|
ÖZET: Başvuru, IQVET-III Hibe Programı kapsamında yapılan bir başvurunun Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından reddedilmesine yönelik itirazı içermektedir. Başvuran dernek, başvurularının kontrol listesinde uygunluk kriterlerinin yer almadığını ve bu nedenle reddedildiğini belirtmiştir. İtirazda, hibe rehberinde belirtilen şartların yeterince açık olmadığı ve iştirakçilerin projeye dahil edilmesinin gereksiz olduğu savunulmuştur. Ancak, ilgili idare, Avrupa Birliği’nin belirlediği prosedürler çerçevesinde başvuruların değerlendirildiğini ve bu süreçteki kararların Avrupa Komisyonu’nun onayına tabi olduğunu ifade etmiştir.
İdare, hibe başvurusunun değerlendirilmesinde PRAG Kılavuzu’na uygun olarak hareket edildiğini ve Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı kurumların iştirakçi olarak yer alamayacağını vurgulamıştır. Başvuranın iddialarının, hibe rehberinin ve açıklama belgelerinin içeriğiyle çeliştiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğu ve başvuranın taleplerinin yerinde olmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, başvurunun reddedilmesine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10898-S.21.17522
BAŞVURU NO : 2021/3072
KARAR TARİHİ : 26/07/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
(Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı)
BAŞVURUNUN KONUSU : IQVET-III Hibe Programı kapsamında yapılan başvurunun reddedilmesine itiraz hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 09/02/2021
I. BAŞVURUDAKİ İDDİA VE TALEPLER
1) Kurumumuza 09.02.2021 tarihinde Derneği adına Dernek Genel
Sekreteri tarafından yapılan ekli başvuruda; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığınca çalışmaları yürütülen IQVET-III Hibe Programı kapsamındaki başvurularının incelenmeksizin, kontrol listesinde iştirakçiler için herhangi bir uygunluk satırı yer almamasına rağmen, kontrol listesindeki “iştirakçi”lerin uygunluk kriterlerini karşılamadığı gerekçesi ile reddedildiğine dair 31.12.2020 tarihli yazı aldıkları, hibe rehberinde bu ifadeyi destekleyen herhangi bir hüküm olup olmadığını incelediklerinde kılavuzun bir bölümünde (Madde 2.1.1.) “MEB müdürlükleri bu Teklif Çağrısına başvuru sahibi, eş-başvuran, bağlı kuruluş ve iştirakçi olarak katılamazlar” denildiği, iştirakçi olarak “Meslek liseleri” belirtilmediği için yukarıda belirtilen müdürlükleri MEB’in merkez veya il müdürlükleri olarak değerlendirdikleri ve bu çerçevede itiraz ettikleri ve hibe kılavuzuna göre proje iştirakçilerinin gerekli olmadığından ve proje uygulamasının ve bütçesinin bir parçası olmadığından, projenin konsept notu aşamasında uyarılmaları gerektiğini düşünerek projeyi sadece destekleyici kurumlar olarak eylemde yer aldıkları için iştirakçiler olmadan sunmayı, ayrıca iştirakçilerin sözleşme aşamasında süreçten çıkarılabileceğini hatırlatarak iştirakçiler olmadan değerlendirilme yapılmasını talep ettikleri, buna cevaben proje sunumları için teslim tarihinden sadece 10 gün önce yayınlanan 11.06.2020 tarihli açıklama belgesinde net bilgi verildiğini belirten 18.01.2021 tarihli bir yazıyı aldıkları ifade edilmekte ve PRAG kurallarına göre açıklama belgesi yerine hibe rehberinin her
zaman ana referans noktası olarak kabulü ve proje uygulamasının ve bütçesinin bir parçası olmayan ve sadece destekleyici kurumlar olarak eylemde yer alan iştirakçilerin hariç tutulması ile itirazlarının yeniden değerlendirilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 03.03.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Aile,
Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığının
07.04.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında;
2.1) Ülkemiz ve Avrupa Birliği arasında 05.01.2016 tarihinde imzalanan IPA-II Türkiye için Çok Yıllı
İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Eylem Programına ilişkin “Finansman Anlaşmasının” 2016/8632 sayılı karar ile 14.03.2016 tarihinde onaylandığı, söz konusu Finansman Anlaşması uyarınca ihale ve hibelerin yürütümü kapsamında yapılan iş ve işlemlerin Avrupa Birliği Dış Yardım Sözleşme Usulleri
Uygulama Kılavuzunda (PRAG) yer alan hükümlere tabi olduğu;
2.2) Avrupa Birliği’nin dış yardım programları kapsamında hibe almaya hak kazanılabilmesi için Avrupa
Komisyonu’nun belirlediği prosedürlerin uygulanması açısından 3 temel yönetim modeli olduğu, bunlardan birisinin de doğrudan olmayan yönetim modeli (indirect management) olduğu, bu yönetim modelinde
Avrupa Komisyonu’nun 3. ülkeyi (partner country) bütçe gerçekleştirme hususunda görevlendirdiği, bu bağlamda Avrupa Birliği dış yardımları kapsamında imzalanacak sözleşmeye ilişkin süreçleri Finansman
Anlaşması kapsamında belirlenen 3. ülkedeki bir Sözleşme Makamı’nın yürüttüğü, bu minvalde
Başkanlığın, Avrupa Birliği tarafından Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında, istihdam, eğitim ve sosyal politikalar alanlarında gerçekleştirilen projelerde ihale ve hibelerin yürütümünden sorumlu
Sözleşme Makamı olarak görev yapmakta olduğu;
2.3) Avrupa Komisyonu’nun kontrol yetkisiyle ilgili olarak, doğrudan olmayan yönetim modelinin altında
2 modalite bulunduğu, bunlardan birisinin uygulama öncesi (ex ante) kontrol olduğu, İstihdam, Eğitim ve
Sosyal Politikalar sektörü kapsamında sağlanan Avrupa Birliği dış yardımları için uygulama öncesi kontrol yönteminin uygulanmakta olduğu, buna göre Sözleşme Makamı’nın aldığı kararların Avrupa
Komisyonu’nun ön onayına tabi olduğu, bu bağlamda, Sektörel Mükemmeliyet Merkezlerinin Kurulması
Yoluyla Mesleki ve Teknik Eğitimin Kalitesinin Artırılması (IQVET-III) Hibe Teklif Çağrısıyla ilgili olanlar da dâhil olmak üzere alınan tüm kararların bu yöntemle Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu’nun ön onayı alınarak gerçekleştirildiği;
2.4) PRAG dokümanının 6.5.7.1 sayılı bölümünde belirtildiği üzere hibe teklif çağrıları kapsamında
“Tekliflerin, oy hakkı olmayan bir başkan, oy hakkına sahip olmayan bir sekreter ve en az üç olmak üzere tek sayıda oy hakkı olan üyeden (değerlendiriciler) oluşan ve Sözleşme Makamı tarafından atanan bir değerlendirme komitesi tarafından değerlendirildiği”, söz konusu hükme uygun olarak, IQVET-III Hibe
Teklif Çağrısı kapsamındaki başvuruların da oy hakkına sahip olmayan bir başkan, oy hakkına sahip olmayan bir sekreter ve oy hakkı olan ve operasyonun faydalanıcısı olan Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün görevlendirdiği beş üyeden oluşan Değerlendirme Komitesi tarafından değerlendirildiği;
2.5) PRAG dokümanının 6.5.8.6. sayılı bölümünde belirtildiği üzere “Sözleşme Makamı’nın belgelere
erişim konusundaki mevzuatına tabi olarak, teklif çağrısının hazırlanmasından başarılı başvuru sahiplerinin seçimine kadar tüm prosedür gizlidir. Değerlendirme komitesinin kararları kollektiftir ve müzakereleri gizli kalmalıdır. Değerlendirme Komitesi üyeleri ve değerlendiriciler gizlilikle yükümlüdür.
Yasası gerekli gizlilik ile çelişiyorsa Sözleşme Makamı herhangi bir bilgiyi ifşa etmeden önce Avrupa
Komisyonundan önceden ön onay almalıdır.” belirlemesi göz önünde bulundurularak istenen bilgilerin
Kurumumuza temin edilebilmesi için Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu’ndan ön onay alınması sürecinin başlatıldığı; öte yandan, gizlilik niteliği bulunmayan ve Avrupa Komisyonu ve Başkanlıkça kamuya açık şekilde yayınlanmış olan dokümanlar üzerinden söz konusu başvuruya ilişkin durumun izahatının önem arz ettiğinin değerlendirildiği;
2.6) PRAG dokümanının 6.5.1. sayılı bölümünde belirtildiği üzere “şeffaflığı ve mümkün olan en geniş
katılımı temin etmek üzere her teklif çağrısına başvuru sahipleri için rehber eşlik etmek zorundadır.” hükmü uyarınca IQVET-III Hibe Bileşeni kapsamında da Başvuru Sahipleri için Rehber hazırlandığı ve
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu’nun resmi onayı alınarak yayınlandığı, Başvuru sahipleri için
Rehber’in 2.1.1. sayılı bölümünde “MEB müdürlükleri, bu Teklif Çağrısına başvuru sahibi, eş-başvuran, bağlı kuruluş ve iştirakçi olarak katılamazlar.” ifadesinin yer almakta olduğu;
2.7) PRAG dokümanının 6.5.4 sayılı bölümünde “başvuru sahibi kurumların son teklif tarihinden 21 gün
önceye kadar sorularını iletebilecekleri, Sözleşme Makamı’nın ise tüm sorulara teklif tarihinden en az 11 gün önce cevap vermek zorunda olduğunun” belirtildiği, dolayısıyla söz konusu sorulara cevapları içeren
Açıklamalar (Sıkça Sorulan Sorular) Dokümanının da Rehber gibi resmi nitelikte olduğu ve Avrupa Birliği
Türkiye Delegasyonu’nun onayının alınmasının ardından tüm ilgililerin ulaşabileceği şekilde yayınlanmakta olduğu, Hibe Rehberinin yayınlanmasından sonra Sözleşme Makamı tarafından alınan soruları cevaplamasının dolayısıyla Açıklamalar dokümanının, doğası gereği, Hibe Rehberi’ni daha açık hale getirmeye yönelik olduğu;
2.8) Açıklamalar dokümanının 12 numaralı sorusu ve cevabından da anlaşılacağı üzere Milli Eğitim
Bakanlığı’na bağlı eğitim kurumlarının (Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinin, Halk Eğitim
Merkezlerinin, Mesleki Eğitim Merkezlerinin, Bilim ve Sanat Merkezlerinin, Olgunlaşma Enstitülerinin)
bu teklif çağrısı kapsamındaki projelerde iştirakçi olarak yer alamayacaklarının açıkça belirtildiği, Açıklamalar dokümanında verilen söz konusu cevabın Hibe Rehberi’nde yer alan hususu daha açık hale getirmeye yönelik olduğu ve bu haliyle Açıklamalar dokümanının teklif çağrısı sürecindeki fonksiyonuyla tamamen uyumlu olduğu;
2.9) Açıklamalar dokümanının yayınlanmasına yönelik uyulması gereken takvime ilişkin esasların da
PRAG’da yer aldığı, IQVLT-111 Hibe Teklif Çağrısı kapsamında da son teklif teslim tarihinin 22.06.2020 olması sebebiyle Açıklamalar dokümanının PRAG’ın 6.5.4 sayılı bölümüne uygun şekilde 11.06.2020 tarihinde yayınlandığı, dolayısıyla Sözleşme Makamı’nın Açıklamalar dokümanını yayınlama tarihinin kendi inisiyatifinden ziyade net bir takvime bağlı şekilde gerçekleştirilmekte olduğu;
2.10) PRAG Dokümanının 2.9.3 bölümünde yer alan “uygun şekilde gerekçelendirilmiş haller dışında,
Başvuru Sahibinin kanıt sunmaması veya beyanda bulunmaması halinde Değerlendirme Komitesi veya uygun olduğu hallerde sorumlu yetkilendirme görevlisi, katılımcılardan makul bir süre içerisinde eksik bilgileri sağlamasını veya destekleyici belgeleri açıklamasını ister. Bu tür bilgi, açıklama ve teyit başvuru belgelerini önemli ölçüde değiştirmez.” ve benzer şekilde PRAG Dokümanının 6.5.8.2 bölümünde yer alan
“İstenen bilgilerden herhangi birinin eksik veya yanlış olması halinde, başvuru yalnızca bu nedenle reddedilebilir ve başvuru daha fazla değerlendirilmeyecektir. Bununla birlikle, usulüne uygun gerekçelendirilmiş durumlar dışında, başvuranların yazım hatası nedeniyle, başvuranlar kanıt sunamazlar veya ifade veremezlerse, değerlendirme komitesi, başvuru sahibinden belirli bir süre içinde, eksik bilgiler veya destekleyici belgeleri açıklığa kavuşturmasını isteyebilir. Bu tür bilgiler veya açıklamalar, teklifi büyük ölçüde değiştiremez veya çağrının şartlarını değiştiremez.” hükümlerinden yola çıkarak Sözleşme
Makamı’nın, teklif iyileştirmeye izin vermemek adına, uygun olmayan iştirakçi belirten başvuru sahiplerinden bu hatalarını düzeltmelerini talep etmediği, öte yandan iştirakçilerin katılımının ve projedeki rollerinin proje tasarımı açısından oldukça önem arz etmekte olduğu, proje tasarımının değerlendirme kapsamında puanlama aşamasındaki önemi göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibinin iştirakçi eklemesi veya çıkarmasının değerlendirme sürecinde haksız rekabete yol açabileceğinin değerlendirildiği, bu bağlamda, IQVET-III Hibe Teklif Çağrısı kapsamında da uygun olmayan iştirakçi beyan eden başvuruların reddedildiği, söz konusu teklif çağrısı kapsamında teklif sunan ve iştirakçi olarak Milli Eğitim
Bakanlığı’na bağlı eğitim kurumlarını gösteren projeler için de eşit muamele ilkesine riayet edildiği, öte yandan başvuran dernekle veya benzer durumda olan başka kişiler veya kurumlarla başvuru konusuna ilişkin yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarında karara bağlanmış uyuşmazlık bulunmadığı;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 04.04.2015 tarih ve 6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Türkiye ile Avrupa Birliği
(AB) arasındaki mali işbirliği çerçevesinde AB’nin 2014-2020 bütçe dönemine ilişkin mali yardımları için 11.02.2015 tarihinde Türkiye ile Avrupa Komisyonu arasında imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti
Hükümeti Tarafından Temsil Edilen Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Komisyonu Arasında Katılım
Öncesi Yardım Aracı (IPA II) Çerçevesinde Birlik Tarafından Türkiye Cumhuriyeti’ne Yapılacak
Mali Yardımın Uygulanmasına İlişkin Düzenlemeler Hakkında Çerçeve Anlaşma” (IPA II Çerçeve
Anlaşması)’nın “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (c) bendinde; ““Finansal Anlaşması”, IPA II
Uygulama Tüzüğünün kapsamında olan bir eylem aracılığıyla Birliğin mali yardımının uygulanması için
Avrupa Komisyonu ile IPA II yararlanıcısı arasında akdedilen yıllık veya çok yıllı anlaşma anlamına gelir.”
6) 14.03.2016 tarihli ve 2016/8632 sayılı karar ile onaylanan (05.01.2016 tarihinde imzalanan) IPA-II
Türkiye için Çok Yıllı İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Eylem Programına ilişkin “Finansman
Anlaşması”nın
6.1) “2.3 Tüm Eylemler için Geçerli Hükümler” başlıklı bölümünde (1) Eylemlerin Uygulamaya
Konulması: Türkiye ile dolaylı yönetim
Kuruluşa verilen yetkilerin kısa tanımı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bu programın Program
Otoritesi ve Sözleşme Makamı olarak görevlendirilmiştir… Çalışma Bakanlığı IPA II faaliyetlerine ilişkin sözleşme düzenleme, uygulama, bilgilendirme ve görünürlük, izleme ve raporlama çalışmalarından ve ilgili olan yerlerde, program uygulaması sırasında tahakkuk eden harcamaların mevzuat ve usule uygunluklarını, güvenilir mali yönetim ilkesi uyarınca değerlendirmekten sorumlu olacaktır.”
6.2) “4 Uygulama Modelleri, Genel İhale Kuralları ve Hibe Usulleri” başlığı altında; “Dolaylı
Yönetim: Bu program, Mali Tüzük’ün 58(1)c maddesi ve Başvuru Kuralları’nın ilgili hükümleri uyarınca
Türkiye tarafından dolaylı yönetim modeli yoluyla uygulanacaktır.
İhale ve hibe usullerine ilişkin genel kurallar Finansal Anlaşması’nda ve Komisyon ile bu eylemi uygulayan yetkilendirilmiş kuruluş arasındaki ilgili yetki devri anlaşmasında tanımlanır.”
7) 15.07.2019 tarihli PRAG (Procurement and Grants for European Union external actions – A
Practical Guide) Kılavuzu’nun (İngilizce) ilgili maddeleri;
8) Sektörel Mükemmeliyet Merkezleri Kurulması Yoluyla Mesleki Eğitimin Kalitesinin Artırılması
Hibe Programı’nın (https://www.ab.gov.tr/sektorel-mukemmeliyet-merkezleri-kurulmasi-yoluylamesleki-egitimin-kalitesinin-artirilmasi-hibeprogrami_51924.html?fbclid=IwAR3jTOWBtXtT1_K8PA_Dv4yGxh_cTIDfOJab1hAcybJnSgiOTGGaP9STIw)
8.1) “Hibe Programının Genel Amacı” olarak “Sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen ve istihdama
hazırlayan esnek, şeffaf, yenilikçi ve kalite temelli bir eğitim sistemi oluşturmak”
8.2) “Hibe Programının Özel Amaçları” olarak “Eğitimin kalitesini artırarak beşeri sermayeye yatırım
yapmak. Mesleki eğitimin kalitesini artırmak; öğretmen eğitimi; iş dünyası, meslek kuruluşları, eğitim alanında çalışan STK’lar ve ikincil mesleki eğitim kurumları arasında işbirlikleri tesis edilmesi amaçlarıyla yenilikçi yaklaşımları desteklemek.”
8.3) 14.04.2020 tarihli Hibe Başvuru Rehberinin (İngilizce) ilgili maddeleri;
Görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda; Derneği’nin IQVET-III Hibe
Programı kapsamında yaptığı başvurunun kontrol listesinde iştirakçiler için herhangi bir uygunluk satırı yer almamasına rağmen “iştirakçi”lerin uygunluk kriterlerini karşılamadığı gerekçesi ile reddedilmesine itiraz edildiği, Kılavuz’un 2.1.1. nolu maddesinde “MEB müdürlükleri bu Teklif Çağrısına başvuru sahibi, eşbaşvuran, bağlı kuruluş ve iştirakçi olarak katılamazlar.” denilirken iştirakçi olarak “Meslek liseleri” belirtilmediği için bu müdürlükleri MEB’in merkez veya il müdürlükleri olarak değerlendirilerek itiraz edildiği, Hibe Kılavuzu’na göre proje iştirakçilerinin gerekli olmadığı, proje uygulamasının ve bütçesinin bir parçası olmadığı ve projenin konsept notu aşamasında uyarılmaları gerektiği iddiasıyla projeyi iştirakçiler olmadan sunmanın ve iştirakçiler olmadan değerlendirilme yapılmasının talep edildiği, bu
talebin proje teslim tarihinden 10 gün önce yayınlanan 11.06.2020 tarihli açıklama belgesinde bilgi verildiği gerekçesiyle reddedildiği belirtilerek PRAG kurallarına göre açıklama belgesi yerine hibe rehberinin her zaman ana referans noktası olarak kabulü ve proje uygulamasının ve bütçesinin bir parçası olmayan ve sadece destekleyici kurumlar olarak eylemde yer alan iştirakçilerin hariç tutulması ile itirazlarının yeniden değerlendirilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
11) Somut olayda;
11.1) Derneği’nin Temmuz 2019’da ilana çıkan Sektörel Mükemmeliyet
Merkezlerinin Kurulması Yoluyla Mesleki ve Teknik Eğitimin Kalitesinin Artırılması (IQVET-III) Hibe
Teklif Çağrısına başvuruda bulunduğu;
11.2) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığının
31.12.2020 tarihli yazısıyla, kontrol listesine göre başvuruda uygun olmayan iştirakler (Turkish Cement
Manufacturers’ Association Vocational and Technical Anatolian High School/Türkiye Çimento
Mustahsilleri Birliği Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi ve İstanbul Chamber of Industry Foundation
Vocational and Technical Anatolian High School/İstanbul Sanayi Odası Vakfı Mesleki ve Teknik Anadolu
Lisesi) yer aldığından başvurunun bir sonraki değerlendirme aşamasına alınmadığının bildirildiği;
11.3) Derneği adına tarafından 06.01.2021 tarihinde itiraz
başvurusu yapıldığı ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar
Dairesi Başkanlığının 18.01.2021 tarihli yazıyısıyla bu başvurunun reddedildiği ve Kurumumuza başvurulduğu anlaşılmıştır.
12) Başvurudaki iddialara karşılık ilgili idare olarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı tarafından; Avrupa Birliği ile 05.01.2016 tarihinde imzalanan IPA-II Türkiye için Çok Yıllı İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Eylem Programına ilişkin Finansman Anlaşması uyarınca hibelerin yürütümü kapsamında yapılan iş ve işlemlerin Avrupa
Birliği Dış Yardım Sözleşme Usulleri Uygulama Kılavuzu’nda (PRAG) yer alan hükümlere tabi olduğu, Avrupa Birliği’nin dış yardım programları kapsamında hibe almaya hak kazanılabilmesi için Avrupa
Komisyonu’nun belirlediği prosedürlerin uygulanması açısından 3 temel yönetim modeli olduğu ve bunlardan birinin de doğrudan olmayan yönetim modeli (indirect management) olduğu, bu yönetim modelinde Avrupa Komisyonu’nun 3. ülkeyi (partner country) bütçe gerçekleştirme hususunda görevlendirdiği ve bu bağlamdaki süreçleri Finansman Anlaşması kapsamında belirlenen bir Sözleşme
Makamı’nın yürüttüğü, Başkanlığın, Avrupa Birliği tarafından Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA)
kapsamında, istihdam, eğitim ve sosyal politikalar alanlarında gerçekleştirilen projelerde ihale ve hibelerin yürütümünden sorumlu Sözleşme Makamı olduğu; diğer yandan doğrudan olmayan yönetim modellerinden birinin uygulama öncesi (ex ante) kontrol olduğu, İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar sektörü kapsamında sağlanan Avrupa Birliği dış yardımları için uygulama öncesi kontrol yönteminin uygulanmakta olduğu ve buna göre Sözleşme Makamı’nın aldığı kararların Avrupa Komisyonu’nun ön onayına tabi olduğu, ayrıca IQVET-III Hibe Teklif Çağrısı kapsamındaki başvuruların da oy hakkına sahip olmayan bir başkan, oy hakkına sahip olmayan bir sekreter ve oy hakkı olan ve operasyonun faydalanıcısı olan Milli
Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün görevlendirdiği beş üyeden oluşan
Değerlendirme Komitesi tarafından değerlendirildiği; PRAG Kılavuzu’na göre şeffaflığı ve mümkün olan en geniş katılımı temin etmek üzere her teklif çağrısına başvuru sahipleri için rehber eşlik etmek zorunda olduğu ve buna göre IQVET-III Hibe Bileşeni kapsamında Başvuru Sahipleri için Rehber hazırlandığı ve yayınlandığı, bu Rehber’in 2.1.1. sayılı bölümünde “MEB müdürlükleri, bu Teklif Çağrısına başvuru sahibi, eş-başvuran, bağlı kuruluş ve iştirakçi olarak katılamazlar.” ifadesinin yer aldığı ve PRAG
Kılavuzu’nun 6.5.4 sayılı bölümünde “başvuru sahibi kurumların son teklif tarihinden 21 gün önceye kadar sorularını iletebilecekleri, Sözleşme Makamı’nın ise tüm sorulara teklif tarihinden en az 11 gün önce cevap vermek zorunda olduğu” belirtildiğinden sorulan sorulara cevapları içeren Açıklamalar (Sıkça Sorulan
Sorular) Dokümanının da Rehber gibi resmi nitelikte olduğu ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu’nun onayının alınmasının ardından tüm ilgililerin ulaşabileceği şekilde yayınlanmakta olduğu ve söz konusu
Açıklamalar dokümanının 12 numaralı sorusu ve cevabında Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı eğitim kurumlarının (Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinin, Halk Eğitim Merkezlerinin, Mesleki Eğitim
Merkezlerinin, Bilim ve Sanat Merkezlerinin, Olgunlaşma Enstitülerinin) bu teklif çağrısı kapsamındaki projelerde iştirakçi olarak yer alamayacaklarının açıkça belirtildiği, Açıklamalar dokümanında verilen söz konusu cevabın Hibe Rehberi’nde yer alan hususu daha açık hale getirmeye yönelik olduğu ve bu haliyle
Açıklamalar dokümanının teklif çağrısı sürecindeki fonksiyonuyla tamamen uyumlu olduğu, diğer yandan
Açıklamalar dokümanının yayınlanmasına yönelik uyulması gereken takvime ilişkin esasların da PRAG’da yer aldığı, IQVLT-111 Hibe Teklif Çağrısı kapsamında da son teklif teslim tarihinin 22.06.2020 olması sebebiyle Açıklamalar dokümanının PRAG’ın 6.5.4 sayılı bölümüne uygun şekilde 11.06.2020 tarihinde yayınlandığı, dolayısıyla Sözleşme Makamı’nın Açıklamalar dokümanını yayınlama tarihinin kendi inisiyatifinden ziyade net bir takvime bağlı şekilde gerçekleştirilmekte olduğu; PRAG Kılavuzu’nun 2.9.3 bölümünde yer alan “uygun şekilde gerekçelendirilmiş haller dışında, Başvuru Sahibinin kanıt sunmaması veya beyanda bulunmaması halinde Değerlendirme Komitesi veya uygun olduğu hallerde sorumlu yetkilendirme görevlisi, katılımcılardan makul bir süre içerisinde eksik bilgileri sağlamasını veya destekleyici belgeleri açıklamasını ister. Bu tür bilgi, açıklama ve teyit başvuru belgelerini önemli ölçüde değiştirmez.” ve benzer şekilde PRAG Kılavuzu’nun 6.5.8.2 bölümünde yer alan “İstenen bilgilerden herhangi birinin eksik veya yanlış olması halinde, başvuru yalnızca bu nedenle reddedilebilir ve başvuru daha fazla değerlendirilmeyecektir. Bununla birlikle, usulüne uygun gerekçelendirilmiş durumlar dışında, başvuranların yazım hatası nedeniyle, başvuranlar kanıt sunamazlar veya ifade veremezlerse, değerlendirme komitesi, başvuru sahibinden belirli bir süre içinde, eksik bilgiler veya destekleyici belgeleri açıklığa kavuşturmasını isteyebilir. Bu tür bilgiler veya açıklamalar, teklifi büyük ölçüde değiştiremez veya çağrının şartlarını değiştiremez.” hükümleri çerçevesinde Sözleşme Makamı’nın, teklif iyileştirmeye izin vermemek adına, uygun olmayan iştirakçi belirten başvuru sahiplerinden bu hatalarını düzeltmelerini talep etmediği, öte yandan iştirakçilerin katılımının ve projedeki rollerinin proje tasarımı açısından oldukça önem arz etmekte olduğu, proje tasarımının değerlendirme kapsamında puanlama aşamasındaki önemi göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibinin iştirakçi eklemesi veya çıkarmasının değerlendirme sürecinde haksız rekabete yol açabileceğinin değerlendirildiği, bu bağlamda, IQVET-III Hibe Teklif
Çağrısı kapsamında uygun olmayan iştirakçi beyan eden başvuruların eşit muamele ilkesi gereğince reddedildiği hususlarının açıklandığı görülmüştür.
13) Kurumumuzca yapılan incelemede;
13.1) Başvurudaki uyuşmazlık konularının, “Meslek liseleri”nin iştirakçi olarak projede yer alıp
alamayacakları, “iştirakçilerin” proje uygulamasının ve bütçesinin bir parçası olup olmadığı ile iştirakçiler olmadan projeyi sunmanın ve değerlendirme yapılmasının mümkün olup olmadığı ve son olarak proje teslim tarihinden 10 gün önce yayınlanan 11.06.2020 tarihli Açıklama belgesine dayalı olarak işlem yapılıp yapılamayacağı hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
13.2) Referans numarası EuropeAid/167773/ID/ACT/TR olan Sektörel Mükemmeliyet Merkezlerinin
Kurulması Yoluyla Mesleki ve Teknik Eğitimin Kalitesinin Artırılması (IQVET-III) Hibe Teklif Çağrısına ilişkin Hibe Başvuru Rehberinin 13.01.2020 tarihinde http://ihale.ikg.gov.tr/list.aspx?lang=tr&id=179 internet sayfasında yayınlandığı; buna göre Milli Eğitim Bakanlığı müdürlüklerinin bu teklif çağrısına esas başvuru sahibi, eş-başvuru sahibi, bağlı kuruluş veya iştirakçı olarak yer alamayacaklarının belirlendiği,
“İştirakçi”nin tanımının yapıldığı ve başvuru formunda iştirakçileri belirtmenin zorunlu olduğu, ayrıca başvuru takviminin de açıklandığı ve buna göre başvuru için son günün 14.04.2020, buna bağlı olarak
Sözleşme Makamı’ndan açıklama talep etmek için son günün 24.03.2020 ve Açıklamaların yayınlanması için son günün ise 03.04.2020 olarak duyurulduğu;
13.3) 25.03.2020 tarihinde aynı internet sayfasında “Corrigendum_No_II.docx” başlığı ile bir
Düzeltme’nin yayınlandığı, buna göre başvuru için son günün 22.06.2020 olarak değiştirildiği ve buna bağlı olarak da Sözleşme Makamı’ndan açıklama talep etmek için son günün 01.06.2020 tarihi ve Açıklamaların yayınlanması için son günün ise 11.06.2020 olarak değiştirildiği;
13.4) 29.04.2020 tarihinde yayınlanan “Rehber Tanıtım Sunumu – II – Türkçe” başlıklı belgede, diğer
kuruluşlar veya bireylerin, projede iştirakçi olarak yer alabileceklerinin, bu iştirakçilerin projede gerçek bir rol üstleneceklerinin, ancak günlük harcırahlar ve seyahat giderleri haricinde hibeden yararlanamayacaklarının ve Hibe Başvuru Formu Kısım B; 6. Bölümdeki “Başvuru Sahibinin Projeye
Katılan İştirakçileri” altında belirtilmesi gerektiğinin açıklandığı;
13.5) 11.06.2020 tarihinde yayınlanan Açıklamalar (Clarifications)’ın 12. Sorusunda Milli Eğitim
Bakanlığı’na bağlı eğitim kurumlarının (Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinin, Halk Eğitim
Merkezlerinin, Mesleki Eğitim Merkezlerinin, Bilim ve Sanat Merkezlerinin, Olgunlaşma Enstitülerinin)
bu teklif çağrısı kapsamındaki projelerde esas başvuru sahibi, eş-başvuru sahibi veya bağlı kuruluş olarak yer alıp alamayacaklarının sorulduğu ve cevaben “Hayır. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Eğitim
Kurumlarının bu şekilde yer alamayacakları gibi iştirakçi olarak da yer alamayacakları” şeklinde açıklama yapıldığı;
Tespit edilmiştir.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirmede;
14.1) Söz konusu teklif çağrısı için geçerli versiyonu olan 15.07.2019 tarihli PRAG Kılavuzu (İngilizce)
incelendiğinde, “2.2.2. Doğrudan Olmayan Yönetim” başlıklı kısımda uygulama öncesi kontrol ile doğrudan olmayan yönetim modelinde kararların sözleşme makamı tarafından PRAG Kılavuzu’nda yer alan kurallar çerçevesinde alınacağı (PRAG Kılavuzu, s. 17),
14.1.1) IPA II kapsamında aşamalı olarak uygulama öncesi farklı kontrollerin uygulanabileceği (PRAG
Kılavuzu, s. 20), yapılan işlemlerde şeffaflık ve eşit muamele ilkelerine riayet edileceği; teklif çağrılarının, mümkün olan en geniş katılımı ve şeffaflığı sağlamak adına bir rehber eşliğinde yapılacağı, bu rehberin uygun mecralarda ve çağrıya uygun dillerde yayınlanacağı (PRAG Kılavuzu, s. 185);
14.1.2) Rehberin teklif çağrısının amaç ve önceliklerini ve özellikle uygunluk kriterlerini açıkça ve detaylı
olarak ortaya koymasının gerekli olduğu ve yayınlanmasının ve yapılan değişikliklerin de ayrıca yayınlanmasının zorunluluk olduğu, diğer yandan çağrıların amaç ve önceliklerinin açıklanması ve sınırlandırılması ile uygunluk kriterlerinin açıklanmasının, sadece elverişli başvuruların alınmasını teminen önerildiği (PRAG Kılavuzu, s. 186) ve başvuruların uygunluk ve değerlendirme kriterleri açısından inceleneceği (PRAG Kılavuzu, s. 187);
14.1.3) PRAG Kılavuzu’nun “6.5.8.2. Açılış Oturumu ve İdari Kontrol” başlıklı kısmında, Doğrudan
olmayan yönetim modelinde bütün teklifler alındıktan sonra bir açılış oturumunda her bir teklifin açılacağı, kontrol edileceği ve sayı verileceği, son başvuru tarihini karşılayan tekliflerin idari kontrolden
geçireleceği ve kontrol listesindeki kriterleri karşılayıp karşılamadığına bakılacağı; istenen bilgilerden herhangi birinin eksik veya hatalı olması halinde, başvurunun yalnızca bu nedenle reddedilebileceği ve başvurunun bir sonraki değerlendirme aşamasına geçirilmeyeceği, fakat usulüne uygun gerekçelendirilmiş durumlar dışında yazım hataları olması halinde başvuranlar kanıt sunamazlar veya ifade veremezlerse, değerlendirme komitesinin, başvuru sahibinden belirli bir süre içinde, eksik bilgileri veya destekleyici belgeleri açıklığa kavuşturmasını isteyebileceği, ancak bu bilgi veya açıklamaların, teklifi büyük ölçüde değiştirmemesi ve/veya çağrının şartlarını da değiştirmemesi gerektiği, değerlendirme komitesinin, eşitliği ve orantılılığı sağlamak adına bu bilgi ve açıklamaların kabul edilip edilmeyeceği açısından takdir yetkisinin olduğu ve değerlendirme komitesinin kararı ne olursa olsun bunun kayıt altına alınması ve gerekçelendirilmesi gerektiği (PRAG Kılavuzu, s. 194);
14.1.4) Diğer kuruluşlar veya bireylerin, projede iştirakçi olarak yer alabilecekleri, bu iştirakçilerin projede
gerçek bir rol üstlenecekleleri, ancak günlük harcırahlar ve seyahat giderleri haricinde hibeden yararlanamayacakları (PRAG Kılavuzu, s. 171);
Gibi hususların açık ve net olarak kurala bağlandığı;
14.2) Söz konusu PRAG kuralları çerçevesinde 14.04.2020 tarihinde Hibe Rehberinin yayınlandığı ve buna
göre konsept notuyla tüm başvurunun birlikte sunulacağı ve öncelikle konsept notunun değerlendirileceği, Rehber’in 2.1.1. sayılı bölümünde “MEB müdürlükleri, bu Teklif Çağrısına başvuru sahibi, eş-başvuran, bağlı kuruluş ve iştirakçi olarak katılamazlar.” şeklindeki belirlemenin yer aldığı ve başvuru formunda iştirakçileri belirtmenin zorunlu olduğunun belirtildiği ve başvuru sürecinin bir takvime bağlandığı ve bu takvimin de duyurulduğu;
14.3) Yine PRAG kurallarına göre (6.5.4. sayılı “Son Başvuru Tarihinden Önce İlave Bilgilendirme”
başlıklı kısımda) takvim olarak teklif çağrısının yapıldığı ve başvuruların son günü arasındaki zaman aralığında başvuranların soru sorabileceğinin ve sözleşme makamının bir iletişim noktası belirlemesi gerektiği, başvuranların başvuruların son gününden 21 gün öncesine kadar sorularını iletebileceği ve sözleşme makamının da başvuruların son gününden en az 11 gün öncesine kadar bu soruları cevaplamak zorunda olduğu ve cevapların uygun internet sayfalarında yayınlanacağı, şeffaflık ve eşitlik ilkeleri gereğince sorulan tüm sorulara verilen cevapların yayınlanacağı ve bu dokümanın başvuruların son gününden 11 gün öncesine kadar düzenli olarak güncelleneceği (PRAG Kılavuzu, s. 188) hususlarının belirlendiği ve bu çerçevede 11.06.2020 tarihli Açıklamalar dokümanında (sorulan sorulara cevapların yer aldığı) açık ve net olarak mesleki ve teknik liseler gibi Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarının esas başvuran, eş-başvuran, bağlı kuruluş veya iştirakçi olamayacağının belirlendiği ve duyurulduğu; bu
Açıklama dokümanının konuyla ilgili uygulanması gereken mevzuatın bir parçası olmadığının söylenemeyeceği, bunun yukarıda yer verilen PRAG kurallarının, özellikle teklif çağrısının amaç ve önceliklerinin ve özellikle uygunluk kriterlerinin ortaya konulması ile yayınlanmasının ve yapılan değişikliklerin de ayrıca yayınlanmasının zorunluluk olması gibi kuralların işleyiş mantığının da gerektirdiği bir durum olduğu, kaldı ki istenen bilgilerden herhangi birinin eksik veya hatalı olması halinde, başvurunun yalnızca bu nedenle reddedilebileceğinin ve başvurunun bir sonraki değerlendirme aşamasına geçirilmeyeceğinin de PRAG kurallarında açıkça belirlendiği;
14.4) Diğer yandan, “iştirakçilerin” proje uygulamasının ve bütçesinin bir parçası olup olmadığı ile
iştirakçiler olmadan projeyi sunmanın ve değerlendirme yapılmasının mümkün olup olmadığı ile ilgili olarak yazım hataları gibi hataların başvuruda iddia edildiği şekilde düzeltilebileceğinin, bunun dışındaki hata ve eksikliklerin, özellikle iştirakçilerin çıkartılmasının veya eklenmesinin, PRAG kurallarında yer
aldığı üzere “iştirakçilerin projede gerçek bir rol üstlenecekleleri” karşısında proje esasına etki edebilecek bir faktör olduğunun açık olduğu;
14.5) Başvurudaki teslim tarihinden sadece 10 gün önce yayınlanan 11.06.2020 tarihli açıklama ile net bilgi
verildiği ve bu sürenin çok kısa olduğu iddiası incelendiğinde, 25.03.2020 tarihinde yayınlanan
Düzeltme’ye göre başvuru için son günün 22.06.2020 olarak değiştirildiği ve buna bağlı olarak da Sözleşme
Makamı’ndan açıklama talep etmek için son günün 01.06.2020 tarihi ve Açıklamaların yayınlanması için son günün ise 11.06.2020 olarak değiştirildiği ve duyurulan bu belirlemeye göre de söz konusu
Açıklamaların 11.06.2020 tarihinde duyurulduğu karşısında bu açıklamanın zamanının da başvurudaki iddianın aksine önceden belirlenmiş ve duyurulmuş takvim çerçeçevesinde yapıldığı;
14.6) Son olarak; belirlenen takvimi aksatmamak kaydıyla haklarının zedelendiğini düşünen başvuranların
sözleşme makamına şikâyet başvurusu yapabileceği (PRAG Kılavuzu, s. 81) karşısında başvuran vekilince yapılan itiraz başvurusunun sözleşme makamı olarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Avrupa
Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı tarafından dikkate alınarak cevaplandığı ve bütün bu tespitlerlerle birlikte ayrıca eşitlik ilkesi uyarınca da tüm başvuruların bu çerçevede değerlendirildiği;
Anlaşıldığından başvuran vekilinin iştirakçilerin sözleşme aşamasında süreçten çıkarılabileceğinin hatırlatılarak iştirakçiler olmadan değerlendirilme yapılması talebinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
15) Başvurudaki iddialar, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde;
yukarıda açıklanan gerekçelerle, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Avrupa Birliği ve Mali
Yardımlar Dairesi Başkanlığının 18.01.2021 tarihli ret işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; hem başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin gönderiminde hem de başvuran vekiline verilen cevaplarda İdare tarafından
“kararların gerekçeli olması”, “makul sürede karar verme” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulduğu anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı ve diğer yandan PRAG Kılavuzu’nun “2.12. Kanun Yolları”, “2.12.3.
Sıradan başvurular-Yargı” başlıklı kısmında sözleşme makamının Avrupa Komisyonu olmadığı durumlarda başvuruların sözleşme makamının bulunduğu yer ulusal yargı kuralları çerçevesinde yapılacağı (PRAG Kılavuzu, s. 82) karşısında ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
/
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE;
Kararın başvuran vekili ile ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA (Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığına) tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi