|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından uygulanan beş farklı HİTAP idari para cezasının iptali için Yüksek Seçim Kurulu’na itirazda bulunmuş ve iki cezanın iptal edilmesine rağmen, bu cezaların iade edilmediğini belirtmiştir. Başvuran, ödediği para cezalarının iadesini talep ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun iptal edilen cezaların iadesi konusunda gerekli işlemleri yapmadığı tespit edilmiştir.
Hukuki değerlendirme sonucunda, iptal edilen idari para cezalarının iade merciinin Yüksek Seçim Kurulu olduğu, ancak Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bu tutarları Yüksek Seçim Kurulu’nun borçları nedeniyle mahsup ettiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın ödediği HİTAP idari para cezalarının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmış ve Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu durum, kamu idarelerinin sorumlulukları ve hukuka uygunluk açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/14926-S.22.22855
BAŞVURU NO : 2022/8374
KARAR TARİHİ : 18/11/2022
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Tahsili sonrasında iptal edilen HİTAP idari para cezalarının tarafına iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 22 Kasım 2018 tarihinde İlçe Seçim Kurulu Başkanlığında sicil numaralı seçim zabıt kâtibi olarak göreve başladığını, Hizmet Takip Programına (HİTAP) tüm bilgi girişlerinin eksiksiz olarak yapılmasına rağmen Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rüzgârlı Sosyal Güvenlik Merkezi tarafına beş farklı HİTAP idari para cezası uyguladığını, Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı bu cezaların ilgili memur tarafından ödenmesini istediğini, bu cezaların faizinin de bulunması nedeniyle tamamını ödediğini, cezaların haksız yere kesilmesinden dolayı da Yüksek Seçim Kuruluna bu hususta itiraz dilekçesi verdiğini, yapılan itiraz neticesinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rüzgârlı Sosyal Güvenlik
Merkezinin 10.10.2019 tarih ve sayılı yazısı ve – sayılı kararıyla
2 farklı cezanın iptal edildiğini, fakat 2019 yılında iptal edilmiş olan bu cezaların hiçbirinin tarafına iade
edilmediğini 2020 yılı Nisan ayında Yüksek Seçim Kurulu İlçe Seçim Müdürlüğündeki görevinden ayrılarak Kafkas Üniversitesinde görev yapmaya başladığını, birçok defa Sosyal Güvenlik Kurumu ve
Yüksek Seçim Kurulunun ilgili birimleriyle iptal edilen ve tarafına iade edilmeyen bu idari para cezaları ile ilgili telefon aracılığıyla görüştüğünü, ancak herhangi bir sonuç alamadığını, Yüksek Seçim Kurulu ve
Sosyal Güvenlik Kurumunun olumsuz cevaplarının mevzuat hükümlerine ve hakkaniyete aykırılık oluşturmakta olduğunu, bu gerekçelerle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğunu, Kamu Denetçiliği
Kurumu 17/05/2022 tarih ve sayılı kararıyla başvuru ve eklerinin değerlendirilmesi ve gereği için Sosyal Güvenlik Kurumu başkanlığına gönderilmesine karar verdiğini, 02.06.2022 tarihinde tarafına tebliğ edilen Sosyal Güvenlik Kurumunun 27.05.2022 tarih ve E
sayılı yazısıyla söz konusu talebe olumsuz cevap verildiğini ifade ederek söz konusu mağduriyetinin giderilmesini ve ödediği para cezalarının tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından ilgili idarelerden bilgi ve belge istenilmiş olup; 2.1. Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına gönderilen 15/06/2022 tarihli ve S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına ilişkin Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen 05/07/2022 tarihli ve
E. sayılı cevabi yazıda; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rüzgârlı Sosyal
Güvenlik Merkez Müdürlüğü tarafından 12.06.2019 tarihli ve sayılı yazısı ile Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı ve ilçe seçim kurulu başkanlıkları bünyesinde çalışanlara yönelik Sosyal Güvenlik Kurumu HİTAP ile ilgili olarak idari para cezası uygulandığı, bahse konu idari para cezasının iptali istemiyle 20.06.2019 tarihinde Kurul Başkanlığına dilekçe gönderdiğini, kesilen cezalara ilişkin hatanın Sosyal Güvenlik Kurumunda olduğunu beyan ettiğini, Kurul
Başkanlığınca 26.09.2019 tarihli ve sayılı yazı ile Rüzgarlı Sosyal
Güvenlik Merkezine anılan idari para cezalarının iptali için itiraz edildiğini, Rüzgarlı Sosyal Güvenlik
Merkezi 09.10.2019 tarihli ve / sayılı Kararı ile içerisinde Kars/ İlçe Seçim Kurulu
Başkanlığının da bulunduğu itiraza yönelik kısma ait idari para cezasını iptal ettiğini, Rüzgarlı Sosyal
Güvenlik Merkezi 10.10.2019 tarihli ve sayılı yazısında, HİTAP idari para cezalarına yönelik bildirimlerde Kurul Başkanlığının muhatap alınacağını bildirdiğini, ancak bu durum gerek idari para cezalarına itiraz gerekse idari para cezalarının indirimli ödenmesi hususunda mağduriyetlere yol açtığını, Kurul Başkanlığınca 02.11.2019 tarihli ve sayılı yazı ile ilçe seçim kurulu başkanlıklarına idari para cezalarının iptali kararı gönderildiğini, Kuruma başvuran Kurul Başkanlığına gönderilen 05.11.2019 tarihli dilekçe ile Rüzgarlı Sosyal
Güvenlik Merkezi tarafından kendisine verilen ve ödemiş olduğu iki adet idari para cezasının tarafına iade edilmesini talep ettiğini, Kurul Başkanlığınca, iptal edilen idari para cezalarının geri ödenmesi için Sosyal
Güvenlik Kurumuna 27.11.2019 tarihli ve sayılı yazı ile talepte bulunulduğunu, bütün bu yazılan yazılara rağmen Sosyal Güvenlik Kurumu haksız alınan idari para cezalarına ait meblağı geri ödemediğini, yine Kurul Başkanlığı tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna
18.03.2020 tarihli ve – -E. sayılı yazı ile HİTAP İdari Para Cezaları İnceleme
Komisyonunca alınan 09.10.2019 tarihli ve / sayılı kararıyla iptal edilen idari para cezalarının iadesinin talep edildiği ancak ilgililer tarafından ödenen idari para cezalarının ilgililere iade edilmemesinin mevzuat hükümlerine ve hakkaniyete aykırı olması nedeniyle para iadelerinin yapılması talep edildiğini, ancak bu yazının da gereği Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yerine getirilmediğini, Kurul Başkanlığına hem merkez birimde çalışanlar hem de ilçe seçim kurulu başkanlıkları bünyesinde çalışanlarla ilgili muhtelif zamanlarda HİTAP’la ilgili idari para cezaları kesildiğini, bu cezalardan ilçe seçim kurulu başkanlıkları bünyesinde çalışanlar için Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına kesildiğinden Sosyal
Güvenlik Kurumuna 22.12.2020 tarihli ve sayılı yazı yazıldığını, anılan yazıda ilçe seçim kurulu başkanlıklarının her birinin ayrı ayrı harcama birimi oldukları, idari para cezalarına yönelik tebligatın ilçe seçim kurulu başkanlıklarına yapılması gerektiği bildirildiğini, idari para cezalarının indirimli ödenmesi ya da cezaya itiraz edilmesi hususunda mağduriyetlerin önüne geçilmesi ve her bir harcama biriminin cezayı ödeme yetkisinin bulunduğu vurgulandığını, ayrıca HİTAP ile ilgili işlem yapabilecek duruma getirilen ilçe seçim kurulu başkanlıklarına ilgili bildirimlerin yapılması, 30.12.2016 tarihli ve – sayılı yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan istendiğini, Kurumun da bu talebi kabul ettiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezince verilen 20.11.2020 tarihli
HİTAP idari para cezası işlemlerinin iptali için Kurul Başkanlığı 23.12.2020 tarihinde Ankara 7. İdare
/
Mahkemesine iptal davası açtığını, Ankara 7. İdare Mahkemesi / Esas sayılı kararı ile Sosyal
Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine göre idari para cezasının kesilmeden önce kurumlara bildirim yapılması gerektiği, öngörülen süre sonunda herhangi bir düzeltme işlemi yapılmadığı takdirde idari para cezasına hükmedilebileceği düzenlenmesi yer aldığından idari para cezasının iptaline karar verdiğini, bu karar ise bahsedilen gerekçeler ve Sosyal Güvenlik Kurumunun kestiği cezaların, her bir ilçe seçim kuruluna ayrı ayrı tebliğ edilmesi gerekirken yalnızca Kurul Başkanlığına tebliğ edilmesinin cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle Ankara 9. Bölge İdare Mahkemesinin / Esas ve / Karar sayılı ilamı ile kesinleştiğini, yine Sosyal Güvenlik Kurumu Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezince verilen
15.06.2021 tarihli idari para cezasının iptali için 07.07.2021 tarihinde açılan davada, Ankara Bölge İdare
Mahkemesi 9. Dava Dairesi / Esas, /446 sayılı ilamıyla idari para cezası kesilmeden önce kurumlara bildirim yapılması gerektiği, öngörülen süre sonunda herhangi bir düzeltme işlemi yapılmadığı takdirde idari para cezasına hükmedilebileceği gerekçesiyle idari para cezasının iptaline karar verdiğini, bu karar ise bahsedilen gerekçeler ve Sosyal Güvenlik Kurumunun kestiği cezaların, her bir ilçe seçim kuruluna ayrı ayrı tebliğ edilmesi gerekirken yalnızca Kurul Başkanlığına tebliğ edilmesinin cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle Kurul Başkanlığını haklı görmüş ve idari para cezasının iptaline karar verdiğini, Kurul Başkanlığı söz konusu taleple ilgili olarak gerekli yazışmaları yaptığını, ilgili yerlere taleplerde bulunduğunu, iptal edilen iki farklı idari para cezası Sosyal Güvenlik
Kurumuna ödendiği için iptal edilen idari para cezalarının iade merci Sosyal Güvenlik Kurum olduğunu, bu hususta Kurul Başkanlığı üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğinden yapılacak bir işlem bulunmadığını, ayrıca başvuran ile ilgili olarak yargı organlarında görülmekte olan bir uyuşmazlık bulunmadığını savunmuştur.
2.2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına gönderilen 15/06/2022 tarihli ve -S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 10.10.2022 tarihli ve E- sayılı cevabi yazıda; ilgilinin iade talebi ile ilgili olarak Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı Seçim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 18/3/2020 tarihli ve
E. sayılı yazısı ile 4/1/2022 tarihli ve E. – – sayılı yazısı Rüzgarlı Sosyal Güvenlik
Merkezine gönderilmiş olduğu, söz konusu yazılara herhangi bir cevap verilmemiş olmakla birlikte, aynı konudaki Bahçelievler İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının 4/3/2021 tarihli ve sayılı yazısına cevaben söz konusu ilçe seçim kuruluna ve Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına 12/3/2021 tarihli ve E.
sayılı yazı ile cevap verildiği, iade edilmesi istenen idari para cezalarına ilişkin olarak gerek ilgiliye gerekse
Yüksek Seçim Kuruluna herhangi bir iade işlemi yapılmadığı, Kurum sisteminde saymanlık ve kurum numarasıyla tanımlı Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına 12/06/2019 tarihli ve sayılı yazı ile tebliğ edilmiş olan HİTAP idari para cezasına Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığınca yapılan itiraz sonucunda, Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 6/1/2017 tarihli ve sayılı Olur’u ile oluşturulmuş olan Komisyonca verilen 9/10/2019 tarihli ve / sayılı kararla bir kısım idari para cezası iptal edildiği, HİTAP idari para cezası iş ve işlemlerinde anılan kurum adına cereyan eden inceleme, tahakkuk iş ve işlemleri aşamasında; ilgili kurum adına işlem sırası bekleyen herhangi bir HİTAP idari para cezasının bulunmaması, Kurum alacaklarının tamamının tahsil işlemlerinin sonuçlandırılmış olması ve ödeme itiraza muhatap olan kurum başkanlığının iade talebinde bulunması halinde gerekli işlemler neticelendirilebilmekte, gerektiğinde “iade” edilecek miktar ödeme işlemini gerçekleştiren kuruma yapılabilmekte olduğu, bu nedenle ilgilinin iade talebinin yerine getirilmesi mümkün olmadığı, nitekim iptal edilen idari para cezasına ilişkin tutarın tarafına iade edilmesini istemesi üzerine de, tarafına hitaben yazılan 27/5/2022 tarihli yazı ile idari para cezasına ilişkin olarak ilgililere ödeme yapılamayacağının bildirilmiş olduğu, şikayet konusu talebe ilişkin olarak şikayet sahibi tarafından yargı organlarından açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı ifadeleri yer almaktadır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun; 5.1. “Primlerin ödenmesi” başlıklı 88’inci maddesinde; “…Kurum, prim ve her türlü alacaklarını, işverenlere olan borçlarından mahsup etmek suretiyle tahsil etmeye yetkilidir.…..6183 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapılması durumunda anılan maddenin birinci fıkrasına göre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarından muaccel olanlara mahsup yapılır. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundan sonra Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretle yapılan ödemelerde, reddedilen tutarın Kuruma ve/veya alacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihte ödeme yapılmış sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafından müştereken belirlenir….Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu
Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.” 5.2. “Kurumca verilecek idarî para cezaları” başlıklı 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i)
bendinde; “Kurum tarafından bu Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında Kurum tarafından istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyen kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler hakkında, aylık asgari ücretin beş katı tutarında, geç verilmesi halinde ise aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/45 md.) Ancak 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ödemelerinde 100 üncü maddeye istinaden
Kurumca işverenlerden istenilen bildirimlerin belirlenen süre içerisinde ve elektronik ortamda yapılmaması halinde sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri, hiç yapılmaması halinde ise sigortalı başına aylık asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanır. (Ek paragraf: 4/4/2015-6645/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunan sigortalıların hizmet bilgilerinin
100 üncü madde kapsamında Kurumca oluşturulan yazılım programına bilgi girişi yapması gereken
işyerlerince, Kurumca belirlenen süre içinde elektronik ortamda Kuruma hiç gönderilmemesi hâlinde sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin beşte biri, geç gönderilmesi hâlinde ise sigortalı başına aylık brüt asgari ücretin onda biri tutarında, idari para cezası uygulanır. Ancak, idari para cezası ilgili yılın aralık ayında geçerli olan brüt asgari ücretin yirmi dört katını geçemez”
6. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71’nci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan
fazla ödeme yapılması, b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.) g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır. (Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.)
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir. Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat
dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir. (Değişik son fıkra:
25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”
7. 657 Devlet Memurları Kanununun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12’nci maddesinde; “Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır. Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.”
8. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek Madde 6 maddesinde; “Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananlar ile ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalıların hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan ve
“https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/” adresindeki Hizmet Takip Programında (HİTAP) yer alan; a) Özlük ve nüfus, b) Hizmet belgesi, c) Öğrenim durumu, ç) Lisansüstü öğrenim/kurs, d) Tashih ve kaza-i rüşt kararı (ergin kılınma), e) Diğer kanunlara/statülere tabi hizmet, f) Askerlik, g) Tazminat, ğ) Unvan, h) Açık süre, ı) Borçlanılan hizmet, i) İtibari hizmet süresi, j) Emeklilik belgesi, bilgi formatları kamu idareleri tarafından web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak Kuruma gönderilir. Bu kapsamda gönderilecek belge ve bilgiler için kurum ve kuruluşlar ile
Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında protokol yapılması gerekmez. (2) Kurumca daha sonra gerek görülmesi halinde bilgi formatlarında (kayıt deseninde) değişiklik yapılabilir. (3) Kamu idareleri, birinci fıkrada belirlenen bilgileri; a) 14/4/2012 tarihinde görevde olan sigortalılar için 31/8/2015 (dahil) tarihine kadar, b) 14/4/2012 tarihi ile 31/8/2015 tarihi arasında ilk defa veya tekrar atanan sigortalılar için 2/11/2015 (dahil) tarihine kadar, c) 1/9/2015 tarihinden itibaren ilk defa, tekrar veya naklen atanan sigortalılar için göreve başladıkları tarihten itibaren 90 gün içinde, ç) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sigortalıların sisteme aktarılan bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması halinde değişikliğin yapıldığı/onaylandığı, belgenin ibraz edildiği/intikal ettiği tarihten itibaren 90 gün içinde, d) 14/4/2012 tarihinden önce herhangi bir nedenle görevlerinden ayrılmış olan sigortalılar için (emekliler ile naklen tayin olanlar hariç) (Değişik ibare:RG-18/8/2021-31572) 2/7/2018 (dahil) tarihine kadar, internet sitesi üzerinden Kuruma gönderir. (4) Kurumca, gerek görülmesi halinde üçüncü fıkranın (a), (b), (c) ve (d)
bentlerinde belirtilen süreler www.sgk.gov.tr ve/veya https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/ adreslerinde
yayımlamak suretiyle uzatılabilir. (5) Birinci fıkranın (a), (b), (c), (ç), (e), (f), (ğ), (h) ve (ı) bentlerinde belirtilen kayıt deseninde yer alan bilgilerin mücbir sebepler veya Kurumca uygun görülen teknik nedenlerle Kuruma aktarılamaması durumu ile kayıt deseninde istenilen bilgi ve belgelerde yapılan hatalı işlemlerin düzeltilmesi hariç olmak üzere üçüncü fıkrada belirtilen sürelerde, birinci fıkranın (d), (g) ve (i)
bentlerinde istenilen bilgilerin üçüncü fıkrada belirtilen sürelerde girilmediğinin Kurumca tespiti üzerine gerekli bilginin programa aktarılması ilgili kurumdan talep edilir ve talebin ilgili kurum kayıtlarına geçtiği tarihten itibaren 30 gün içinde, bilginin aktarılmaması veya geç aktarılması halinde Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır. Bu maddenin yayımı tarihini takip eden yılbaşından itibaren birinci fıkranın (ğ) bendinde belirtilen kayıt deseninde yer alan bilgilerin programa aktarılması ilgili kurumdan talep edilir ve talebin ilgili kurum kayıtlarına geçtiği tarihten itibaren 30 gün içinde aktarılmaması veya geç aktarılması halinde Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır. (…).”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, Hizmet Takip Programına (HİTAP) tüm bilgi girişlerini eksiksiz olarak yapmasına rağmen
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rüzgârlı Sosyal Güvenlik Merkezi tarafına beş farklı HİTAP idari para cezası uyguladığını, yapılan itiraz neticesinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rüzgârlı Sosyal
Güvenlik Merkezinin 10.10.2019 tarih ve sayılı yazısı ve – sayılı kararıyla 2 farklı cezanın iptal edildiğini, fakat 2019 yılında iptal edilmiş olan bu cezaların hiçbirinin tarafına iade edilmediğini ifade ederek söz konusu mağduriyetinin giderilmesi ve ödediği para cezalarının tarafına iade edilmesi talebiyle başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
11. 2. Paragrafta belirtildiği üzere Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı söz konusu taleple ilgili olarak gerekli yazışmaları yaptığını, ilgili yerlere taleplerde bulunduğunu, iptal edilen iki farklı idari para cezası Sosyal
Güvenlik Kurumuna ödendiği için iptal edilen idari para cezalarının iade merci Sosyal Güvenlik Kurum olduğunu, bu hususta Kurul Başkanlığı üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğinden yapılacak bir işlem bulunmadığını savunmuştur. Öte yandan Sosyal Güvenlik Kurum Başkanlığı ise; ilgili kurum adına işlem sırası bekleyen herhangi bir HİTAP idari para cezasının bulunmadığını, Kurum alacaklarının tamamının tahsil işlemlerinin sonuçlandırılmış olması ve ödeme itiraza muhatap olan kurum başkanlığının iade talebinde bulunması halinde gerekli işlemler neticelendirilebilmekte olduğunu, gerektiğinde “iade” edilecek miktar ödeme işlemini gerçekleştiren kuruma yapılabildiğini, bu nedenle ilgilinin iade talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığını bildirmiştir.
12. Mevzuat yönünden yapılan araştırma neticesinde; Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek
Madde 6 maddesinde belirtilen sigortalıların hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan ve “https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/” adresindeki Hizmet Takip Programında (HİTAP) yer alan bilgi formatları kamu idareleri tarafından web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak Kuruma gönderilmesi gerektiği, 1/9/2015 tarihinden itibaren ilk defa, tekrar veya naklen atanan sigortalılar için göreve başladıkları tarihten itibaren 90 gün
/
içinde internet sitesi üzerinden Kuruma göndermesi gerektiği, belirtilen kayıt deseninde yer alan bilgilerin mücbir sebepler veya Kurumca uygun görülen teknik nedenlerle Kuruma aktarılamaması durumu ile kayıt deseninde istenilen bilgi ve belgelerde yapılan hatalı işlemlerin düzeltilmesi hariç olmak üzere üçüncü fıkrada belirtilen sürelerde, girilmediğinin Kurumca tespiti üzerine gerekli bilginin programa aktarılması ilgili kurumdan talep edileceği, talebin ilgili kurum kayıtlarına geçtiği tarihten itibaren 30 gün içinde, bilginin aktarılmaması veya geç aktarılması halinde Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca idari para cezası uygulanacağı, 657 Devlet Memurları Kanununun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12’nci maddesinde ise; Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorunda olduğu, Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesinin esas olduğu,
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre; Kurum, prim ve her türlü
alacaklarını, işverenlere olan borçlarından mahsup etmek suretiyle tahsil etmeye yetkili olduğu, Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri
Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, Kurum tarafından istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyen kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler hakkında, aylık asgari ücretin beş katı tutarında, geç verilmesi halinde ise aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
13. Somut olayda; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rüzgârlı Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından başvurana beş farklı HİTAP idari para cezası uyguladığı, Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı bu cezaların ilgili memur tarafından ödenmesini istediğini, bu cezaların faizinin de bulunması nedeniyle başvuranın tamamını ödediği, konu ile ilgili olarak başvuran Yüksek Seçim Kuruluna itiraz dilekçesi verdiği, yapılan itiraz neticesinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı kararıyla 2 farklı cezanın iptal edildiği, fakat 2019 yılında iptal edilmiş olan bu cezaların hiçbirinin başvurana iade edilmediği, Sosyal Güvenlik Kurumu
Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezince verilen 20.11.2020 tarihli HİTAP idari para cezası işlemlerinin iptali için Kurul Başkanlığı 23.12.2020 tarihinde Ankara 7. İdare Mahkemesine iptal davası açtığı, Ankara 7.
İdare Mahkemesi / Esas sayılı kararı ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine göre idari para cezasının kesilmeden önce kurumlara bildirim yapması gerektiği, öngörülen süre sonunda herhangi bir düzeltme işlemi yapılmadığı takdirde idari para cezasına hükmedilebileceği düzenlenmesi yer aldığından idari para cezasının iptaline karar verdiği, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. Dava Dairesi / Esas, / Karar sayılı ilamıyla idari para cezası kesilmeden önce kurumlara bildirim yapılması gerektiği, Kurul Başkanlığı başvuranın talebi ile ilgili olarak gerekli yazışmaları yaptığı, ilgili yerlere taleplerde bulunduğu, iptal edilen iki farklı idari para cezası Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuran tarafından ödendiği için iptal edilen idari para cezalarının iade merci Sosyal Güvenlik Kurum olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı ise ilgili idare olan Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına borçları sebebiyle mevzuata göre tutarı mahsup etmek suretiyle tahsil ettiği anlaşılmıştır.
14. Tüm bu açıklamalar, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından başvurana beş farklı HİTAP idari para cezası uyguladığı, başvuranın bu cezaların tamamını ödediği, başvuranın idari para cezalarına itirazı neticesinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı kararıyla 2 farklı cezanın iptal edildiği, fakat tahsil edilen para cezaların hiçbirinin başvurana iade edilmediği, Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı iptal edilen idari para cezalarının iade merci Sosyal Güvenlik Kurum olduğu savunmakta iken Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı ise Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına olan
borçları sebebiyle tutarı ilgili mevzuata göre mahsup etmek suretiyle tahsil ettiği görülmüş olup, yapılan değerlendirme neticesinde idari para cezalarının başvuran tarafından Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı adına ödendiği, ancak Yüksel Seçim Kurulu Başkanlığının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına borcu dolayısıyla Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca Yüksel Seçim Kurulu Başkanlığından alacaklarından mahsup edildiğinden iade edilmesi gereken tutarın Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından başvurana ödenmesi gerektiği değerlendirilerek başvuranın ödediği HİTAP idari para cezalarının iade edilmesi hususunda Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının başvuruya ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde Kurumumuza göndermediği, bu anlamda, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket etmediği, ayrıca başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın ödediği ve iptal edilen HİTAP idari para cezalarının iade edilmesi hususunda YÜKSEK
SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana, YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞINA ve SOSYAL GÜVENLİK
KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi