|
ÖZET: Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nde tezsiz yüksek lisans öğrencisi olan başvuran, Kadın ve Edebiyat dersinde aldığı final notunun intihal nedeniyle 1 olarak belirlenmesine itiraz etmiştir. Başvuran, bütünleme ödevi için kendisine örnek bir ödev verilmesine rağmen, teslim ettiği ödevin örnekle ciddi benzerlikler taşıdığını ve bu nedenle notunun yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Yapılan incelemelerde, başvuranın final ödevinin bir internet sitesinden birebir alıntı olduğu ve bütünleme ödevinin de örnek ödevle neredeyse aynı olduğu tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın itirazını değerlendirirken, intihal eyleminin hem akademik etik açısından hem de yükseköğretim disiplin yönetmeliği açısından ciddi bir ihlal olduğunu belirtmiştir. Başvuranın ödevlerinin intihal niteliği taşıdığı ve öğretim üyesinin notlandırma yetkisinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın notuna itirazı üzerine yapılan değerlendirmelerin hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/1954-S.20.3059
BAŞVURU NO : 2019/21731
KARAR TARİHİ : 03/02/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
Bütünleme ödevinin yeniden değerlendirilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 09.12.2019 tarihinde e-başvuru yoluyla
tarafından yapılan başvuruda;
1.1) Başvuranın, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Kadın Çalışmaları Programında tezsiz
yüksek lisans öğrencisi olduğu, Kadın ve Edebiyat dersinin vize notunun 100 üzerinden 80, final notunun ise 100 üzerinden 1 olarak açıklandığı, bütünleme ödevi için hocası Dr. Öğretim
Üyesi . tarafından kendisine örnek bir ödev verildiği, bu örnek ödev paralelinde bütünleme ödevini hazırlamasının istenildiği, bunun için kendisine 7 günlük süre verildiği, süre sonunda ödevin teslim edildiği, başvuran tarafından yapılan turnitin programı değerlendirmesinde ödevinin örnek ödev ile benzerlik oranının %7 olarak çıktığı, ancak dersin hocası tarafından ödevine 100 üzerinden 1 puan verildiği, bunun üzerine başvuranın ödevinin farklı bir hoca veya komisyon tarafından değerlendirilmesi talebiyle 18.07.2019 tarihinde
CİMER aracılığıyla başvuruda bulunduğu, söz konusu başvuruya verilen cevabın kendisini tatmin etmemesi üzerine bu kez de 17.09.2019’da yeni bir başvuru yaptığı, bunun üzerine idare tarafından kendisine verilen 23.10.2019 tarih ve sayılı cevabın da kendisini tatmin etmediği iddia edilmekte ve bütünleme ödevinin başka bir hakem öğretim üyesi veya üyeleri tarafından değerlendirilerek notunun belirlenmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın başvuru dilekçesi ekinde Kurumumuza gönderdiği evrakların
incelenmesinde;
Başvuranın 18.07.2019 tarihli CİMER aracılığıyla yapmış olduğu başvurusuna istinaden
Üniversite tarafından Dr. Öğretim Üyesi ’den konuyla ilgili alınan dilekçe ve eklerinde; “Dersin final notunu verebilmek için öğrencilerden derste okudukları bir roman ile derste okumadıkları ve kendilerinin seçeceği bir başka romanı, dersin alt teması olan “beden” üzerinden karşılaştırdıkları bir araştırma makalesi yazmaları istenmiştir. bu makale için derste de okutulmuş olan Erendiz Atasü’nün Dağın Öteki Yüzü adlı romanı ile
Adalet Ağaoğlu’nun Ölmeye Yatmak adlı romanını karşılaştırmıştır. Ancak, öğrencinin ödevinin tamamı https://studylibtr.com/doc/2236733/da%C4%9F%C4%B1n-%C3%B6tekiy%C3%BCz%C3%BC–erendiz-atas%C3%BC-n%C3%BCn-yay%C4%B1mlanan-ilk adlı siteden birebir alıntıdır. İntihal olması gerekçesiyle de kendisine final notu olarak F verilmiştir.
Öğrenciye başka birisine ait bir metni bu şekilde ödev olarak sunmasının ahlaki ve akademik sonuçları izah edilmiş ve kendisine bütünleme sınavında bundan kaçınması birkaç kez söylenmiştir. Ayrıca kendisine yardımcı olması adına aynı dersi Kadın Çalışmaları Tezli
Yüksek Lisans Programı kapsamında alan bir öğrencinin A notu almış ödevi verilmiş ve bu ödevin niteliğinde bir analiz ve akademik çalışma beklendiği ifade edilmiştir. Öğrenci
04.07.2019 tarihinde bütünleme ödevi olarak bir metin getirmiştir. Ancak bu metin kendisine
yardımcı olması beklenen metnin neredeyse birebir aynısıdır. Öğrencinin final ve bütünleme ödevleri ile A notu alan öğrencinin ödevi ekte sunulmuştur.” şeklindeki açıklamaları görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
“Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 06.11.1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim
Kanunu’nun 44. maddesinde; “d. Yeterlilik, seviye tespit veya ders başarılarını ölçen tüm sınavlar, kâğıt ortamında ve eş zamanlı olarak yapılabileceği gibi, alan ve zorluk düzeyine göre tasnif edilerek güvenli biçimde saklanan bir soru bankasından, her bir adaya farklı zamanlarda farklı soru sorulmasına izin verecek şekilde elektronik ortamda da yapılabilir. Sınavlarda sorulacak soruların hazırlanması, soru bankasının oluşturulması ve şifrelenmesi, sınav sorularının kâğıt ortamında veya elektronik ortamda saklanması ile sınav güvenliğinin sağlanmasına ilişkin ilkeler Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”
6) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim
ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının c bendinde; “İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermeyi ifade eder.”
7) Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin
“Değerlendirme” başlıklı 36 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Başarı notuna göre harf notu verme yetkisi öğretim üyesine aittir. Bir dersten başarılı olabilmek için harf notunun yüksek lisans için en az CC, doktora için en az CB olması gerekir.” ve “Notlara itiraz” başlıklı
37 nci maddesinde; “İlan edilen sınav notları ile ilgili itirazlar, sınav sonucunun ilanını izleyen
on iş günü içinde öğrencinin veya öğretim elemanının yazılı başvurusu üzerine, ilgili enstitü yönetim kurulu tarafından karara bağlanır.”
8) Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nin
“Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlıklı 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının a bendinde; “İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,”
9) 18.08.2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim
Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nin “Yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektiren disiplin suçları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının f bendinde; “Seminer, tez ve yayınlarında intihal yapmak.”
şeklinde düzenlemelerin olduğu görülmüştür.
IV. IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10) Başvuranların iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Kurumumuza tarafından yapılan başvuruda; başvuranın, Manisa
Celal Bayar Üniversitesi Kadın Çalışmaları Programında tezsiz yüksek lisans öğrencisi olduğu, Kadın ve Edebiyat dersinin vize notunun 100 üzerinden 80, final notunun ise 100 üzerinden 1 olarak açıklandığı, bütünleme ödevi için hocası Dr. Öğretim Üyesi . tarafından kendisine örnek bir ödev verildiği, bu örnek ödev paralelinde bütünleme ödevini hazırlamasının istenildiği, bunun için kendisine 7 günlük süre verildiği, süre sonunda ödevin teslim edildiği, dersin hocası tarafından ödevine 100 üzerinden 1 puan verildiği, bunun üzerine başvuranın ödevinin farklı bir hoca veya komisyon tarafından değerlendirilmesi talebiyle 18.07.2019 tarihinde CİMER aracılığıyla başvuruda bulunduğu, söz konusu başvuruya verilen cevabın kendisini tatmin etmemesi üzerine bu kez de 17.09.2019’da yeni bir başvuru yaptığı, bunun üzerine idare tarafından kendisine verilen 23.10.2019 tarih ve sayılı cevabın da kendisini tatmin etmediği ve bütünleme ödevinin başka bir hakem öğretim üyesi veya üyeleri tarafından değerlendirilerek notunun belirlenmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
12) Kurumumuzca yapılan incelemede;
12.1) Başvuranın Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Notlara itiraz” başlıklı 37 nci maddesinde düzenlenen on iş günlük süreye uygun olarak 18.07.2019 tarihinde CİMER aracılığıyla itirazda bulunduğu,
12.2) Başvuranın itirazına istinaden Üniversite tarafından Dr. Öğretim Üyesi .’den
konuyla ilgili açıklama talep edildiği, alınan dilekçe ve eklerinde başvuranın final notu karşılığında hazırlamış olduğu Erendiz Atasü’nün Dağın Öteki Yüzü adlı romanı ile Adalet
Ağaoğlu’nun Ölmeye Yatmak adlı romanının karşılaştırılması konulu ödevinin tamamının https://studylibtr.com/doc/2236733/da%C4%9F%C4%B1n-%C3%B6tekiy%C3%BCz%C3%BC–erendiz-atas%C3%BC-n%C3%BCn-yay%C4%B1mlanan-ilk adlı siteden birebir alıntı olduğunun, intihal olması gerekçesiyle kendisine final notu olarak F verildiğinin, bunun üzerine başvurana bütünleme ödevi hazırlarken kendisine yardımcı olması adına aynı dersi Kadın Çalışmaları Tezli Yüksek Lisans Programı kapsamında alan bir öğrencinin A notu almış ödevinin verildiğinin ve bu ödevin niteliğinde bir analiz ve akademik çalışma beklendiğinin, başvuran tarafından 04.07.2019 tarihinde bütünleme ödevi olarak sunulan metnin de kendisine yardımcı olması beklenen metnin neredeyse birebir aynısı olduğunun ifade edildiği,
12.3) Öğretim üyesi tarafından anılan dilekçede belirtilen linkin
(https://studylibtr.com/doc/2236733/da%C4%9F%C4%B1n-%C3%B6tekiy%C3%BCz%C3%BC–erendiz-atas%C3%BC-n%C3%BCn-yay%C4%B1mlanan-ilk)
kontrol edilmesi üzerine başvuranın final ödevinin linkte yer alan kitap özetiyle birebir aynı olduğu,
12.4) Başvuranın bütünleme ödevinin ise kendisine örnek olarak verilen ödev ile birebir aynı
olmasa da çok ciddi benzerlikler içerdiği, bir diğer ifadeyle aynı akışı takip ettiği, yalnızca bazı kelimelerin başka karşılıklarının kullanıldığı, örnek vermek gerekirse,
12.4.1. A notu almış öğrencinin ödevinin özet bölümünde yer alan “Edebi metinler dönemin zihniyeti ve siyasal sistemi içinde farklı ideolojilerin yansıtıldığı araçlar olmuşlardır.” cümlesinin başvuranın ödevinin 1 inci sayfasında “Dönemin mantalitesini ve politik sistemi içerisinde farklı ideolojilerin yansıtılmasında edebi metinler araç olmuşlardır.” şeklinde,
12.4.2. A notu almış öğrencinin ödevinin 1 inci sayfasında yer alan “Edebi metinlerin incelenmesi ve analizinin yapılması toplumsal hayatın çok çeşitli örneklerini akademik alanda farklı fikirler çerçevesinde yansıtmaktadır.” cümlesinin başvuranın ödevinin 2 nci sayfasında
“Yazınsal metinlerin analizinin yapılması ve incelenmesi toplumsal hayatın çok çeşitli örneklerini bilimsel alanda farklı fikirler kapsamlarda değerlendirilir.” şeklinde,
12.4.3. A notu almış öğrencinin ödevinin 2 nci sayfasında yer alan “Geçmişten günümüze yaşadığımız toplum içinde var olan iktidar yapıları farklı alanlarda, zamanlarda, farklı ideolojilerde ve farklı kişilerde sistemleşmiştir.” cümlesinin başvuranın ödevinin 3 üncü sayfasında “İktidar yapıları farklı anlamlarda, geçmişten günümüze toplum içerisinde farklı ideolojilerde ve farklı insanlarda sistemleşmiştir.” şeklinde,
12.4.4. A notu almış öğrencinin ödevinin 3 üncü sayfasında yer alan “Kemalizm, Türkiye
Cumhuriyeti’nin kurucu zihniyetini ifade eden bir kavramdır.” cümlesinin başvuranın ödevinin
4 üncü sayfasında “Kemalizm, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş temellerini oluşturan, kurucu
zihniyetin amacını ifade eden kavramdır.” şeklinde,
12.4.5. A notu almış öğrencinin ödevinin 4 üncü sayfasında yer alan “Kemalizm, 1923’ten sonra yapılan reformlar ile 1930’lu yıllardaki siyasal ve toplumsal gelişmeler etrafında oluşmuştur.” cümlesinin başvuranın ödevinin 5 inci sayfasında “Kemalizm, 1923’ten sonra yapılan reformlar ile 1930’lu yıllardaki siyasal ve toplumsal gelişmeler çevresinde toplanmıştır.” şeklinde,
12.4.6. A notu almış öğrencinin ödevinin 5 inci sayfasında yer alan “Kemalizm, 1923’ten sonra yapılan reformlar ile 1930’lu yıllardaki siyasal ve toplumsal gelişmeler etrafında oluşmuştur.” cümlesinin başvuranın ödevinin 6 ncı sayfasında “Kemalizm, 1923’ten sonra yapılan reformlar ile 1930’lu yıllardaki siyasal ve toplumsal gelişmeler çevresinde toplanmıştır.” şeklinde,
12.4.7. A notu almış öğrencinin ödevinin sonuç bölümünde yer alan “İdeolojik fikirlerin edebi metinlere yansıtılmasından kaynaklanan etkiler doğrultusunda, roman içinde yer alan her karakter aslında bu ideolojik düşünsel ve fikirsel temeller çerçevesinde oluşturulmaktadır.” cümlesinin başvuranın ödevinin 12 nci sayfasında “İdeolojik fikirlerin edebi metinlere yansıtılmasından kaynaklanan etkiler doğrultusunda romanlar içinde yer alan her karakter aslında ideolojiyi düşünsel ve fiziksel temeller çerçevesinde oluşturmaktadır.” şeklinde ifadelere yer verildiği,
12.5) Başvuranın ödevi ile kendisine örnek olarak verilen ödevin karşılaştırılması neticesinde
dersin hocası tarafından yapılan değerlendirmelerin yerinde olduğu, nitekim başvuranın örnek ödevde yer alan cümlelerdeki kelimelerin yerlerini değiştirmek veya eş anlamlı kelimeleri kullanmak suretiyle bütünleme ödevini hazırladığı,
12.6) Diğer yandan Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Değerlendirme” başlıklı 36 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca, başarı notuna göre harf notu verme yetkisinin öğretim üyesine ait olduğu, dersin hocasının da bu takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirme yaptığı ve anılan değerlendirmenin sübjektif yapıldığına dair herhangi bir delil bulunmadığı,
Tespit edilmiştir.
13) Konuyla ilgili yukarıda da yer verilen mevzuata bakıldığında, başkalarının fikirlerini,
metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermenin intihal olarak değerlendirildiği, intihalin hem yayın etiğine aykırı bir eylem olarak hem de yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektiren disiplin suçları arasında düzenlendiği görülmüştür.
14) Bu çerçevede başvuruya konu somut olaya bakıldığında; başvuranın final ve
bütünleme ödevlerine verilen notlara itirazı üzerine Üniversite tarafından dersin hocasından konuyla ilgili açıklama talep edildiği, dersin hocasının açıklamalarında başvuranın final ödevinin bir internet sitesinden aynen alıntı olduğu, bütünleme ödevinin ise kendisine örnek olarak verilen ödevin neredeyse birebir aynısı olduğu, bu haliyle başvuranın ödevlerinin intihal niteliğini haiz olduğu, bu hususun da öğretim üyesi tarafından ayrıntıları ile izah edildiği ve notlandırmanın da buna göre yapıldığı, bunun üzerine Enstitü Yönetim Kurulunun başvuranın bütünleme ödevinin başka bir hakem öğretim üyesi veya üyeleri tarafından değerlendirilerek notunun belirlenmesi talebini reddettiği anlaşılmıştır.
15) Başvuranın iddiaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde;
Manisa Celal Bayar Üniversitesi tarafından tesis edilen, “… söz konusu talebin yerine getirilmesi hususunda birimimiz yetkili olmadığı için sınav sonucunu değerlendirme komisyonu kurulması isteği Enstitü Yönetim Kurulumuzun 18.10.2019 tarih ve sayılı kararıyla uygun bulunmamıştır.” ifadelerini içeren 22.10.2019 tarih ve sayılı ret işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İYİ YÖNETİM İLKELERİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin, başvurana verdiği gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun
Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan sürede Manisa İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ile MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi