|
ÖZET: Başvuran, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nda Arama ve Kurtarma Teknisyeni olarak çalışmakta ve bitirdiği İş Sağlığı ve Güvenliği önlisans programı nedeniyle teknikerlik zam ve tazminatlarından faydalanma talebinde bulunmuştur. İlgili idare, Yükseköğretim Kurulu’nun kararına dayanarak, başvuranın mezuniyetinin Endüstri Meslek Lisesi Metal İşleri Bölümü için mesleki bir üst öğrenim sayılmadığını belirterek talebi reddetmiştir.
Ancak, Yüksek Öğretim Kurulu’nun daha sonraki yazısında, iş sağlığı ve güvenliği önlisans programının arama kurtarma teknisyeni kadrosunda görev yapan personel için bir üst öğrenim sayıldığı ifade edilmiştir. Bu durum, başvuranın talebinin hukuka aykırı bir şekilde reddedildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, başvuranın iş sağlığı ve güvenliği önlisans programını tamamlaması nedeniyle teknikerlik zam ve tazminatlarının ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun kabul edilmesi ve ilgili idareye tavsiyede bulunulması kararlaştırılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6110-S.21.9852
BAŞVURU NO : 2021/1410
KARAR TARİHİ : 15/04/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
Başvuranın bitirmiş olduğu üst öğrenimi nedeniyle teknikerlik zam ve
BAŞVURUNUN KONUSU :
tazminatlarından faydalanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle, Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı Balıkesir İl Müdürlüğünde Teknik Hizmetler
sınıfında “Arama ve Kurtarma Teknisyeni” kadrosunda görev yaptığı, 3795 sayılı Kanuna göre Endüstri
Meslek lisesi öğrenimi neticesinde “Teknisyen” unvanı aldığını, sonrasında Atatürk Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikerliği Önlisans Programından 24/06/2020 tarihinde mezun olduğunu, Tekniker unvanı almaya hak kazanmasından dolayı 03/07/2020 tarihinde çalıştığı
Kurumuma mezuniyet belgesini vererek teknikerlik zam ve tazminatlarının tarafına ödenmesini talep ettiğini, ancak Kurumunca Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının olumsuz görüşü öne sürülerek teknikerlik zam ve tazminatlarının tarafına ödenmediğini belirtilerek teknikerlik zam ve tazminatlarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 23/02/2021 tarihli ve – – sayılı
cevabi yazısı ve eklerinde özetle,
2.1) Başvuranın 3 üncü derece kadroda Arama ve Kurtarma Teknisyeni olup kazanılmış hak aylığı 2 nci
derecenin 3 üncü kademesinde olduğu,
2.2) Taşra teşkilatı personelinin açıktan atanma yetkisinin 2014 yılından itibaren Başkanlığa verilmesinden
bu yana açıktan herhangi bir tekniker ataması yapılmadığı, Tekniker kadrosuna Unvan Değişikliği sınavı ile atama yapılacak olup, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın Tekniker unvanı verdiği bölümlerden mezun tüm personel bahse konu sınava katılım sağlayabildiği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.3) Arama ve Kurtarma Teknisyeni olarak görev yapan personelin, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim
Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği ön lisans programı mezunu olduğu, görmüş olduğu öğrenimin Endüstri
Meslek Lisesi Metal İşleri Bölümü’nün mesleki bir üst öğrenimi olup olmadığı konusundaki yazısı 18/11/2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelenmiş ve 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurulun görüşü de dikkate alınarak, İş
Sağlığı ve Güvenliği önlisans programında görülen öğrenimde alınan dersler, içerikler, kazanılan yetkinlikler ve program çıktıları incelendiğinde Endüstri Meslek Lisesi Metal İşleri Bölümü için mesleki bir üst öğrenim olmadığına karar verildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinin
5.1) “I – Zamlar” başlıklı fıkrasında; “a) Niteliği ve çalışma şartları bakımından güç olan işlerde
çalışanlara iş güçlüğü zammı, b) Hayat ve sağlık için tehlike arzeden hizmetlerde çalışanlara iş riski zammı, c) Sayıştay’a hesap vermekle yükümlü olan saymanlarla, vezne açığından malen sorumlu olan veznedar ve diğer görevlilere mali sorumluluk zammı, d) Temininde, görevde tutulmasında veya belli yerlerde istihdam edilmesinde güçlük bulunan elemanlar için temininde güçlük zammı ödenir”
5.2) “II-Tazminatlar” başlıklı fıkrasında; “Görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği,
hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak bu Kanunda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının, A – ÖZEL HİZMET
TAZMİNATI: c) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan; 1. Dört yıl ve daha fazla süreli yüksek öğrenim veren okul mezunları için % 168’ine,(3) Yüksek Mühendis, Yüksek Mimar, Mühendis, Mimar ve Şehir Plancısı kariyerlerini haiz olup (Bunlardan Müdür ve daha üst merkez ve taşra birim yöneticileri dahil) 1-4 üncü derecelerden aylık alan ve kurumlarınca belirlenen büyük yatırım projelerinde fiilen çalışanlara bu projelerde çalıştıkları sürece ayrıca % 30’una, Ancak, bu hükme göre ilave ödeme yapılacak toplam personel sayısı, ilgili kurumun belirtilen kariyerleri haiz toplam personel sayısının % 10’unu geçemez. (Hesaplamalarda küsurlar tama iblağ edilir.)
2. Dört yıldan aşağı yükseköğrenim veren okul mezunları için % 100 üne, 3. Lise dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 72 sine, Ancak, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda görevli olup da, bu görevleri ile ilgili olmayan bir üst öğrenimi bitirenler için önceki öğrenim durumlarına ait tazminat oranları esas alınır. Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara, bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
ayrıca 35 puana kadar ilave yapılabilir. (Ek paragraf: 21/3/2006 – 5473/3 md.) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara, bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle, çalışılan her gün için belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemler itibarıyla toplamı 60 puanı aşmayacak şekilde, dönem sonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatı verilebilir.”
5.3) “III-Ortak Hükümler” başlıklı fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi
görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları (…)(1) bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur hükmüne yer verilmiştir.”
6) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendinde; “Aynı
meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.”
7) 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve takip
eden yıllarda da uygulanmasına devam olunan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin Kararın,
7.1) 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “I Sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer
alan zamlar ile II Sayılı Cetvelin (C), (E), (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıf ve kariyerinin esas alınır.”
7.2) 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ise; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri
sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere kariyerleri (mesleki öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenebileceği, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.”
8) 160 nolu Devlet Memurları Genel Tebliği’nin Uygulamaya İlişkin Ortak Açıklamalar kısmının 3
üncü maddesinde; “Sağlık ve teknik hizmetler sınıflarında yer alan personelin bitirdiği üst öğrenimin mesleki bir üst öğrenim olup olmadığı hususu, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 43 üncü maddesinin (b) bendi uyarınca alınan Yükseköğretim Kurulu kararlarına istinaden tespit edilecektir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan Ret Kararı Önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
10) Başvuranın bitirmiş olduğu İş Sağlığı ve Güvenliği önlisans programı nedeniyle teknikerlik zam ve
tazminatlarından faydalanma talebi hakkındadır. (§1)
11) İlgili idarece Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Tekniker kadrosuna Unvan
Değişikliği sınavı ile atama yapılacak olup, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın Tekniker unvanı verdiği bölümlerden mezun tüm personel bahse konu sınava katılım sağlayabildiği, Arama ve Kurtarma
Teknisyeni olarak görev yapan personelin, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İş Sağlığı ve
Güvenliği ön lisans programı mezunu olduğu belirtilerek, adı geçenin görmüş olduğu öğrenimin Endüstri
Meslek Lisesi Metal İşleri Bölümü’nün mesleki bir üst öğrenimi olup olmadığı konusundaki yazısı
18.11.2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelenmiş ve 2547 sayılı Kanun’un 2880
sayılı Kanun’la değişik 43/b maddesi uyarınca; Üniversitelerarası Kurul’un görüşü de dikkate alınarak, İş
Sağlığı ve Güvenliği önlisans programında görülen öğrenimde alınan dersler, içerikler, kazanılan yetkinlikler ve program çıktıları incelendiğinde Endüstri Meslek Lisesi Metal İşleri Bölümü için mesleki bir üst öğrenim olmadığına karar verildiği gerekçesi ile başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
12) Bununla birlikte başvuran tarafından 26/03/2021 tarihinde Kurumumuza iletilen ek evraklar
incelendiğinde; İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 23/03/2021 tarihli Balıkesir
İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne yazmış olduğu yazısında; ‘İl Müdürlüklerinde Arama Kurtarma
Teknisyeni olarak görev yaptığı bildirilen başvurana, bitirdiği Atatürk Üniversitesi açıköğretim fakültesi iş sağlığı ve güvenliği bölümünden dolayı teknikerler için öngörülen özel hizmet tazminatının ödenebileceği değerlendirilmektedir.’ Açıklaması yapıldığı ve Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının 19/01/2018 tarihli ve sayılı yazısında; ‘2547 sayılı Kanun sayılı kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca iş sağlığı ve güvenliği önlisans programının arama kurtarma teknisyeni kadrosunda görev yapan personel için bir üst öğrenim sayıldığına karar verilmiştir.’ ifadesinin yer aldığı anlaşılmaktadır.
13) Bu çerçevede şikayet konusu uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunun 152 nci maddesi kapsamında Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin genel düzenlemenin yapıldığı, 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve takip eden yıllarda da uygulanmasına devam olunan Devlet Memurlarına Ödenecek
Zam ve Tazminatlara ilişkin Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; zamlar ile tazminatın ödenmesinde, personelin işgal ettiği kadronun sınıf ve kariyerinin esas alınacağının hükme bağlandığı, yine aynı kararın 4 üncü maddesinde, Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, kariyerleri (mesleki öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenebileceğinin düzenlendiği, yine söz konusu kararın uygulanması sırasında ortaya çıkması muhtemel tereddütlerin giderilmesi ve uygulama birliği sağlanması amacıyla hazırlanan 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel
Tebliğinde, kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunan personelden, bulundukları hizmet sınıfına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirerek, diploma veya çıkış belgelerini kurumlarına ibraz edenlere, intibak işlemlerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, belgelerin kuruma ibrazını takip eden aybaşından geçerli olmak üzere, bitirilen aynı sınıfla ilgili mesleki üst öğrenimin karşılığı olan zam ve tazminatların ödeneceği, söz konusu personelin bitirdiği üst öğrenimin mesleki bir üst öğrenim olup olmadığı hususunun da 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunun 43 üncü maddesinin (b) bendi uyarınca alınan
Yükseköğretim Kurulu kararlarına istinaden tespit edileceği belirtilmiştir.
14) Somut olayda incelenmesi gereken uyuşmazlık konusu ilk husus; başvuranın bitirmiş olduğu iş sağlığı
güvenliği önlisans programının, teknik hizmetler sınıfına atanmayı gerektirecek mesleki bir üst öğrenim olup olmadığı hususudur. Bu konuda gerekli değerlendirme ve tespiti yapacak Kurum olan Yüksek Öğretim
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Kurulu Başkanlığının iş sağlığı ve güvenliği önlisans programının arama kurtarma teknisyeni kadrosunda görev yapan personel için bir üst öğrenim sayıldığını belirttiği görülmektedir. İlgili idarenin başvuranın iş sağlığı ve güvenliği önlisans programının Endüstri Meslek Lisesi Metal İşleri
Bölümü için mesleki bir üst öğrenim olmadığına karar verildiği gerekçesi ile başvuranın talebini reddetmesi işleminde hukuka uyarlık görülmemektedir.
15) 15/03/2021 tarihli Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü
tarafından şikayete konu uyuşmazlık kapsamında verilen görüş yazısında; teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına dahil kadrolarda bulunan personelin bulundukları hizmet sınıflarına atanabilecek herhangi bir mesleki üst öğrenimi bitirmeleri halinde kariyerleri için öngörülen zam ve tazminatın ödenmesinde bitirilen üstü öğreniminin ‘kadro görevi ile ilgili olması’ ‘kurumun görev alanı ile ilgili olması’ veya ‘mevcut mesleki öğrenimin program ve bölüm bazında devamı mahiyetinde bir üst öğrenim olması’ gibi şartlar aranmaksızın bulunulan hizmet sınıfına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirmiş olma şartının yeterli görülmesi gerektiğinin mütalaa edildiği belirtilmektedir.
16) Bu çerçevede Teknik Hizmetler sınıfında yer alan Arama Kurtarma Teknisyeni kadrosunda görev
yapmakta olan başvuranın, iş sağlığı güvenliği önlisans programını bitirdiği, söz konusu mezuniyetin, bulunulduğu hizmet sınıfına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenim olduğu, hal böyle iken de teknikerlik zam ve tazminatlarının ödenmesi talebinin kabulü gerektiği açıktır.
17) Bununla birlikte, 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde; bulundukları hizmet
sınıfına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirerek, diploma veya çıkış belgelerini kurumlarına ibraz edenlere, intibak işlemlerinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, belgelerin kuruma ibrazını takip eden aybaşından geçerli olmak üzere, bitirilen aynı sınıfla ilgili mesleki üst öğrenimin karşılığı olan zam ve tazminatların ödeneceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır. Başvuranın ise 03/07/2020 tarihinde Kurumuna mezuniyet belgesini vererek teknikerlik zam ve tazminatlarının tarafına ödenmesini talep ettiği görülmektedir. Bu sebeple başvurana ödenecek zam tazminatların bu süre itibariyle hesaplanması gerektiği değerlendirilmektedir.
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; teknikerlik zam ve tazminatlarını almak için gerekli
şartları taşıdığı anlaşılan başvuranın, talebinin kabulü gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası
uyarınca, bu Tavsiye Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Balıkesir
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana bitirmiş olduğu üst öğrenim sebebiyle teknikerlik zam ve tazminatlarının ödenmesi yönünde
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Tavsiye Kararının BAŞVURANA ve AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarece bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr