|
ÖZET: Uyuşmazlık, davacının Kurum kayıtlarında 15.07.1994-14.08.1994 tarihleri arasında gösterilen çalışmalarının 15.07.1992-14.08.1992 olarak düzeltilmesi talebine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, davacının 20.07.1992-03.08.1992 tarihleri arasında çalıştığını tespit ederek, bu çalışmanın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğine karar vermiştir. Ancak, mahkemece yapılan inceleme eksik kalmış ve davacının 1994 yılına ait çalışmaları hakkında yeterli araştırma yapılmamıştır.
Yargıtay, bozma kararında, davacının işe giriş bildirgelerinin geçerliliği ve iptal durumu hakkında daha fazla bilgi toplanması gerektiğini vurgulamıştır. Mahkeme, tanık beyanlarına dayanarak karar vermekle birlikte, yazılı belgelerin ve Kurum kayıtlarının da dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Bu bağlamda, davanın yeniden incelenmesi ve eksik araştırmaların tamamlanması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden yargılama için mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir. |
10. Hukuk Dairesi 2023/12767 E. , 2024/562 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/57 E., 2023/530 K.
KARAR : Kısmen kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmete dair kayıtların düzeltilmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı ,fer’i müdahil Kurum ve Kültür ve Turizm Bakanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davalı İzmir Müzesi Müdürlüğü’ne bağlı olarak …’da … Köyü Maviköşe’de yapılan kazı çalışmalarında 15.07.1992-14.08.1992 tarihleri arasında çalışmasına rağmen söz konusu çalışmasının davalı Kurum kayıtlarında 15.07.1994-14.08.1994 tarihleri arasında gösterildiğini, bu tarihlerin 15.07.1992 – 14.08.1992 olarak düzeltilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1-Fer’i müdahil Kurum vekili; davacı tarafça açılan davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı vekili; sigortalı işe giriş bildirgesi, işe giriş dizi pusulası ve puantaj kayıtları incelendiğinde davacının 15.07.1994 ile 28.07.1994 arasında 14 gün, 30.07.1994 – 13.08.1994 arasında 15 gün ve 15.08.1994 ile 29.08.1994 arasında 15 gün olmak üzere toplam 44 gün çalıştığının tespit edildiğini, İzmir Müze kayıtlarında davacının iddia ettiği gibi 1992 yılına ait çalışması bulunmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 10.01.2022 tarihli ve 2017/187 E. 2022/4 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabul kısmen reddine; 36727518368 T.C. kimlik numaralı davacı …’ın Gryneion Kazısı, …Köyü …/İzmir adresinde bulunan 106116.35 işyeri sicil numaları davalı İzmir Müze Müdürlüğü iş yerinde 20.07.1992 ile 03.08.1992 tarihleri arasında asgari ücretle ve hizmet akdine dayalı olarak toplam 15 gün çalıştığının ve bu çalışmasının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine, fazla talebin reddine, dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı ve fer’i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.05.2022 tarihli ve 2022/660 E. 2022/1024 K. sayılı kararıyla; Mahkeme hükmü yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Daire kararında; davalı Kültür Bakanlığına bağlı İzmir Müzesi Müdürlüğü adına tescil edilmiş olan 116 sicil no.lu iş yerinden davacı adına verilen 15.07.1994 tarihli işe giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına 12.08.1994 tarihinde intikal ettiği,davalı işyerinden gelen puantaj kayıtlarında, davacının 29.07-30.07.1994 tarihleri arasında 2 gün, 01.08.1994-13.08.1994 tarihleri arasında 13 gün, 15.08-19.08.1994 arasında 5 gün, 20.08-29.08.1994 arasında 10 gün olmak üzere 30 gün olarak kaydının bulunduğu,öte yandan davalı iş yerinin Kuruma bildirilen 1994/2. dönem bordrosunda davacının 15.07.1994-14.08.1994 tarihleri arasında sigorta bildiriminin yapıldığı, davacının 26.08.1994-26.02.1996 tarihleri arasında askerlik vazifesini yerine getirdiği,öte yandan davalı 116 sicil no.lu işyerinden davacı adına düzenlenmiş ve 28.07.1992 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden, 20.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin olduğu ve bu bildirgenin üzerinde “iptal-ipka tescil güncellemesi yapıldığı kaşesinin mevcut olduğu, davacının dava ile davalı 116 sicil no.lu işyerinden 15.07.1994-14.08.1994 tarihleri arasında yapılan sigorta bildirimlerinin 15.07.1992-14.08.1992 olarak düzeltilmesi talebinde bulunduğu, buna karşın Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 20.07.1992-03.08.1992 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak 15 gün çalıştığının tespitine karar verildiği,davacının 1994 yılındaki çalışmalarının 1992 yılında geçtiği, bu nedenle anılan çalışmalarına ilişkin Kurum kayıtlarının düzeltilmesi talebine rağmen 1994 yılındaki çalışmalarına ilişkin Mahkemece herhangi bir hüküm kurulmadığı, bu nedenle taleple bağlılık ilkesi göz ardı edilerek karar verildiği; söz konusu talep hakkında karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Öte yandan davacı adına 15.07.1994 tarihli işe giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği, yine davacı adına düzenlenen 20.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesinde ise “iptal-ipka tescil güncellemesi yapılmıştır.” kaşesinin mevcut olduğunun anlaşıldığı, söz konusu işe giriş bildirgesinin Kurum tarafından kabul edilip edilmediği de araştırarak ve bu kapsamda kabule konu dönem yönünden hak düşürücü süre de değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği belirtilerek, karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tanıklarının bildirilen bordrolardaki çalışma dönemi olan 20.07.1992 ile 03.08.1992 tarihlerinin esas alındığı, dinlenen tanıkların aynı kazıda çalıştığının anlaşıldığı gerekçeleri ile davanın kısmen kabulüne, 36727518368 T.C. kimlik numaralı davacı …’ın Gryneion Kazısı, …Köyü … /İzmir adresinde bulunan 106116.35 işyeri sicil numaları davalı İzmir Müze Müdürlüğü iş yerinde 20.07.1992 ile 03.08.1992 tarihleri arasında asgari ücretle ve hizmet akdine dayalı olarak toplam 15 gün çalıştığının ve bu çalışmasının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğini tespitine, davalı İzmir Müze Müdürlüğü iş yerinde 20.07.1994 ile 14.08.1994 tarihleri arasındaki bildirimlerin davacının talebi de nazara alınarak iptaline, Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine, fazla talebin reddine dair karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri temyiz dilekçesinde, eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum kayıtlarında 15.07.1994 -14.08.1994 tarihleri arasında gösterilen çalışmaların 15.07.1992-14.08.1992 olarak düzeltilmesi istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2.506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddesi hükümleridir.
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu maddesidir. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
3. Değerlendirme
1.Davacının dava ile davalı 116 sicil no.lu işyerinden 15.07.1994-14.08.1994 tarihleri arasında yapılan sigorta bildirimlerinin 15.07.1992-14.08.1992 olarak düzeltilmesi talebinde bulunduğu davada,bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda Gryneion Kazısı, …Köyü …/İzmir adresinde bulunan 106116.35 işyeri sicil numaları davalı İzmir Müze Müdürlüğü iş yerinde 20.07.1992-03.08.1992 tarihleri arasında asgari ücretle ve hizmet akdine dayalı olarak toplam 15 gün çalıştığının ve bu çalışmasının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine, davalı İzmir Müze Müdürlüğü iş yerinde 20.07.1994-14.08.1994 tarihleri arasındaki bildirimlerin davacının talebi de nazara alınarak iptaline, Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine, fazla talebin reddine karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
2.Önceki bozma ilamı kapsamında Kurumdan davacıya ait 20.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin iptal edilip edilmediği sorulmuş olup gelen cevapta işe giriş bildirgesinin üzerinde geçerli şeklinde not alındığı, üzerlerinde iptal kaşesi olan başka işverenlerden olan 10.12.1990 ile 12.04.1993 tarihli işe giriş bildirgeleri ek yapılarak, davacıya ait üç adet sicil numarasının var olduğu belirtilmiş olup 44 ve 06 sicil numaralarının iptal edilip , 56 sicil numarasının kaldığının da Kurumca bildirildiği, davacı adına davalı iş veren tarafından verilmiş olan 20.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesi ile 56 sicil numarasının davacıya verildiği, davacının hizmet cetveli irdelendiğinde, her iki iptal olunan sicille ilgili çalışmasının görülmediği, sadece dava konusu ettiği davalı işveren nezdinde olan 15.07.1994 ile 14.08.1994 tarihleri arasında 29 günlük çalışmasının gözüktüğü, ancak hizmet cetveline esas olan 15.07.1994 işe giriş tarihine ilişkin işe giriş bildirgesine dair dosya kapsamında bozma kararı sonrası herhangi bir bilginin yer almadığı, bozma öncesi var olan bilgilere göre ise işverenin İzmir Müdürlüğü ancak adresinin Bahribaba park içi Konak/İzmir adresi olduğu ve diğer 20.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesinde yer alan… köyü adresinden farklı olduğu, davacı imza ve tarih hanesinin ise boş olduğu, Mahkemece kabul kararına dayanak gerekçesinin ise davacı tanık beyanlarının ve onların bildirim dönemlerinin olduğu anlaşılmaktadır. Gerçeğin tam olarak saptanması için, tanık sözlerinden ayrı olarak işin kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde etraflıca araştırılması gereği bulunmaktadır.
3.Buna göre, Mahkemece yapılması gereken iş, her ne kadar 20.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin üzerinde geçerli şeklinde not var ise de; Kurumdan yeniden bu işe giriş bildirgesinin geçerli olup olmadığı sorulmalı, öte yandan bahsi geçen diğer işe giriş bildirgelerinin iptal olup olmadığına başka bir sigortalı tarafından kullanılıp kullanılmadığına dair hususlar Kurumdan sorulmalı, başka bir sigortalıya atfedilmiş ise ona ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmeli; davacının hizmet cetvelinde yer alan hizmete esas olarak 15.07.1994 tarihli işe giriş bildirgesi var ise aslı celp edilmeli, yine Kurumca bu işe giriş bildirgesinin davacı adına kabul edilip edilmediği sorulmalı , kabul edilmiyor ise buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmeli, şayet 20.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin tereddütsüz Kurumca kabulü söz konusu ise bu kapsamda davalı nezdinde bu dönemde çalışan 106116.35 sicil sayılı iş yerinin dinlenmeyen bordro tanıkları re ‘sen tespit yoluna gidilerek, davacının dava konusu dönemdeki çalışmalarının varlığına ilişkin açık net ifadelerine yeniden başvurulmalı, öte yandan dinlenen tanıklardan … ve …’ın 120 sicil numaralı … Belediyesi Bayındırlık Hizmetleri konulu iş yerinden 20.07.1992 ile 03.08.1992 tarihleri arasında bildirimlerinin olduğu, ancak kazı işinde çalıştıklarını belirttikleri görülmekle, bu kişilerin de işe giriş bildirgeleri celp edilmeli, beyanları denetlenmeli, Kurum işleminin aksinin ancak yazılı delillerle, eş değer belgelerle ispatlanabileceği, bu kapsamda Mahkemece salt tanık beyanları ile karar verilmemesi gerektiği gözetilerek, sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının, BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
24.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.