu hüküm altına alınmıştır.
20. 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinde, Dijital Dönüşüm Ofisi’nin görev ve yetkileri arasında; Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen amaç, politika ve stratejilere uygun olarak kamunun dijital dönüşümüne öncülük etmek, görev alanına giren hususlarda kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanan yatırım projesi tekliflerine ilişkin Strateji ve Bütçe Başkanlığına görüş vermek ve uygulamaya konan projelerle ilgili gelişmeleri takip edip gerektiğinde yönlendirmek, görev alanına ilişkin proje ve uygulamalara gerektiğinde destek sağlamak, görev alanına giren konularda politika ve strateji önerilerinde bulunmak, Cumhurbaşkanınca verilen diğer görevleri yapmak olduğu belirtilmiştir.
21. 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinde, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğü’nün görev ve yetkileri arasında; haberleşme ve posta hizmetleri ve bunlarla ilgili evrensel hizmetler ile acil durum haberleşmesine yönelik politika, strateji ve hedeflerin belirlenmesi amacıyla çalışmalar yapmak ve uygulanmasını takip etmek; haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetler ve acil durum haberleşmesine yönelik hizmet politikalarını ve yürütülme esaslarını belirlemek amacıyla çalışmalar yapmak ve uygulanmasını takip etmek; haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetler ve acil durum haberleşmesine yönelik altyapı ve hizmetleri planlamak, kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek, geliştirmek ve bu alandaki farklı seçeneklerin birbirini tamamlayıcı şekilde yürütülmesini sağlayacak esasları belirlemek ve denetlemek; haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetleri karşılayacak evrensel hizmet yükümlüleri ile verilecek evrensel hizmetlerin net maliyetini belirlemek ve gerektiğinde bu amaçla hizmet satın almak; verilen evrensel hizmetlerle ilgili net maliyetin gerçekleşip gerçekleşmediğine dair evrensel hizmet yükümlülerini denetlemek ve evrensel hizmet yükümlülerine gerçekleşen net maliyeti ödemek olarak hükmedilmiştir.
22.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunun amacı; kamu hizmeti niteliğini haiz, ancak
işletmeciler tarafından karşılanmasında mali güçlük bulunan evrensel hizmetin sağlanması, yürütülmesi ve elektronik haberleşme sektörü ile bu Kanun kapsamında belirlenen diğer alanlarda evrensel hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu hükmedilmiştir.
23.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunda; “Bakanlık”, “Ulaştırma Bakanlığını”; “Kurum”,
“Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu”; “Evrensel hizmet”, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde coğrafi konumlarından bağımsız olarak herkes tarafından erişilebilir, önceden belirlenmiş kalitede ve herkesin karşılayabileceği makul bir bedel karşılığında asgari standartlarda sunulacak olan, internet erişimi de dahil elektronik haberleşme hizmetleri ile bu
Kanun kapsamında belirlenecek olan diğer hizmetleri”; “Evrensel hizmet yükümlüsü”, “Elektronik haberleşme sektöründe, ilgili mevzuatına göre Kurumca yetkilendirilmiş ve bu
Kanun kapsamındaki hizmetleri sağlamakla yükümlü kılınan işletmeciyi”; “İşletmeci”, “İlgili mevzuatına göre Kurumca veya bu Kanun kapsamına alınmış hizmetler bakımından ilgili diğer mercilerce yetkilendirilmiş olan işletmecileri; “Alt yapı”, “Evrensel hizmetin sağlanmasını teminen hizmetin verilebilmesi için gerektiğinde öncelikle fiziki ortamın oluşturulmasına yönelik her türlü teçhizat, ekipman, bilgisayar, yazılım ve donanımı” ifade edeceği hükmedilmiştir.
24.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunda; evrensel hizmetin sağlanmasında ve bu hususta
yapılacak düzenlemelerde bazı ilkelerin göz önüne alındığını belirtip bunlardan bazılarının; evrensel hizmetten, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan herkes, bölge ve yaşadığı yer ayırımı gözetilmeksizin yararlanır; evrensel hizmet, önceden belirlenmiş hizmet kalitesi standartlarında sunulur; evrensel hizmetin sunulmasında ve ulaşılmasında devamlılık esastır; şeklinde olduğu hükmedilmiştir.
25.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunda; işletmeciler, bu Kanunda belirlenen evrensel
hizmeti sağlamakla yükümlü olduğu; imtiyaz ve görev sözleşmeleri ile ruhsat ve genel izinlerde her ne ad altında olursa olsun 3 üncü maddede belirtilen ilkelere aykırı düzenlemeler yapılamayacağı; bilgi teknolojileri yaygınlığı, internet alt yapısı ve karasal sayısal yayıncılık için ihtiyaç duyulan alt yapı malzemelerinin alımı ve montajı ile ulaşımı deniz yolu ile sağlanabilen yolcu taşıma hizmetlerinde yükümlü işletmeci şartı aranmayacağı hükmedilmiştir.
26.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunda; evrensel hizmetin kapsamında internet
hizmetlerininde olduğunu; evrensel hizmetin kapsamı; ülkenin sosyal, kültürel, ekonomik ve teknolojik şartları da göz önünde bulundurularak, üç yılı aşmamak üzere belirli aralıklarla, Cumhurbaşkanınca yeniden belirlenebileceği hükmedilmiştir.
27.2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunda;
kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kurulduğu; kurum, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu ile Başkanlık teşkilatından oluşacağı; kurum görevlerini yerine getirirken bağımsız olacağı; hiçbir organ, makam, merci veya kişi kuruma emir ve talimat veremeyeceği; kurumun ilişkili olduğu bakanlığın Ulaştırma Bakanlığı olduğu hükmedilmiştir.
28.5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunun kapsamının, elektronik haberleşme
hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi olduğu; 16/06/2005 tarihli ve 5369 sayılı Evrensel Hizmetin Sağlanması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.
29.5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunda; “İşletmeci”, “Yetkilendirme çerçevesinde
elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketini”; “Kurul”, “Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunu”; “Kurum”, “Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu” ifade edeceği hükmedilmiştir.
30.5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanuna göre, Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumunun görev ve yetkilerinden bazıları; ilgili kanun hükümleri dahilinde, evrensel hizmetlere ilişkin hizmet kalitesi ve standartları da dahil olmak üzere, gerektiğinde her türlü elektronik haberleşme hizmetine yönelik hizmet kalitesi ve standartlarını belirlemek, denetlemek, denetlettirmek ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu hükmedilmiştir.
31.Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği’nde, işletmecilerin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen 19 uncu maddesinde, işletmeciler; kurum düzenlemeleri, ilgili mevzuat ve elektronik haberleşme hizmet, şebeke ve altyapılarının tanım, kapsam ve sürelerinde öngörülen şartlara, kayıt, kural ve yükümlülüklere uygun olarak elektronik haberleşme hizmetini sunma hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir.
32.Ayrıca işletmeci, evrensel hizmetler ile ilgili olarak 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine uymakla yükümlü olduğu düzenlenmiştir.
33.Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu’nun 27/10/2011 tarih ve 2011/DK-10/560 sayılı
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin Evrensel Hizmet Sistem Kurulumu Talebi (Ses ve Perakende İnternet Hizmetleri) Hakkındaki Kararı;
“Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin tabi olduğu evrensel hizmet yükümlülüğü kapsamında, elektronik haberleşme altyapısı olmayan yaklaşık 2500 köye sabit ses ve internet hizmetlerinin götürülmesi projesinin, Şirketlerinin perakende seviyede internet hizmetleri sunma talebini düzenleyen 04.08.2011 tarih ve 2011/DK-10/411 sayılı Kurul Kararı’nda öngörülen 01/01/2012 tarihinden önce uygulamaya konulmaması ve perakende seviyede genişbant internet hizmetini, hâlihazırda sunmakta olduğu diğer hizmetlerle birlikte çoklu hizmet (ses, internet, görüntü vb.) olarak sunması kurallarına istisna getirilerek, başka işletmecilerden hizmet alma olanağı bulunmayan bu tüketicilere tercih özgürlüğü tanıyacak şekilde sabit ses ve internet hizmetlerinin ayrı ayrı sunulması konularında izin verilmesine yönelik talebini havi 19.08.2011 tarih ve 1964 sayılı yazısı, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme
Kanunu’nun 1, 4, 5 ve 6’ncı maddeleri, 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu’nun 3, 5 ve 8’inci maddeleri, 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 2’nci maddesi, Kurumumuz ile Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi arasında imzalanan İmtiyaz
Sözleşmesi’nin 3, 9 ve 10’uncu maddeleri ile Ulaştırma Bakanlığı’nın konuya ilişkin görüş ve değerlendirmelerini içeren 14.09.2011 tarih ve 1546 sayılı yazısı muvacehesinde değerlendirilmiştir.
Bu kapsamda anılan projeye münhasır olarak; Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin perakende seviyede internet hizmeti sunma talebini düzenleyen 04.08.2011 tarih ve 2011/DK10/411 sayılı Kurul Kararı’nın 1’inci maddesinin (a) ve (c) bentlerinde yer alan hâlihazırda sunmakta olduğu diğer hizmetlerle birlikte çoklu hizmet (ses, internet, görüntü vb.) olarak sunması ve 01/01/2012 tarihinden itibaren geçerli olması koşullarına istisna getirilerek, proje kapsamındaki hizmetlerin ayrı ayrı ve anılan tarihten önce sunulabilmesine izin verilmesi hususuna karar verilmiştir.” şeklindedir.
34. 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğü’nün görev ve yetkileri düzenlenmiş olup evrensel hizmetlere yönelik işlerin Haberleşme Genel Müdürlüğü’nün görevleri arasında olduğu tespit edilmiştir.
35.Bilgi teknolojileri ve iletişim sektörü, ekonomik ve sosyal gelişmenin temel altyapısını oluşturan önemli bir sektör haline gelmiş, bilgi ve iletişim teknolojileri ile hizmetlerine erişim, elektrik ve su gibi temel ihtiyaçlar arasına girmiştir. Bu doğrultuda, internet erişiminin sunulması, elde edilen sosyal ve ekonomik faydaları açısından günümüzde bir zorunluluk haline gelmiştir. Günümüzde internete erişim zorunlu bir ihtiyaç olmakla beraber internet altyapısının kurulmadığı yerler bulunmaktadır. Bu kapsamda Evrensel Hizmet Kanunu ile internet hizmeti evrensel hizmet kapsamına alınmıştır.
36.Kamu hizmetlerinden herkesin yararlanma hakkı vardır ve vatandaşlar bu haktan ekonomik ve mali gerekçeler nedeniyle mahrum bırakılmamalıdır. Bu genel ilke gözetildiğinde, işletmecilerin bu gerekçelerle yatırım yapmaktan kaçındıkları coğrafi alanlara da hizmetlerin götürülmesi gerekmektedir. Bu gerekliliğin sağlanması ve kaynaklarının oluşturulması Devletin görevleri arasındadır. Bu nedenle, evrensel hizmet niteliği bulunan hizmetlerin, sağlanması, yürütülmesi ve bu yükümlülüğün yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu düzenlenmiştir.
37.Evrensel hizmetler, temel hak ve hürriyetlerin korunması, bireylerin yaşam kalitelerinin ve refah düzeylerinin yükseltilmesi, bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılması ve toplumun belirli kesimlerinde sosyal dışlanmanın önlenmesi amacıyla, tüm vatandaşların düzenli ve sürekli olarak erişiminin sağlanması gereken, toplum için vazgeçilemez hizmetlerdir. Evrensel hizmet, tüketicilerin büyük bölümüne, piyasa şartlarında ticari olarak sunulabilen kamu hizmetlerinin, ticari olarak sunulamadığı bölgeler ve tüketici gruplarında da varlığının garanti altına alınması; böylece tüm vatandaşların siyasi otoriteler tarafından kabul görmüş hizmetlere, belirlenen asgari kalitede ve karşılanabilir fiyatlarla ulaşmalarının sağlanmasıdır. Evrensel hizmet sunumunun sağlanması esasen bir sosyal politika aracıdır ve tüm sosyal politikalar gibi temel amacı toplumun refah düzeyinin artırılmasıdır. Bireyin gündelik yaşamı için vazgeçilmez hizmetlerin en azından asgari düzeyde sunumunda evrensel hizmet ne kadar gelişirse sosyal devlet de o kadar gelişecektir. (Bknz. Işıl IRMAK (2008), “Evrensel Hizmet; Türkiye Posta
Sektöründe Evrensel Hizmet Regülasyonu İçin Öneriler, DPT: 2786, s.6-15).
38.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununun 6 ncı maddesi ile işletmecilerin ekonomik olmadığı
gerekçesiyle hizmet sunmadıkları bölgelerde, evrensel hizmet sağlama yükümlülüğü olan işletmecilerin katlanmak zorunda oldukları mali külfetin paylaştırılması sonucu ortaya çıkacak hizmetin net maliyetinin karşılanmasını teminen, toplanması öngörülen katkı payları belirlenmiştir. Buna göre, yetkilendirme bedellerinden, yerleşik işletmecinin ve GSM şirketlerinin net satış gelirlerinden, sektörde verilen idari para cezalarından ve düzenleyici kurumun bütçesinden belli yüzdeler ayrılarak bütçeye “Evrensel Hizmet Gelirleri” adı altında gelir kaydedilmektedir.
39.5369 sayılı Kanun evrensel hizmetten, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan
herkes, bölge ve yaşadığı yer ayrımı gözetilmeksizin yararlanacağı hükmünün emredici nitelikte olduğu, işletmecilerin bu kanun ve diğer mevzuata uymakla yükümlü olduğu, Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin tabi olduğu evrensel hizmet yükümlülüğü olduğu tespit edilmiştir.
40.Öte yandan, Cumhurbaşkanımızın 27/11/2019 tarihli konuşmasında;
“Hükümete geldiğimizde ülkemizde toplam üç bin geniş bant internet abonesi vardı, bugün
Türkiye’de 75 milyonun üzerinde geniş bant internet abonesi bulunuyor. Mobil telefon abonesi sayısı 23 milyondu, bugün 82 milyonun üzerine çıktı. Fiber hat uzunluğumuz 81 bin kilometreydi, bugün dikkat edelim 364 bin kilometreyi geçtik. Ancak bu fiber hat konusunda yavaş gittiğimizi görüyoruz. Firmalarımızın fiber hat yatırımını hızlandırması gerekiyor, aksi takdirde G5 teknolojisini etkin bir şekilde kullanamayız. Fiber hat yatırımları konusunda engel çıkartanlar, karşılarında bizzat şahsımı bulacaklarını bilmelidirler.”
hususlarını belirterek, ilgili kurum ve kuruluşların konuyla ilgili gerekli iş ve işlemleri yapmasını talimatlandırmıştır.
41.Kurumumuza benzer nitelikte “İnternet alt yapı çalışması yapılması talebi” ile ilgili başvuruyla ilgili olarak Tavsiye Kararı verilmiştir.
42.Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; evrensel hizmetten, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan herkesin, bölge ve yaşadığı yer ayrımı gözetilmeksizin yararlanacağı hükmünün mevzuatta emredici nitelikte olduğundan ve
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin tabi olduğu evrensel hizmet yükümlülüğü olmasından dolayı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu tarafından ilgili yükümlü işletmeciye kanunun emredici hükmünü uygulaması hususunda öneri ve uyarılarda bulunması, gerekli alt yapı çalışması yapılması amacıyla işlemlerin tesis ettirilmesinin gerektiği tespit edilmiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
43.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
44.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuru kapsamında, ilgili yükümlü işletmeciye mevzuatın emredici hükmünü uygulaması hususunda öneri ve uyarılarda bulunması, alt yapı çalışması yapılması amacıyla işlemlerin tesis ettirilmesi hususunda ULAŞTIRMA ve ALTYAPI
BAKANLIĞI’NA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve İLETİŞİM KURUMU’NA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın bir örneğinin bilgileri için TÜRKİYE CUMHURİYETİ
CUMHURBAŞKANLIĞI DİJİTAL DÖNÜŞÜM OFİSİ’NE İLETİLMESİNE,
Kararın, BAŞVURANA, TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANLIĞI
DİJİTAL DÖNÜŞÜM OFİSİ’NE, ULAŞTIRMA ve ALTYAPI BAKANLIĞI’NA ve
BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve İLETİŞİM KURUMU’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idareler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi