|
ÖZET: Başvuru, Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi’nin ek hizmet binasına taşınmasının hukuka aykırı olduğunu iddia eden bir çalışandan gelmiştir. Başvuran, birimin ana hizmet binasında bulunması gerektiğini, aksi takdirde çalışanların sağlık ve güvenlik risklerinin kontrol edilemeyeceğini belirtmiştir. İlgili mevzuat gereği, İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi’nin işin yürütüldüğü mekânda ve giriş katta yer alması gerektiği vurgulanmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı, taşınmanın Valilik onayı ile gerçekleştirildiğini, mevcut binanın yetersiz kaldığını ve ek hizmet binasının şehir merkezine yakın olduğunu ifade etmiştir. Ancak, başvuranın talebi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi açısından önem taşımaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi’nin ana hizmet binasına taşınması gerektiği yönünde bir tavsiye kararı almıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi’nin ana hizmet binasında ve giriş katta bulunması gerektiğini belirterek, Milli Eğitim Bakanlığı’na bu konuda tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/10251-S.24.15769
BAŞVURU NO : 2024/4582
KARAR TARİHİ : 26.09.2024
TAVSİYE KARARI
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : İş Sağlığı ve Güvenliği Biriminin Yer Değişikliği Hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 03.04.2024
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza, yapılmış olan başvuruda başvuran; Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğünde yer alan İş Yeri
Sağlık ve Güvenlik Birimi ana hizmet binasında çalışırken, çalıştığı birim ana hizmet binasından ayrılarak
8 km şehir merkezinin sonunda yer alan ek hizmet binasına taşındığını, İSG Hizmetleri Yönetmeliğinin 10.
Maddesinin 2. Fıkrasının (a) bendinde; “İş Yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesine ve çalışan personel sayısına uygun büyüklükte bir yerde kurulur hükmünün bulunduğunu ve bu birimin asıl işin yürütüldüğü mekânda ve giriş katta kurulmasının esas olduğunu, ancak taşınan bölümün personel sayısının yüzde 80’inin bulunduğu Ana Hizmet binasından ayrılarak, çalışma alanı ile risk alanının kontrolsüz kalmasına, çalışanların risk alanlarına karşı tedbir alınmamasına ve takibine olanak vermediğini, söz konusu birimin eski çalışma yeri olan ana hizmet binasına tekrar taşınmasını talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Milli Eğitim Bakanlığı tarafından alınan 29/07/2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde;
2.1. Birimin taşınma işlemleri, verimli çalışma ortamı açısından zorunluluk arz etmesi nedeniyle ihtiyaç dahilinde idari yetkiye dayanarak Valilik Onayı ile gerçekleştirildiğini,
2.2. Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü binasının yetersiz kalması nedeniyle yine merkez ilçede bulunan
Valilik Makamının 15.12.2023 tarih ve Olur’u ile 22.12.2023 tarihinde faaliyet geçen ek hizmet binası, fiziki koşulları ve çalışma imkanları açısından verimli, personellerin çalışmasına ve toplu taşıma araçları ile sağlık kuruluşlarına yakın ve merkezi konumda bulunmakta olduğunu,
2.3. Ek Hizmet binasına İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi, Hayat Boyu Öğrenme Şubesi ve Piktes Birimi, Törenler, Kutlamalar ve Okul Sporları Birimi, Kamulaştırma Birimi, Hukuk Hizmetleri Birimi ve
Avukatların taşındığını, söz konusu birimlerde çalışan 64 personelin ek hizmet binasında çalıştığı cevabını vermiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesi “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”
3.2. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde, “Devlet çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli tedbirleri alır.” 3.3. “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde, “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun Kapsam ve istisnalar başlıklı 2 nci Maddesinin birinci fıkrasında; “ Bu Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.”
6. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun İşverenin genel yükümlülüğü başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;
a)Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.
b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.
d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.
(2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.
(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.”
7. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi, Ortak Sağlık ve
Güvenlik Birimi ve Çalışan Sağlığı Merkezi ile İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Yürütülmesi
İçin Sağlanacak Şartlar bölüm başlıklı 10 uncu maddesinde;
“(1) İSGB; en az bir işyeri hekimi ile işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip en az bir iş güvenliği uzmanının görevlendirilmesi ile oluşturulur. Bu birimde işveren diğer sağlık personeli de görevlendirebilir.
(2) İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla işveren tarafından işyerlerinde kurulacak olan iş sağlığı ve güvenliği birimlerinde aşağıdaki şartlar sağlanır.
a)İSGB, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesine ve çalışan personel sayısına uygun büyüklükte bir yerde kurulur. Bu birimin asıl işin yürütüldüğü mekânda ve giriş katta kurulması esastır.
b) Bu birimlerde sekizer metrekareden az olmamak üzere bir iş güvenliği uzmanı odası ile işyeri hekimi tarafından kullanılmak üzere bir muayene odası ve 12 metrekareden az olmamak üzere bir ilkyardım ve acil müdahale odası bulunur. Tam zamanlı görevlendirilecek her işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı için aynı şartlarda ayrı birer oda tahsis edilir.
c) İSGB’ler Ek-1’de belirtilen araç ve gereçler ile donatılır ve işyerinde çalışanların acil durumlarda en yakın sağlık birimine ulaştırılmasını sağlamak üzere uygun araç bulundurulur.
(3) İSGB’nin bölümleri aynı alanda bulunur ve bu alan çalışanlar tarafından kolaylıkla görülebilecek şekilde işaretlenir.
(4) (Değişik:RG-31/1/2013-28545) Sağlık Bakanlığından ruhsatlı sağlık hizmeti sunucusu olan işyerlerinde kurulacak İSGB’lerde ilk yardım ve acil müdahale odası şartı ve EK-1’de belirtilen araç ve gereçler ile ulaşım amaçlı araç bulundurulması zorunluluğu aranmaz.”
8. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi, Ortak Sağlık ve
Güvenlik Birimi ve Çalışan Sağlığı Merkezi ile İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Yürütülmesi
İçin Sağlanacak Şartlar bölüm başlıklı 11 inci maddesinde;
“(1)Tam süreli işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi gerekli olmayan hallerde işveren, görevlendirdiği kişi veya OSGB’lerin görevlerini yerine getirmeleri amacı ile asgari bu maddedeki şartları sağlar.
(2) 50 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde işveren,
a)İşyeri hekimi ile diğer sağlık personeline ve iş güvenliği uzmanına 8 metrekareden az olmamak üzere toplam iki oda temin eder.
b) İşyerinde ayrıca acil durumlarda çalışanların en yakın sağlık birimine ulaştırılmasını sağlamak üzere uygun araç bulundurulur.
(3) 50’den az çalışanı olan işyerlerinde işveren, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetini etkin verebilmesi için çalışma süresince kullanılmak üzere uygun bir yer sağlar.
(4) Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları gibi yerlerde bulunan ve 50’den az çalışanı olan işverenlerin yürütecekleri iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri için; koordinasyon yönetim tarafından sağlanmak üzere ortaklaşa kullanılabilecek bir mekân oluşturulabilir. Oluşturulacak mekândan hizmet sunulacak toplam çalışan sayısı 50’den az olması durumunda üçüncü fıkra, 50’den fazla olması durumunda ise ikinci fıkra hükümlerine uygunluk sağlanır.
(5) İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesi için işveren tarafından ayrılan çalışma yerlerinin bölüm ve birimlerinin aynı alan içerisinde bulunması esastır. Bu bölüm ve birimlerin bulunduğu yerler çalışanlar tarafından kolaylıkla görülebilecek şekilde işaretlenir.
(6) Tam süreli işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi zorunlu olmayan hallerde, işyerinde bu maddeye göre oluşturulan ve belirtilen şartları karşılayan birim, düzenlenen sağlık raporları bakımından İSGB olarak kabul edilir.
(7) (Ek:RG-30/6/2016-29758) 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; işveren ve hizmet sunanlar arasında mutabık kalınarak aynı sözleşme yılı içerisinde, aylık hizmet süreleri birleştirilebilir veya hizmet sunum aralıkları belirlenebilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran özetle; Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği Biriminin ek hizmet binasında olmasının hukuka aykırı olduğunu, mevzuat gereği ana binada bulunması gerektiğini, bu nedenle ana binaya taşınmasını talep etmektedir.
11. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden özetle; Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı birimlerin bir kısmının taşınmasının Valilik Olur’u ile olduğunu, mevcut binanın yetersiz kaldığı, ayrıca taşınılan ek hizmet binasının konumu itibariyle şehir merkezinde, toplu taşıma araçları ile sağlık kuruluşlarının yakında olduğu gerekçesi ile talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
12. Başvuran ile idare arasında ihtilaf konusunun İş Sağlığı ve Güvenliği Biriminin ek hizmet binasına taşınması hususunda olduğu anlaşılmıştır.
13. Kamu kurum ve kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili teknik çalışmaları planlamak, uygulamaları hayata geçirmek ve gerekli takipleri yapmak üzere bir birim kurulmalıdır. Kurulacak birimin doğrudan iş sağlığı ve güvenliği işveren vekiline bağlı olması ve emir ve talimatları iş sağlığı ve güvenliği işveren vekilinden alması yönetimin gösterdiği İSG taahhüdünün yansıması olarak oldukça önemlidir.
14.1.İş sağlığı ve güvenliği konusunda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere söz konusu birimde görevlendirilen personelin etik ilkeleri doğrultusunda mesleki bağımsızlıklarının sağlanması ve İSG uygulamalarının kesintisiz olarak devam ettirilebilmesi için hiyerarşik yapıda kadro olarak da iş sağlığı ve güvenliği işveren vekiline direkt bağlı olmaları önemlidir.
14.2. 50’den fazla çalışanı olan ve altı aydan fazla sürekli işlerin yapıldığı kamu işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulunun oluşturulması ve işyerinin tehlike sınıfına uygun mevzuatta belirlenen düzenli aralıklarla toplanması gerekmektedir. 50 ve daha fazla çalışan sayısı kapsamına, memurlar da dahil olmak üzere işyerinde sigortalı olarak çalışan herkes girmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; dosyaya sunulan bilgi, belge ve ilgili mevzuat incelenmesi neticesinde Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği biriminin ek hizmet binasından eski hizmet yeri olan ana hizmet binasına taşınması talebine yönelik olarak, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği 10. Maddesinin a bendinde “İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesine ve çalışan personel sayısına uygun büyüklükte bir yerde kurulur. Bu birimin asıl işin yürütüldüğü mekânda ve giriş kat kurulması esastır.” hükmü ve ana hizmet binası ile ek hizmet binası arasında bulunan mesafe dikkate alındığında, ana hizmet binasında iş sağlığı ve güvenliği biriminin bulunmaması işyerinde sağlık ve güvenlik risklerine karşı yürütülecek her türlü koruyucu, önleyici ve düzeltici faaliyeti kapsayacak şekilde, çalışma ortamı gözetimi ile çalışma alanlarının kontrolünün sağlanmasında zorluk oluşturacağının anlaşıldığı, bu nedenle İş Sağlığı ve Güvenliği Bürosunun ilgili mevzuat gereği ana hizmet binasında ve giriş katta bulunması gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetişim ilkelerine uygun işlem tesis etmeleri de beklenmektedir.
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
İş Sağlığı ve Güvenliği Bürosunun ana hizmet binasında ve giriş katta bulunması hususunda MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın gereği için BAŞVURANA VE MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi