İş Kazası Sonucu Rücuan Tazminatında Kusur Tespiti: 506 Sayılı Kanun’un 26. Maddesi Çerçevesinde Bilirkişi Raporlarının Yeniden Değerlendirilmesi Gerekliliği (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, 25.02.2007 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin, davalı işverenden rücuan tahsili istemine ilişkindir. Yargıtay, davanın yasal dayanağının 506 sayılı Kanun’un 26. maddesi olduğunu belirtmiş ve ceza dosyasındaki kusur raporları ile dava dosyasındaki bilirkişi raporları arasında çelişkiler olduğunu tespit etmiştir. Ceza dosyasında sigortalının asli kusurlu bulunması, dava dosyasında ise kusur izafe edilmemesi, mahkemenin yeniden bilirkişi raporu aldırmasını gerektirmiştir.

Mahkeme, iş kazasının gerçekleştiği iş kolu ve iş güvenliği alanında uzman kişilerden yeni bir kusur raporu aldırarak, maddi olgulara ve kanuna uygun olarak kusur oranlarını belirlemelidir. Bu süreç, davanın sağlıklı bir şekilde sonuçlanabilmesi için kritik öneme sahiptir. Sonuç olarak, Yargıtay, mahkeme kararının bozulmasına ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir. Bu durum, iş kazası ve rücuan tazminat taleplerinde kusur tespitinin önemini vurgulamaktadır.

10. Hukuk Dairesi         2023/14343 E.  ,  2024/211 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
    SAYISI : 2017/209 E., 2021/100 K.
    KARAR : Kabul

    Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen geçen rücuen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

    Mahkemesi tarafından bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

    İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili ile davalı … vekili temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı SGK vekili dava dilekçesinde, Gümüşhane Sosyal Güvenlik İl müdürlüğünün dosyasında işlem gören … Elektrik İnş. Tic. Ltd. Şti unvanlı işyeri işçilerinden 5201199905790 sigorta sicil numaralı … Usta’nın 25.05.2007 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat ettiğini, bu olay nedeni ile sigortalının hak sahiplerine 98,211,97 TL tutarında ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını ve 840,4 TL sosyal yardım zammı yapıldığını toplam kamu zararının 99,0552,51 TL olduğunu, 74,289,38 TL’nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar vekili 10.02.2009 havale tarihli cevap dilekçesinde; davacı tarafın kusur tespitini nasıl yaptığını anlayamadıklarını, kusur oranının mahkemece tespit ettirilmesi gerektiğini, ayrıca Şiran Asliye Ceza Mahkemesinin iş kazasına ilişkin kararında … … Usta’nın olayda asli kusurlu olduğunun tespit edildiği İş Mahkemesi Hakiminin de bu dosyadaki maddi vakalarla bağlı olduğunu ayrıca davada 506 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesinin uygulanması gerektiğini belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesini 21.01.2014 tarihli ve 2008/98 E. 2014/5 K. sayılı sayılı kararıyla, “… Mahkememizce davanın konusunu oluşturan iş kazasında kusurlu tarafların tespitine ilişkin bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve alınan bilirkişi raporunda davalı taraflardan … şirketinin %75, diğer davalılar …’ın %20 …’in %5 kusurlu oldukları belirlenmiştir. Kusur oranın tespitinin akabinde davacı kurumun davalılardan talep edebileceği tazminat miktarının hesaplanabilmesi için mahkememizce dosya hesap bilirkişisine tevdi edilmiş ve alınan raporda davacı Kurumun zararı ile davalılardan kusurları oranında talep edilebilecek miktar belirlenmiştir…” gerekçesiyle

    Davanın kabulü ile
    Toplam 74,289,38 TL Kurum zararının,
    A) 23.03.2013 tarihli bilirkişi raporuna göre %75 oranda kusurlu olan davalı … Elektrik İnşaat Tic. Ltd. Şti’den kusur oranına göre 55,717,03 TL tazminatın onay tarihi olan 25.04.2008 tarihi itibariyle işleyecek olan yasal faizi ile birlikte alınarak davacı Kuruma verilmesine,
    B) 23.03.2013 tarihli bilirkişi raporuna göre %20 oranda kusurlu olan davalı …’dan kusur oranına göre 14,857,87 TL tazminatın onay tarihi olan 25.04.2008 tarihi itibariyle işleyecek olan yasal faizi ile birlikte alınarak davacı Kuruma verilmesine,
    C) 23.03.2013 tarihli bilirkişi raporuna göre %5 oranda kusurlu olan davalı …’den kusur oranına göre 3,714,46 TL tazminatın onay tarihi olan 25.04.2008 tarihi itibariyle işleyecek olan yasal faizi ile birlikte alınarak davacı Kuruma verilmesine,karar verilmiştir.

    IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
    A. Birinci Bozma Kararı
    1.Mahkeme kararına karşı davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    2.Dairemizin 20.02.2017 tarihli ve 2016/18313E. 2017/1258 K. sayılı ilamında, “…dava, 25.02.2007 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin, davalı işverenden rücuan tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesidir.

    İncelenen dosyada Mahkemece, ceza dosyasındaki kusur raporları ile dosyada alınan bilirkişi kusur raporları arasında çelişkili olduğu anlaşılmıştır. Keza ceza dosyası kapsamında alınan kusur raporunda … sigortalı asli kusurlu bulunmuş ancak dava dosyası kapsamında alınan kusur raporunda ise … sigortalıya kusur izafe edilmemiştir.

    Şu halde Mahkemece; iş kazasının gerçekleştiği iş kolu ile işçi sağlığı ve işgüvenliği alanında uzman kişilerden seçilecek bilirkişi kurulundan yeniden kusur raporu aldırılmalı maddi oluşa ve kanuna uygun olarak kusur oran ve aidiyetleri usulünce belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir….” denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

    B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
    Bozmaya uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayıları belirtilen karar ile “… bozma ilamı doğrultusunda Şiran Asliye Ceza Mahkemesinin 2007/101 Esas ve 2008/73 Karar sayılı ceza davasındaki bilirkişi raporu da göz önünde bulundurularak yeniden kusur raporu alınmış ilk alınan kusur raporu tarafların da itirazı göz önünde bulundurularak yeterli görülmediğinden yeniden kusur raporu aldırılmış, ardından her iki kusur raporundaki kusur oranları göz önünde bulunudurulmak suretiyle dosya hesap uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek alternatifli rapor hazırlanması sağlanmış olup yapılan incelemede 19.04.2019 tarihli bilirkişi heyeti raporunda yüklenici işveren … Elektrik İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin meydana gelen iş kazasında %65 oranında kusurlu olduğu … Elektrik İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. Müdürü…’ın %5 oranında kusurlu olduğu İş güvenliği uzmanı …’in %5 oranında kusurlu olduğu mütevvefa işçi … Usta bakımından ise ” … Kendi şahsi can güvenliğinin sağlanması bakımından dikkatsiz ve tedbirsiz davranarak , yüksekte düşme tehlikesine karşı emniyet kemerini yerinde ve zamanında kademeli olarak kullanmadığından olayın meydana gelmesinde %25 oranında kusurlu olduğu…” kanaatine varılnış olup işbu raporda tespit edilen hususların aynı zamanda Yargıtay bozma ilamına da sebep teşkil eden Şiran Asliye Ceza Mahkemesinin 2007/101 Esas ve 2008/73 Karar sayılı ceza davasındaki 18.03.2018 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile çelişki göstermediğinden, söz konusu rapordaki kusur oranlarına göre tespit edilen tazminat miktarlarından davalıların rücuen sorumlu olduğuna kanaat getirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur…” gerekçesiyle,

    Davanın kabulü ile, toplam 74,289,38 TL Kurum zararının;
    A) 19.04.2019 tarihli bilirkişi raporuna göre %65 oranda kusurlu olan davalı … Elektrik İnşaat Tic. Ltd. Şti’den kusur oranına göre belirlenen 66.293,08 TL ilk peşin sermaye değeri ve 567,37 TL sosyal yardım zammı olmak üzere 66,860,45 TL tazminatın onay tarihi olan 25.04.2008 tarihi itibariyle işleyecek olan yasal faizi ile birlikte alınarak davacı Kuruma verilmesine,
    B) 19.04.2019 tarihli bilirkişi raporuna göre %5 oranda kusurlu olan davalı …’dan kusur oranına göre belirlenen 3682,95 TL ilk peşin sermaye değeri ve 31,52 TL sosyal yardım zammı olmak üzere 3.714,47 TL tazminatın onay tarihi olan 25.04.2008 tarihi itibariyle işleyecek olan yasal faizi ile birlikte alınarak davacı Kuruma verilmesine,
    C) 19.04.2019 tarihli bilirkişi raporuna göre %5 oranda kusurlu olan davalı …’den kusur oranına göre belirlenen 3682,95 TL ilk peşin sermaye değeri ve 31,52 TL sosyal yardım zammı olmak üzere 3.714,47 TL tazminatın onay tarihi olan 25.04.2008 tarihi itibariyle işleyecek olan yasal faizi ile birlikte alınarak davacı Kuruma verilmesine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK vekili ile davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı Kurum vekili kararı kusurdan, davalı … vekili de müvekkilinin kusuru oranında sorumlu olduğu tutarın belirlenmesi gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

    C.Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, iş kazasına dayalı rücuan tazminat istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

    2. 506 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesinin hükümleridir.

    506 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesinde “İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve işgüvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi veyahut suç sayılabilir bir hareketi sonucu olmuşsa, Kurumca sigortalıya veya haksahibi kimselerine yapılan veya ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarları ile gelir bağlanırsa bu gelirlerinin 22 nci maddede belirtilen tarifeye göre hesaplanacak sermaye değerleri toplamı (Anayasa Mahkemesinin 23.11.2006 tarihli ve E:2003/10 K:2006/106 sayılı Kararı ile bu fıkrada geçen “sigortalı veya haksahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarlarla sınırlı olmak üzere” bölümü iptal edilmiştir.) Kurumca işverene ödettirilir.…İş kazası veya meslek hastalığı, 3. birkişinin kasıt veya kusuru yüzünden olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebep olan 3. kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara Borçlar Kanunu hükümlerine göre rücu edilir.” düzenlemesine göre; davaya konu iş kazasında kusurlu olanlar davacı Kurumun rücu alacağından kusurları karşılığı sorumludur…” düzenlemesi yer almaktadır.

    3. Değerlendirme
    Davacı Kurum; 25.02.2007 tarihli iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan ilk peşin değerli gelir nedeniyle oluşan kurum zararının 506 sayılı Kanun’un 26 ncı madde hükmü ve teselsül hükümleri uyarınca rücuan tazminini istemiştir.

    Buna göre Mahkemece, davalı işveren … Elektrik İnş. Tic. Ltd. Şti’nin %65, davalı … Elektrik İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. Müdürü…’ın %5, davalı İş güvenliği uzmanı …’in %5,kazalının %25 oranında kusurlu olduğu kabul edilerek teselsül hükümlerine göre hüküm kurulması gerekirken her bir davalının kusuru karşılığı tutar üzerinden hüküm kurulmuş olması isabetsizdir.

    Mahkemece, teselsül hükümlerine göre ve temyiz etmeyen davalılar …… Ltd. Şti. ile davalı … Dalkılıç yönünden davacı Kurum lehine oluşacak usuli kazanılmış haklar da gözetilmek suretiyle bir hüküm tesis edilmelidir.

    Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Temyiz olunan, Mahkeme kararının BOZULMASINA,

    Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

    17.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.