T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1343-S.23.2273
BAŞVURU NO : 2022/12289
KARAR TARİHİ : 01/02/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İptal edilen konut projesi kapsamındaki hak sahipliği ve başvuru bedeli hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/08/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; TOKİ ile Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi arasında imzalanan “Talep Organizasyonu” kapsamında 17/09/2018 tarihinde talep taahhütnamesini imzalayarak 2+1 konut için 4.000,00 TL bedel yatırmak suretiyle ilgili projeye başvuru yaptığını, yaklaşık üç buçuk yıl sonra proje inşaatına başlandığını ve işin % 5 oranında tamamlandığını ancak bu süreç devam etmekte iken yatırmış olduğu başvuru bedelinin hiçbir açıklama ya da bilgilendirme yapılmaksızın 2022 yılının Mart ayında aynen iade edildiğini, oysa bahse konu projeye başvuran herkesin ev sahibi yapılacağı taahhüdüne güvenerek başvuru yaptığını, verilen taahhüde uyulmayarak hak sahipliğinin hiçbir gerekçe olmadan keyfi bir şekilde sonlandırıldığını, bahse konu projenin başka bir yerde yeniden başlatıldığını öğrendiğini, bu kapsamda müktesep haklarının korunması gerektiğini belirterek iptal edilen projenin tamamlanmasını ya da hak sahipliğinin yeni proje kapsamında aynı şart ve koşullarda kuraya tabi tutulmaksızın yeniden tesis edilmesini, bu mümkün değilse
2018 yılında yatırmış olduğu ve 2022 yılında aynen iade edilen 4.000,00 TL’nin değer kaybının
giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Finansman Dairesi Başkanlığı başvuru konusuna ilişkin Eve sayılı yazılarında özetle; 2.1. TOKİ tarafından, dar ve orta gelir grubunda yer alan vatandaşların konut ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak ön talep toplama yöntemiyle, konut alıcısı temininin Valilik veya Belediye tarafından sağlanması kaydıyla, Valilik ve Belediyelerle işbirliği yapılarak toplu konut projeleri geliştirildiği, bu
kapsamda Karaman ilinde Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesinin konut ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak Valilik tarafından yapılan başvurunun değerlendirildiği ve 02 Mayıs – 28 Eylül 2018 tarihleri arasında Başvuru ve Satın Alma Taahhütnamesi imzalatılmak suretiyle başvuruların banka aracılığı ile alındığı, 2.2. Bahse konu başvuruların, 4 Ağustos 2021 tarihinde ihalesi gerçekleştirilen “Karaman İli, İlçesi, Mahallesi Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” kapsamında değerlendirilmesinin düşünüldüğü ancak gelinen noktada; yapılması planlanan projenin imar planının mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve ilgili Belediyenin yapı ruhsatlarını düzenlememesi nedeniyle söz konusu taleplerin değerlendirilemediği, bu nedenle, anılan projeye başvuruda bulunan kişilerin başvuru bedellerinin iade edilerek başvurularının sonlandırıldığı, 2.3. Karaman ilinde Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi projesi kapsamında yapılacak olan konutlar ile ilgili olarak, başvuranın 17 Eylül 2018 tarihinde imzalamış olduğu Başvuru ve Satın Alma
Taahhütnamesinin 9’uncu paragrafında, “…mücbir sebepler nedeniyle projenin gerçekleştirilememesi halinde, yatırdığım başvuru bedelinin TOKİ tarafından belirlenecek geri ödeme takvimi çerçevesinde en kısa sürede tarafıma iadesini ve bedelin Bankada kaldığı süre için faiz veya herhangi bir hak talep etmeyeceğimi;” hükmünün yer aldığı, bu hüküm gereğince yatırılmış olan başvuru bedelinin değer kaybına ilişkin olarak yapılacak işlem bulunmadığı, 2.4. Diğer taraftan, Karaman ili, ilçesi, ada, parselde imar planının mahkemece iptal edilmesi ve Karaman Belediyesinin yapı ruhsatı düzenlememesi sebepleri ile Karaman ili, ilçesi, Mahallesi, ada, parselde yapımı devam etmekte olan projedeki konutların hangi koşullarda satılacağının henüz belirlenmediği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
5. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
6. Başvuran; TOKİ ile Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi arasında imzalanan “Talep Organizasyonu” kapsamında başvurduğu konut projesinin tamamlanmasını ya da hak sahipliğinin aynı şart ve koşullarda kuraya tabi tutulmaksızın yeniden tesis edilmesini, bu mümkün değilse 2018 yılında yatırmış olduğu ve
2022 yılında aynen iade edilen 4.000,00 TL’nin değer kaybının giderilmesini talep etmektedir.
7. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Rektörlüğü tarafından üniversite personeline uygun şartlarda konut yapılması talebinin, Toplu Konut İdaresi Başkanlığına iletilmesi üzerine, yapılması planlanan konut projesinin ön çalışmalarına başlanmış ve 02 Mayıs – 28 Eylül 2018 tarihleri arasında Başvuru ve Satın
Alma Taahhütnamesi imzalatılmak suretiyle talepler toplanmıştır.
8. Başvuran tarafından da 17 Eylül 2018 tarihinde talep edilen başvuru bedeli yatırıldıktan sonra bahse konu taahhütname imzalanarak ilgili projeye başvuru yapılmıştır. Akabinde ise yapılması planlanan projenin imar planının mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve Karaman Belediyesinin yapı ruhsatlarını düzenlememesi nedeniyle TOKİ tarafından toplanan talepler değerlendirilememiş ve anılan projeye başvuruda bulunan kişilerin başvuru bedelleri iade edilerek başvuruları sonlandırılmıştır.
9. Başvuranın da imzalamış olduğu Başvuru ve Satın Alma Taahhütnamesinde: “Satışa sunulan konut sayısından daha fazla başvuru olması durumunda; başvuruda bulunanların, konut satın alma hakkı ile hangi konuta sahip olacağının belirlenmesi için Valilik tarafından ilan edilen tarihte noter huzurunda kura çekileceğini,… Kura çekilerek konut satın alma hakkı kazandığım taktirde, ilan edilen Gayrimenkul Satış
Sözleşmesi imzalama gününde T.C. Ziraat Bankası A.Ş Karaman Merkez Şubesine başvurarak, kurada almaya hak kazandığım konuta ilişkin, TOKİ tarafından belirlenecek şerefiyeli konut satış fiyatı üzerinden peşinatı yatıracağımı ve Gayrimenkul Satış Sözleşmesini imzalayacağımı,… Kura sonucunda konut alıcısı olamadığım veya TOKİ tarafından projenin yeterli talebin oluşmaması veya mücbir sebepler nedeniyle projenin gerçekleştirilememesi halinde, yatırdığım başvuru bedelinin TOKİ tarafından belirlenecek geri ödeme takvimi çerçevesinde en kısa sürede tarafıma iadesini ve bedelin Bankada kaldığı süre için faiz veya herhangi bir hak talep etmeyeceğimi;… Yatırdığım başvuru bedelinin konut alıcısı olma hakkı tanımadığını,… Talep, beyan, kabul ve taahhüt ediyorum.” İfadeleri yer almaktadır.
10. Bilindiği üzere taahhüt; yükümlenme, yüklenme, üstlenme, kendi nam ve hesabına, bir gerçek kişiye veya tüzel kişiye karşı, sözleşmeli veya sözleşmesiz bir işin yapılmasının veya bir şeyin tesliminin yükümlenilmesidir(Ejder Yılmaz, Hukuk Sözlüğü). Başvuran tarafından, başvuruya konu proje kapsamında yapılacak konutlardan birini satın almaya talip olduğunu göstermek amacıyla taahhütname imzalanmıştır.
Buradan hareketle proje kapsamında toplanan taleplerin ön başvuru niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
Nitekim yatırılmış olan başvuru bedelinin konut alıcısı olma hakkı tanımadığı hususu taahhütnamede açıkça belirtilmiştir. Yanı sıra başvurana hak sahipliği verecek herhangi bir Gayrimenkul Satış Sözleşmesi de imzalanmamıştır. Kaldı ki projenin yapılması durumunda bile hak sahipliğinin kura yoluyla belirlenmesi ihtimalinin söz konusu olduğu açıktır. Tüm bu sebeplerle başvuranın hak sahipliği talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
/
11. Başvuranın yatırmış olduğu başvuru bedelinin değer kaybının giderilmesine yönelik talebi incelendiğinde; anılan taahhütnamede, çeşitli sebeplerle projenin gerçekleştirilememesi halinde, yatırılmış olan başvuru bedelinin Bankada kaldığı süre için faiz veya herhangi bir hak talep edilmeyeceği hususunun yer aldığı, taahhütnamenin başvuranın kendi iradesi ve rızasıyla imzalandığına dair herhangi bir tereddütün bulunmadığı, yanı sıra taahhütnamenin başvuran tarafından herhangi bir ihtirâzî kayıt öne sürülmeksizin imzalandığı, tüm bunların yanında imar planının mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve Karaman
Belediyesinin yapı ruhsatlarını düzenlememesi nedeniyle yapılması planlanan projenin iptal edildiği, yani projenin tamamlanamaması konusunda TOKİ’ye atfedilecek bir kusurun tespit edilemediği, dolayısıyla başvuru bedelinin aynen iade edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
12. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; İdare tarafından gerçekleştirilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği anlaşılmış olup başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara Tüketici Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, Başvurana ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi