İş deneyim belgesinde A/III ve A/IX grup işlerin her ikisinin de yer alması gerekliliği ihale sürecini nasıl etkiler (KİK)

Karayolları 5 inci Bölge Müdürlüğü Yol Yapım Başmühendisliği’nce 07.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2008/106875 İKN’li Mersin – Anamur – 13 üncü Bölge Hududu Yolu Km:125+050,16 – 140+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Tünel, Plentmiks Alttemel, Plentmiks Temel ve Sathi Kaplama Mıcırı Temini v.s. İşleri Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Uğur İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan şikayet başvurusu üzerine, Kamu İhale Kurulunun 02.03.2009 tarih ve 2009/UY.III-992 sayılı kararı ile; “4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle, En-Ez İnş. Taah. Telekomn Enr. San. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili Recep Çerçi tarafından açılan davada, Ankara 7 nci İdare Mahkemesinin 24.06.2009 tarih ve E:2009/489 sayılı kararı ile; “…Mersin – Anamur – 13 üncü Bölge Hududu Yolu Km:125+050,16 – 140+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Tünel, Plentmiks Alttemel, Plentmiks Temel ve Sathi Kaplama Mıcırı Temini v.s. İşleri Yapım İşi ihalesi ile ilgili olarak ihale komisyonunun 30.10.2008 tarihli tutanağında, ihale dokümanında belirtilen benzer iş tanımından, iş deneyim belgesinin her iki grubu da (A/III ve A/IX Grup İşler) aynı anda kapsaması gerektiği ve değerlendirmenin buna göre yapılacağı belirtilmiştir.

İş deneyim belgesi : İsteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini ortaya koyan ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde yazılı esas ve usullere göre düzenlenen belgeleri ifade eder.

Olayda, ihale ilanı ve ihaleye ait idari şartnamede benzer iş olarak A/III Grup İşler ve A/IX Grup İşlerin benzer iş olarak belirlendiği, benzer iş tanımından isteklilerin mesleki ve teknik yeterliğinin tespiti amaçlandığından ve ihaleye çıkılan işin yapım için iki gruba ait teknik yeterliğin ve donanıma sahip olunması gerektiğinden, her iki iş grubunun yer aldığı iş deneyim belgesinin sunulması gerekmekte olup, bu iş gruplarından herhangi birinin bulunduğu iş deneyim belgesinin sunulması mümkün bulunmamaktadır.

Bu durumda, A/III Grup İşlerin drenaj, tünel ve galeri işleri olduğu, A/IX Grup İşlerin ise yol, cadde ve sokak yapımı işi olduğu, anılan iki iş grubunun tamamen birbirinden farklı olduğu, ihaleye konu işin %338,40’ının tünel işleri, geriye kalan işlerin ise toprak işleri, sanat yapıları, üst yapı ve köprüden oluşması nedeniyle Uğur İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin sunduğu iş deneyim belgesinin sadece A/IX Grup İşleri kapsayıp A/III Grup İşleri kapsamaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin işlemin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmakla değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde bulunmayarak ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamıştır…” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anayasanın 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında; Danıştay veya idari mahkemelerin, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebileceği, aynı Kanunun 28 inci maddesinin birinci fıkrasında ise; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir. Buna göre:

I) Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:[M1]

İdarece hazırlanan ihale ilanının 4.4 üncü ve idari şartnamenin 7.4 üncü maddesinde ise benze iş; “Bu ihalede benzer iş olarak, Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde yer alan A/III ve A/IX Grup İşler benzer İş olarak kabul edilecektir.” şeklinde tanımlanmıştır.

İhale konusu işin adı, Mersin – Anamur – 13 üncü Bölge Hududu Yolu Km:125+050,16 – 140+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Tünel, Plentmiks Alttemel, Plentmiks Temel ve Sathi Kaplama Mıcırı Temini v.s. İşleri yapım işidir. İdarece belirlenen ihalenin yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde, işin %38,40’ını tünel işleri, geriye kalan %61,60’ını ise toprak işleri, sanat yapıları, üst yapı ve köprüden oluşturmaktadır. Buradan da ihale konusu işin tünel işlerini de kapsayan yol yapım işi olduğu anlaşılmaktadır.

İhale dokümanında idarece belirlenen benzer iş tanımından, isteklilerin mesleki ve teknik yeterliğinin tespitine yönelik olarak teklifleri ekinde tek sözleşmeye ilişkin, kapsamında anılan Tebliğde sayılan A/III Grup işlerin de yer aldığı, yol yapım işine ait iş deneyim belgeleri sunmaları gerektiği anlaşılmaktadır. İhale komisyonunun 30.10.2008 tarihli tutanağında da, ihale dokümanında belirtilen benzer iş tanımından, sunulan iş deneyim belgesinin her iki gurubu da aynı anda kapsaması gerektiği ve değerlendirmenin buna göre yapılacağı belirtilmiştir.

Başvuru sahibi ihaleye 23.493.875,20 YTL teklifte bulunmuştur. Teklifinin 9.060.246,50 YTL’si tünel işlerinden kalanı ise toprak işleri, sanat yapıları, üst yapı ve köprüden oluşmaktadır ve tünel işleri teklifinin %38,56’sına tekabül etmektedir.

Başvuru sahibi, ihale dokümanında yer alan düzenleme gereği iş deneyim belgesi olarak Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen 01.02.2007 tarihli iş deneyim belgesini sunmuştur. Sunulan iş deneyim belgesi incelendiğinde, işin adının “Konya – Karaman Ayr. – Belören – Hadim 2. Kıs Yolu” yapım işi olduğu, uygulanan yapı tekniğinin “Yol yapım işi Tes. San. Yap. Üstyapı (Alttemel, Temel Yap. İle Sat. Kap. Mıc. Tem.) vs. işler” olduğu, söz konusu işe ilişkin sunulan 29.08.2007 tarih ve 44 nolu hakediş raporu ve eki belgeler incelendiğinde ise, ihale konusu iş kapsamında yapılan işlerin tesviye işleri, sanat yapıları, üst yapı işleri, çeşitli işler ve ihrazat işleri olduğu, tünel işlerinin bulunmadığı görülmektedir.

Ancak başvuru sahibi şikayet dilekçesinde, her kara yolu yapımı işinde drenaj işlerinin olduğunu, şikayet dilekçesine de eklediği, Konya – Karaman Ayr. – Belören – Hadim 2. Kıs Yolu” yapım işine ilişkin hak ediş raporu ve eki belgelerden iş deneyim belgesine konu iş kapsamında yapılan işler arasında, anılan Tebliğde yer alan A/III Grup İşlerin (16.102 m drenaj) bulunduğunun görüldüğünü, bunun ihaleyi yapan idareden de doğrulanabileceğini iddia etmektedir.

Başvuru sahibinin şikayet dilekçesine eklediği Konya – Karaman Ayr. – Belören – Hadim 2. Kıs Yolu” yapım işine ilişkin hak ediş raporu ve eki belgeler incelendiğinde, yapılan işler arasında drenaj hendeği kırmataş dolgu, drenaj hendeği kazılması, hendeklerin betonla kazılması ve tünel tipi drenaj işlerinin bulunduğu görülmektedir.

Bu durumda, başvuru sahibinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin ihale dokümanında yer verilen benzer iş tanımını karşılayıp karşılamadığı, söz konusu iş deneyim belgesini düzenleyen idareden, ihale konusu işte Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde yer alan A/III Grup İşler kapsamına giren işlerin bulunup bulunmadığı sorulduktan sonra tespit edilebilecektir. Bu nedenle başvuru sahibinin teklifinin gerekli araştırma yapılmadan sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uymadığı gerekçesiyle idarece değerlendirme dışı bırakılması yerinde bulunmamıştır.

II) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1) STY İnş. Tur. Tic. ve San Ltd. Şti., ihale dokümanında yer alan düzenleme gereği iş deneyim belgesi olarak Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen 03.09.2004 tarihli iş deneyim belgesini sunmuştur. Sunulan iş deneyim belgesi incelendiğinde, işin adının “Adıyaman-Yeşilyurt-Malatya (2. ks) Yol Yapım İşi” olduğu, uygulanan yapı tekniğinin “Yol Yapım İşi, Tesviye, Sanat Yapıları, Köprü, Üst Yapı, (Alttemel ve temel yapılması ile Sathi Kaplama, Mıcır Temini) vs. işler” olduğu,

Denizler Akary. Mad. İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yolsu Yapı Yayıncılık Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığında pilot ortak olan Denizler Akary. Mad. İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, ihale dokümanında yer alan düzenleme gereği Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından İsmet Tekbaş adına düzenlenen 15.06.2006 tarihli iş denetleme belgesini sunduğu, sunulan iş denetleme belgesi incelendiğinde, işin adının “Ayr. Bitlis–9 Bl. Hd. Yolu (Bitlis şehir geçişi dahil)” işi olduğu, söz konusu işe ilişkin sunulan 24.07.2005 tarih ve 57 nolu hakediş raporu ve eki belgeler incelendiğinde ise, ihale konusu iş kapsamında yapılan işlerin toprak işleri, sanat yapıları, köprü işleri,üst yapı işleri, diğer işler, ihrazat, proje bedeli, şehir geçişi toprak işleri (tünel), şehir geçişi sanat yapıları (tünel), şehir geçişi toprak işleri ve şehir geçişi sanat yapıları işleri olduğu,

Özel ortak Yolsu Yapı Yayıncılık Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ise Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen 06.12.2007 tarihli iş deneyim belgesini sunduğu, sunulan iş denetleme belgesi incelendiğinde, işin adının “Mersin Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde Yol, Yağmur Suyu ve Tretuar Yapım İşi” olduğu, söz konusu işe ilişkin sunulan 19.11.2007 tarih ve 8 ve kesin hakediş raporu ve eki belgeler incelendiğinde ise, ihale konusu iş kapsamında yapılan işlerin cadde yol inşaatı, yağmur suyu kanal inşaatı, menfez yapımı, menfez yapımı (kapalı kısım), menfez yapımı (açık kısım), yağmur suyu alma ağzı imalatları, işleri olduğu,

Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. ihale dokümanında yer alan düzenleme gereği Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen 10.01.2007 tarihli iş deneyim belgesini sunmuştur. Sunulan iş deneyim belgesi incelendiğinde, işin adının “Nallıhan-Göynük Ayr.-1. Bl. Hd. Yolu” işi olduğu, söz konusu işe ilişkin sunulan 15.12.2006 tarih ve 100 nolu hakediş raporu ve eki belgeler incelendiğinde ise, ihale konusu iş kapsamında yapılan işlerin toprak tesviye işleri, sanat yapıları, üst yapı işleri, çeşitli işler, Mudurnu VII Köprüsü, Taşkesti üst geçit köprüsü ve ihrazat işleri olduğu,

görülmektedir.

Bu durumda önceki bölümlerde açıklanan hususlara paralel olarak, STY İnş. Tur. Tic. ve San Ltd. Şti., Yolsu Yapı Yayıncılık Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’nin sunmuş olduğu iş deneyim belgelerinin ihale dokümanında yer verilen benzer iş tanımını karşılayıp karşılamadığı hususu, söz konusu iş deneyim belgelerini düzenleyen idarelerden, ihale konusu işte Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğde yer alan A/III Grup İşler kapsamına giren işlerin bulunup bulunmadığı sorulduktan sonra tespit edilebilecektir. Bu nedenle, STY İnş. Tur. Tic. ve San Ltd. Şti., Yolsu Yapı Yayıncılık Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’nin teklifinin gerekli araştırma yapılmadan sunmuş oldukları iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uymadığı gerekçesiyle idarece değerlendirme dışı bırakılması yerinde bulunmamıştır.

2) Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’nin teklifi birim fiyat teklif cetvelinde tünel işleri pozlarında sıra No:14 poz miktarının hatalı girildiği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.

İhale onay belgesine ekli yaklaşık maliyet hesap cetveli incelendiğinde tünel işlerinde 14 sıra numarada 04.256 poz numaralı profil demiri zati bedeli işinin yer aldığı ve miktarının 293.869 kg olduğu görülmektedir. Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’nin birim fiyat teklifinde de bu iş kalemi için idarenin belirlediği miktarda 293.869 kg için teklif verildiği görülmektedir. Diğer yandan Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’nin birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde teklif cetvelinin idarenin istediği şekilde hazırlandığı tespit edilmiştir. Bu durumda birim fiyat teklif cetveli istenen şekle uygun verildiğinden Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’nin teklifinin idarenin belirlediği gerekçeyle değerlendirme dışı bırakılması yerinde bulunmamıştır.

3) İhale mevzuatına uygun olarak idarece, isteklinin organizasyon yapısı ve personel durumu ile kaliteye ilişkin belgeler kapsamında ihale ilanın 4.3.2 (a) maddesinde ve idari şartnamenin 7.3.2 (a) maddesinde; “Anahtar Teknik Personel olarak 2 adet İnşaat Mühendisi ve 1 adet Harita Mühendisi istenmektedir. Anahtar Teknik Personelin en az 5 yıl deneyimli olması yeterlidir.” düzenlemesine yer verilmiş, maddede ayrıca deneyim süresinin ilgili Meslek Odası Üye Kayıt Belgesi ile tevsik edileceği belirtilmiş ve bu husus yeterlik kriteri olarak belirlenmiştir.

Teklifi ihale komisyonunca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Adabağ Yapı San. A.Ş. ihale dosyasında inşaat mühendisi olarak İsa Dağdağan ve Mehmet Erkan İnal’ı, harita mühendisi olarak Ali Kuzu’yu anahtar teknik personel olarak göstermiştir. Adı geçenlerin deneyim sürelerinin tevsiki amacıyla sunulan belgeler incelendiğinde, Mehmet Erkan İnal’ın 06.07.2001 tarihinde Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesinden inşat mühendisi olarak mezun olduğu, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Bitlis Temsilciliğine 12.11.2007 tarihinde kaydolduğu anlaşılmıştır. Bu durumda Mehmet Erkan İnal’ın mesleki deneyim süresi ihale mevzuatında ve ihale dokümanında öngörülen 5 yıllık süreyi karşılamamaktadır. Bu nedenle Adabağ Yapı San. A.Ş.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Adabağ Yapı San. A.Ş.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, Uğur İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti., Denizler Akary. Mad. İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.-Yolsu Yapı Yayıncılık Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, STY İnş. Tur. Tic. ve San Ltd. Şti. ve Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’nin tekliflerinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 02.03.2009 tarihli ve 2009/UY.III-992 sayılı Kararının iptaline,

2- Anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,

Oybirliği ile karar verildi.