|
ÖZET: Başvuran, İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının yazılı bölümünden başarılı olmasına rağmen, sözlü sınavdan aldığı 52 puan nedeniyle başarısız sayıldığını ve bu durumun yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. İdare, sözlü sınavın değerlendirilmesinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Yönetmeliği’ne uygun olarak yapıldığını belirtmiştir. Yönetmelik gereği, sözlü sınavda başarılı olabilmek için en az 70 puan almak gerektiği vurgulanmıştır.
Danıştay, sözlü sınavın nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak yapıldığını, adayların cevaplarının komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiğini ve verilen puanların tutanakta ayrı ayrı gösterildiğini tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınav puanının 70 puandan az olması nedeniyle başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. İdareye, gelecekteki sınavlarda puanların gerekçelerinin daha açık bir şekilde belirtilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16211-S.21.25972
BAŞVURU NO : 2021/9751
KARAR TARİHİ : 15/11/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü mülakatının yeniden değerlendirilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 21/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş
Başkanlığı tarafından 27.09.2017 tarihinde 80 İş Müfettiş Yardımcısı alınacağı ilan edilen ve 400 kişinin davet edildiği sınavın 02.12.2017 tarihinde yapılan yazılı kısmında başarılı olan 86 kişiden biri olarak
13.04.2018 tarihinde katıldığı İş Müfettiş Yardımcılığı giriş sınavı sözlü kısmının, sınavdan yaklaşık 3 (üç)
yıl sonra 25.03.2021 tarihinde ilan edilen sonucunda 60 kişinin başarılı olduğunun duyurulduğu, kendisinin
02.12.2017 tarihinde yapılan yazılı kısımda 27. sırada başaralı olmasına rağmen 25.03.2021 tarihinde
açıklanan sözlü sınavdan 52 (elli iki) puan aldığı gerekçesiyle başarısız sayıldığının tarafına bildirildiği, sözlü sınavdan yaklaşık 3 (üç) yıl sonra sonuç duyurusu yapılan söz konusu sınavdan, hangi kriterlere göre
52 (elli iki) puan aldığının açıklanmadığını belirterek, mağduriyetinin giderilerek sözlü sınavının yeniden
değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının, 31.10.2012 tarih ve 28453 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu
Yönetmeliği”nin “Müfettiş yardımcılığına giriş şartları” başlıklı 16 ncı maddesinde, “Giriş sınavı” başlıklı
17 nci maddesinde, “Giriş sınav kurulu” başlıklı 18 nci maddesinde, “Giriş sınav ilanı” başlıklı 19 ncu
maddesinde, “Giriş sınavına başvuru” başlıklı 20 nci maddesinde, “Başvuruların değerlendirilmesi ve adaylık belgesi” başlıklı 21 nci maddesinde, “Yazılı ve sözlü sınav konuları” başlıklı 22 nci maddesinde,
“Yazılı sınavın yapılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 23 ncü maddesinde, “Sözlü sınavın yapılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 24 ncü maddesinde ve “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 25 nci maddesinde yer alan hükümlere göre yapıldığı,
2.2. Bu kapsamda, davaya konu İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavına ilişkin süreçte
80 adet İş Müfettişi Yardımcısı kadrosuna açıktan atama yapılabilmesi için İş Müfettişi Yardımcılığı giriş
sınavı açılması ve sınavın yazılı bölümünün 2 Aralık 2017 tarihinde yapılması Bakanlık Makamının 12
Eylül 2017 tarih ve 7898 sayılı Oluru ile uygun bulunduğu,
2 Aralık 2017 tarihinde yapılan İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının yazılı bölümüne girmeye hak
kazanan 400 adayın listesinin 31 Ekim 2017 tarihinde ilan edildiği,
2 Aralık 2017 tarihinde üç oturum halinde yapılan İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının yazılı bölümüne;
işin yürütümü yönünden 252 adayın katıldığı, yazılı sınava katılan bu adayların cevap kağıtlarının İş Teftiş
Kurulu Yönetmeliğinin 23 ncü maddesindeki ” Yazılı sınavda başarılı olabilmek için her oturumdan alınan puanın yüz üzerinden 60 puanın altında olmaması şartıyla üç oturumun ortalamasının yüz üzerinden 70 puan olması gerekir” hükmüne uygun olarak Sınav Kurulu tarafından ayrı ayrı değerlendirildiği ve yazılı sınavda adayların aldıkları puanları gösteren sınav sonuç tutanaklarının ve yazılı sınav başarı listesinin; Bakanlık Makamının 13.03.2018 tarih ve sayılı Oluru ile onaylandığı,
2.3. Başvuran da yazılı sınavın 1. Oturumundan 74, 2. Oturumundan 73,5 ve 3.
Oturumundan 71 puan almak suretiyle ortalama 72,83 puan ile sınavın yazılı bölümünde başarılı olarak sınavın sözlü bölümüne katılmaya hak kazandığı, Yönetmeliğin 23 ncü maddesinin 6 ncı fıkrasında yer alan “Yazılı sınavda başarılı olabilmek için her oturumdan alınan puanın yüz üzerinden altmış puanın altında olmaması şartıyla üç oturumun ortalamasının yüz üzerinden yetmiş puan olması gerekir.” hükmü göz önüne alındığında başvuran sınavın yazılı bölümünde bile başarılı olabilmek için gerekli olan yetmiş puanın çok az üzerinde puan alarak başarılı olabildiği,
2.4. İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının yazılı bölümünde başarılı olarak sınavın sözlü bölümüne girmeye hak kazanan toplam 86 adayın listesi ve başarı sırasına göre belirlenen sözlü sınav tarihlerinin ise
13 Mart 2018 tarihinde ilan edildiği, bu listelere göre başvuranın sınavın sözlü bölümüne 3. grupta (13
Nisan 2018 tarihinde) girmeye hak kazandığı,
2.5. Sınavın yazılı bölümünde başarılı olan adaylardan başarı sırasına göre 23’ten 33 (dahil)’e kadar olan adaylara; 13 Nisan 2018 tarihinde yapılacak olan sınavın sözlü bölümüne ilişkin soru zarflarının ve cevap anahtarlarının aynı günün sabahı hazırlandığı, imzalandığı, adayların huzurunda açıldığı ve kura çekmeleri suretiyle sorulmak üzere kapalı bir zarf içine konulduğu, zarfın ağzının mühürlenerek kapatıldığı ve sonrasında anılan tarihte sözlü sınava katılacak olan iki aday ile Sınav Kurulu tarafından birlikte açıldığı,
2.6. 13 Nisan 2018 tarihinde yapılan sınavın sözlü bölümüne katılması gereken 11 adaydan, 9 adayın sınava katıldığı, 13 Nisan 2018 tarihindeki sınavın sözlü bölümü için hazırlanan 13 soru zarfından (Aday sayısı
11 olmasına rağmen aynı gün sınava girecek adaylara zarf seçim imkanı tanımak amacıyla fazladan
hazırlanan 2 zarfla birlikte); 1, 2, 3, 4, 5, 9, 10, 11, 13 no’lu zarflar kura usülüyle adaylar tarafından çekildiği 6,7,8,12 no’lu zarfların ise hiçbir aday tarafından çekilmediği, bu soru zarfları incelendiğinde; başvuranın
11 no’lu soru zarfını çektiğini ve imzaladığını,
2.7. İş Teftiş Kurulu Yönetmeliği’nin “Sözlü sınavın yapılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 24 ncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında belirlenen kriterler çerçevesinde adayın sınavın yazılı sınav kapsamındaki sınav konuları hakkındaki bilgisi 50 (elli) tam puan üzerinden, diğer kriterler 10 (on) tam puan üzerinden değerlendirilerek sözlü sınav tutanağındaki çizelgede belirtilen puanların, adayın verdikleri cevaplara ve diğer kriterlere göre Sınav Kurulunca puanlandığı,
2.8. Bu kapsamda başvuranın çekmiş olduğu 11 no’lu soru zarfında yer alan sorulara vermiş olduğu cevaplara göre Sınav Kurulu tarafından düzenlenen sözlü sınav tutanağına göre adayın; sınavın sözlü bölümünden 52 (elliiki) puan aldığı, oysa, yukarıda açıklanan anılan Yönetmeliğin 24 ncü maddesinde
“…sözlü sınavda başarılı olabilmek için yüz üzerinden en az yetmiş puan almak gerekir…” hükmünün bulunduğu bu nedenle, sözlü sınav puanının yukarıda belirtilen maddeye göre başarılı sayılabilmek için alınması gereken yetmiş puandan az olması sebebiyle adayın sözlü sınavda başarısız sayıldığı,
2.9. Sınav Kurulu tarafından düzenlenen İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavında başarılı/başarısız olan adayları gösterir sınav sonuç tutanağı ile başarılı olan adayların başarısı sırasını gösterir listenin; Bakanlık
Makamının 25.03.2021 tarih ve sayılı Olur’u ile uygun bulunması üzerine aynı gün İş Müfettişi
Yardımcılığı giriş sınav sonucunun ilan edildiği 80 İş Müfettişi Yardımcısı kadrosuna açıktan atama için izin verildiği göz önüne alındığında sözlü sınava katılması gereken 86 adayın 76’sının sözlü sınava fiilen katıldığı, bu adaylardan 16’sının sözlü sınavda başarısız olduğu, 60 adayın ise başarılı olduğu,
2.10. Sözlü sınavda alınması gereken puanı alamadığı için İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavında başarısız olan başvuranın; Yönetmeliğin “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 25 nci maddesi hükmü uyarınca
7 Nisan 2021 tarihinde Başkanlığa itirazda bulunduğu ve adı geçenin bu itirazının Sınav Kurulu tarafından
8 Nisan 2021 tarihinde incelenerek yapılan değerlendirme sonucu adayın aldığı puanlarda herhangi bir
değişiklik olmadığı ve bu durum adı geçene bildirildiği
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48’inci maddesi; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır. A) Genel şartlar: 1. Türk Vatandaşı olmak,(1) 2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. (Değişik: 23/1/2008 – 5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun
53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha
fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)(1) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. (1) 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…)(2)
akıl hastalığı (…)(2) bulunmamak. 8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 sayılı Kararı ile) B) Özel şartlar: 1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.”
6. 31/10/2012 tarih ve 28453 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Yönetmeliğinin;
6.1. “Müfettiş yardımcılığına giriş şartları” başlıklı 16’ncı maddesi; “(1) Müfettiş yardımcısı olabilmek için; a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde yazılı nitelikleri taşımak, b) Müfettiş yardımcılığına giriş sınavının yazılı aşamasının yapıldığı tarihte otuzbeş yaşını doldurmamış olmak, c) İşin yürütümü yönünden iş teftişi görevi için; hukuk, siyasal bilgiler, siyasal bilimler, iktisat, idari bilimler, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleriyle, bunlara denkliği onaylanmış yerli ve yabancı yüksek okullardan birini bitirmek, ç) İş sağlığı ve güvenliği yönünden iş teftişi görevi için; tıp doktoru, mimar, elektrik, maden, jeoloji, metalürji, inşaat, elektronik, makina, kimya, endüstri, fizik, bilgisayar, tekstil, petrol, uçak, gemi, çevre yüksek mühendisi veya mühendisi olmak ya da bunlara denkliği
Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak, d) 18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Kamu
Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğe göre yapılacak
Kamu Personeli Seçme Sınavının, sınav kurulunca belirlenen puan türünden ilan olunan puana eşit veya üzerinde puan almak, e) Sağlık durumu itibariyle iklim değişikliklerine ve her çeşit yolculuk koşullarına elverişli olmak, gerekir. (2) Müfettiş yardımcılığı giriş sınavına en fazla iki defa girilebilir.”,
6.2. “Giriş sınavı” başlıklı 17’nci maddesi; “(1) Müfettiş yardımcılığına giriş sınavı, yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı olarak yapılır. (2) Sınavın yapılmasına, Başkanın önerisi ve Bakan onayı ile karar verilir.
(3) Müfettiş yardımcılığına giriş sınavı Ankara’da yapılır.”,
6.3. “Giriş sınav kurulu” başlıklı 18’inci maddesi; “(1) Giriş sınavları, Başkanlıkta işin yürütümü ile iş sağlığı ve güvenliği yönünden ayrı ayrı oluşturulan sınav kurulları tarafından yapılır. (2) Sınav kurulları;
Başkanın başkanlığında, Başkanın önerisi ve Bakanın onayı ile müfettişler arasından belirlenen dört asıl ve dört yedek üyeden oluşur. (3) Sınav kurulları, alım yapılacak kadro sayısına göre sınava çağrılacak aday sayısını belirler, yazılı ve sözlü sınav sorularını hazırlar, sınavların yapılmasını sağlar ve sınavları değerlendirir.”,
6.4. “Giriş sınav ilanı” başlıklı 19’uncu maddesi; “(1) Müfettiş yardımcılığına atanacaklarda aranacak genel ve özel koşullar, atama yapılacak kadroların sayısı, sınıfı ve dereceleri, başvuru yeri ve son başvuru tarihi ile müfettiş yardımcılığı giriş sınavı yazılı kısmının yapılacağı yer ve zaman, giriş sınavının içeriği ve değerlendirme yöntemi başvuru süresinin bitiminden en az bir ay önce Bakanlığın internet sitesinde ve
Resmî Gazete ile Türkiye genelinde yayınlanan tirajı en yüksek ilk beş gazeteden en az ikisinde ilan edilmek suretiyle adaylara duyurulur. (2) Sınava başvuru ve kayıt işlem süreleri, yazılı sınavın yapılacağı tarihten en az onbeş gün önce sona erecek şekilde tespit olunur.”,
6.5. “Giriş sınavına başvuru” başlıklı 20’nci maddesi; “(1) Müfettiş yardımcılığı sınavına girecek adaylar, Başkanlık tarafından hazırlanacak İş Talep Formuna aşağıdaki belgeleri ekleyerek başvurularını yaparlar. Başvuruların internet üzerinden yapılması durumunda aşağıda sayılan belgeler, en geç ilan olunan son başvuru tarihinden itibaren yedi gün içerisinde posta ile Başkanlığa ulaştırılır. a) Özgeçmiş, b)
T.C. Kimlik Numarası beyanı, c) Yüksek öğrenim diploması veya mezuniyet belgesinin veya eğitimini yurt dışında tamamlamış olanlar için diploma denkliğinin yetkili idarelerce kabul edildiğini gösterir belgenin aslı ya da Başkanlıkça onaylı örneği, ç) Kamu Personel Seçme Sınavı sonuç belgesinin aslı veya bilgisayar çıktısı, d) İki adet vesikalık fotoğraf, e) Erkek adaylar için askerlik durumuna dair yazılı beyan, f) Adli sicil kaydına dair yazılı beyan, g) Sağlık durumunun yurdun her yerinde görev yapmaya ve her türlü iklim koşullarında yolculuk yapmaya elverişli olduğuna dair yazılı beyan.”,
6.6. “Başvuruların değerlendirilmesi ve adaylık belgesi” başlıklı 21’inci maddesi; “(1) Adayların başvuruları; adayların sınava girebilmek için 16 ncı maddedeki şartları taşıyıp taşımadıkları açısından
Başkanlıkça incelenir. (2) Başkanlık, başvuruları inceleyerek giriş sınavına katılabilecek adaylara ilişkin listeyi Kamu Personeli Seçme Sınavı puanı en yüksek adaydan başlamak suretiyle düzenler. (3) Giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katını geçmemek üzere sınav duyurusunda belirtilir. Son sıradaki adayla aynı puanı alan adaylar da giriş sınavına çağrılır. (4) Giriş sınavına katılmaya hak kazanan adaylar, Bakanlık ilan panosunda ve internet sitesinde ilan edilir. (5) Giriş sınavına katılmaya hak kazanan adaylara, kimlik bilgileri, sınav yeri ve tarihinin yer aldığı fotoğraflı sınav giriş belgesi verilir. Sınav giriş belgesi, sınav saatine kadar adaylarca teslim alınır veya adayların adreslerine gönderilir. Sınav giriş belgesi olmayan adaylar, giriş sınavına katılamazlar. Adaylar ayrıca yanlarında resmi makamlarca verilmiş bir kimlik belgesi bulundurmak ve sınav görevlilerine göstermek zorundadırlar. (6) Giriş sınavına başvuranlardan gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu veya belge verdiği tespit edilenlerin sınav sonuçları geçersiz sayılarak atamaları yapılmaz. Atamaları yapılmış olsa dahi iptal edilir ve haklarında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanmak üzere Cumhuriyet
Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.”,
6.7. “Yazılı ve sözlü sınav konuları” başlıklı 22’nci maddesi; “(1) Yazılı sınav, üç oturumda ve aşağıda belirtilen konulardan yapılır; a) İşin yürütümü yönünden: 1) Birinci oturum: İş Kanunu, İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanunu, Basın-İş Kanunu, Deniz-İş Kanunu, Sendikalar Kanunu, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve
Lokavt Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu, Türkiye İş
Kurumu Kanunu, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun, Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu, Dernekler Kanunu, Hafta Tatili Kanunu, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Hakkında Kanun, Umumi
Hıfzıssıhha Kanunu, İş Mahkemeleri Kanunu ve bunlarla ilgili tüzük ve yönetmelikler. 2) İkinci oturum:
Anayasa hukuku, idare hukuku (genel esaslar, idari yargı, idari teşkilat), ceza hukuku (genel esaslar), ceza usulü hukuku (genel esaslar), kabahatler hukuku, medeni hukuk (aile ve miras hukuku hariç), borçlar hukuku, ticaret hukuku. 3) Üçüncü oturum: Mikro iktisat, makro iktisat, çalışma ekonomisi, Türkiye ekonomisi, kamu maliyesi, maliye politikası, Türk vergi mevzuatının genel esasları, genel muhasebe, bilanço ve mali tablolar analizi. b) İş sağlığı ve güvenliği yönünden: 1) Birinci oturum: İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili alt mevzuat, Maden Kanunu, Umumi
Hıfzıssıhha Kanunu, Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Tüzük ve diğer ilgili mevzuat). 2) İkinci oturum: İş Kanunu (genel hükümler), Basın-İş Kanunu, Deniz-İş Kanunu, Sendikalar
Kanunu, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu, Türkiye İş Kurumu Kanunu, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun, Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu, Dernekler Kanunu, Hafta Tatili Kanunu, Ulusal Bayram ve Genel Tatil
Günleri Hakkında Kanun, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, İş Mahkemeleri Kanunu ve bunlarla ilgili tüzük ve yönetmelikler. 3) Üçüncü oturum: Anayasa hukuku, idare hukuku (genel esaslar, idari yargı, idari teşkilat), ceza hukuku (genel esaslar), ceza usulü hukuku (genel esaslar), kabahatler hukuku, medeni hukuk (aile ve miras hukuku hariç), borçlar hukuku, ticaret hukuku.”,
6.8. “Yazılı sınavın yapılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 23’üncü maddesi; “(1) Sınav kurulu, 22 nci maddede belirtilen konulardan yazılı sınav sorularını hazırlar. (2) Yazılı sınav soru kağıtları ve cevap anahtarları sınav kurulunca imzalanır. Soru kağıtları, adayların şahitliğinde açılmak üzere kapalı zarfa konarak mühürlenir. Kapalı zarf, salonda gözetmen olarak görevli bulunan müfettişler ile yeteri kadar adayın imzasının bulunduğu tutanak düzenlenerek açılır. (3) Adaylar, sınav sorularının cevaplarını sınavdan önce kendilerine dağıtılan ve isim yerleri kapalı olan kağıtlara yazarlar. Sınav kağıtlarına kapalı isim yerleri dışında ad, soyad, adres gibi adayların kimliğini belirtici herhangi bir yazı yazılamaz ve işaret konulamaz. Buna aykırı davrananlar ile kopya çektiği saptananlar veya kopya girişiminde bulunanlar hakkında tutanak düzenlenerek ilgilinin sınavı geçersiz sayılır. (4) Sınav bitiminde, gözetmen olarak görevlendirilen müfettişler tarafından, sınavın bitiş saatini, sınava girenlerin ve toplanan kağıtların sayısını ve gerekli görülen diğer hususları belirten bir tutanak düzenlenerek Başkana verilir. (5) Yazılı sınav kâğıtları, sınav kurulu üyeleri tarafından ayrı ayrı veya birlikte, kapalı bölümleri açılmadan değerlendirilir. (6) Yazılı sınavda başarılı olabilmek için her oturumdan alınan puanın yüz üzerinden altmış puanın altında olmaması şartıyla üç oturumun ortalamasının yüz üzerinden yetmiş puan olması gerekir.
(7) Altıncı fıkra uyarınca yazılı sınavda başarılı olan adaylar, Bakanlık ilan panosunda ve internet sitesinde bir hafta süreyle ilan edilir ve yazılı sınavdaki başarı sırasına göre sözlü sınava çağrılır. Ayrıca, sözlü sınava katılmaya hak kazanlara, sözlü sınavın yeri, günü ve saatine ilişkin bilgileri içeren tebligat yapılır.”,
6.9. “Sözlü sınavın yapılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 24’üncü maddesi; “(1) Sınav kurulu 22 nci maddede belirtilen konulardan sözlü sınav sorularını hazırlar. (2) Sözlü sınav soru kâğıtları ve cevap
anahtarları sınav kurulunca imzalanır. Soru kâğıtları, adayların şahitliğinde açılmak üzere kapalı zarfa konarak mühürlenir. Kapalı zarf, sözlü sınav salonunda, sınav kurulu üyeleri ile yeteri kadar adayın imzasının bulunduğu tutanak düzenlenerek açılır. (3) Sözlü sınav, yazılı sınav konuları ile adayın anlama, ifade ve temsil yetenekleri dikkate alınarak yapılır. Buna göre sözlü sınavda, adayın; a) Yazılı sınav kapsamındaki konular hakkındaki bilgisi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, değerlendirilir. (4)Adaylar, sınav kurulu tarafından üçüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen konularda elli puan üzerinden, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilerek toplanır ve yüz üzerinden sözlü notu belirlenir. Sözlü sınavda başarılı olabilmek için yüz üzerinden en az yetmiş puan almak gerekir. Sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.”,
6.10. “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 25’inci maddesi; “(1) Sınava katılanlar sınav sonuçlarına yazılı olarak itiraz edebilirler. İtirazlar yazılı veya sözlü sınav sonuçlarının açıklanmasından ve duyurulmasından başlayarak on işgünü içinde bir dilekçe ile sınav kuruluna yapılır. Bu itirazlar, dilekçenin kayda alınmasından itibaren sınav kurulu tarafından incelenir ve sonuç ilgiliye en geç on işgünü içinde yazılı olarak bildirilir.” şeklindedir.
7. 18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Kamu
Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin “Kabul için ön şart” başlıklı 14’üncü maddesi; “Adayların öncelikle bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılacak KPSS’ye girmeleri ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının belirleyeceği bir taban puanın üzerinde
KPSS puanı almış olmaları şarttır. Adayların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını da taşımaları zorunludur.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının yazılı kısmından “başarılı” sözlü sınavından ise 52 puan alarak başarısız sayıldığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesi adına söz konusu mülakata ilişkin tekrar değerlendirme yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere İş Teftiş Kurulu Yönetmeliği’nin “Sözlü sınavın yapılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 24 ncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında belirlenen kriterler çerçevesinde adayın, sınavın yazılı sınav kapsamındaki sınav konuları hakkındaki bilgisi 50 (elli)
tam puan üzerinden, diğer kriterler 10 (on) tam puan üzerinden değerlendirilerek sözlü sınav tutanağındaki çizelgede belirtilen puanların, adayın verdiği cevaplara ve diğer kriterlere göre Sınav Kurulunca puanlandığı, bu kapsamda başvuranın çekmiş olduğu 11 no’lu soru zarfında yer alan sorulara vermiş olduğu cevaplara göre sınavın sözlü bölümünden 52 puan aldığı, oysa anılan Yönetmelikte “…sözlü sınavda başarılı olabilmek için yüz üzerinden en az yetmiş puan almak gerekir…” hükmünün bulunduğu bu nedenle, sözlü sınav puanının yukarıda belirtilen maddeye göre başarılı sayılabilmek için alınması gereken yetmiş puandan az olması sebebiyle adayın sözlü sınavda başarısız sayıldığı ifade edilmiştir.
11. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Yönetmeliğinin 24’üncü maddesinde, göre sözlü sınavda, adayın; yazılı sınav kapsamındaki konular hakkındaki bilgisi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel yetenek ve genel kültürü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, değerlendirilmektedir. Adaylar, sınav kurulu tarafından üçüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen konularda elli puan üzerinden, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri onar puan üzerinden değerlendirildiği ve verilen puanların ayrı ayrı tutanağa geçirilerek toplandığı ve yüz üzerinden sözlü notunun belirlendiği, sözlü sınavda başarılı olabilmek için yüz üzerinden en az yetmiş puan almak gerektiği ve sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı belirtilmektedir.
12. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. Başvuranın İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının mülakatına ilişkin tekrar değerlendirme yapılması talebi ile ilgili olarak somut olayda, 80 adet İş Müfettişi Yardımcısı kadrosuna açıktan atama yapılabilmesi için İş Müfettişi Yardımcılığı giriş sınavının yazılı bölümünün 2 Aralık 2017 tarihinde yapıldığı, sınavının yazılı bölümüne girmeye hak kazanan 400 adayın listesinin 31 Ekim 2017 tarihinde ilan edildiği, başvuranın yazılı sınavın 1. Oturumundan 74, 2. Oturumundan 73,5 ve 3. Oturumundan 71 puan almak suretiyle ortalama 72,83 puan ile sınavın yazılı bölümünde başarılı olarak sınavın sözlü bölümüne katılmaya hak kazandığı, başvuran sınavın sözlü bölümüne 3. grupta girmeye hak kazandığı, 13 Nisan 2018 tarihinde yapılmış olan sınavın sözlü bölümüne ilişkin soru zarfları ve cevap anahtarları aynı günün sabahı hazırlanarak imzalandığı, adayların huzurunda açılmak ve kura çekmeleri suretiyle sorulmak üzere kapalı bir zarf içine konularak, zarfın ağzı mühürlenerek kapatıldığı sonrasında anılan tarihte sözlü sınava katılan iki aday ile Sınav Kurulu tarafından birlikte açıldığı, başvuranın 11 no’lu soru zarfını çektiği ve imzaladığı,
başvuranın 11 no’lu soru zarfında yer alan sorulara vermiş olduğu cevaplara göre 52 puan aldığı, mevzuata göre sözlü sınav puanının belirtilen maddeye göre başarılı sayılabilmek için alınması gereken yetmiş puandan az olması sebebiyle aday sözlü sınavda başarısız sayıldığı, başvuranın sözlü sınava ilişkin
Başkanlığa 7 Nisan 2021 tarihinde itirazda bulunduğu, itirazın Sınav Kurulu tarafından 8 Nisan 2021 tarihinde incelendiği ve yapılan değerlendirme sonucu adayın aldığı puanda herhangi bir değişiklik olmadığı, bu durumun adı geçene bildirildiği tespit edilmiştir.
14. Somut olayda, Sözlü Sınav Tutanağında yer alan konu başlıklarını değerlendirecek şekilde adayın seçtiği kapalı zarf içinde yer alan ve imzalanmak suretiyle muvafakati alınan soruların kendisine yöneltildiği ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
15. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında zarftan çektiği sorulara ilişkin verdiği yanıtların, Yönetmelik kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından daha önce hazırlanmış olan cevap anahtarları temel alınarak değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav tutanağında ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
16. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen tutanak incelendiğinde, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
17. Diğer taraftan, Yönetmeliğinin 24 üncü maddesinde, sözlü sınavdan 70 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağı belirtilmiş olup komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 52 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı tespit edilmiştir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu İş Müfettişi
Yardımcılığı sözlü sınavının, 31/10/2012 tarih ve 28453 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde,
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
20. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa ayrı ayrı geçirildiği, bunun dışında ayrıca cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, İdarenin adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan bir kriterdir. Ayrıca sözlü sınavın açıklanma süresinin makul bir süre olmadığı da göz önüne alındığında İdarenin bundan sonraki sınavlarda bu duruma dikkat etmesi İdarenin güvenilirliği ve şeffaflığı açısından önemlidir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
Kararın BAŞVURANA ve ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi