| ÖZET: Başvuran, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak atanması gereken tarihten itibaren sigorta primlerinin ödenmediği ve kademe ilerlemesinin yapılmadığı gerekçesiyle idareye başvuruda bulunmuştur. İdare, başvuranın geçmişe yönelik talebini reddetmiş, gerekçe olarak mahkeme kararının maddi tazminata ilişkin olduğunu belirtmiştir. Ancak, Danıştay içtihatları doğrultusunda, iptal kararlarının geriye yürüdüğü ve idari işlemlerin tesis edildiği andan itibaren hükümsüz sayıldığı kabul edilmektedir. Bu bağlamda, başvuranın fiilen görev yapmadığı sürelerin, idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle oluştuğu ve bu nedenle kademe ilerlemesi verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın genel sağlık sigortası prim borcunun silinmesi talebi de, ilgili idare tarafından yerine getirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın kademe ilerlemesi talebi hukuka uygun bulunmuş ve bu konuda Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’ne tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2024-S.23.3342
BAŞVURU NO : 2022/11878
KARAR TARİHİ : 17/02/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın genel sağlık sigortası prim borçlarının silinmesi ve kademe
BAŞVURUNUN KONUSU :
ilerlemesinin yapılması talepleri hk.
BAŞVURU TARİHİ : 18/08/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi MYO’da öğretim görevlisi olduğunu, halihazırdaki görevi için giriş sınavında haksız yere kadroya alınmadığını, haksızlık yapılmasaydı 2019 Eylül itibariyle görevine başlayacak iken, dava açması ve bu davayı kazanması sonucunda 2020 yılının Kasım ayında görevine başlayabildiğini, davanın yaklaşık 1.5 yıl sürmesi sebebiyle, geçmişe yönelik maaş hakları için de dava açtığını ve bu davayı da kazanarak geçmişe yönelik tüm maaş ödemelerini aldığını, hizmet dökümüne ve sigorta bilgilerine bakıldığında, 2019 Eylül-2020 Kasım arası çalışmamış göründüğünü, ancak geçmişe yönelik maaş ödemelerini aldığı mahkeme kararına istinaden, tüm özlük haklarını (sigorta ve kademe ilerlemesi) alması gerektiğini düşündüğünü iddia ederek, sigorta primlerinin yatırılmasını ve kademe ilerlemesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Muğla Sıtkı
Koçman Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 22.09.2022 tarih ve E. sayılı ve
03.10.2022 tarih ve E. sayılı cevabi yazılarda özetle;
2.1. Başvuranın, Üniversite Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü Tapu ve
Kadastro Programında, öğretim görevlisi kadrosunda görev yapmakta olduğu,
2.2. Muğla 1. İdare Mahkemesinin 08/04/2022 tarihli ve E. / K. / sayılı kararında geçmişe yönelik maaş ödemesi değil maddi tazminat ödenmesine karar verildiği, bu kapsamda, adı geçen öğretim elemanına aylık değil maddi tazminat ödemesinin yapıldığı, davada özlük hakları yönünden hüküm
kurulmadığı için, başka bir işlem yapılamadığı, 17/09/2019 – 14/10/2020 tarihleri arasında söz konusu kadroda bulunup fiilen görev yapan görev yaptığı sürelere ilişkin aylık ödemesi yapıldığından, Öğr. Gör. fiilen görevde bulunmadığı söz konusu sürelerin kıdeme sayılması imkanı bulunmadığı,
2.3. Başvurana ödenen 92.173,86 TL tutarındaki maddi tazminatın belirlenmesi aşamasında hangi kalemlerin hesaplamaya dahil edildiğine (sigorta primlerinin dahil edilip edilmediği bilgisini de içerecek şekilde) ilişkin belgelerin gönderildiği,
2.4. Mahkeme kararı üzerine ek bordro oluşturularak başvuranın sigorta ödemelerinin gerçekleştirildiği, Ziraat Bankası kanalıyla 4C prim tahsilatı ve 4C bildirge borcunun Sosyal Güvenlik Kurumuna ödendiği, prim tahsilatlarının hangi dönemleri kapsadığına ilişkin bilgiye, Sosyal Güvenlik Kurumu Kesenek Bilgi
Sisteminden alınan bildirim raporlarında “ek bordronun ait olduğu dönem aralığı” adı altında yer verildiği,
2.5. Muğla 1. İdare Mahkemesinde E. / K. / sayılı kararına karşı, istinaf kanun yoluna başvurulmayarak kararın kabul edildiği, Üniversite tarafından bu karara karşı istinaf yoluna gidildiği, dolayısıyla diğer yandan konuya ilişkin yargılamanın devam ettiği, başvuranın kararı istinaf etmeyerek kabul etmesiyle birlikte maaş dışı özlük haklarını herhangi bir şekilde talep edebilme olanağının ortadan kalktığı, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kanunu’nun 17. maddesinin 3. fıkrasının(b) bendinde yer alan
“yapılan başvurulardan yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olanlar incelenemez” hükmü gereğince Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvurunun reddinin gerektiği,
ifade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 10.02.2023 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 18/1/2023 tarihli ve E- – – sayılı yazı ile eklerinin incelenmesi sonucunda, Muğla 1. İdare Mahkemesinin 8/4/2022 tarihli kararı gereğince ilgiliye aylık adı altında değil maddi tazminat adı altında ödeme yapıldığı belirtilmiş ise de; bu karar uyarınca ilgiliye ödenmesine karar verilen 92.173,86 TL tutarın yazı ekinde alınan ödeme emri belgesi ve çeşitli ödemeler bordrosundaki hesaplamalardan 15/9/2019-30/11/2020 tarihleri arasında geçen süreye ait aylıklarına tekabül ettiğinin anlaşıldığı,
3.2. Buna göre bir örneği de ilgiliye bilgi olarak gönderilen 9/2/2023 tarihli ve sayılı yazı ile, Muğla 1. İdare Mahkemesinin 8/4/2022 tarihli kararı gereğince ilgiliye ödenmesine karar verilen 92.173,86 TL tutarın 15/9/2019-30/11/2020 tarihleri arasında geçen süreye ait aylıklarına tekabül ettiği görüldüğünden 15/9/2019-30/11/2020 tarihleri arasında geçen süresinin fiili hizmet süresine eklendiğinin Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğüne bildirildiği,
3.3. Nitekim, 4/C tescil kayıtları ve Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi (SPAS) kayıtlarının güncellenerek, Genel Sağlık Sigortası Tescil ve Prim Daire Başkanlığına hitaben yazılan 10/2/2023 tarihli ve E. sayılı yazı ile 15/9/2019-30/11/2020 tarihleri arasında geçen süresi için oluşan genel sağlık sigortası prim borcu yönünden inceleme yapılması gerektiğinin bildirildiği,
Açıklamasında bulunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4.2. “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığındaki “Genel Hükümler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun,
6.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununa tabi üniversite öğretim elamanlarının aylık, ödenek ve sair özlük haklarını kapsar.”,
6.2. “Kademe ilerlemesi” başlıklı 8 inci maddesinde, “Öğretim elemanlarının kademe ilerlemesi, bulundukları kademede en az bir yıl çalışmış ve olumlu sicil almış olmalarına ve aynı derecede ilerlenebilecek bir kademenin bulunmasına bağlıdır.
Kademe ilerlemesi, ilgililerin hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere yapılır.”
7. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi” başlıklı 27 nci maddesinin birinci fıkrasında inceleme ve araştırma devam ederken Kamu Denetçiliği Kurumunun tarafları dostane çözüme davet edebileceği, ikinci fıkrasında şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı vererek inceleme ve araştırmasını sonlandıracağı, “Dostane çözüm kararı” başlıklı 33/A maddesinde şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikâyetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca
Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verileceği hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran geçmişe yönelik olarak genel sağlık sigortası prim borçlarının silinmesini ve kademe ilerlemesinin yapılmasını talep etmektedir.
10. İlgili idarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, Muğla 1. İdare Mahkemesinin 08/04/2022 tarihli ve E. / K. / sayılı kararı uyarınca başvurana geçmişe dönük aylık değil maddi tazminat ödemesi yapıldığı, davada özlük hakları yönünden hüküm kurulmadığı için, başka bir işlem yapılamadığı, 17/09/2019 – 14/10/2020 tarihleri arasında söz konusu kadroda fiilen başka bir öğretim elemanının görev yaptığı, başvuranın söz konusu tarih aralığında fiilen görevde bulunmadığı gerekçeleriyle başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
11. 2914 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde, Bu Kanunun 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununa tabi üniversite öğretim elamanlarının aylık, ödenek ve sair özlük haklarını kapsadığı hükmü yer almakta, 8 inci maddesinde ise, öğretim elemanlarının kademe ilerlemesinin, bulundukları kademede en az bir yıl çalışmış ve olumlu sicil almış olmalarına ve aynı derecede ilerlenebilecek bir kademenin bulunmasına bağlı olduğu, kademe ilerlemesinin, ilgililerin hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere yapılacağı hüküm altına alınmaktadır.
12. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü
Tapu ve Kadastro Programına öğretim görevlisi kadrosuna alım yapmak için açılan 20/03/2019 tarihli giriş sınavında başvurana 50 puan, isimli adaya ise 52 puan verilmesi işlemi ile söz konusu puanlamaya bağlı olarak 22/03/2019 tarihinde açıklanan sonuçlara göre toplamda 65,70 başarı puanı ile asıl, davacının ise toplamda 65,07 başarı puanı ile yedek aday sayılması işlemlerinin; haksız ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla başvuran tarafından dava edildiği, yapılan yargılama sonucunda Muğla 1. İdare Mahkemesinin 09.07.2020 tarih ve E. / K.
2020/806 sayılı kararıyla dava konusun işlemlerin iptali yönünde karar verildiği, bu karara karşı ilgili idarece yapılan istinaf başvurusunun İzmir Bölge İdare Mahkemesinin 5. İdari Dava Dairesinin 28.1.2021 tarih ve E. / K. / sayılı kararıyla reddedilerek kesinleştiği, başvuranın 09/12/2020 tarihli dilekçesi ile 20/03/2019 tarihli giriş sınavı neticesinde ilgili kadroya başvuranın atanması gerekirken
Topaloğlu’nun atanmasından kaynaklı yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının iadesini talep ettiği, talebinin reddedilmesi üzerine, söz konusu ret işlemi sebebiyle uğramış olduğu zararın tazminine yönelik dava açıldığı, yargılama sonucunda Muğla 1. İdare Mahkemesinin 08.04.2022 tarih ve E. / K.
/ sayılı kararıyla davacının 92.173,86 TL maddi tazminat talebinin kabulü ile bu tutarın dava tarihinden (04/02/2021) itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi yönünde hüküm kurulduğu, ilgili idarece bu kararın istinaf kanun yoluna taşındığı ve yargılamanın devam ettiği, ardından başvuranın 4.2.2021 tarihinde açmış olduğu dava sonucunda geçmişe dönük maaş ödemelerini almış olmasına rağmen, atanması gerektiği tarihten (Eylül 2019) itibaren sigorta primlerinin ödenmediği ve kademe ilerlemesinin yapılmadığı, bu taleplerinin yerine getirilmesini konu edinen 1.8.2022 tarihli dilekçesi ile ilgili idareye başvurduğu ancak, talebinin, ilgili idarenin 15/08/2022 tarih ve E. sayılı yazısı ile reddedildiği görülmektedir.
13. Her ne kadar başvuranın geçmişe yönelik sigorta primlerinin yatırılması ve kademe ilerlemesi yapılmasını konu edinen dilekçesinde, taleplerinin dayanağı olarak Muğla 1. İdare Mahkemesinin
08.04.2022 tarih ve E. / K. / sayılı kararı dayanak olarak ileri sürülmüş ve ilgili idarece
söz konusu mahkeme kararının maddi tazmine yönelik olduğu gerekçesiyle başvuranın talepleri reddedilmişse de, başvuranın taleplerinin esas dayanağının Muğla 1. İdare Mahkemesinin 09.07.2020 tarih ve E. / K. / sayılı iptal kararı olduğunu öncelikle belirtmek gerekmektedir.
14. İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği; idari yargı mercilerince
verilen iptal kararları, geriye yürümekte ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırmaktadır. (Danıştay 8. Dairesinin 11.02.2022 tarih ve E. 2018/3966, K. 2022/757 sayılı
Kararı) Bu itibarla, iptal edilen işlemin yapıldığı tarihe kadar geri gidilerek, o işlem tesis edilmemiş olsa idi nasıl bir hukuki durum oluşacaktı ise ilgili idarelerce o durumun oluşturulması zorunluluk teşkil etmektedir. (GÜNDAY, Metin, İdare Hukuku, İmaj Yayınevi, 10. B, s. 169.)
15. Somut olayda, başvuranın ilgili idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle uğramış olduğu maddi zararının tazmin edilmiş olmasının, ilgili idarenin mahkemece verilen iptal kararının gereğini yerine getirme yükümlülüğünü bertaraf etmeyeceği gibi, mahkeme kararında sadece dava konusu işlemlerin iptaline hükmedilmiş olmasının da söz konusu yükümlülüğü ortadan kaldırmayacağı, iptal kararı ile idari işlemlerin tesis edildikleri andan itibaren hükümsüz sayılacağı genel kabulü doğrultusunda, iptal edilen hukuki işlemler nedeniyle başvuranın uğramış olduğu özlük hak kayıplarının iadesinin yargı mercilerince verilen iptal kararlarının doğal sonucu olduğu açıktır. Bu kapsamda, ilgili idarece başvuranın fiilen görev yapmamış olması hasebiyle kademe ilerlemesi verilemeyeceği açıklamasının, anılan tarihlerde başvuranın ilgili idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle fiilen görev yapamadığı, fiilen görev yapamama durumuna ilişkin kusurun başvurana atfedilemeyeceği gerekçeleriyle dayanaktan yoksundur. Bu itibarla, başvuranın atandığı tarih itibariyle göreve başlamış sayıldığı kabul edilerek kademe ilerlemesinin verilmesi gerekmektedir.
16. Diğer yandan, başvuranın genel sağlık sigortası prim borçlarına ilişkin talebi ile ilgili olarak ise, Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda, 15/9/2019-30/11/2020 tarihleri arasında geçen sürenin fiili hizmet süresine eklendiğinin Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğüne bildirildiği, nitekim, 4/C tescil kayıtları ve Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi (SPAS) kayıtlarının güncellenerek, Genel Sağlık Sigortası Tescil ve Prim Daire Başkanlığına 15/9/2019-30/11/2020 tarihleri arasında geçen süre için oluşan genel sağlık sigortası prim borcu yönünden inceleme yapılması gerektiğinin bildirildiği ifade edilmiş, akabinde, başvuran tarafından gönderilen 13/02/2023 tarihli ek evrakta, genel sağlık sigortası prim borcunun silindiği açıklamasına yer verilmiştir. Bu itibarla, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 27 nci maddesi ile 33/A maddesi uyarınca, şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından, başvuranın söz konusu talebi hakkında dostane çözüm kararı verilmesi gerekmiştir.
17. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile yargı içtihatları göz önünde bulundurularak, ilgili idarenin başvuranın kademe ilerlemesi verilmesi talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Muğla İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın, ilgili idarenin mahkeme kararı ile iptal edilen işlemi sebebiyle fiilen görev yapamadığı süreye ilişkin kademe ilerlemesinin verilmesi gerektiği hususunda MUĞLA SITKI KOÇMAN
ÜNİVERSİTESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MUĞLA SITKI KOÇMAN
ÜNİVERSİTESİNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi