|
ÖZET: Başvuru, Van İli, İpekyolu İlçesi’nde bulunan ve otel olarak işletilen bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yapılmıştır. Başvuran, 17 Ocak 2022 tarihinde dilekçe sunarak ruhsat talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde ilgili idarelerden bilgi ve belgeler talep etmiş, yapılan incelemeler sonucunda, işyerinin ruhsatlandırılması için gerekli şartların sağlanmadığı belirlenmiştir.
İpekyolu Belediye Başkanlığı, başvuruya ilişkin yaptığı açıklamada, ruhsatlandırma işlemi için işyeri sahibinin tapu kayıtlarında nitelik değişikliği yapması, gerekli belgeleri eksiksiz ibraz etmesi ve işyeri koşullarını sağlaması gerektiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın bu şartları yerine getirmemesi nedeniyle ruhsat talebi reddedilmiştir. İlgili mevzuat gereği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alabilmek için gerekli olan tüm yasal şartların sağlanması zorunludur. Sonuç olarak, başvuranın ruhsat talebinin reddedilmesi, mevcut mevzuat ve idari düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine dair kararını, ilgili taraflara tebliğ etmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8728-S.22.13328
BAŞVURU NO : 2022/865
KARAR TARİHİ : 06/07/2022
RET KARARI
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : İPEKYOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, tarihinde kayıt altına alınan dilekçesinde özetle; Van İli, İpekyolu İlçesi,
parselde bulunan ve otel olarak işletilen işyerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca 10/03/2022 tarih ve sayılı yazımız ile Van Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ve İpekyolu Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3) Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Dairesi Başkanlığından alınan 14/03/2022 tarih ve
sayılı cevabi yazıda;
“İlgi tarih ve sayılı yazınıza binaen, Zabıta Daire Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğümüzce, yaptığımız dijital arşiv incelememiz neticesinde, İlimiz
Belge Doğrulama Kodu: 526e-3036-b58b Belge Doğrulama Adresi: https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
İpekyolu Van adresinde ’ya ait unvanlı işyerine verilen herhangi bir
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsat kaydına rastlanmamıştır.” açıklamasına,
4) İpekyolu Belediye Başkanlığından alınan 07/04/2022 tarih ve sayılı cevabi
yazıda özetle; “… 1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “DOSTANE ÇÖZÜM” başlıklı 33/A maddesi hükmüne istinaden işlem tesis edilebilmesi maksadı ile tarafımızca yapılan araştırma, inceleme ve değerlendirme neticesinde müracaata konu, sorumluluk alanımızdaki İpekyolu/Van adresinde bulunan unvanlı işyeri ile ilgili ruhsatlandırma işleminin ne şekilde yapılabileceği hususu idaremize işyeri sahibi olduğunu beyan eden (T.C. Kimlik No: )’ ya yazımız ekinde sunulan 28.02.2022 tarih ve sayılı yazımız içeriğinde belirtildiği üzere
“Belediyemiz İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden talep etmiş olduğumuz değerlendirme neticesinde
Müdürlüğümüze iletilen 09.11.2021 tarihli cevabi yazıya istinaden evraka konu taşınmazın tapu kayıtlarında nitelik değişikliği yapılması, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında gerekli diğer bilgi ve belgelerin eksiksiz ibraz edilmesi ve işyeri koşullarının sağlanması halinde, otel faaliyeti kapsamında ruhsatlandırma iş ve işlemlerinin gerçekleştirilebileceği” şeklinde yazılı ve işlem sürecinde kendisi ile farklı bila tarihlerde yapılan şifahi görüşmelerde de ruhsatlandırma işlemi ile ilgili mevzuatlar kapsamında gerekli yasal bilgi ve belgelerin usulüne uygun olarak tarafımıza ibraz ve beyan edilmesi, işyerinin bulunduğu taşınmazın tapu kayıtlarında nitelik değişikliğinin otel olarak yapılması, Yapı Kullanım İzin Belgesi dışında, diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar) sağlanması ve bu kapsamda gerekirse idaremizce ihtiyaç duyulabilecek diğer yasal dayanakların tarafımızca temin edilebilmesi koşuluyla yapılabileceği şeklinde sözlü olarak iletildiği,
2. İdaremizce müracaata konu işyeri işletmecisinin idaremize müracaatını müteakiben dostane çözüm maksatlı yapılan araştırma, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde tarafımızca talep edilen ruhsatlandırma işlemi ile ilgili mevzuatlar kapsamında gerekli yasal bilgi ve belgelerin usulüne uygun olarak tarafımıza ibraz ve beyan edilmemesi, işyerinin bulunduğu taşınmazın tapu kayıtlarında nitelik değişikliğinin otel olarak yapılıp yapılmadığı bilgisinin tarafımıza bildirilmemesi, Yapı Kullanım İzin
Belgesi dışında, diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından
Kullanım İzin Belgesi dışında, diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar) sağlanmadığı bilgisinin tarafımıza iletilmemiş olması nedeni ile ruhsatlandırma işleminin dostane bir şekilde sonuçlandırılamadığı,
3. Başvuru sahibi idaremize ilk kez 28.09.2021 tarih ve sayılı dilekçe ve ekleri ile başvuruda bulunmuştur. Alınan talep üzerine müracaata konu işyeri faaliyet konusu ele alındığında yürürlükte olan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında açılış ve faaliyet şartları gereği Umuma Açık İstirahat ve Eğlence Yeri statüsünde yer alan “ ” faaliyeti icra edilecek işyeri olduğu görülmüştür. 10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin “Ortak Hükümler” başlıklı ikinci bölüm, 5. maddesi, (c) bendi içeriğinde
“Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
izin belgesinin alınmış olması,” hükmü; yazınızın içeriğinde de belirtildiği üzere aynı yönetmeliğin Geçici 7. maddesi içeriğinde “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılır.” hükmü ile 06.06.2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların “Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri” başlıklı 6. maddesinin 8, fıkrasında “(8) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir.” düzenlemesi belirtilmiştir ve halihazırda idaremizce belirtilen şekillerde uygulanmaktadır. Ancak bildiriminize konu işyeri ile ilgili olarak tarafımızca yapılan araştırmada emsal nitelikteki iş ve işlemlerin yürütüldüğü diğer yetkili idareler ile yapılan şifahi görüşmelerde yukarıda belirtmiş olduğumuz hükümler ve düzenlemeler kapsamında uygulamalarda neredeyse her idarede farklı icraların uygulandığı bilgisi edinilmiştir. Buna istinaden özellikle yukarıda belirtilen ve konu ile ilgili olduğu değerlendirilen diğer mevzuat hükümleri ve benzer konular ile ilgili görüş vermeye yetkili makam olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilgili birimince emsal olabilecek konularda verilmiş olan görüş yazıları incelenerek konu hakkında kesin bilgi edinilmeye çalışılmıştır.
Yapılan çalışma kapsamında konuya dair elde edilen ve yazımız ekinde “Ek6” olarak sunulan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanmış olan
02.07.2020 tarih ve 130240 sayılı ve “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (Fırın)” konulu görüş yazısı, fırın
faaliyeti icra edilecek işyerlerinin de bildiriminize konu otel işyeri gibi özel yapı şeklini gerektiren işyerleri arasında belirtilmiş olması nedeni ile emsal teşkil edebilecek olması nedeni ile değerlendirildiğinde görüş neticesinde “Ticari amaca yönelik olarak alınan yapı kayıt belgelerinin ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen işyerlerinin faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılabileceği ancak söz konusu yapı kayıt belgesinin
Yönetmeliğin 5/b ve 5/c bentlerinde belirtilen hükümlerden muafiyet sağlamayacağı” değerlendirmesine yer verildiği görülmüştür ancak bu bağlamda araştırmalarımız dahilinde irtibat kurduğumuz yetkili idarelerin uygulamaları da değerlendirmemize katıldığında ticari amaca yönelik yapı kayıt belgesi alınmış olan, özel yapı şeklini gerektiren işyerlerinin ruhsatlandırma işlemlerini tapu kayıtlarında nitelik değişikliği işlemini yaptırarak ve bağlı oldukları idarenin imar ile ilgili yetkili biriminden imar mevzuatı açısından uygun görüş alarak gerçekleştirdikleri bilgisi edinilmiştir. Bu edinime istinaden hakkında idaremize müracaata bulunulan ve tarafınızca iletilen müracaata konu işyeri de İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik içeriğinde 5/c maddesi kapsamında belirtilen özel yapı şeklini gerektiren işyerleri arasında bulunduğundan yukarıda belirtmiş olduğumuz görüş yazısı ve idarelerin uygulamaları arasından uyuşmazlık olduğu görülmüştür. Bu nedenle konu ile ilgili olarak tarafımızca 07.04.2021 tarih ve sayılı yazımız ile Van Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden uygulamamıza esas görüş talebinde bulunulmuştur.
Görüş talebimiz Van Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından yazımız ekinde sunulan, 27.04.2021 tarih ve sayılı yazı ve eki ile cevaplandırılmış olup cevabi yazı ve ekinde yer alan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilmiş olan görüş
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yazısı incelendiğinde yazı içeriğinde zikredilen hükümler uyarınca, “ İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilirken özel yapı şeklini gerektiren yapılar da dahil olmak üzere yapı kayıt belgesi olan yapıların imar mevzuatına aykırı olup olmadığına bakılmaksızın Yapı Kullanım İzin Belgesi varmış gibi değerlendirilmesi gerekmektedir.” neticesinin belirtilmiş olduğu görülmüş ve İdaremizce edinilmiş olan bu dayanak doğrultusunda görüş neticesinde belirtildiği üzere müracaata konu işyerinin ruhsatlandırılabilmesi maksadı ile yazımız ekinde sunulan 01.10.2021 tarih ve sayılı yazı ile İdaremiz
İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden yapının ilgili imar mevzuatları kapsamında ruhsatlandırmaya uygun şartları taşıyıp taşımadığı bilgisi talep edilmiş ve talebimiz yazımız ekinde sunulan, İdaremiz İmar ve
Şehircilik Müdürlüğünün 12.10.2021 tarih ve sayılı yazısı ile görüş belirtmeksizin cevaplanmıştır. Ancak Ruhsat ve Denetim Müdürlüğümüzce yapılan araştırma, inceleme ve değerlendirmeler dahilinde müracaata konu işyerinin ruhsatlandırmasının yapılabileceği yönünde emsal uygulamalar tespiti nedeni ile yazımız ekinde sunulan 05.11.2021tarih ve sayılı yazı ile İdaremiz İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden tekrar görüş talebinde bulunulmuştur. Bu talebe istinaden İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından yazımız ekinde sunulan 09.11.2021 tarih ve sayılı cevabi yazının alınmasına müteakiben süreç dahilinde ruhsatlandırma iş ve işlemlerini tamamlamak üzere Ruhsat ve Denetim Müdürlüğümüzce yazınız içeriğinde de belirtilen,
28.09.2021 tarihli müracaat dilekçesi ile idaremize müracaata bulunan isimli vatandaşımız
idaremize davet edilerek konunun içeriği ve neticesi kendisine öncelikle şifahen açıklanarak tebliğ edilmiş ve işyerinin bulunduğu taşınmazın tapu kayıtlarında nitelik değişikliğinin otel olarak yapılması, İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında gerekli diğer bilgi ve belgelerin eksiksiz ibraz edilmesi ve Yapı Kullanım İzin Belgesi dışında, diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar) sağlanması halinde, otel faaliyeti kapsamında ruhsatlandırma iş ve işlemlerinin gerçekleştirilebileceği bilgisi iletilmiştir. Ancak kendisinin yapılan şifahi bilgilendirme kapsamında idaremizce talep edilen iş ve işlemleri tamamlayıp tamamlamadığı hususunda idaremize herhangi bir geri dönüş sağlamaması nedeni ile işyerinin ruhsatlandırma işlemi gerçekleştirilememiş ve Ruhsat ve Denetim Müdürlüğümüzce ’nın yapmış olduğu
28.09.2021 tarihli yazılı müracaatı cevaben yazılan ve yazımız ekinde sunulan 28.02.2022 tarih ve
sayılı yazı cevaplanarak işlem talebinin sonuçlandırıldığı,
4. Başvuru konusu parseldeki taşınmaz ile ilgili olarak otel faaliyeti kapsamında işyeri ruhsatı düzenlenebilmesi kapsamında gerekli yasal bilgi ve belgelerin usulüne uygun olarak tarafımıza ibraz ve beyan edilmemesi, işyerinin bulunduğu taşınmazın tapu kayıtlarında nitelik değişikliğinin otel olarak yapılıp yapılmadığı bilgisinin tarafımıza bildirilmemesi ve güncel tapu kayıtlarında arsa niteliğinde olması ile Yapı Kullanım İzin Belgesi dışında, diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar) sağlanmadığı bilgisinin tarafımıza iletilmemiş olmasının engel teşkil ettiği, belirtilen eksikliklerin başvuru sahibi tarafından giderilmesi durumunda talebinin sonuçlandırılacağı,
5. Söz konusu taşınmazına ticari amaca yönelik yapı kayıt belgesi düzenlendiği dikkate alınarak işyerinin bulunduğu taşınmazın tapu kayıtlarında nitelik değişikliğinin otel olarak yapılması, İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında gerekli diğer bilgi ve belgelerin eksiksiz ibraz edilmesi ve
Yapı Kullanım İzin Belgesi dışında, diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar) sağlanması halinde, otel faaliyeti kapsamında ruhsatlandırma talebinin karşılanabileceği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6. Başvuru konusu işyerine yönelik daha önce idaremizce düzenlenmiş herhangi bir İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatı bulunmadığı” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
6.1) “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6.2) “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrası;
“Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
7) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesinin beşinci fıkrası;
“Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı
Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fıkrada belirtilen bedelin iki katı ödenir.”
8) 10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğin;
8.1) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesi;
Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; g) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri, … n) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı: Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, … ifade eder.
8.2) “İşyerlerinde aranacak genel şartlar” başlıklı 5’inci maddesi;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır:
“a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması, b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, d) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması, …”
8.3) Geçici 7’nci maddesi; (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/15 md.)
“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılır.”
9) 06.06.2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine
İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri” başlıklı 6’ncı maddesinin sekizinci fıkrası; “(8) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
11) Başvuran, işbu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde 1 numaralı
paragrafta yer verildiği üzere otel olarak işletilen işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebinde bulunmaktadır.
12) Başvuranın dilekçesinde sunulan bilgi ve belgeler ile idareden temin edilen yazı ve eklerinin
incelenmesinden;
12.1) Başvuru konusu İpekyolu/VAN adresinde ve ada
parselde bulunan başvuran adına kayıtlı taşınmazın “arsa” vasfında olduğu,
12.2) 25 ticari bağımsız bölüm beyan edilerek 22/06/2020 tarihinde “ticari” nitelikte Yapı Kayıt Belgesi
alındığı,
12.3) Yürürlükte olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı’nın başvuru konusu taşınmazın zemin katında
ticaret alanı, üst katlarda turizm merkezli otel yapılmasına imkan tanıdığı,
12.4) “ ” olarak işletilen işyeri için vergi levhası düzenlendiği, esnaf ve sanatkarlar sicil
kaydının oluşturulduğu, Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığının 12/03/2021 tarih ve sayılı yazısı ile “İtfaiye Uygunluk Raporu” alındığı ve 28/09/2021 tarihinde
İpekyolu Belediye Başkanlığından işletme ruhsatı talebinde bulunulduğu,
12.5) İdarenin açıklamalarına göre, işyerinin bulunduğu taşınmazın tapu kayıtlarında nitelik değişikliğinin
otel olarak yapılması, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında gerekli diğer bilgi ve belgelerin eksiksiz ibraz edilmesi ve Yapı Kullanım İzin Belgesi dışında, diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar) sağlanması halinde, otel faaliyeti kapsamında ruhsatlandırma talebinin karşılanabileceği, ancak bu şartların sağlanmaması nedeniyle mevcut aşamada işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmediği anlaşılmıştır.
13) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesi kapsamında, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine
aykırı olarak yapılan yapılar için verilen Yapı Kayıt Belgesi; yapının bulunduğu alana ilişkin imar planı bulunmaması, yapının imar planındaki kullanım kararına aykırı olması, yapının ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılması gibi imar mevzuatına aykırılıklardan dolayı 3194 sayılı Kanuna göre para cezası ve yıkım kararları verilmemesini ve yapının Kanuna aykırı olarak yapılmasına rağmen mevcut haliyle kullanılmasına müsaade edilmesi neticesini doğurmaktadır. Diğer bir ifadeyle, imar mevzuatına ve imar planlarına aykırılık yapının kullanılmasına engel teşkil etmemektedir.
14) İşyerlerinin açılması ve faaliyet gösterebilmeleri için yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri
açma ve çalışma ruhsatı alınması gerekmektedir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5’inci maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin taşımak zorunda olduğu şartlar düzenlenmiştir. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması ve umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması bu maddede sayılan şartlardan bazılarıdır. Bu maddede ayrıca, özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması şartına yer verilmiştir.
15) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe 9/6/2020 tarihinde eklenen, “Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılır.” şeklindeki Geçici 7’nci madde düzenlenmesi ile ticari amaca yönelik yapı kayıt belgesine sahip yapıların ruhsatlandırılmasında, yapı kullanma izin belgesi şartının aranmaması imkanı getirilmiştir.
Bununla birlikte, yapı kayıt belgesi bulunan yapılar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenirken yapı kullanma izin belgesi dışındaki ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu
Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartların taşınması gerekmektedir.
16) Başvuru konusu işyerine ait ruhsat talebinin değerlendirilmesinde, işyerinin özel yapı şeklinde sahip
olması şartının aranıp aranmayacağı hususu ile ilgili idare tarafından tereddüde düşülmüş olup, görüş talebi üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
Van Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne göndermiş olduğu 20/04/2021 tarih ve sayılı görüş yazısında; “…İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilirken özel yapı şeklini gerektiren yapılar da dahil olmak üzere Yapı Kayıt Belgesi olan yapıların imar mevzuatına aykırı olup olmadığına bakılmaksızın Yapı Kullanma İzin Belgesi varmış gibi değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak, Yapı Kayıt
Belgesi alınmış olan yapılara İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmesi safhasında, Yapı Kullanım İzin
Belgesi dışında, diğer ilgili mevzuatı gereğince aranan şartlar (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar) var ise bu şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularının belirtilen hususlar da gözetilerek ilgili idarelerince gözetilmesi gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir. Bu görüş yazısına göre, ticari nitelikte yapı kayıt belgesine sahip yapıların ruhsatlandırılmasına, özel yapı şeklini gerektiren yapılar da yapı kullanma izin belgesi varmış gibi değerlendirilecek, ancak yapı kullanım izin belgesi dışında, diğer ilgili mevzuatı gereğince aranan güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar gibi özel şartların aranmasına devam edilecektir.
17) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın internet sitesinde yayınlanan “İmar Barışı
Kapsamında Yapı Kayıt Belgesine İlişkin İş ve İşlemlere Dair Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları” başlıklı çalışmanın; “32- Yapı Kayıt Belgesine istinaden İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatı verilmesi sırasında başka belge aranacak mı?” sorusuna cevap olarak da benzer şekilde; “… İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilirken Yapı Kayıt Belgesi olan yapıların imar mevzuatına aykırı olup olmadığına bakılmaksızın Yapı
Kullanım İzin Belgesi varmış gibi değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak, Yapı Kayıt Belgesi almış olan yapılarda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmesi safhasında, Yapı Kullanım İzin Belgesi dışında, diğer ilgili mevzuatı gereğince, tüm maliklerin muvafakatinin aranması, yapının tapu kaydında cins değişikliğinin yapılmış olması, müstakil yapı olması veya özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi şartlar bakımından aranan özel şartlar var ise bu şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir. (https://webdosya.csb.gov.tr/db/edirne/menu/sikca-sorulan-sorular 20200508111001.pdf)
18) Yukarıda yer verilen yasal ve idari düzenlemeler ile açıklamalar çerçevesinde yapılan
değerlendirme neticesinde; başvuru konusu yapı kayıt belgesi bulunan yapının umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamında otel olarak ruhsatlandırılmasına yönelik idare tarafından tesis edilen işlemlerde yürürlükteki düzenlemelere uygun olarak yapı kullanma izin belgesi şartının aranmadığı, bu sebeple başvuru dilekçesinde iddia edildiği şekilde yapı kayıt belgesinin dikkate alınmaması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, bununla birlikte İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda tapuda konut ve işyeri olarak görünen yerler haricinde işyeri açılması mümkün olmadığından işyerinin bulunduğu taşınmazın tapu kayıtlarında arsa olan nitelik değişikliğinin otel olarak yapılması, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında gerekli diğer bilgi ve belgelerin eksiksiz ibraz edilmesi ve diğer aranan işyeri şartlarının (özellikle güvenlik tedbirleri ile sıhhi müesseseler
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
bakımından aranan özel şartlar) sağlanmasının talep edildiği hususları dikkate alındığında, mevcut aşamada işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmemesinde yukarıda yer verilen düzenlemelere aykırı bir husus tespit edilememesi nedeniyle başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup, idarenin bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin birinci fıkrası uyarınca
başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı Van İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre; Başvuranın, otel olarak işletilen işyeri için mevcut durumda gerekli şartların sağlanamamış olması nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesine yönelik talebin REDDİNE, Kararın BAŞVURAN ve İPEKYOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI ile birlikte bilgileri için VAN
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr