|
ÖZET: Başvuru sahibi, askerlik görevini Şırnak’ta tamamladıktan sonra, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5. maddesine dayanarak, iş alımlarında öncelik hakkı talep etmiştir. Ancak, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) İl Müdürlüğü, başvuru sahibine takdir belgesinin belirli rütbelerce imzalanması ve terörle mücadele ibaresinin bulunması gerektiğini bildirmiştir. Başvuru sahibi, bu şartların yönetmelikte yer almadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini istemiştir.
İŞKUR, başvuru sahibinin kayıtlı olduğu durumu ve ilgili yönetmelik hükümlerini incelemiş, terörle mücadelede üstün başarı gösterenlerin takdir belgelerinin belirli şartlara uygun olması gerektiğini vurgulamıştır. Yapılan incelemelerde, başvuru sahibinin elindeki takdir belgesinin bu şartları taşımadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibinin öncelik hakkı talebinin reddedilmesinde hukuka aykırı bir durum bulunmadığına karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuru sahibinin iddialarını değerlendirirken, idarenin işlemlerinin hukuka uygunluğunu ve iyi yönetim ilkelerine uygunluğunu da göz önünde bulundurmuştur. İdarenin karar verme sürecinde bazı ilkeler açısından eksiklikler tespit edilse de, başvurunun reddi yönündeki karar, ilgili mevzuat çerçevesinde uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8178-8178 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/14404 2017/ 14404
KARAR TARİHİ : 14/05/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
(İŞKUR)
BAŞVURUNUN KONUSU : İŞKUR iş alımlarında öncelik hakkı tanınması hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 20/11/2017 20.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuru sahibi Askerlik görevini Şırnak İli Namazdağı
Bölgesinde yer alan ’inci Motorlu Piyade Komutanlığı Topçu Tabur ’inci Batarya
Komutanlığında yaptığını, askerlik hizmeti süresince göstermiş olduğu başarılar nedeniyle takdir belgesi aldığını, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre kamu kurumlarına işçi alımlarında askerlik görevini yapmış olduğu sırada göstermiş olduğu başarı nedeniyle hak kazandığı takdirnamesi ile öncelik hakkının olduğunu, fakat İŞKUR İl Müdürlüğüne sözlü olarak yapmış olduğu başvuruda öncelik hakkına sahip olması için takdir belgesinin Jandarma sınıfında en az albay diğer askeri sınıflarda ise en az
Tuğgeneral rütbesince imzalanmasının gerektiği ve terörle mücadele ibaresinin belgede yer alması gerektiğinin kendisine bildirildiğini, ilgili yönetmelikte bu hususların yer almadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 08/ 12/ 2017 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazısına istinaden, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü’nün (İŞKUR) 20/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazılarında;
2.1) Başvuru sahibinin Kurumda normal statüde kayıtlı olduğu, 09/ 08/ 2009 tarih ve sayılı
1 / 5Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İşe Göndermede Öncelikli Olanlar” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında “…terörle mücadelede göstermiş oldukları üstün başarı nedeniyle takdire layık görülenler ise asgari tugay komutanlıklarınca, Jandarma Genel Komutanlığı için asgari alay komutanlıklarınca kendilerine verilen takdir belgeleriyle durumlarını belgelendirir .” hükmü yer almaktadır . Ayrıca, ilgili mevzuat hükmünde terörle mücadeleye atıfta bulunulduğundan bu kapsamda düzenlenen belgelerin öncelikli kayıt için uygun değerlendirilmesi için içeriğinde terörle mücadeleye ilişkin bir ibarenin bulunması gerektiği,
3) Yine konuyla ilgili Kurumumuzun 03/ 01/ 2018 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin
bilgi/belge isteme yazısına istinaden, Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın (KKK) 13/ 02/ 2018 tarih ve sayılı yazılarında; yapılan inceleme neticesinde KKK kayıtlarında başvuru sahibi adına ait herhangi bir takdir belgesine rastlanılmadığı,
4) Kurumumuzun 16/ 04/ 2018 tarih ve sayılı yazıyla konu hakkında ilave bilgi belge talebine
istinaden, Genelkurmay Başkanlığı’nın 04/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazısında başvuru sahibi adına düzenlenmiş herhangi bir takdir belgesi olmadığı bilgisine yer verilmiştir .
III- İLGİLİ MEVZUAT
5) Anayasamızın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde ; herkesin çalışma hakkı
ve ödevi olduğu belirtildikten sonra, devletin yükümlülükleri arasında, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı, “ Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmüne amirdir .
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
7) İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “herkesin
çalışma, işini serbestçe seçme, adaletli ve elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma; üçüncü fıkrasında ise, herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır ve gerekirse her türlü sosyal koruma önlemleriyle desteklenmiş bir yaşam sağlayacak adil ve elverişli bir ücret alma; hakkına sahip olduğu” hükümleri yer almaktadır .
8) Kamu Kurum Ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in (Bakanlar Kurulunun 2009/ 15188 sayılı kararı, Ekli “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına
İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in yürürlüğe konulması;
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 26/ 6/ 2009 tarihli ve 32379 sayılı yazısı üzerine, Bakanlar
Kurulu’nca 29/ 6/ 2009 tarihinde kararlaştırılmıştır .) “İşe göndermede öncelikli olanlar” başlıklı 5’inci maddesinde; ( 1) Kamu kurum ve kuruluşlarının açık iş taleplerinin karşılanması için
gönderilecek listelerde Kurum tarafından aşağıda sayılanlara öncelik hakkı tanınır :
2 / 5a) Terörle mücadele sırasında malul sayılmayacak şekilde yaralananlar ile terörle mücadelede üstün
başarılarından dolayı komutanlarınca takdire layık görülen yedek subay, erbaş ve erler .
( 2) Terörle mücadele sırasında malul sayılmayacak şekilde yaralananlar, sağlık raporu ve terörle mücadelede yaralandığını belgeleyen komutanlık yazısıyla; terörle mücadelede göstermiş oldukları üstün başarı nedeniyle takdire layık görülenler ise asgarî tugay komutanlıklarınca, Jandarma Genel Komutanlığı için asgarî alay komutanlıklarınca kendilerine verilen takdir belgeleriyle durumlarını belgelendirir .
( 7) Öncelik hakkına sahip olanlarda KPSS’ye veya EKPSS’ye girme zorunluluğu aranmaz .
Düzenlemeleri yapılmıştır .
IV. Kamu Denetçisi Celile Özlem TUNÇAK’ın Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi
9) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuru sahibi özetle, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Esaslar
Hakkında Yönetmeliğinin 5’inci maddesine göre kamu kurumlarına işçi alımlarında askerlik görevini yapmış olduğu sırada göstermiş olduğu başarı nedeniyle hak kazandığı takdirnamesi ile öncelik hakkının olduğunu, fakat İŞKUR İl Müdürlüğüne sözlü olarak yapmış olduğu başvuruda öncelik hakkına sahip olması için takdir belgesinin Jandarma sınıfında en az albay diğer askeri sınıflarda ise en az Tuğgeneral rütbesince imzalanmasının gerektiği ve terörle mücadele ibaresinin belgede yer alması gerektiğinin kendisine bildirildiğini, ilgili yönetmelikte bu hususların yer almadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
11) Uluslararası Sözleşmelerde ve Ulusal mevzuatımızda Devletin, insanın maddî ve manevî
varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlayacağı, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı; adaletli ve elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunmanın sağlanması öngörülmüştür .
12) Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde
hareket etmesi hukuk devletinin temel ilkelerinden birisidir . Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır . İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez . İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, verdiği kararlar ve işlemlerde objektif, gerçekçi ve hukuken geçerli sebeplere ve somut delillere dayanması gerektiği, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır . İdari işlem en kısa ifadeyle, idarenin hukuki sonuç doğurmaya yönelik olan irade açıklaması şeklinde tanımlanmakta olup, bir idari işlemin hukuka aykırılık iddiasıyla iptal edilebilmesi için yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri yönünden sakat olması gerekmektedir .
3 / 513) 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askerî Memurlar
Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 21’inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananlardan askerî hastanelerce kendilerine verilen sağlık kurulu raporu ve terörle mücadelede yaralandığını gösteren komutanlık yazısı ile durumlarını belgelendirilenler ile terörle mücadelede üstün başarılarından dolayı komutanlarınca takdire layık görülen yedek subay, erbaş ve erlere, kamu kurum ve kuruluşlarına işçi alımlarında Türkiye İş Kurumu tarafından işe göndermede öncelik hakkı tanınmaktadır .
14) Konu edilen öncelik hakkı Türkiye İş Kurumu tarafından, belirtilen şartlara ve belgelere sahip
kişilerin başvurularında “KPSS sınavına giriş şartı aranmaması” ve “başvurusu en eski olandan itibaren kendi aralarında sıralanmış olanların sıraya göre gönderilmesi” hakkı şeklinde uygulanmakta, işe yerleştirmede tek başına bir hak (iş garantisi) sağlama özelliği taşımamaktadır .
15) Söz konusu uygulamaya ilişkin esaslar Kamu Kurum Ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında
Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5’nci maddesinde düzenlenmiştir . Bu haktan yararlanmak için iç güvenlik harekâtı ile terörle mücadelede göstermiş oldukları üstün başarı nedeniyle takdire layık görülenler; asgarî tugay komutanlıklarınca, Jandarma Genel Komutanlığında ise asgarî alay komutanlıklarınca kendilerine verilen üstün başarı veya üstün hizmet veya takdir belgeleri ile durumlarını belgelemek zorundadır . Öncelik hakkına sahip bulunanlarda, Kamu
Personel Seçme Sınavı’na (KPSS) girme zorunluluğu aranmayacaktır .
16) Yani terörle mücadelede göstermiş oldukları üstün başarı nedeniyle takdire layık görülenler
asgarî tugay komutanlıklarınca, Jandarma Genel Komutanlığı için asgarî alay komutanlıklarınca kendilerine verilen takdir belgeleriyle durumlarını belgelendirmeli olup, eğer başarı belgesi terörle mücadeleye ilişkin değilse atamalarda bir öncelik sağlamayacaktır .
17) Somut olayda başvuru sahibinin Şırnak İli Namazdağı bölgesinde yer alan KKK ’inci Motorlu
Piyade Tugayı Topçu Taburu ’inci Batarya Komutanlığında askerlik hizmetini yaparken Batarya
Komutanı Yüzbaşı … tarafından disiplinli, özverili, gayretli çalışma ve üstün görev anlayışla askerlik hizmetini ifa ettiğinden dolayı “Takdir” belgesi düzenlenmiştir . Ancak, söz konusu belge üzerinde anılan yönetmelikte belirtilen “Terörle Mücadele” ibaresinin yer almadığı gibi aynı zamanda asgarî tugay komutanlığınca düzenlenmediği görülmektedir .
18) Batarya komutanı yüzbaşı tarafından başvuru sahibi adına düzenlenen 24/ 12/ 210 tarih ve
sayılı “Takdir” belgesinin Yönetmelikte belirtilen şartları taşımadığından kamu kurum ve kuruluşlarına işçi alımlarında Türkiye İş Kurumu tarafından işe göndermede öncelik hakkı tanınmasına yeterli olmadığı anlaşılmaktadır . Bununla ilgili olarak başvuru sahibi hakkında taşıyan
Kara Kuvvetleri Komutanlığınca Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan herhangi bir “Takdir
Belgesi” düzenlenmediği tespit edilmiştir .
19) Anılan Yönetmelik kapsamından faydalanmak için; terörle mücadelede üstün başarılarından
dolayı komutanlıklarınca takdire layık görülen yedek subay, erbaş ve erlerin işe göndermede öncelik kaydı yapılırken, belgenin içeriğinden, iç güvenlik harekâtı veya operasyonu veya terörle mücadelede gösterdiği üstün başarı nedeniyle takdire veya taltife layık görülmesi, bu belgenin de
Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarına bağlı birliklerde görev yapan yedek subay, erbaş
4 / 5ve erler için asgari Tugay Komutanı, Tugay Komutanı Vekili veya Kurmay Başkanı olması,
Jandarma Genel Komutanlığına bağlı birliklerde görev yapan yedek subay, erbaş ve erler için düzenlenen belgelerin asgari Alay Komutanı veya İl Jandarma Komutanınca imzalanması veya onaylanması gerekmektedir .
20) Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazıları ve
tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde başvuru sahibinin Kamu Kurum Ve Kuruluşlarına İşçi
Alınmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5’nci maddesi kapsamından yararlanma ve iş başvurularında öncelik hakkına sahip olduğu talebinin idare tarafından reddedilmesi yönündeki idari işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket edildiği, ancak idare tarafından “makul sürede karar verme” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi