Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nden alınan iş bitirme belgesinin geçerliliği dış temsilciliklerin yetki sınırları dahilinde nasıl değerle (KİK)

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 21.09.2016 tarihinde ön yeterliği yapılan ve belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Diyarbakır – Siverek – Hilvan Yolu Km: 50+000 – 120+000 Kesiminin Yapım” ihalesine ilişkin olarak CABA İnşaat Enerji Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi- Şimşek Grup Müşavirlik İnşaat Petrol ve Madencilik Sanayi Ticaret Anonim Şirketi- Pramid Yapı Yol Enerji İnşaat Anonim Şirketinin 16.12.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.12.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.12.2016 tarih ve 72925 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş ve Kurulca alınan 08.02.2017 tarihli ve 2017/UY.I-503 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine“karar verilmiştir.

Davacı CABA İnşaat Enerji Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 10.07.2017 tarih ve E:2017/1390, K:2017/2271 sayılı kararında, “Dosyanın incelenmesinden, ihaleye ilişkin olarak davacı şirket tarafından 16.12.2016 tarihinde yapılan şikâyet başvurusunun, ihaleyi yapan idarenin 22.12.2016 tarihli işlemi ile reddedildiği, bunun üzerine 30.12.2016 tarihinde davalı idareye itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu başvuru sonucunda, CABA İnşaat Enerji Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi- Şimşek Grup Müşavirlik inşaat Petrol ve Madencilik Sanayi Ticaret Anonim Şirketi – Pramid Yapı Yol Enerji inşaat Anonim Şirketi iş Ortaklığı’nın ihaleye sunduğu iş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde, birinci belge olarak, “Selahaddin Tüneli ve Yaklaşma Yolu (17,6 km) ve Smeil Gali Zakho Otoyolu (Semel-Batel 30 km)” adlı iş bitirme belgesi ile noter onaylı tercümesinin sunulduğu, söz konusu belge üzerinde “Soldaki imza ve kaşenin Erbil Valiliğine ait olduğu onaylanır. İş bu onay metne şamii değildir.” şerhinin düşüldüğü, onayın Erbil Valiliği’ne ait imza ve kaşenin doğruluğuna ilişkin olduğu, bu belgeyi imzalayan Rekan M. Zeki’nin imzasının doğruluğu ve hangi sıfatla imzaladığını gösterir şekilde bir onay olmadığı; ikinci belge olarak, “Selahaddin Tüneli ve Yaklaşma Yolu 8+222 km” adlı iş bitirme belgesi ile noter onaylı tercümesinin sunulduğu, söz konusu belge üzerinde “Soldaki imza ve kaşenin Erbil Valiliğine ait olduğu onaylanır. İş bu onay metne şamil değildir.” şerhinin düşüldüğünün görüldüğü, onayın Erbil Valiliği’ne ait imza ve kaşenin doğruluğuna ilişkin olduğu, söz konusu belgeyi imzalayan Rekan M. Zeki’nin imzasının doğruluğu ve hangi sıfatla imzaladığını gösterir şekilde bir onay olmadığı; üçüncü belge olarak, “Cihan City Konut Projesi/Irak Kürdistan Bölgesi Yatırım Yetkisi, Yatırım Lisansı No:7 Tarih:15.01.2012” adlı iş bitirme belgesi ile noter onaylı tercümesinin sunulduğu, söz konusu iş deneyim belgesinin aslında ‘Erbil Valiliği Vali yardımcısı Rekan Mohammed Zeki’ tarafından imzalandığı, iş deneyim belgesinin tercümesinde “Erbil Valiliği Kaşe imza” bilgisinin yer aldığı, tercüme belgenin arka sayfasında yer alan onayların iş deneyim belgesini imzalayan Rekan Mohammed Zeki’nin imzasının doğruluğu ve hangi sıfatla imzaladığını gösterir şekilde bir onay olmadığı, bu sebeplerle sunulan belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğimin 31. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde yer alan hükme uygun olarak tasdik işlemi yapılmadığından bahisle ihaleyi yapan idarece söz konusu belgelerin değerlendirmeye alınmaması işleminde mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığına ve itirazen şikâyet başvurusunun reddi karar verildiği, bu karar üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda uyuşmazlığa konu iş bitirme belgeleri incelendiğinde, bahse konu birinci belgenin, iş ortaklığının pilot ortağı davacı tarafından sunulan Kürdistan Bölgesel Hükümeti, Konut ve İnşaat Bakanlığı/Yollar ve Köprüler Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Selahaddin Tüneli ve Yaklaşma Yolu (17,6 km) ve Smell Gali Zakho Otoyolu (Semel-Batel 30 km)” adlı iş bitirme belgesi ile noter onaylı tercümesi olduğu, söz konusu iş deneyim belgesinin Türkçe tercümesinde belgenin üzerinde İmar Bakanlığı Karayolları ve Köprüler Genel Müdürlüğü’nün mührü ile Erbil Valiliği Vali yardımcısı “Rekan M. Zeki’nin imza ve kaşesinin” yer aldığı, ayrıca T.C. Erbil Başkonsolosluğu Muavin konsolosu Nihat Bilgin’in imza ve mührünün yer aldığının belirtildiği, söz konusu belge üzerinde “Soldaki imza ve kaşenin Erbil Valiliğine ait olduğu onaylanır. İş bu onay metne şamil değildir.” şerhinin olduğu; ikinci belgenin, iş ortaklığının pilot ortağı davacı tarafından sunulan Kürdistan Bölgesel Hükümeti, Konut ve İnşaat Bakanlığı/Yollar ve Köprüler Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Selahaddin Tüneli ve Yaklaşma Yolu 8+222 km” adlı iş bitirme belgesi ile noter onaylı tercümesi olduğu, söz konusu iş deneyim belgesinin Türkçe tercümesinde belgenin üzerinde İmar Bakanlığı Karayolları ve Köprüler Genel Müdürlüğü’nün mührü ile Erbil Valiliği Vali yardımcısı “Rekan M. Zeki’nin imza ve kaşesinin” yer aldığı, ayrıca T.C. Erbil Başkonsolosluğu Muavin konsolosu Nihat Bilgin’in imza ve mührünün yer aldığının belirtildiği, söz konusu belge üzerinde “Soldaki imza ve kaşenin Erbil Valiliği’ne ait olduğu onaylanır. İş bu onay metne şamil değildir.” şerhinin olduğu; üçüncü belgenin, iş ortaklığının pilot ortağı davacı tarafından sunulan Erbil Valiliği tarafından 08.02.2016 tarihinde düzenlenen “Cihan City Konut Projesi/Irak Kürdistan Bölgesi Yatırım Yetkisi, Yatırım Lisansı No:7 Tarih:15.01.2012” adlı iş bitirme belgesi ile noter onaylı tercümesi olduğu, söz konusu iş deneyim belgesinin aslında ‘Erbil Valiliği Vali yardımcısı Rekan Mohammed Zeki’ tarafından imzalandığı, iş deneyim belgesinin tercümesinde “Erbil Valiliği Kaşe imza” bilgisinin yer aldığı, belge aslının arka sayfasında Kürt Bölgesel Hükümeti Dış işleri Dairesi Başkanı Silham Jabali Mamand’ın imzası ve kaşesinin yer aldığı, belgenin tercümesinde ise Yasal İşler Müdürlüğü Doğrulama Birimi’nin “İmza ve mührün geçerliliğini onaylarız. Birimimiz belge içeriğinden sorumlu değildir.” şerhi, Adalet Genel Müdürü Hakim Abdülrahman Hama Karim Ali’nin “Veriliş doğruluğunu onaylarız.” şerhiyle resmi mührü ve imzasının bulunduğu, ayrıca T.C. Erbil Başkonsolosluğu Muavin konsolos Salih Çınar’ın imza ve mührünün yer aldığının belirtildiği, söz konusu belge üzerinde “Soldaki imza ve kaşenin IKBY Dış ilişkiler Departmanı’na ait olduğu onaylanır. İşbu onay metne şamil değildir.” şerhinin olduğu görülmüştür.

Uyuşmazlık konusu birinci ve ikinci iş bitirme belgesi yönünden yapılan değerlendirmede;

Bahse konu iş deneyim belgelerine konu İşin “Kürdistan Bölgesel Hükümeti Konut ve İnşaat Bakanlığı Yollar ve Köprüler Genel Müdürlüğü’nce proje kapsamında yaptırıldığı, bu belgelerin geçerliğini sağlayacak olan proje müşterisinin imzasının belgede yer almadığı sadece mührünün yer aldığı, belgenin başlangıçtan itibaren imzalı bir belge olmadığı, usulüne uygun olarak düzenlenmiş geçerli bir belge olmadığı anlaşıldığından, itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kamu İhale Kurulu kararının bu kısmında hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki idare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık konusu üçüncü iş bitirme belgesi yönünden yapılan değerlendirmede;

Dairemizin 21.11.2016 tarih ve E:2016/4068 sayılı ara kararına Dışişleri Bakanlığı’nca verilen cevapta, 20 Ocak 2016 tarihinden itibaren IKB’de yerleşik diplomatik temsilciliklerin tasdik/onay işlemlerinin münhasıran IKBY Dış ilişkiler Departmanı (DFR) üzerinden yapılmasının beklendiğinin Erbil Başkonsolosluğumuza bildirildiği, IKBY makamlarının talebine istinaden, 20 Ocak 2016 sonrasında, Erbil Başkonsolosluğumuzca tasdik/onay işlemleri yalnızca DFR’den onaylı belgeler üzerinden yapıldığı, Su ve Kanalizasyon Genel Müdürlüğü ile Belediyeler ve Turizm Bakanının, Erbil ve/veya Dohuk Valiliği’ne bağlı olmadığı; bahse konu kurumların Dış ilişkiler Departmanı’na da (DFR) bağlı bulunmadığı; tasdik/onay gerektiren tüm işlemlerin, DFR’ın talebi çerçevesinde, Ocak 2016’dan bu yana yalnızca DFR üzerinden gerçekleştirildiği; buna mukabil, öncesi dönemde, muhtemelen DFR’ın gerekli imkân ve kabiliyetlere sahip olamamasının da etkisiyle, söz konusu işlemler için Valiliklerin devreye sokulduğunun bilindiği; belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığına ilişkin bir tasdikin konsolosluklarımızca yapılmasının, belgeyi düzenleyen kurumdan veya ilgili yabancı kurumlardan gerekli bilgilerin temin edilmesinin dış temsilciliklerimizin yabancı ülkelerde sahip olduğu yetki, yasal düzenlemeler ve teşkilat yapısı çerçevesinde imkân dâhilinde olmadığının değerlendirildiği, dış temsilciliklerimizce, yabancı kurumlardan iş deneyim belgelerinin altında imza ve mührü bulunan tüm idarelerin imza ve mühür örnekleri de dâhil olmak üzere bilgi talep ve temin edilmesinin ancak ilgili devletler yahut yabancı kurumların iradelerini yansıtan uluslararası bir metne yahut uygulamaya dayanarak yapılması gerektiğinin düşünüldüğü, aksi durumda, mevzuatımız doğrultusunda dış temsilciliklerimizce yapılacak böyle bir bilgi temini talebine ilgili yabancı kurumlarca olumlu yanıt verilmeyebileceğinin değerlendirildiği, dış temsilciliklerimizin konsolosluk işlemleri/görevlerinin kapsamı bakımından yetkisinin çerçevesinin, Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesinde belirlendiği, Viyana Sözleşmesi hükümleri kapsamında, belgeyi imzalayan kişilerin sıfatlarının tasdiki amacıyla ilgili ülke kurumlarından bilgi talep edilmesi hâlinde dâhi, ilgili yabancı kurumlarca söz konusu bilgi temininin misyonlarımızın yetkisi dâhilinde olmadığı iddialarıyla karşılaşılmasının mümkün olduğu, ilgili misyonlarımızın noterlik faaliyeti çerçevesinde yaptıkları imza/mühür onayına ilişkin tasdik işlemlerinin, Noterlik Kanunu ve 6004 sayılı Kanun’da öngörülmeyen şekilde Yönetmelik ile genişletilemeyeceğinin değerlendirildiği belirtilmiştir.

Dava konusu işlem, Yapım İşleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tesis edilmiştir. Anılan Yönetmeliğin 31. maddesinin 3. fıkrasının (ç) bendinin iptali istemiyle Dairemizin E:2016/2739 sayısına kayıtlı dosyasında dava açılmış olup Dairemizin 06.01.2017 tarihli kararıyla, anılan Yönetmeliğin 31. maddesinin 3. fıkrasının (ç) bendinin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

Bu itibarla, uyuşmazlığa konu üçüncü iş deneyim belgesi incelendiğinde, bahse konu belgenin 20 Ocak 2016 tarihinden sonra düzenlendiği, T.C. Erbil Başkonsolosluğu’nca bu tarihten sonra tasdik işlemlerinin yalnızca Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Dış İlişkiler Departmanı (DFR)’na onaylı belgeler üzerinden yapıldığı, anılan belgenin de DFR tarafından onaylanmasını müteakip T.C. Erbil Başkonsolosluğu tarafından tasdik işleminin gerçekleştiğinin görüldüğü, bu belgeye DFR tarafından onay yapılmasının T.C. Başkonsolosluğu açısından zorunluluk teşkil ettiği; 1512 sayılı ve 6004 sayılı Kanunların, dış temsilciliklerimize, yabancı ülke makamlarınca düzenlenmiş bir belgeyi imzalayan kişinin belgeyi hangi sıfatla imzaladığına İlişkin tespit ve tasdik yapma görevi yüklemediği; belgeyi düzenleyen yabancı ülke makamlarından gerekli bilgilerin temin edilmesinin ise, dış temsilciliklerimizin yabancı ülkelerde sahip olduğu yetki, yasal düzenlemeler ve teşkilât yapısı çerçevesinde imkân dâhilinde olmadığı, bu nedenle belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığına ilişkin bir tasdikin dış temsilciliklerimizce yapılamayacağı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki idare Mahkemesi kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyize konu Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin 26/04/2017 tarih ve E:2017/721, K:2017/1128 sayılı kararının itirazen şikâyet başvurusunun yukarıda belirtilen birinci ve ikinci iş bitirme belgeleri yönünden reddine ilişkin bölümü yönünden davanın reddine dair kısmı ile davalı idare lehine 990,00.-TL vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının yukarıda özetlenen GEREKÇEYLE ONANMASINA; temyiz isteminin kısmen kabulü ile, itirazen şikâyet başvurusunun yukarıda belirtilen üçüncü iş bitirme belgesine ilişkin bölümü yönünden davanın reddine dair kısmının BOZULMASINA ve dava konusu işlemin bu kısmının İPTALİNE…” gerekçesiyle yürütmenin dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle,

Kamu İhale Kurulunun 08.02.2017 tarihli ve 2017/UY.I-503 sayılı kararının Erbil Valiliği tarafından 08.02.2016 tarihinde düzenlenen “Cihan City Konut Projesi/Irak Kürdistan Bölgesi Yatırım Yetkisi, Yatırım Lisansı No:7 Tarih:15.01.2012” adlı iş bitirme belgesine ilişkin olan kısmının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.