|
ÖZET: Başvuran, Ege Üniversitesi İdari Mali İşler Daire Başkanlığı’nda ‘Şef’ kadrosunda görev yaparken, 2547 sayılı Kanun’un 13/b maddesine dayanarak İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü’nde ‘İş Güvenliği Uzmanı’ olarak görevlendirilmiştir. Başvuran, bu görev süresince iş güvenliği hizmeti verdiği için ek ödeme talep etmiş, ancak üniversite yönetimi tarafından bu talep reddedilmiştir. Yönetim, iş güvenliği hizmetinin asıl görev olarak kabul edildiğini ve dolayısıyla ek bir görev olmadığını belirtmiştir. Başvuran, diğer kamu kurumlarındaki uygulamalara atıfta bulunarak, kendisine de benzer bir ödeme yapılması gerektiğini savunmuştur.
Ege Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın ek ödeme talebinin yasal dayanağının bulunmadığını ifade etmiştir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, iş güvenliği uzmanlarının asli görevleri dışında ek bir görev için ödeme yapılması mümkün değildir. Ancak, başvuranın durumu, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulmasında kamu kurumlarının yükümlülükleri ve uygulamaları açısından değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin haklı olduğunu belirterek, Ege Üniversitesi Rektörlüğü’ne ilave ödemelerin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirildiği süre boyunca 6331 sayılı Kanun çerçevesinde öngörülen ilave ödemelerin yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Ege Üniversitesi Rektörlüğü’ne bu tavsiyenin iletilmesi ve kararın uygulanması için 30 gün içinde bildirimde bulunulması zorunluluğu getirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/104-S.25.175
BAŞVURU NO : 2024/9454
KARAR TARİHİ : 03.01.2025
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen
BAŞVURUNUN KONUSU :
başvurana çalışma yaptığı süreler karşılığında ilave ödemelerin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Ege Üniversitesi İdari Mali İşler Daire Başkanlığında
Genel İdari Hizmetler sınıfında ‘Şef’ kadrosunda görev yapmakta iken 2547 sayılı Kanun’un 13/b maddesi uyarınca 25.10.2019 tarihinde birer yıllık uzatmalar yapılarak Ege Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği
Koordinatörlüğünde ‘İş Güvenliği Uzmanı’ olarak görevlendirildiğini, halen Ege Üniversitesi İş Sağlığı ve
Güvenliği Koordinatörlüğünde görev yaptığını, iş güvenliği hizmeti verdiğinden dolayı bu hizmet için tarafına ek ödeme yapılması için talepte bulunduğunu, tarafına verilen cevapta ‘iş güvenliği hizmetini asıl iş olarak yaptığından dolayı bu görevin ek görev olmadığı ve ek ödeme alamayacağı’ değerlendirmesinin yapıldığını, iş güvenliği dışında koordinatörlüğün diğer idari işlerinin ve koordinatörün verdiği tüm görevlerin tarafınca yapıldığını, bu iş ve işlemlerin doğrudan iş güvenliği uzmanının görev ve sorumluluklarının dışında olduğunu ve iş güvenliği hizmeti ek görev tanımına girdiğini, ayrıca Ege
Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliğine bağlı ÇASAGÜB (Çalışan Sağlığı ve Güvenliği
Birimi) görevli İSG (İş sağlığı ve Güvenliği) profesyonellerine tam zamanlı çalışmalarına rağmen bu ödemenin yapıldığını ve bu durumun Kurumun çalışanlarına eşit davranma ilkesine aykırı olduğunu, benzer durumun Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde iş sağlığı ve güvenliği birimlerindeki personele de uygulandığını, bu birimde görevlendirilen iş güvenliği uzmanlarının koordinatör veya büro yöneticisi olarak görevlendirildiğini ve iş güvenliği uzmanlığının ek bir görev olarak kabul edilerek bu ödemelerin yapıldığını, üniversite bünyesinde iş sağlığı ve güvenliği koordinatörlüğünde yönetici olarak görevlendirilen koordinatör ve koordinatör yardımcılarının akademik kadroda olan kişilerden oluştuğunu, yöneticilerin asıl işlerinin akademik çalışma ve öğretim faaliyetleri olduğunu, bu sebepten ötürü
Koordinatörlüğün tüm resmi yazışma iş ve işlemlerinin iş güvenliği uzmanları tarafından yerine
getirildiğini, iş güvenliği uzmanı belgesini maddi ve manevi emekleri ile aldığını, bu durumda Kurumun herhangi bir katkısı olmadığını ve bu sebepten ötürü kurumun bu hizmeti bedelsiz olarak yürütmesinin dayanaksız olduğunu ve kuruma iş güvenliği hizmeti verdiğinin açık olduğunu belirterek iş güvenliği uzmanı olarak göreve başladığı günden bugüne kadar olan süre dikkate alınarak ek görev ücretinin yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 21.08.2024 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Ege Üniversitesi Rektörlüğü
Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen 24.09.2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Genel İdare Hizmetleri Sınıfı 3. derece Şef kadrosunda olup, 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesi uyarınca İş Sağlığı Ve Güvenliği Koordinatörlüğünde görevlendirilen başvuranın “İş Güvenliği Uzmanı” olarak Rektörlük Oluru ile ayrıca bir görevlendirmesi bulunmadığından dolayı 6331 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca herhangi bir ödeme yapılmamış olup, konu ile ilgili yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı, 2.2. Kurumda çeşitli Ana Bilim Dallarında görev yapan İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi olma niteliğine haiz ve gerekli belgeye sahip olan personellerin asli görevleri uhdesinde kalmak şartıyla Çalışan
Sağlığı ve Güvenliği Biriminde görevlendirildiklerini, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6 ncı maddesinde yer alan “İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ve görevlendirme zorunluluğu gereği (4D
SÜREKLİ İŞÇİ KADROSU; ÇOK TEHLİKELİ İŞYERİ SINIFI) Ege Üniversitesi Rektörlüğü Döner
Sermaye İşletme Müdürlüğü İle görevlendirilen personeller arasında (ilgili kanunda İşyeri Tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirtilen sayıda) T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği
Kayıt, Takip ve İzleme Programında ( İSGKÂTİP) Sözleşme Adı; Kamu İşyeri İle Çalışanları Arasından
İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirmesi Ve Kamu İşyeri İle Çalışanları Arasından İşyeri Hekimi
Görevlendirmesi Sözleşmesi yapıldığı, 2.3. Başvuranın ‘iş güvenliği hizmeti verdiğinden dolayı bu hizmet için tarafına ek ödeme yapılması’ talebini 2019’daki görevlendirme sürecini takiben çeşitli kereler İş Sağlığı ve Güvenliği
Koordinatörlüğünün bağlı olduğu Üst Yönetimle toplantılarda sözlü olarak dile getirildiği, son bir yılda
Koordinatörlüğün bağlı olduğu Rektör Yardımcısı, Genel Sekreter Yardımcısı ve Personel Daire Başkanı ile bu talebin esas alındığı gündem ile toplantılar (6 kez) gerçekleştirildiği, bu toplantılar sonucunda bu ödemenin gerçekleşmesi açısından bir engel olmadığı ve ilgili prosedüre uygun adımlar atılarak ödemenin gerçekleştirilebileceğinin sözlü olarak bildirildiği; ancak sürecin başvuranın talebi yönünde ilerleme kaydetmemesi üzerine, başvuranın dilekçe ile başvuruda bulunduğu, 2.4. Başvuru konusuna ilişkin düzenlemelere yer verilen ‘6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş
Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik’ hükümlerinin yazı ekinde sunulduğu, 2.5. Başvuranın 23.10.2019 tarih ve sayılı görevlendirme yazısı ile Ege Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü bünyesinde İş Güvenliği Uzmanı tam zamanlı olmak üzere görevlendirilmesinin uygun görüldüğü, 29.09.2020 tarihli ve sayılı, 12.10.2021 tarihli ve Esayılı, 11.10.2022 tarihli ve sayılı ve 06.10.2023 tarihli ve sayılı süre uzatma yazıları ile Koordinatörlükteki görevinin yinelendiği ve hâlihazırda İş Sağlığı ve Güvenliği
Koordinatörlüğündeki görevine devam ettiği, 2.6. İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğünde tüm idari yazışma, arşivleme ve iletişim görevleri birim sekreteri olarak görev yapan . . tarafından koordinatörün denetiminde gerçekleştirilmekte olup sadece
iş güvenliği alanına dair yazışmalarda İş güvenliği uzmanlarının profesyonellik alanları kapsamındaki görüş ve önerilerinin alındığı, fakülte veya yüksekokullardan gelen risk değerlendirme veya acil eylem planlarına dair görüş veya stajyerlerin iş sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitimi taleplerinin, iş güvenliği uzmanlık alanına ilişkin başlıklarda gönüllülük çerçevesinde yürütüldüğü, ilgili kalite kurulları ve iç denetim ekiplerindeki görevlendirmelerin üst yönetim tarafından gerçekleştirilmekte olup bu başlıktaki dokümantasyon işlemlerin memur yürütüldüğü, koordinatör ve yardımcıları tarafından denetlendiği ve koordine edildiği, bu dokümantasyonda iş güvenliğine dair proseslerin ve görevlerin tanımlanmasında iş güvenliği uzmanlarının görüş ve önerilerine başvurulmakta olup uzmanlık alanları dışında bir görev talep edilmediği, Koordinatörlükte gerçekleştirilen haftalık toplantılar birimin işleyişi ve görevlerin dağıtımı, planlanması ve koordinasyonu sağlamak açısından koordinatör ve koordinatör yardımcılarının başkanlığında birimde gerçekleştirilmekte olup iş güvenliği uzmanlarına katılım dışında ek bir yük getirmediği, raportörlük veya toplantı tutanaklarının hazırlanması görevlerini üstlenmedikleri yıllık raporlamada sadece iş sağlığı ve güvenliği alanında yürütülen hizmetlere dair bilgileri hazırladıkları, 2.7. Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü İşyeri Sağlık ve Güvenlik Biriminin
10.01.2017 tarihli – – sayılı yazısında; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından iş sağlığı
ve güvenliği hizmeti veren çalışanlarına ilave ödemelerin nasıl ve ne şekilde ödeneceği hususunda bilgi paylaşıldığı, Milli Eğitim Bakanlığının bu yazıyı hazırlarken Maliye Bakanlığından görüş aldığının anlaşıldığı, bu görüş doğrultusunda iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunacakların İSG-KATİP sisteminde kayıtlanması ve görevlendirilmesi, asli görevleri olan koordinatörlük/büro yöneticiliği görev ve sorumluluklarını aksatmamak üzere çalışacaklarından, çalışma mevzuatı bakımından fazla çalışma süreleri de dâhil olmak üzere; aylık 80 saate kadar, haftalık 20 saat ile günlük 4/5 saati aşmayacak şekilde belirlenen çalışma süresine riayet edilmesi ilkelerinin yazıda belirtildiği, Kamu Üniversitelerinde İş Sağlığı ve
Güvenliği Uygulama Rehberi bulunmakla birlikte bu rehberde iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin
İSG-KATİP’te kayıtlı olması gerekliliği dışında sürecin ödeme usullerinin tanımlanmadığı, Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunumu açısından zorluklarının rehberde de belirtildiği, Milli Eğitim
Bakanlığının Maliye Bakanlığı görüşü alması örneğinde olduğu gibi, ücretlendirmeye esas teşkil edecek ilkelerin yapılandırılması için benzer bir görüşün üniversiteler için de alınmasının uygun olacağı, ayrıca, İSG-KATİP’te kayıtlı olma gerekliliğinin bir an önce Kurumdaki İş Sağlığı ve Güvenliği profesyonellerinin görevlendirmelerinde de esas alınmasının yasal uygunluğu sağlayacağı, 2.8. İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğünde Yapı İşleri Teknik Daire Başkanlığında Mühendis kadrosunda olup birimde tam zamanlı görevlendirme ile çalışan 1 iş güvenliği uzmanı ve kadrosu Sağlık
Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Sınıfı 1. derece Uzman (Tab. Uz. Tüz.
Göre) kadrosunda olup birimde tam zamanlı görevlendirme ile çalışan 1 işyeri hekimi bulunduğu ve bu çalışanların da herhangi bir ek ödeme almadıkları, 2.9. Hukuk Müşavirliği kayıtlarının incelendiği, şikâyete konu olay ile ilgili açılmış herhangi bir davanın bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesi; “Ücret emeğin karşılığıdır.
Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır…”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili
“ şikâyetleri inceler.
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 20.06.2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 5.1. “İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları” başlıklı 8 inci maddesinin yedinci fıkrası; “Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz.” 5.2. “Yürürlük” başlıklı 38 inci maddesi; “1) Bu Kanunun; a) (Değişik: 12/7/2013-6495/56 md.) 6 ve 7 nci maddeleri;
1) 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç kamu kurumları ile 50’den
az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 31/12/2024 tarihinde,
2) 50’den az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 1/1/2014 tarihinde,
3) Diğer işyerleri için yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra,
b) 9, 31, 33, 34, 35, 36 ve 38 inci maddeleri ile geçici 4, geçici 5, geçici 6, geçici 7 ve geçici 8 inci maddeleri yayımı tarihinde, c) Diğer maddeleri yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra, yürürlüğe girer.” 6. 29.12.2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin “İş güvenliği uzmanlarının çalışma süreleri” başlıklı 12 nci maddesi;
“İş güvenliği uzmanları, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yerine getirmek için aşağıda belirtilen
sürelerde görev yaparlar:
…
Az tehlikeli sınıfta yer alan (Değişik ibare: RG-30/4/2015-29342) 1000 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde her (Değişik ibare: RG-30/4/2015-29342) 1000 çalışan için tam gün çalışacak en az bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. Çalışan sayısının (Değişik ibare: RG-30/4/2015-29342) 1000 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan çalışan sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar iş güvenliği uzmanı ek olarak görevlendirilir.
(3) Tehlikeli sınıfta yer alan (Değişik ibare: RG-30/4/2015-29342) 500 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde her (Değişik ibare: RG-30/4/2015-29342) 500 çalışan için tam gün çalışacak en az bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. Çalışan sayısının (Değişik ibare: RG-30/4/2015-29342) 500 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan çalışan sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar iş güvenliği uzmanı ek olarak görevlendirilir.
(4) Çok tehlikeli sınıfta yer alan (Değişik ibare:RG-30/4/2015-29342) 250 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde her (Değişik ibare:RG-30/4/2015-29342) 250 çalışan için tam gün çalışacak en az bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. Çalışan sayısının (Değişik ibare:RG-30/4/2015-29342) 250 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan çalışan sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar iş güvenliği uzmanı ek olarak görevlendirilir.
(5) İş güvenliği uzmanları sözleşmede belirtilen süre kadar işyerinde hizmet sunar. (Değişik ikinci cümle:
RG-11/10/2013-28792) Birden fazla işyeri ile kısmi süreli iş sözleşmesi yapıldığı takdirde bu işyerleri arasında yolda geçen süreler haftalık kanuni çalışma süresinden sayılmaz.
(6) (Ek:RG-30/4/2015-29342) İş güvenliği uzmanları tam gün çalıştığı işyeri dışında fazla çalışma yapamaz.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 2547 sayılı Kanun’un 13/b maddesi uyarınca Ege
Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğünde ‘İş Güvenliği Uzmanı’ olarak görevlendirildiğini, halen Ege Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğünde görev yaptığını, iş güvenliği hizmeti verdiğinden dolayı bu hizmet için tarafına ek ödeme yapılması için talepte bulunduğunu, tarafına verilen cevapta ‘iş güvenliği hizmetini asıl iş olarak yaptığından dolayı bu görevin ek görev olmadığı ve ek ödeme alamayacağı’ değerlendirmesinin yapıldığını, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde görevlendirilen iş güvenliği uzmanlarının koordinatör veya büro yöneticisi olarak görevlendirildiğini ve iş güvenliği
uzmanlığının ek bir görev olarak kabul edilerek bu ödemelerin yapıldığını belirterek iş güvenliği uzmanı olarak göreve başladığı günden bugüne kadar olan süre dikkate alınarak ek görev ücretinin yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
9. Ege Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise özetle; başvuranın “İş Güvenliği Uzmanı” olarak Rektörlük Oluru ile ayrıca bir görevlendirmesi bulunmadığından dolayı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca herhangi bir ödeme yapılmamış olup, konu ile ilgili yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı hususları ifade edilmiştir.
10. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
11. İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6 ncı maddesi ile kamu kurumları dahil işyerlerinin kendi kuruluşlarına yönelik olarak iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma zorunluluğu getirilmiş, bu kapsamda kamu kurumlarının kendi çalışanları arasından iş sağlığı ve güvenliği uzmanı görevlendirebileceği gibi ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet satın alarak da bu yükümlülüğü yerine getirebilecekleri belirtilmiştir. Buna göre, kamu kurumlarının iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi niteliğini haiz gerekli sertifikaya sahip olan personeli kadro veya pozisyon unvanına bakılmaksızın tam zamanlı olarak istihdam edebilmesi mümkün kılınmıştır.
12. Bu şekilde tam zamanlı olarak çalıştırılanların, görevlendirme süresince kadro unvanı faklı olmakla birlikte, asli görevleri iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olmaktadır. Mevcut düzenlemelere göre tam zamanlı olarak iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak görevlendirilenlere ilave ödeme yapılması mümkün bulunmamakla birlikte, 6331 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin, asli görevleri yanında çalışmakta oldukları kamu kurumunda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında ilave ödeme yapılmak suretiyle iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak görevlendirilebilecekleri ifade edilmiştir.
13. Öte yandan, 6331 sayılı Kanun’un “Yürürlük” başlıklı 38 inci maddesinin ilk halinde, Kanun’un 6, 7 ve 8 inci maddelerinin, Kanun’un yayımı tarihi olan 30.06.2012 tarihinden iki yıl sonra, “01.07.2014” tarihinden itibaren yürürlüğe girmesinin öngörüldüğü; ancak 02.08.2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 6495 sayılı Kanun’un 56 ncı maddesi ile anılan 38 inci maddede değişikliğe gidilerek sadece 6 ve 7 nci maddelerin yürürlük tarihleri 01.07.2016 tarihi olarak yeniden belirlenmiş; devam eden süreçte söz konusu maddelerin yürürlük tarihleri her yıl ertelenmiş, nihai olarak bu maddelerin
yürürlük tarihleri önce 7252 sayılı Kanunla 31.12.2023 tarihine, sonra 7491 sayılı Kanun ile “31.12.2024” olarak değiştirilmiştir.
14. 6331 sayılı Kanunun 6, 7 ve 8 inci maddeleri yürürlüğe girmeden önce kamu kurum ve kuruluşlarının bu Kanun kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmeye yönelik iş sağlığı uzmanı ve işyeri hekimi olma niteliğini haiz personeli görevlendirmeye başladığı ancak 8 inci maddenin de yürürlüğünün ertelenmesi nedeniyle kısmi zamanlı olarak görevlendirilen personele de ödeme yapılmaması üzerine 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile yürürlüğün ertelenmesine ilişkin 38 inci madde kapsamından 8 inci madde çıkarılarak bu maddenin 02.08.2013 tarihinde yürürlüğe girmesi sağlanmıştır. Bu itibarla, Kanun’un 8 inci maddesinin 02.08.2013 tarihinde yürürlüğe girdiğinin kabulü gerekmektedir.
15. Mülga Devlet Personel Başkanlığının 25.11.2014 tarihli ve 6450 sayılı yazısı ile 14.01.2016 tarihli ve
163 sayılı yazısında da belirtildiği üzere, 4857 sayılı İş Kanunu’ nun mülga 81 inci maddesi kapsamında
iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmakla mükellef olan kamu kurumları hariç olmak üzere, kamu kurumları için ertelemenin yapıldığı tarihe (01/07/2020) kadar iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte, 6 ncı maddenin yürürlük tarihinin ertelenmesi kamu kurumlarına gerekli altyapıyı hazırlamaları için ek süre verilmesi anlamına gelmekte olup, kamu kurumlarının bu tarihten önce hiçbir şekilde kendi personeline iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunamayacağı şeklinde yorumlanmasına ise imkân bulunmamaktadır. Zira, iş sağlığı ve güvenliği uluslararası düzeyde de kabul görmüş olan ve insan yaşamının kutsallığı çerçevesinde zorunluluk olsun veya olmasın her işverenin yerine getirmesi gerekli olan bir çalışan hakkıdır.
16. İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 16.06.2023 tarihli ve E:2022/969, K:2023/1643 sayılı kararında; “6331 sayılı Kanunun 8’inci maddesi uyarınca 01.07.2016 tarihinden itibaren çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendiren kurum veya kuruluşların iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünün başlayacağı tarihin, 23.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7252 sayılı Kanunla 31.12.2023 tarihine ertelendiği ve bu suretle 07.09.2016 tarihi itibarıyla yasal zorunluluğun kalktığı açık olmakla birlikte, 07.09.2016 tarihinden sonra da iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırmaya devam eden kamu kurum ve kuruluşlarında işyeri güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak görev yapan personele çalışmaları karşılığında ilave ödeme yapılması, hizmet alan kurum açısından
Yasanın 8. maddesinden kaynaklanan bir zorunluluk olduğundan, davacının iş sağlığı ve güvenliği uzmanı olarak gerçekleştirdiği çalışmaların karşılığı olarak 6331 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen ilave ödemelerin yapılması gerektiğinden, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.” değerlendirmesinde bulunulduğu görülmektedir.
17. Somut olayda; Ege Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Genel İdare Hizmetleri
Sınıfı 3. derece Şef kadrosunda olan başvuranın 16.10.2019 tarihinden itibaren 2547 sayılı Kanun’un 13/b-
4 maddesi uyarınca İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğünde tam zamanlı olarak görevlendirildiği ve
görev süresinin 29.09.2020 tarihli ve sayılı, 12.10.2021 tarihli ve sayılı, 11.10.2022 tarihli ve sayılı ve 06.10.2023 tarihli ve sayılı süre uzatma yazıları ile
Koordinatörlükteki görevinin yinelendiği ve hâlihazırda İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğündeki görevine devam ettiği bilgisi edinilmiştir.
18. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana görevlendirildiği süreler karşılığında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği
Kanunu gereği öngörülen ilave ödemelerin yapılması yönünde ilgili idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarelerin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana görevlendirildiği süreler karşılığında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği öngörülen ilave ödemelerin yapılması yönünde EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca EGE
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi